Hadith Representative
Nasihat Umar bin Abdul Aziz dan Ibnu Umar tentang takdir: berpegang pada sunnah, tidak memperdebatkannya, dan peringatan tentang orang yang mendustakannya
Imam Abu Dawud : 3996حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ كَتَبَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ يَسْأَلُهُ عَنْ الْقَدَرِ ح و حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمُؤَذِّنُ قَالَ حَدَّثَنَا أَسَدُ بْنُ مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ دُلَيْلٍ قَالَ سَمِعْتُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيَّ يُحَدِّثُنَا عَنِ النَّضْرِ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ عَنْ قَبِيصَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ عَنْ أَبِي الصَّلْتِ وَهَذَا لَفْظُ حَدِيثِ ابْنِ كَثِيرٍ وَمَعْنَاهُمْ قَالَ كَتَبَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ يَسْأَلُهُ عَنْ الْقَدَرِ فَكَتَبَ أَمَّا بَعْدُ أُوصِيكَ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالِاقْتِصَادِ فِي أَمْرِهِ وَاتِّبَاعِ سُنَّةِ نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَرْكِ مَا أَحْدَثَ الْمُحْدِثُونَ بَعْدَ مَا جَرَتْ بِهِ سُنَّتُهُ وَكُفُوا مُؤْنَتَهُ فَعَلَيْكَ بِلُزُومِ السُّنَّةِ فَإِنَّهَا لَكَ بِإِذْنِ اللَّهِ عِصْمَةٌ ثُمَّ اعْلَمْ أَنَّهُ لَمْ يَبْتَدِعْ النَّاسُ بِدْعَةً إِلَّا قَدْ مَضَى قَبْلَهَا مَا هُوَ دَلِيلٌ عَلَيْهَا أَوْ عِبْرَةٌ فِيهَا فَإِنَّ السُّنَّةَ إِنَّمَا سَنَّهَا مَنْ قَدْ عَلِمَ مَا فِي خِلَافِهَا وَلَمْ يَقُلْ ابْنُ كَثِيرٍ مَنْ قَدْ عَلِمَ مِنْ الْخَطَإِ وَالزَّلَلِ وَالْحُمْقِ وَالتَّعَمُّقِ فَارْضَ لِنَفْسِكَ مَا رَضِيَ بِهِ الْقَوْمُ لِأَنْفُسِهِمْ فَإِنَّهُمْ عَلَى عِلْمٍ وَقَفُوا وَبِبَصَرٍ نَافِذٍ كَفُّوا وَهُمْ عَلَى كَشْفِ الْأُمُورِ كَانُوا أَقْوَى وَبِفَضْلِ مَا كَانُوا فِيهِ أَوْلَى فَإِنْ كَانَ الْهُدَى مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ لَقَدْ سَبَقْتُمُوهُمْ إِلَيْهِ وَلَئِنْ قُلْتُمْ إِنَّمَا حَدَثَ بَعْدَهُمْ مَا أَحْدَثَهُ إِلَّا مَنْ اتَّبَعَ غَيْرَ سَبِيلِهِمْ وَرَغِبَ بِنَفْسِهِ عَنْهُمْ فَإِنَّهُمْ هُمْ السَّابِقُونَ فَقَدْ تَكَلَّمُوا فِيهِ بِمَا يَكْفِي وَوَصَفُوا مِنْهُ مَا يَشْفِي فَمَا دُونَهُمْ مِنْ مَقْصَرٍ وَمَا فَوْقَهُمْ مِنْ مَحْسَرٍ وَقَدْ قَصَّرَ قَوْمٌ دُونَهُمْ فَجَفَوْا وَطَمَحَ عَنْهُمْ أَقْوَامٌ فَغَلَوْا وَإِنَّهُمْ بَيْنَ ذَلِكَ لَعَلَى هُدًى مُسْتَقِيمٍ كَتَبْتَ تَسْأَلُ عَنْ الْإِقْرَارِ بِالْقَدَرِ فَعَلَى الْخَبِيرِ بِإِذْنِ اللَّهِ وَقَعْتَ مَا أَعْلَمُ مَا أَحْدَثَ النَّاسُ مِنْ مُحْدَثَةٍ وَلَا ابْتَدَعُوا مِنْ بِدْعَةٍ هِيَ أَبْيَنُ أَثَرًا وَلَا أَثْبَتُ أَمْرًا مِنْ الْإِقْرَارِ بِالْقَدَرِ لَقَدْ كَانَ ذَكَرَهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ الْجُهَلَاءُ يَتَكَلَّمُونَ بِهِ فِي كَلَامِهِمْ وَفِي شِعْرِهِمْ يُعَزُّونَ بِهِ أَنْفُسَهُمْ عَلَى مَا فَاتَهُمْ ثُمَّ لَمْ يَزِدْهُ الْإِسْلَامُ بَعْدُ إِلَّا شِدَّةً وَلَقَدْ ذَكَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَيْرِ حَدِيثٍ وَلَا حَدِيثَيْنِ وَقَدْ سَمِعَهُ مِنْهُ الْمُسْلِمُونَ فَتَكَلَّمُوا بِهِ فِي حَيَاتِهِ وَبَعْدَ وَفَاتِهِ يَقِينًا وَتَسْلِيمًا لِرَبِّهِمْ وَتَضْعِيفًا لِأَنْفُسِهِمْ أَنْ يَكُونَ شَيْءٌ لَمْ يُحِطْ بِهِ عِلْمُهُ وَلَمْ يُحْصِهِ كِتَابُهُ وَلَمْ يَمْضِ فِيهِ قَدَرُهُ وَإِنَّهُ مَعَ ذَلِكَ لَفِي مُحْكَمِ كِتَابِهِ مِنْهُ اقْتَبَسُوهُ وَمِنْهُ تَعَلَّمُوهُ وَلَئِنْ قُلْتُمْ لِمَ أَنْزَلَ اللَّهُ آيَةَ كَذَا لِمَ قَالَ كَذَا لَقَدْ قَرَءُوا مِنْهُ مَا قَرَأْتُمْ وَعَلِمُوا مِنْ تَأْوِيلِهِ مَا جَهِلْتُمْ وَقَالُوا بَعْدَ ذَلِكَ كُلِّهِ بِكِتَابٍ وَقَدَرٍ وَكُتِبَتِ الشَّقَاوَةُ وَمَا يُقْدَرْ يَكُنْ وَمَا شَاءَ اللَّهُ كَانَ وَمَا لَمْ يَشَأْ لَمْ يَكُنْ وَلَا نَمْلِكُ لِأَنْفُسِنَا ضَرًّا وَلَا نَفْعًا ثُمَّ رَغِبُوا بَعْدَ ذَلِكَ وَرَهِبُوا
A y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Katiri] ko; a y’a fɔ an ye [Sufyan] ko; cɛɛ dɔ ye lɛtɛrɛ sɛbɛ [Umar bin Abdul Aziz] ma k’a ɲininga danbe koo la. -cogo wɛrɛ la a kofɔra- A y’a fɔ an ye [Ar Rabi’ bin Suleman Al Muadzdzin] ko; a y’a fɔ an ye [Asad bin Musa] ko; a y’a fɔ an ye [Hamadu bin Dulail] ko; N’ y’a mɛn [Sufyan Ats Tsauri] b’o fɔra an ye ka bɔ [An Nadhr] fɛ. -cogo wɛrɛ la a kofɔra- A y’a fɔ an ye [Hanad bin As Sari] ka bɔ [Kabisha] la a ko; y’a fɔ an ye [Abu Raja’] ka bɔ [Abu Ash Shalt] -ani nin ye Ibn Kathir ka hadisi ye- a ko, ‘Cɛɛ dɔ ye lɛtɛrɛ sɛbɛ ka ci Umar bin Abdul Aziz ma k’a ɲininga danbe koo la. O kɔ, Umar bin Abdul Aziz ye jaabili sɛbɛn; Ama Ba’du. N b’a layidu di aw ma ko aw ka siran Ala ɲɛ ani ka kɛ kelen ye - aw kana dɔ fara a kan, aw kana dɔ bɔ a la - a ka cikanw labatoli la, ka tugu a ka ciden sallallaahu ‘alaihi wasallam ka sunna kɔ ani ka fɛɛn minw dan mɔgɔw fɛ minw be fɛɛn kuraw dan a ka sunna waleyali kɔ, aw k’u bila, hali n’u wasara a ka sunna la. I ka kan ka nɔrɔ sunna la, bari ni Ala ka sira di, a b’i tanga ka bɔ sira tununin ma. I b’a lɔn ko mɔgɔw tɛ ngalon diinan kɛ fɔɔ ni dalilu dɔ be yen min b’o ɲɛfɔ, wala ni kalan dɔ be yen min be se ka sɔrɔ o la. Tiɲɛ na, sunna, min bɔyɔrɔ ye Ale ye - Ala n’a ka ciden - min b’o kɔfɛko lɔn ka ban - Ibnu Kathir ma kuma, ‘min be fili suguya caaman lɔn, nalomanya ani yɛrɛgɛlɛya. O la, minw tun be yen ka kɔn i ɲɛ - i teriw -, i ka nisɔndiya o la. Sabu olu - teriw -, ni lɔnniya jan min b’u bolo, n’u ka hakilidiya min be yɛlɛmayɛlɛma, o fana be to u ka yɛrɛminɛ na. Hali ni lɔnnikow ta fan fɛ u b’a faamu ka ɲɛ, ani n’u y’u jati fɔlɔ, u ka kan ni baro ye o kan. Ni tiɲɛ bɛ aw fɛ, o tuma aw tagara o ɲa. N’i y’a fɔ ko koo kuraw dɔrɔn lo be kɛ u kɔ minw ma dan fɔɔ mɔgɔw minw tɛ tugu u ka cikanw kɔ - teriw - ani u yɛrɛ ka miiriyaw ka di u ye ka tɛmɛ u ta kan, i k’a lɔn ko tiɲɛ na, teriw lo y’o gwɛlɛya lɔn fɔlɔ. U be kuma -dankanko- kan ni hakɛ dɔrɔn ye, u t’a jati kojugu nka u t’a jati kojugu fana, tiɲɛ na, mɔgɔ dɔw tun be yen minw b’a dɔgɔya kojugu fɔɔ u be u yɛrɛ mabɔ, ani dɔw fana be yen minw be nisɔndiya kojugu fɔɔ u b’a jati kojugu -ka tɛmɛ dan na-. Ani tiɲɛn na, teri minw be o ɲɔgɔnw cɛma, olu ka miiriya ye ka kɛ sira tilennin kan. I ye lɛtɛrɛ sɛbɛ ka ɲiningali kɛ ka la danbe la, o kɔfɛ - ni Ala ka yamaruya ye - i ye mɔgɔ ɲuman sugandi - n ɲininga -. N t’a lɔn ko adamadenw ye koo kuraw wala ngalonkow fɔ, u nɔɔ gwɛnin lo kosɔbɛ ani u gwɛnin lo fɔɔ danbe lɔnniya koo la. Hali kunfinya minw tun be jahilliyah wagati la, olu tun be baro kɛ danbe lɔnniya kan u ka kumaw n’u ka poyiw kɔnɔ u tun ye diyabɔ minw tunu, o kɔ, silamɛya nana k’o sinsin ka tɛmɛ fɔlɔ kan, Ala ka ciden sallallaahu ‘alaihi wasallam tun y’an hakili jigi ko a ma kɛ hadisi kelen dɔrɔn kɔnɔ wala hadisi fila kɔnɔ fana, u tun be talard koo la fana. a tun be niin na wala a sanin kɔ ni miiriya ye min b’a yira ko u lanin b’u ka Rabb la ani u y’u yɛrɛ majigi ko foyi tɛ yen ni min lɔnna ka tɛmɛ. -Ala ka lɔnniya min b’a la ani a sɛbɛnna a ka gafe kɔnɔ -Al Lauhul mahfudh-, ani a ka siniɲɛsigi latigɛra ale lo fɛ. O kɔfɛ, danbe ko ɲɛfɔra a ka gafe muhkam kɔnɔ - alikurana y . kɔrɔ gwɛnin lo, u b’a fɔ ani u be kalan sɔrɔ a la. N’i y’a ɲininga ko ‘mun na Ala ye nin ɲɔgɔnna ayata dɔ jigi, mun na a y’o fɔ? ’ Tiɲɛ na, sahabaw fana y’a kalan i n’a fɔ aw y’a kalan cogo min na. U b’a lɔn ka ta’weel kɛ min na i t’o lɔn ani o kɔfɛ, u b’a fɔ; ‘An lanin b’a la ko gafe -lauhul mahfudh- ani danbe, ani tɔɔrɔw sɛbɛra, o la, min latigɛra, o bena kɛ tiɲɛn na. Ala b’a fɛ min na, o bɛna kɛ, Ala tɛ min fɛ, o tɛna kɛ. Tiɲɛn na, fanga ni jijali t’an bɛɛ bolo ka ban madharat la wala ka nafa sɔrɔ a la. O la, o kɔ, u ninsɔn diyara ani u siranna ka baro kɛ danbe koo la’.