Hadith Representative
Membaca ILAHA ILLA ANTA SUBHANAKA INNI KUNTU MINAZHZHALIMIN
Imam Ahmad : 1383حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنِي وَالِدِي مُحَمَّدٌ عَنْ أَبِيهِ سَعْدٍ قَالَ مَرَرْتُ بِعُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ فِي الْمَسْجِدِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَمَلَأَ عَيْنَيْهِ مِنِّي ثُمَّ لَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ فَأَتَيْتُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ هَلْ حَدَثَ فِي الْإِسْلَامِ شَيْءٌ مَرَّتَيْنِ قَالَ لَا وَمَا ذَاكَ قَالَ قُلْتُ لَا إِلَّا أَنِّي مَرَرْتُ بِعُثْمَانَ آنِفًا فِي الْمَسْجِدِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَمَلَأَ عَيْنَيْهِ مِنِّي ثُمَّ لَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ قَالَ فَأَرْسَلَ عُمَرُ إِلَى عُثْمَانَ فَدَعَاهُ فَقَالَ مَا مَنَعَكَ أَنْ لَا تَكُونَ رَدَدْتَ عَلَى أَخِيكَ السَّلَامَ قَالَ عُثْمَانُ مَا فَعَلْتُ قَالَ سَعْدٌ قُلْتُ بَلَى قَالَ حَتَّى حَلَفَ وَحَلَفْتُ قَالَ ثُمَّ إِنَّ عُثْمَانَ ذَكَرَ فَقَالَ بَلَى وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ إِنَّكَ مَرَرْتَ بِي آنِفًا وَأَنَا أُحَدِّثُ نَفْسِي بِكَلِمَةٍ سَمِعْتُهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا وَاللَّهِ مَا ذَكَرْتُهَا قَطُّ إِلَّا تَغَشَّى بَصَرِي وَقَلْبِي غِشَاوَةٌ قَالَ قَالَ سَعْدٌ فَأَنَا أُنْبِئُكَ بِهَا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَكَرَ لَنَا أَوَّلَ دَعْوَةٍ ثُمَّ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ فَشَغَلَهُ حَتَّى قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاتَّبَعْتُهُ فَلَمَّا أَشْفَقْتُ أَنْ يَسْبِقَنِي إِلَى مَنْزِلِهِ ضَرَبْتُ بِقَدَمِي الْأَرْضَ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَنْ هَذَا أَبُو إِسْحَاقَ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَمَهْ قَالَ قُلْتُ لَا وَاللَّهِ إِلَّا أَنَّكَ ذَكَرْتَ لَنَا أَوَّلَ دَعْوَةٍ ثُمَّ جَاءَ هَذَا الْأَعْرَابِيُّ فَشَغَلَكَ قَالَ نَعَمْ دَعْوَةُ ذِي النُّونِ إِذْ هُوَ فِي بَطْنِ الْحُوتِ { لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنْ الظَّالِمِينَ } فَإِنَّهُ لَمْ يَدْعُ بِهَا مُسْلِمٌ رَبَّهُ فِي شَيْءٍ قَطُّ إِلَّا اسْتَجَابَ لَهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އިސްމާޢީލް ބިން އުމަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [ޔޫނުސް ބިން އިސްޙާޤު އަލް ހަމްދާނީ] އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [އިބްރާހިމް ބިން މުޙައްމަދު ބިން ސަޢުދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަޅުގަނޑުގެ ބައްޕަ މުޙައްމަދު] ކިޔައިދީފައިވަނީ [އޭނާގެ ބައްޕަ ސަޢުދު] ގެ އަރިހުން ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެން މިސްކިތެއްގައި ޢުޘްމާން ބިން ޢައްފާނުގެ ކައިރިން ފާއިތުވެގެން ދިޔައިރު ދެން އަހަރެން ސަލާމް ބުނީމެވެ، އޭނާގެ ދެލޯ ބަލާލި ނަމަވެސް އޭނާ އަހަރެންގެ ސަލާމަށް ޖަވާބެއް ނުދެއެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ޢުމަރު ބިން ޚަޘްތަބް އާއި ބައްދަލުކޮށް ސުވާލުކުރީމެވެ؛ 'އޭ އާމިރުލް މުކްމިނީން އިސްލާމްދީނުގައި ހިނގަނީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟' -ދެފަހަރު ބުނީމެވެ-. އެހެންކަމުން އުމަރު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'ނޫން، އެއީ ކޮންކަމެއް؟' އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އެއީ އެއްވެސް ކަމެއް ނޫން، އެކަމަކު އަހަރެން މިސްކިތުގައި އުސްމާންގެ ކައިރިން ފާއިތުވެގެން ދިޔައިރު، ދެން އަހަރެން ސަލާމް ބުނީމެވެ، އޭނާގެ ނަޒަރު އޭނާއަށް ބަލާލި ނަމަވެސް އޭނާ އަހަރެންގެ ސަލާމަށް ޖަވާބެއް ނުދިނީ؟' އެހެންކަމުން ޢުމަރު ޢުޘްމާނުގެ އަރިހަށް މީހަކު ފޮނުއްވައި ގޮވާލެއްވުމުން، -އުސްމާން އޭނާގެ ކުރިމަތީގައި ހުރުމަށްފަހު- އުމަރު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ؛ 'ތިބާގެ ބޭބެގެ ސަލާމަށް ޖަވާބު ނުދެވޭނީ ކޮން ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟' ޢުޘްމާން ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'އަހަރެން އެކަން ނުކުރީ'. ސަޢުދު ބުންޏެވެ؛ އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އާނ، -ތިޔަ ކުރި-'. އެންމެ ފަހުން އޭނާ ހުވާކުރިއިރު އަހަރެންވެސް ހުވާކުރީމެވެ. އެހިނދު ޢުޘްމާން ހަނދާންވެފަ ބުންޏެވެ؛ 'އާދެ، އަހަރެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން މަޢާފަށް އެދި އެކަލާނގެ ޙަޟްރަތުން ތައުބާވީމެވެ، ކަލޭ އަހަރެންގެ ކުރިމަތީގައި ފާއިތުވަމުން ދިޔައިރު އެވަގުތު އަހަރެން އަމިއްލަ ނަފްސާއި ވާހަކަ ދައްކަމުން ދިޔައީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އަޑުއެހި ޖުމްލައަކާ ބެހޭގޮތުންނެވެ. ނޫން، الله ގެ ޙަޟްރަތުން އަހަރެންގެ ލޮލާއި ހިތް ބަންދުވެފައި އޮތުމުން އެއްގޮތަކަށްވެސް އެކަން ހަނދާން ނުކުރަމެވެ'. ސަޢުދު ބުންޏެވެ؛ 'އަޅުގަނޑު އެ ޖުމްލަ ކިޔައިދޭނަން، ރަސޫލުالله ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އެއްފަހަރަކު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފުރަތަމަ ނަމާދު ދެއްވި ވާހަކަ، ދެން ބަދުޢީއަކު އައިސް އޭނާ ބިޒީކޮށްލީ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ފުރައިގެން ގޮސް އަޅުގަނޑު އޭނާގެ ފަހަތުން ދިޔައީމެވެ އަހަރެންގެ ފައި ބިންމަތީގައި އޮތް ގޮތުން ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑާ ދިމާއަށް އެނބުރިވަޑައިގެން އެދުނެވެ؛ 'އެއީ ކާކު؟ އެއީ އަބޫ އިސްހާޤް ހެއްޔެވެ؟' ސަޢުދު ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'އެއީ ތެދެއް، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ'. ދެން ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ދޭ!' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ؛ 'ނޫން، الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ، ސަބަބަކީ ކަލޭ އަހަރެމެންނަށް ފުރަތަމަ ދުޢާ ކިޔަން އުޅުނު ނަމަވެސް، ކަލޭގެފާނު ބިޒީކޮށް ބެހެއްޓުމަށްޓަކައި ބަދުޢީއަކު އައިސްފައި އޮތުމުން'. އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'އާދެ، އެއީ މިޔަރެއްގެ ބަނޑުގައި ހުރިއިރު ޒުން ނަންގެ ދުޢާ؛ LA ILAHA ILLA ANTA SUBHANAKA INNI KUNTU MINAZHZHALIMIN -ކަލޭގެފާނު ފިޔަވައި އަޅުކަން ކުރަންޖެހޭ ކަލާނގެއެއް ނެތެވެ. ކަލޭގެފާނަށް ޝަރަފުވެރިވެވޮޑިގެންވާ، ހަމަކަށަވަރުން އަހަންނަކީ ނުބައިކަންތައް ކުރާ މީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކެވެ. - 'ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން މުސްލިމަކު ކަމެއްގައި މި ދުޢާއާއެކު ނަމާދު ނުކުރަނީ، އެ ދުޢާ އިޖާބަވާނެކަން ޔަޤީންވެގެން ނޫނީ'.