Hadith Representative
Wasiat Hanifah seratus unta untuk anak yatim
Imam Ahmad : 19744حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَنَا ذَيَّالُ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ حَنْظَلَةَ قَالَ سَمِعْتُ حَنْظَلَةَ بَنَ حِذْيَمٍ جَدِّي أَنَّ جَدَّهُ حَنِيفَةَ قَالَ لِحِذْيَمٍ اجْمَعْ لِي بَنِيَّ فَإِنِّي أُرِيدُ أَنْ أُوصِيَ فَجَمَعَهُمْ فَقَالَ إِنَّ أَوَّلَ مَا أُوصِي أَنَّ لِيَتِيمِي هَذَا الَّذِي فِي حِجْرِي مِائَةً مِنْ الْإِبِلِ الَّتِي كُنَّا نُسَمِّيهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ الْمُطَيَّبَةَ فَقَالَ حِذْيَمٌ يَا أَبَتْ إِنِّي سَمِعْتُ بَنِيكَ يَقُولُونَ إِنَّمَا نُقِرُّ بِهَذَا عِنْدَ أَبِينَا فَإِذَا مَاتَ رَجَعْنَا فِيهِ قَالَ فَبَيْنِي وَبَيْنَكُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ حِذْيَمٌ رَضِينَا فَارْتَفَعَ حِذْيَمٌ وَحَنِيفَةُ وحَنْظَلَةُ مَعَهُمْ غُلَامٌ وَهُوَ رَدِيفٌ لِحِذْيَمٍ فَلَمَّا أَتَوْا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَلَّمُوا عَلَيْهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَا رَفَعَكَ يَا أَبَا حِذْيَمٍ قَالَ هَذَا وَضَرَبَ بِيَدِهِ عَلَى فَخِذِ حِذْيَمٍ فَقَالَ إِنِّي خَشِيتُ أَنْ يَفْجَأَنِي الْكِبَرُ أَوْ الْمَوْتُ فَأَرَدْتُ أَنْ أُوصِيَ وَإِنِّي قُلْتُ إِنَّ أَوَّلَ مَا أُوصِي أَنَّ لِيَتِيمِي هَذَا الَّذِي فِي حِجْرِي مِائَةً مِنْ الْإِبِلِ كُنَّا نُسَمِّيهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ الْمُطَيَّبَةَ فَغَضِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى رَأَيْنَا الْغَضَبَ فِي وَجْهِهِ وَكَانَ قَاعِدًا فَجَثَا عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَقَالَ لَا لَا لَا الصَّدَقَةُ خَمْسٌ وَإِلَّا فَعَشْرٌ وَإِلَّا فَخَمْسَ عَشْرَةَ وَإِلَّا فَعِشْرُونَ وَإِلَّا فَخَمْسٌ وَعِشْرُونَ وَإِلَّا فَثَلَاثُونَ وَإِلَّا فَخَمْسٌ وَثَلَاثُونَ فَإِنْ كَثُرَتْ فَأَرْبَعُونَ قَالَ فَوَدَعُوهُ وَمَعَ الْيَتِيمِ عَصًا وَهُوَ يَضْرِبُ جَمَلًا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَظُمَتْ هَذِهِ هِرَاوَةُ يَتِيمٍ قَالَ حَنْظَلَةُ فَدَنَا بِي إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّ لِي بَنِينَ ذَوِي لِحًى وَدُونَ ذَلِكَ وَإِنَّ ذَا أَصْغَرُهُمْ فَادْعُ اللَّهَ لَهُ فَمَسَحَ رَأْسَهُ وَقَالَ بَارَكَ اللَّهُ فِيكَ أَوْ بُورِكَ فِيهِ قَالَ ذَيَّالٌ فَلَقَدْ رَأَيْتُ حَنْظَلَةَ يُؤْتَى بِالْإِنْسَانِ الْوَارِمِ وَجْهُهُ أَوْ الْبَهِيمَةِ الْوَارِمَةِ الضَّرْعُ فَيَتْفُلُ عَلَى يَدَيْهِ وَيَقُولُ بِسْمِ اللَّهِ وَيَضَعُ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ وَيَقُولُ عَلَى مَوْضِعِ كَفِّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَمْسَحُهُ عَلَيْهِ وَقَالَ ذَيَّالٌ فَيَذْهَبُ الْوَرَمُ
hi byerile [Abu Sa’id] khale ka hlonga ra Bani Hashim, u hi byerile [Dzayal bin Ubaid bin Handzalah] u te; Ndzi twe [Hadzalah bin Hidzyam] kokwa wa mina, leswaku kokwa wa yena, Hanifah, u byele Hidzyam; 'Hlengeletani vana va mina eka mina, hikuva ndzi lava ku endla will!'. Kutani a va hlengeleta, kutani Hanifa a ku; ‘Hakunene, nchumu wosungula lowu ndzi wu siyeke ndzhaka eka vana lava nga riki na vatswari lava a va titshege hi mina akuri dzana ra tikamela, leti hi nkarhi wa Jahiliyah hinga thya vito ra ‘Al Muthayyabah’. kutani Hidzyam a ku; ‘Oho tatana, hakunene ndzi twile vana va wena va ku; 'Hi hina ntsena hi amukela leswi eka tlhelo ra tata wa hina, loko a fa hi ta vuya -hi teka tikamela ta dzana-'. U te; 'Naswona exikarhi ka mina na wena ku na Rasulullah Shallalahu 'Alaihi Wasallam -tani hi mbhoni-'. Judzyam u te; 'Hi tsakile'. Endzhaku ka sweswo, Hidzyam, Hanifah na Handzalah swin’we na n’wana loyi a khandziye movha wa Hidzyam va fambile, ku fikela loko va hlangana na Muprofeta sallallaahu ‘Alaihi Wasallam, va n’wi xeweta naswona Muprofeta salallahu ‘Alaihi Wasallam u te: ‘Xana ku humelela yini hi wena, O Abu Hidzyam?’. Abu Hidzam u te; 'Lexi'. Loko a ri karhi a tswontswa xirho xa Hidzyam hi voko. U te; 'Ndzi chava leswaku loko ndzi dyuharile kumbe loko rifu ri fika eka mina, ndzi endlile will naswona ndzi vule leswaku will yosungula leyi ndzi nga yi hundzisela eka vana va mina lava nga riki na vatswari akuri hiku va nyika dzana ra tikamela leti andzi ri na tona, leti eka nguva ya jahiliyah ahi ti vitana ‘Al Muthayyibah’. Kutani Rasulullah Sallalahu ‘Alaihi Wasallam u hlundzukile ku kondza hi vona vukarhi emahlweni ka yena, u tlhele a tshama ehansi hi matsolo a ku: ‘E-e, e-e, e-e, tintswalo i ntsena n’we-xa-ntlhanu, loko ku nga ri kutani n’we-xa-khume, loko ku nga ri kutani xin’we-xa-khume-ntlhanu, loko ku nga ri kutani xin’we xa makume-mbirhi-ntlhanu, loko ku nga ri n’we-n’we xa makume-mbirhi-ntlhanu, loko ku nga ri hi xin’we xa vu-30, loko ku nga ri hi nkarhi wolowo n'we xa makume nharhu ntlhanu, naswona loko rifuwo ri ri rikulu kutani n'we xa makume mune'. Kutani ndzi va tshembisile kutani ndzi nyika xisiwana nhonga leswaku a ba kamela hi yona. Kutani Muprofeta sallallaahu ‘Alaihi Wasallam u te: ‘Xana nhonga leyi ya xisiwana yikulu ku fikela kwihi’. Handzalah u te; 'Kutani ndzi tshinelela Rasulullah Sallalahu 'Alaihi Wasallam kutani ndzi vilela; 'Hakunene ndzi na vana vo tala lavakulu naswona handle ka sweswo naswona na vona va na vana va vona, kutani va khongelela Allah!'. Hiloko a tikhoma nhloko kutani a ku: ‘Barakallah fiik au burika fiihi -onge Allah a nga ku katekisa kutani a katekisiwa hi yena’. [Dzayyal] u te; 'Ndzi vonile [Handzalah] a tisa munhu loyi xikandza xa yena a xi pfimbile kumbe nyeleti leyi mavele ya yena ya pfimbeke, kutani a tshwutela mavoko ya yena a ku; 'Bismillah - hi ku vula vito ra Allah - no veka voko ra yena enhlokweni leyi pfimbeke ya munhu kumbe xiharhi, na ku swi vula loko a ri karhi a veka voko ra yena kahle laha voko ra Muprofeta sallallaahu 'Alaihi Wasallam a ri tshama ri vekiwa kona, kutani a ri tswontswa. Dzayyal u te; 'Kutani ku pfimba ku horile'.