Hadith Representative
Qirad (mudharabah): pembagian laba dan modal pinjaman (atsar Umar dan putranya)
Imam Malik : 1195حَدَّثَنِي مَالِك عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ قَالَخَرَجَ عَبْدُ اللَّهِ وَعُبَيْدُ اللَّهِ ابْنَا عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فِي جَيْشٍ إِلَى الْعِرَاقِ فَلَمَّا قَفَلَا مَرَّا عَلَى أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ وَهُوَ أَمِيرُ الْبَصْرَةِ فَرَحَّبَ بِهِمَا وَسَهَّلَ ثُمَّ قَالَ لَوْ أَقْدِرُ لَكُمَا عَلَى أَمْرٍ أَنْفَعُكُمَا بِهِ لَفَعَلْتُ ثُمَّ قَالَ بَلَى هَاهُنَا مَالٌ مِنْ مَالِ اللَّهِ أُرِيدُ أَنْ أَبْعَثَ بِهِ إِلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ فَأُسْلِفُكُمَاهُ فَتَبْتَاعَانِ بِهِ مَتَاعًا مِنْ مَتَاعِ الْعِرَاقِ ثُمَّ تَبِيعَانِهِ بِالْمَدِينَةِ فَتُؤَدِّيَانِ رَأْسَ الْمَالِ إِلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَيَكُونُ الرِّبْحُ لَكُمَا فَقَالَا وَدِدْنَا ذَلِكَ فَفَعَلَ وَكَتَبَ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنْ يَأْخُذَ مِنْهُمَا الْمَالَ فَلَمَّا قَدِمَا بَاعَا فَأُرْبِحَا فَلَمَّا دَفَعَا ذَلِكَ إِلَى عُمَرَ قَالَ أَكُلُّ الْجَيْشِ أَسْلَفَهُ مِثْلَ مَا أَسْلَفَكُمَا قَالَا لَا فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ ابْنَا أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ فَأَسْلَفَكُمَا أَدِّيَا الْمَالَ وَرِبْحَهُ فَأَمَّا عَبْدُ اللَّهِ فَسَكَتَ وَأَمَّا عُبَيْدُ اللَّهِ فَقَالَ مَا يَنْبَغِي لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ هَذَا لَوْ نَقَصَ هَذَا الْمَالُ أَوْ هَلَكَ لَضَمِنَّاهُ فَقَالَ عُمَرُ أَدِّيَاهُ فَسَكَتَ عَبْدُ اللَّهِ وَرَاجَعَهُ عُبَيْدُ اللَّهِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ جُلَسَاءِ عُمَرَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَوْ جَعَلْتَهُ قِرَاضًا فَقَالَ عُمَرُ قَدْ جَعَلْتُهُ قِرَاضًا فَأَخَذَ عُمَرُ رَأْسَ الْمَالِ وَنِصْفَ رِبْحِهِ وَأَخَذَ عَبْدُ اللَّهِ وَعُبَيْدُ اللَّهِ ابْنَا عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ نِصْفَ رِبْحِ الْمَالِ
Dúirt sé liom go raibh Malik ann ó [Zaid bin Aslam] óna [athair] agus dúirt sé; ‘Chuaigh Abdullah agus Ubaidullah, beirt mhac Umar bin Khattab, le harm a bhí ag dul go dtí an Iaráic tráth. Nuair a d’fhill siad, chuaigh an bheirt acu thar Abu Musa Al Asy'ari a bhí ina ghobharnóir ar Basrah ag an am sin. Chuir Abu Musa fáilte mhór rompu beirt agus dúirt sé; ‘Má bhíonn mé in ann rud éigin a thabhairt daoibh a bheidh úsáideach daoibh amach anseo, déanfaidh mé é cinnte’. Dúirt [Abu Musa] arís, ‘Ó sea, is seod é seo ó sheod Allah, ba mhaith liom é a thabhairt do Amirul Mukminin, táim ag tabhairt an seoid seo ar iasacht daoibh beirt ionas gur féidir libh earraí a cheannach san Iaráic agus é a dhíol arís nuair a shroicheann sibh Medina. Níos déanaí, tabhair an caipiteal d’Amirul Mukiminin, agus rachaidh na brabúis chugaibh beirt. Dúirt an bheirt acu; ‘Táimid sásta leis sin’. Mar sin rinne Abu Musa amhlaidh agus scríobh sé teachtaireacht chuig Amirul Mukminin ag iarraidh air an mhaoin a bhí faoi chúram a bheirt pháistí a thógáil uaidh. Nuair a shroich an bheirt acu Medina, dhíol siad a gcuid earraí agus rinne siad brabús. Mar sin féin, nuair a bhí siad ar tí an mhaoin a thabhairt d’Umar, d’fhiafraigh Umar, “An ndearna Abu Musa iasacht do gach ceann de na trúpaí ar an mbealach céanna a thug sé ar iasacht daoibh beirt í?” D’fhreagair an bheirt acu, “Ní hea.” Dúirt [Umar bin Khattab], “Mar sin, toisc gur mic Amirul Mukminin sibh gur thug sé ar iasacht daoibh beirt í?! Tabhair an mhaoin agus na brabúis go léir dóibh!” Agus é ag cloisteáil seo, d’fhan Abdullah ina thost. Idir an dá linn, dúirt Ubaidullah, “Níor cheart duit gníomhú mar sin, a Amirul Mukminin, má laghdaítear nó má chailltear an mhaoin, beidh orainn an costas a iompar?” D’fhan Umar go daingean, “Tabhair ar iasacht í.” D’fhan Abdullah ina thost, agus lean Ubaidullah de bheith ag cur brú air. Ansin rinne fear sa tionól iarracht idirghabháil a dhéanamh agus dúirt sé, “A Amirul Mukminin, cad a tharlódh dá dtabharfá an mhaoin ar iasacht dóibh beirt?” “D’iasacht mé í dóibh beirt,” fhreagair Umar bin Khattab. Ansin ghlac Umar an mhaoin móide leath na mbrabús, agus fuair Abdullah agus Ubaidullah leath na mbrabús freisin.’