Hadith Representative
Larangan membaca keras bebarengan dengan imam: Rasulullah tidak ingin ada yang menyelisihi bacaan beliau dalam shalat berjamaah
Imam Tirmidzi : 287حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ ابْنِ أُكَيْمَةَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ انْصَرَفَ مِنْ صَلَاةٍ جَهَرَ فِيهَا بِالْقِرَاءَةِ فَقَالَ هَلْ قَرَأَ مَعِي أَحَدٌ مِنْكُمْ آنِفًا فَقَالَ رَجُلٌ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِنِّي أَقُولُ مَالِي أُنَازَعُ الْقُرْآنَ قَالَ فَانْتَهَى النَّاسُ عَنْ الْقِرَاءَةِ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا جَهَرَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الصَّلَوَاتِ بِالْقِرَاءَةِ حِينَ سَمِعُوا ذَلِكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَابْنُ أُكَيْمَةَ اللَّيْثِيُّ اسْمُهُ عُمَارَةُ وَيُقَالُ عَمْرُو بْنُ أُكَيْمَةَ وَرَوَى بَعْضُ أَصْحَابِ الزُّهْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثَ وَذَكَرُوا هَذَا الْحَرْفَ قَالَ قَالَ الزُّهْرِيُّ فَانْتَهَى النَّاسُ عَنْ الْقِرَاءَةِ حِينَ سَمِعُوا ذَلِكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَيْسَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ مَا يَدْخُلُ عَلَى مَنْ رَأَى الْقِرَاءَةَ خَلْفَ الْإِمَامِ لِأَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ هُوَ الَّذِي رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثَ وَرَوَى أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ صَلَّى صَلَاةً لَمْ يَقْرَأْ فِيهَا بِأُمِّ الْقُرْآنِ فَهِيَ خِدَاجٌ فَهِيَ خِدَاجٌ غَيْرُ تَمَامٍ فَقَالَ لَهُ حَامِلُ الْحَدِيثِ إِنِّي أَكُونُ أَحْيَانًا وَرَاءَ الْإِمَامِ قَالَ اقْرَأْ بِهَا فِي نَفْسِكَ وَرَوَى أَبُو عُثْمَانَ النَّهْدِيُّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَمَرَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أُنَادِيَ أَنْ لَا صَلَاةَ إِلَّا بِقِرَاءَةِ فَاتِحَةِ الْكِتَابِ وَاخْتَارَ أَكْثَرُ أَصْحَابِ الْحَدِيثِ أَنْ لَا يَقْرَأَ الرَّجُلُ إِذَا جَهَرَ الْإِمَامُ بِالْقِرَاءَةِ وَقَالُوا يَتَتَبَّعُ سَكَتَاتِ الْإِمَامِ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْقِرَاءَةِ خَلْفَ الْإِمَامِ فَرَأَى أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ الْقِرَاءَةَ خَلْفَ الْإِمَامِ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَرُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ أَنَّهُ قَالَ أَنَا أَقْرَأُ خَلْفَ الْإِمَامِ وَالنَّاسُ يَقْرَءُونَ إِلَّا قَوْمًا مِنْ الْكُوفِيِّينَ وَأَرَى أَنَّ مَنْ لَمْ يَقْرَأْ صَلَاتُهُ جَائِزَةٌ وَشَدَّدَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي تَرْكِ قِرَاءَةِ فَاتِحَةِ الْكِتَابِ وَإِنْ كَانَ خَلْفَ الْإِمَامِ فَقَالُوا لَا تُجْزِئُ صَلَاةٌ إِلَّا بِقِرَاءَةِ فَاتِحَةِ الْكِتَابِ وَحْدَهُ كَانَ أَوْ خَلْفَ الْإِمَامِ وَذَهَبُوا إِلَى مَا رَوَى عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَرَأَ عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَلْفَ الْإِمَامِ وَتَأَوَّلَ قَوْلَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا صَلَاةَ إِلَّا بِقِرَاءَةِ فَاتِحَةِ الْكِتَابِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَإِسْحَقُ وَغَيْرُهُمَا وَأَمَّا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ فَقَالَ مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ إِذَا كَانَ وَحْدَهُ وَاحْتَجَّ بِحَدِيثِ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ حَيْثُ قَالَ مَنْ صَلَّى رَكْعَةً لَمْ يَقْرَأْ فِيهَا بِأُمِّ الْقُرْآنِ فَلَمْ يُصَلِّ إِلَّا أَنْ يَكُونَ وَرَاءَ الْإِمَامِ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ فَهَذَا رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَأَوَّلَ قَوْلَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ أَنَّ هَذَا إِذَا كَانَ وَحْدَهُ وَاخْتَارَ أَحْمَدُ مَعَ هَذَا الْقِرَاءَةَ خَلْفَ الْإِمَامِ وَأَنْ لَا يَتْرُكَ الرَّجُلُ فَاتِحَةَ الْكِتَابِ وَإِنْ كَانَ خَلْفَ الْإِمَامِ
[އަލް އަންސާރީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި؛ [މަޢުން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ؛ [މާލިކު ބިން އަނަސް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު އުކައިމާ އަލް ލައިތި] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ 'الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم، ކިޔަވާ އަޑުގަދަކޮށް ކިޔާ ދުޢާއެއްގެ ކައިރިން ފާއިތުވެވަޑައިގެން، ދެން ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. ދެން މީހަކު ބުނީ އާދެ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ’ ކަމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: ޤުރުއާން ކިޔެވުމުގައި އަހަރެން އަޅާކިޔަނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟' އަބޫ ހުރައިރާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އެހެންކަމުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޑުގަދަކޮށް ކިޔަވާ ދުޢާތަކުގައި الله ގެ ރަސޫލާއާއެކު ކިޔެވުން ހުއްޓާލިއެވެ. އެއީ، الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ ފަރާތުން -ނަސޭހަތް- އަޑުއެހުމަށްފަހުގައެވެ.' އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މިކަމުގައި އިބްނު މަސްއޫދާއި، ޢިމްރާން ބިން ޙުސައިން އަދި ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުﷲގެ ކިބައިން ވެސް ރިވާވެގެންވެއެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން އެވެ. އިބްނު އުކައިމާ އަލް ލައިތީގެ ނަމަކީ އުމަރާ އެވެ. ނުވަތަ ޢަމްރު ބިން އުކައިމާވެސް ކިޔައެވެ. އަޒް ޒުހުރީގެ ބައެއް ޞަޙާބީންވެސް މި ޙަދީޘް ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. އަދި އެބޭފުޅުން އެކަން ފާހަގަކުރައްވަނީ ހަމަ އެގޮތަށެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'އަޒް ޒުހުރީ ބުންޏެވެ؛ 'މީސްތަކުން ކިޔެވުން ހުއްޓާލީ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ ފަރާތުން އެ ފާޑުކިޔުން އަޑު އިވުމުންނެވެ. މި ޙަދީޘްފުޅުގައި އިމާމްގެ ފަހަތުގައި ކިޔެވުން ހުއްދަކަމަށް ދަލީލުކުރާ މީހުން ނުހިމެނޭ، ސަބަބަކީ އަބޫ ހުރައިރާ މި ޙަދީޘް ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައިވާތީއެވެ. އަބޫ ހުރައިރާ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. ދެން ޙަދީޘް ރިވާކުރި މީހާ ސުވާލުކުރީ، 'އަހަރެން ބައެއް ފަހަރު އިމާމްގެ ފަހަތުން ކިޔަވަން،' އޭނާ -ވަގުތުން- ވިދާޅުވީ: 'ތިބާގެ ހިތުގައި ކިޔަވާށެވެ'. އަބޫ ޢުޘްމާން އަން ނަޙީ އަބޫ ޙުރައިރާގެ ކިބައިން ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑަށް އަމުރުކުރެއްވީ، ފާތިޙާ ސޫރަތް - އަލްފާތިޙާ ނުކިޔަވާ މީހުންނަށް ދުޢާއެއް ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް މީސްތަކުންނަށް ގޮވާލުމަށެވެ'. އެހެންކަމުން ޙަދީޘް ޢިލްމުވެރިންވެސް ޚިޔާރުކުރެއްވީ އިމާމު އަޑުގަދަކޮށް ކިޔަވާނަމަ ފިރިހެނަކަށް ކިޔެވުން ހުއްދައެއްނުވާ ރައުޔެވެ. އެމީހުން ބުނީ؛ 'އެމީހުން -ކިޔެވުން- އަށް ތަބާވަނީ މަޑުޖެހުމުގެ ތެރޭގައި އިމާމު ހުއްޓިއްޖެނަމަ'. އިމާމްގެ ފަހަތުގައި ކިޔެވުމުގެ ޙުކުމާމެދު ޢިލްމުވެރިންގެ ޚިޔާލު ތަފާތުވެ، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންގެ ތެރެއިން ގިނަ ޢިލްމުވެރިން ދެކެވަޑައިގަތީ އިމާމްގެ ފަހަތުގައި ކިޔެވުން ހުއްދަ ކަމަށެވެ. މި ރައުޔު ނެންގެވީ މާލިކު ބިން އަނަސް، އަބްދުالله ބިން އަލް މުބާރަކް، ޝާފިޢީ، އަޙްމަދު އަދި އިސްޙާޤުއެވެ. ޢަބްދުالله ބިން އަލް މުބާރަކުގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ 'ކުއްފާގެ އަހުލުވެރިންގެ ބަޔަކު ފިޔަވައި އަހަރެން ކިޔަނީ އަދި އިމާމްގެ ފަހަތުގައި މީސްތަކުން ކިޔަވައެވެ.' ނަމަވެސް އެ ނަމާދު ނުކިޔާ މީހުންގެ ނަމާދު އަދިވެސް ޞައްޙަ ކަމަށް އަޅުގަނޑުވެސް ހިފަހައްޓަމެވެ. ބައެއް ޢިލްމުވެރިން އިމާމްގެ ފަހަތުގައި މީހަކު ހުއްޓަސް ނަމާދުގައި ފާތިޙާ ސޫރަތް ކިޔެވުން ދޫކޮށްލުމަށް -ފުރުޞަތު ނުދިނުމުގެ- މައްސަލައިގައި ވަރަށް ހަރުކަށި ކަމަށް އެބޭފުޅުން ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ފާތިހާ ސޫރަތް ކިޔެވުމުން މެނުވީ އެ ނަމާދަކީ ޞައްޙަ ނަމާދެއް ކަމުގައި ނުބެލެވެއެވެ. އެކަނި ނަމާދު ކުރިޔަސް ނުވަތަ އިމާމާއެކު ނަމާދު ކުރިޔަސް'. އެމީހުން ހިފަހައްޓަނީ ޢުބާދާ ބިން އަޝްސަމިތު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައިވާ ޙަދީޘްގައެވެ. އަދި ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އަވަހާރަވުމުންވެސް ޢުބާދާ ބިން އަޝްސަމިތު އިމާމްގެ ފަހަތުގައި ނަމާދު ކުރައްވަމުން ގެންދެވިއެވެ. އަދި ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ ބަސްފުޅު މާނަކުރެއްވިއެވެ. މި ރައުޔު ނެގީ ޝާފިޢީ، އިސްޙާޤު އަދި އެބޭފުޅުން ނޫން އެހެން ބޭފުޅުންނެވެ. އިމާމް އަޙްމަދާ ބެހޭގޮތުން ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވި ބަސްފުޅުގެ މާނައަކީ: ފާތިޙާތުލް ކިތާބު ނުކިޔާ މީހާއަށް -ފުރިހަމަ- ދުޢާއެއް ނެތް، އެއީ އޭނާ އެކަނި ނަމާދުކޮށްފިނަމައެވެ. ދެން އިމާމް އަޙްމަދު ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުﷲގެ ޙަދީޘާ ޖަދަލުކުރެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އެއް ރަކުޢަތް ނަމާދުކޮށް، އޭގައި އުއްމުލް ޤުރުއާން ނުކިޔާ މީހަކު، އިމާމްގެ ފަހަތުގައި ނަމާދުކޮށްގެން ނޫނީ، އެމީހަކު ނަމާދުކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ'. އިމާމް އަޙްމަދު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ޖާބިރަކީ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ ޞަޙާބީއެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، -އެހެން ނަމަވެސް- އަދިވެސް އޭނާ މާނަކުރައްވަނީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ބަސްފުޅެވެ: 'ފާތިޙާ އަލް ކިތާބު ސޫރަތު ނުކިޔާ މީހަކަށް ދުޢާއެއް ނުކުރެވޭނެ'، މާނައަކީ މި ޙަދީޘް ޢަމަލުކުރެވޭނީ އެކަނި ނަމާދު ކުރާނަމަ’. ނަމަވެސް އިމާމް އަޙްމަދު އަދިވެސް އިޚްތިޔާރު ކުރެއްވީ އިމާމްގެ ފަހަތުގައި ކިޔެވުން ކަމަށާއި، ފިރިހެނަކު އިމާމްގެ ފަހަތުގައި ހުރި ނަމަވެސް ފާތިޙާ އަލް ކިތާބު ސޫރަތް ކިޔުން ދޫކޮށްލައިގެން ނުވާނެ ކަމަށެވެ.'