Hadith Representative
Bilal mengurus nafkah Nabi dan mencari hutang
Imam Abu Dawud : 2656حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ يَعْنِي ابْنَ سَلَّامٍ عَنْ زَيْدٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَلَّامٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ الْهَوْزَنِيُّ قَالَلَقِيتُ بِلَالًا مُؤَذِّنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِحَلَبَ فَقُلْتُ يَا بِلَالُ حَدِّثْنِي كَيْفَ كَانَتْ نَفَقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا كَانَ لَهُ شَيْءٌ كُنْتُ أَنَا الَّذِي أَلِي ذَلِكَ مِنْهُ مُنْذُ بَعَثَهُ اللَّهُ إِلَى أَنْ تُوُفِّيَ وَكَانَ إِذَا أَتَاهُ الْإِنْسَانُ مُسْلِمًا فَرَآهُ عَارِيًا يَأْمُرُنِي فَأَنْطَلِقُ فَأَسْتَقْرِضُ فَأَشْتَرِي لَهُ الْبُرْدَةَ فَأَكْسُوهُ وَأُطْعِمُهُ حَتَّى اعْتَرَضَنِي رَجُلٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ فَقَالَ يَا بِلَالُ إِنَّ عِنْدِي سَعَةً فَلَا تَسْتَقْرِضْ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا مِنِّي فَفَعَلْتُ فَلَمَّا أَنْ كَانَ ذَاتَ يَوْمٍ تَوَضَّأْتُ ثُمَّ قُمْتُ لِأُؤَذِّنَ بِالصَّلَاةِ فَإِذَا الْمُشْرِكُ قَدْ أَقْبَلَ فِي عِصَابَةٍ مِنْ التُّجَّارِ فَلَمَّا أَنْ رَآنِي قَالَ يَا حَبَشِيُّ قُلْتُ يَا لَبَّاهُ فَتَجَهَّمَنِي وَقَالَ لِي قَوْلًا غَلِيظًا وَقَالَ لِي أَتَدْرِي كَمْ بَيْنَكَ وَبَيْنَ الشَّهْرِ قَالَ قُلْتُ قَرِيبٌ قَالَ إِنَّمَا بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ أَرْبَعٌ فَآخُذُكَ بِالَّذِي عَلَيْكَ فَأَرُدُّكَ تَرْعَى الْغَنَمَ كَمَا كُنْتَ قَبْلَ ذَلِكَ فَأَخَذَ فِي نَفْسِي مَا يَأْخُذُ فِي أَنْفُسِ النَّاسِ حَتَّى إِذَا صَلَّيْتُ الْعَتَمَةَ رَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى أَهْلِهِ فَاسْتَأْذَنْتُ عَلَيْهِ فَأَذِنَ لِي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي إِنَّ الْمُشْرِكَ الَّذِي كُنْتُ أَتَدَيَّنُ مِنْهُ قَالَ لِي كَذَا وَكَذَا وَلَيْسَ عِنْدَكَ مَا تَقْضِي عَنِّي وَلَا عِنْدِي وَهُوَ فَاضِحِي فَأْذَنْ لِي أَنْ آبَقَ إِلَى بَعْضِ هَؤُلَاءِ الْأَحْيَاءِ الَّذِينَ قَدْ أَسْلَمُوا حَتَّى يَرْزُقَ اللَّهُ رَسُولَهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا يَقْضِي عَنِّي فَخَرَجْتُ حَتَّى إِذَا أَتَيْتُ مَنْزِلِي فَجَعَلْتُ سَيْفِي وَجِرَابِي وَنَعْلِي وَمِجَنِّي عِنْدَ رَأْسِي حَتَّى إِذَا انْشَقَّ عَمُودُ الصُّبْحِ الْأَوَّلِ أَرَدْتُ أَنْ أَنْطَلِقَ فَإِذَا إِنْسَانٌ يَسْعَى يَدْعُو يَا بِلَالُ أَجِبْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَانْطَلَقْتُ حَتَّى أَتَيْتُهُ فَإِذَا أَرْبَعُ رَكَائِبَ مُنَاخَاتٌ عَلَيْهِنَّ أَحْمَالُهُنَّ فَاسْتَأْذَنْتُ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبْشِرْ فَقَدْ جَاءَكَ اللَّهُ بِقَضَائِكَ ثُمَّ قَالَ أَلَمْ تَرَ الرَّكَائِبَ الْمُنَاخَاتِ الْأَرْبَعَ فَقُلْتُ بَلَى فَقَالَ إِنَّ لَكَ رِقَابَهُنَّ وَمَا عَلَيْهِنَّ فَإِنَّ عَلَيْهِنَّ كِسْوَةً وَطَعَامًا أَهْدَاهُنَّ إِلَيَّ عَظِيمُ فَدَكَ فَاقْبِضْهُنَّ وَاقْضِ دَيْنَكَ فَفَعَلْتُ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ ثُمَّ انْطَلَقْتُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاعِدٌ فِي الْمَسْجِدِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَا فَعَلَ مَا قِبَلَكَ قُلْتُ قَدْ قَضَى اللَّهُ كُلَّ شَيْءٍ كَانَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يَبْقَ شَيْءٌ قَالَ أَفَضَلَ شَيْءٍ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ انْظُرْ أَنْ تُرِيحَنِي مِنْهُ فَإِنِّي لَسْتُ بِدَاخِلٍ عَلَى أَحَدٍ مِنْ أَهْلِي حَتَّى تُرِيحَنِي مِنْهُ فَلَمَّا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَتَمَةَ دَعَانِي فَقَالَ مَا فَعَلَ الَّذِي قِبَلَكَ قَالَ قُلْتُ هُوَ مَعِي لَمْ يَأْتِنَا أَحَدٌ فَبَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ وَقَصَّ الْحَدِيثَ حَتَّى إِذَا صَلَّى الْعَتَمَةَ يَعْنِي مِنْ الْغَدِ دَعَانِي قَالَ مَا فَعَلَ الَّذِي قِبَلَكَ قَالَ قُلْتُ قَدْ أَرَاحَكَ اللَّهُ مِنْهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَبَّرَ وَحَمِدَ اللَّهَ شَفَقًا مِنْ أَنْ يُدْرِكَهُ الْمَوْتُ وَعِنْدَهُ ذَلِكَ ثُمَّ اتَّبَعْتُهُ حَتَّى إِذَا جَاءَ أَزْوَاجَهُ فَسَلَّمَ عَلَى امْرَأَةٍ امْرَأَةٍ حَتَّى أَتَى مَبِيتَهُ فَهَذَا الَّذِي سَأَلْتَنِي عَنْهُحَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بِمَعْنَى إِسْنَادِ أَبِي تَوْبَةَ وَحَدِيثِهِ قَالَ عِنْدَ قَوْلِهِ مَا يَقْضِي عَنِّي فَسَكَتَ عَنِّي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاغْتَمَزْتُهَا
hi byerile [Abu Taubah Ar Rabi’ bin Nafi’], u hi byerile [Mu’awiyah bin Sallam], ku suka eka [Zaid] leswaku u twe [Abu Sallam] a ku; u ndzi byerile [Abdullah Al Hauzani] u te; Ndzi hlangane na [Bilal] xirhambo xa xikhongelo xa Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam eJalab, kutani ndzi ku; O Bilal, ndzi byele leswaku Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u hanye njhani! U te; a nga ri na nchumu so ni swi hlayisile ku sukela hi nkarhi lowu Allah a n’wi rhumeke ha wona ku fikela loko a fa, loko Mumoslem a ta eka yena ivi a n’wi vona a nga ambalanga nchumu kutani a ndzi nyika swileriso, kutani ndzi ye ndzi ya lava swikweleti, kutani ndzi n’wi xavela swiambalo ni n’wi ambexa ni n’wi dyisa ku kondza ku fika mufundhisi wa Xikwembu a ku; Wena Bilal, hakunene ndzi na nkarhi, kutani u nga koloti nchumu handle ka mina. Kutani ndzi swi endlile, loko siku rin’wana ndzi endla ablution ivi ndzi ya endla xikhongelo xa xikhongelo. Ku kumeka leswaku mufundhisi wa swikwembu-murhi u tile exikarhi ka ntlawa wa vaxavisi. Kutani loko a ndzi vona, a ku; N’wina vanhu va habasyah! Ndzi ri; Ina, ku humelela yini? Kutani vafundhisi va swikwembu va ndzi rhurhumerile va ndzi vulavulela marito yo tlhava. U te; xana wa swi tiva leswaku ku na mpfhuka wo tanihi kwihi exikarhi ka wena na n'weti lowu? Ndzi ri; kusuhi. U te; Hakunene, exikarhi ka wena ni n’weti lowu ku ni vusiku bya mune. Ndzi ta ku hehla hi nchumu lowu nga vutihlamuleri bya wena. Ndzi ta ku tlherisela eku risa timbuti hilaha a wu ri hakona eku sunguleni. Kutani a ndzi nga swi tsakeli tani hi leswi vanhu a va nga swi tsakeli ku fikela loko ndzi ri karhi ndzi endla xikhongelo xa Isha, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam u tlhelele endyangwini wa yena. Kutani ndzi kombele mpfumelelo wo hlangana na yena. Kutani a ndzi nyika mpfumelelo, kutani ndzi ku; We Murhumiwa wa Allah, hakunene vapfumeri va Xikwembu lava ndzi va kolotaka va ndzi byela swo tano ni swo tano. Loko u nga ri na nchumu lowu nga ndzi hetisisaka, na mina a ndzi na nchumu. Leswi swi ndzi thyakisile, kutani ndzi ndzi pfumelele ku balekela emigangeni yo hlayanyana leyi hundzukeke eka Vuislem ku kondza Allah a ndzi nyika swakudya leswi nga hakelaka swikweleti swa mina. Kutani ndzi humile ndzi kondza ndzi fika laha ndzi tshamaka kona, kutani ndzi veka banga ra mina, giriba, tintangu na xitlhangu enhlokweni ya mina ku kondza ku vonakala ko sungula ka dyambu ndzi ri kusuhi no famba. Hi xitshuketa munhu un’wana u tsutsumele kutani a vitana; O Bilal, amukela xirhambo xa Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam! Kutani ndzi fambile kukondza loko ndzi fika eka yena ndzi kuma leswaku tikamela ta mune ti ri karhi ti rhurhumela swin'we, ehenhla ka tona a ku ri ni nhundzu ya yena. Kutani ndzi kombele mpfumelelo. Kutani Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam u ndzi byerile: ‘Tsaka, Allah u tile eka wena hi ku hakela xikweleti xa wena’. Kutani a ku: ‘Xana a wu vonanga tikamela ta mune ti ri karhi ti rhurhumela?’ Ndzi ri; Lulamisa. U te; 'Hakunene, eka n'wina tikamela leti na leswi nga eka tona, hakunene eka tona i swiambalo na swakudya leswi ndzi nyikiweke swona hi murhangeri wa Fadak.' Yi teke u hakela xikweleti xa wena!' kutani ndzi swi endlile. Kutani a vulavula hi hadith ivi ndzi ya emosque, swi kumeka leswaku Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam a tshamile emosque. Kutani ndzi n’wi xeweta. Kutani a ku: ‘Xana xiyimo xi njhani eka wena?’ Ndzi ri; Allah u hakerile hinkwaswo leswi a swi fanela Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam, a ku na nchumu lowu saleke. U te: ‘Xana ku na xiphemu lexi saleke?’ Ndzi ri; Ina. u te: ‘Ringeta ku ndzi rhurisa mbilu ni ku vona swivangelo leswi nga ta ndzi endla ndzi rhulile! Entiyisweni, a ndzi nge hlangana na munhu endyangwini wa mina ku kondza u ndzi rhurisa mbilu eka swona’. Kutani loko Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam a endlile xikhongelo xa ‘Isha’, u ndzi vitanile kutani a ku: ‘Xana swilo swi njhani eka wena?’. Ndzi ri; ya ha ri na mina, a ku na munhu loyi a nga ta eka mina ku fikela sweswi. Kutani Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u hete vusiku hinkwabyo emosque. -Naswona u ndzi byerile hadith- ku fikela loko a hetile xikhongelo xa 'Isha' hi siku leri landzelaka, a ndzi vitana a ku: "Xana swilo swi njhani eka wena?" Bilal u te; Hakunene, Allah u ku rhulise eka swona, Wena Murhumiwa wa Allah! U vule takbir kutani a dzunisa Allah, hikuva a chava leswaku rifu ri ta n’wi khoma loko ra ha ri na yena. Kutani ni n'wi landza ku kondza a fika eka vasati va yena, ivi a xeweta vasati va yena hi un'we un'we ku kondza a fika laha a nga etlela kona vusiku byebyo. Leswi hi leswi u ndzi vutiseke swona. U hi byerile [Mahmud bin Khalid], u hi byerile [Marwan bin Muhammad], u hi byerile [Mu’awiyah] nhlamuselo ya sanad ya Abu Taubah na hadith ya yena. Endzhaku ka marito; -loyi a nga hakelaka swikweleti swa mina- a ku; kutani Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam a miyerile ivi mina.Kutani a ndzi xi tsakeli xiyimo xexo.