Hadith Representative
Nasihat Umar bin Abdul Aziz dan Ibnu Umar tentang takdir: berpegang pada sunnah, tidak memperdebatkannya, dan peringatan tentang orang yang mendustakannya
Imam Abu Dawud : 3996حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ كَتَبَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ يَسْأَلُهُ عَنْ الْقَدَرِ ح و حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمُؤَذِّنُ قَالَ حَدَّثَنَا أَسَدُ بْنُ مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ دُلَيْلٍ قَالَ سَمِعْتُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيَّ يُحَدِّثُنَا عَنِ النَّضْرِ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ عَنْ قَبِيصَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ عَنْ أَبِي الصَّلْتِ وَهَذَا لَفْظُ حَدِيثِ ابْنِ كَثِيرٍ وَمَعْنَاهُمْ قَالَ كَتَبَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ يَسْأَلُهُ عَنْ الْقَدَرِ فَكَتَبَ أَمَّا بَعْدُ أُوصِيكَ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالِاقْتِصَادِ فِي أَمْرِهِ وَاتِّبَاعِ سُنَّةِ نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَرْكِ مَا أَحْدَثَ الْمُحْدِثُونَ بَعْدَ مَا جَرَتْ بِهِ سُنَّتُهُ وَكُفُوا مُؤْنَتَهُ فَعَلَيْكَ بِلُزُومِ السُّنَّةِ فَإِنَّهَا لَكَ بِإِذْنِ اللَّهِ عِصْمَةٌ ثُمَّ اعْلَمْ أَنَّهُ لَمْ يَبْتَدِعْ النَّاسُ بِدْعَةً إِلَّا قَدْ مَضَى قَبْلَهَا مَا هُوَ دَلِيلٌ عَلَيْهَا أَوْ عِبْرَةٌ فِيهَا فَإِنَّ السُّنَّةَ إِنَّمَا سَنَّهَا مَنْ قَدْ عَلِمَ مَا فِي خِلَافِهَا وَلَمْ يَقُلْ ابْنُ كَثِيرٍ مَنْ قَدْ عَلِمَ مِنْ الْخَطَإِ وَالزَّلَلِ وَالْحُمْقِ وَالتَّعَمُّقِ فَارْضَ لِنَفْسِكَ مَا رَضِيَ بِهِ الْقَوْمُ لِأَنْفُسِهِمْ فَإِنَّهُمْ عَلَى عِلْمٍ وَقَفُوا وَبِبَصَرٍ نَافِذٍ كَفُّوا وَهُمْ عَلَى كَشْفِ الْأُمُورِ كَانُوا أَقْوَى وَبِفَضْلِ مَا كَانُوا فِيهِ أَوْلَى فَإِنْ كَانَ الْهُدَى مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ لَقَدْ سَبَقْتُمُوهُمْ إِلَيْهِ وَلَئِنْ قُلْتُمْ إِنَّمَا حَدَثَ بَعْدَهُمْ مَا أَحْدَثَهُ إِلَّا مَنْ اتَّبَعَ غَيْرَ سَبِيلِهِمْ وَرَغِبَ بِنَفْسِهِ عَنْهُمْ فَإِنَّهُمْ هُمْ السَّابِقُونَ فَقَدْ تَكَلَّمُوا فِيهِ بِمَا يَكْفِي وَوَصَفُوا مِنْهُ مَا يَشْفِي فَمَا دُونَهُمْ مِنْ مَقْصَرٍ وَمَا فَوْقَهُمْ مِنْ مَحْسَرٍ وَقَدْ قَصَّرَ قَوْمٌ دُونَهُمْ فَجَفَوْا وَطَمَحَ عَنْهُمْ أَقْوَامٌ فَغَلَوْا وَإِنَّهُمْ بَيْنَ ذَلِكَ لَعَلَى هُدًى مُسْتَقِيمٍ كَتَبْتَ تَسْأَلُ عَنْ الْإِقْرَارِ بِالْقَدَرِ فَعَلَى الْخَبِيرِ بِإِذْنِ اللَّهِ وَقَعْتَ مَا أَعْلَمُ مَا أَحْدَثَ النَّاسُ مِنْ مُحْدَثَةٍ وَلَا ابْتَدَعُوا مِنْ بِدْعَةٍ هِيَ أَبْيَنُ أَثَرًا وَلَا أَثْبَتُ أَمْرًا مِنْ الْإِقْرَارِ بِالْقَدَرِ لَقَدْ كَانَ ذَكَرَهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ الْجُهَلَاءُ يَتَكَلَّمُونَ بِهِ فِي كَلَامِهِمْ وَفِي شِعْرِهِمْ يُعَزُّونَ بِهِ أَنْفُسَهُمْ عَلَى مَا فَاتَهُمْ ثُمَّ لَمْ يَزِدْهُ الْإِسْلَامُ بَعْدُ إِلَّا شِدَّةً وَلَقَدْ ذَكَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَيْرِ حَدِيثٍ وَلَا حَدِيثَيْنِ وَقَدْ سَمِعَهُ مِنْهُ الْمُسْلِمُونَ فَتَكَلَّمُوا بِهِ فِي حَيَاتِهِ وَبَعْدَ وَفَاتِهِ يَقِينًا وَتَسْلِيمًا لِرَبِّهِمْ وَتَضْعِيفًا لِأَنْفُسِهِمْ أَنْ يَكُونَ شَيْءٌ لَمْ يُحِطْ بِهِ عِلْمُهُ وَلَمْ يُحْصِهِ كِتَابُهُ وَلَمْ يَمْضِ فِيهِ قَدَرُهُ وَإِنَّهُ مَعَ ذَلِكَ لَفِي مُحْكَمِ كِتَابِهِ مِنْهُ اقْتَبَسُوهُ وَمِنْهُ تَعَلَّمُوهُ وَلَئِنْ قُلْتُمْ لِمَ أَنْزَلَ اللَّهُ آيَةَ كَذَا لِمَ قَالَ كَذَا لَقَدْ قَرَءُوا مِنْهُ مَا قَرَأْتُمْ وَعَلِمُوا مِنْ تَأْوِيلِهِ مَا جَهِلْتُمْ وَقَالُوا بَعْدَ ذَلِكَ كُلِّهِ بِكِتَابٍ وَقَدَرٍ وَكُتِبَتِ الشَّقَاوَةُ وَمَا يُقْدَرْ يَكُنْ وَمَا شَاءَ اللَّهُ كَانَ وَمَا لَمْ يَشَأْ لَمْ يَكُنْ وَلَا نَمْلِكُ لِأَنْفُسِنَا ضَرًّا وَلَا نَفْعًا ثُمَّ رَغِبُوا بَعْدَ ذَلِكَ وَرَهِبُوا
Беҙгә [Мөхәммәт бин Касирға] әйтте, ул әйтте; беҙгә [Суфьянға] һөйләне, ул әйтте; бер кеше [Ғүмәр бин Ғәбдел Әзизгә] яҙмыш тураһында һорап хат яҙа. -икенсе төрлө телгә алына- Беҙгә [Әр Раби бин Сөләймән Әл Муаддззин] әйтте, тине; беҙгә [Әсәд бин Муса] һөйләне, ул әйтте; беҙгә [Хәммәт бин Дүләилгә] һөйләне, ул әйтте; Мин [Суфьян Ац Цаури] беҙгә [Ән Нәҙрҙән] һөйләгәнен ишеттем. -икенсе төрлө телгә алына- Беҙгә [Ханнад бин Әс Сари] [Ҡәбишәнән] һөйләне, ул әйтте; беҙгә [Әбү Раджа] [Әбү Әш Шалттан] -һәм был Ибн Касир хәҙисе- ул әйтте: «Бер кеше Ғүмәр бин Ғәбдел Әзизгә яҙмыш тураһында һорап хат яҙған. Ғүмәр бин Ғәбдел Әзиз шунан һуң яуап яҙа; Амма Ба'ду. Мин һеҙгә Аллаһ Тәғәләнән ҡурҡырға һәм Уның бойороҡтарын үтәүҙә эҙмә-эҙлекле булырға – өҫтәп тә, кәметмәҫкә лә, Пәйғәмбәре саллаллаһу ғәләйһи вәссәләмдең сөннәтенә эйәрергә һәм уның сөннәтен тормошҡа ашырғандан һуң, уның сөннәтенән ҡәнәғәт булһалар ҙа, яңы нәмәләр тыуҙырған кешеләр ижад иткәндәрҙән баш тартырға вәғәҙә бирәм. Һеҙ сөннәткә йәбешергә тейешһегеҙ, сөнки Аллаһ Тәғәләнең рөхсәте менән ул һеҙҙе аҙашыуҙан һаҡлар. Беләһеңме, кешеләр бидғәткә бирелмәй, әгәр ҙә уны аңлатҡан дәлил булмаһа, йәки унан һабаҡ алырлыҡ һабаҡ булмаһа. Ысынында иһә, сығанағы Ул – Аллаһ һәм Уның Рәсүле – киреһен инде белгән – Ибнү Кәсир, “төрлө хаталарҙы, ахмаҡлыҡты һәм үҙ-үҙеңде ҡатмарлаштырыуҙы белгән кеше” булған сөннәтте телгә алмаған. Шулай итеп, һеҙҙән алда булғандар - дуҫтарығыҙ - үткәргән нәмәләргә риза булығыҙ. Сөнки улар - дуҫтар -, үҙҙәрендә булған белем бейеклеге менән, үҙҙәренең сағыу аҡылы ла тыйнаҡ булып ҡала. Хатта фәнни күҙлектән ҡарағанда улар яҡшыраҡ аңлай, ә өҫтөнлөклө күҙлектән ҡарағанда улар был турала фекер алышыуға лайыҡлыраҡ булһа ла. Әгәр хәҡиҡәт һеҙҙең менән булһа, тимәк, һеҙ уларҙан алда киткәнһегеҙ. Әгәр ҙә һеҙ уларҙан һуң тик яңы нәмәләр генә була, уларҙы улар күрһәтмәләрен үтәмәгән кешеләрҙән башҡа - дуҫтарҙан - барлыҡҡа килмәй, үҙҙәренең уйҙары менән түгел, ә үҙ уйҙары менән риза була, тиһәгеҙ, белегеҙ: ысынында был проблеманы тәүҙә дуҫтар асҡан. Улар тураһында һөйләй -яҙмыш мәсьәләһе- тик сама менән, улар уны артыҡ баһаламай әммә улар ҙа артыҡ баһаламай, ысынлап та, уларҙан башҡа кешеләр булған, улар уны шул тиклем кәметкән, улар йөҙ бороп, һәм шулай уҡ улар ҙа бар, улар артыҡ дәртле, улар уны артыҡ -сиктән тыш-. Һәм ысынлап та, бындайҙар араһында дуҫтарҙың мөнәсәбәте тура юлда булыуҙа. Тәҡдиргә ышаныу тураһында һорап хат яҙғанһың, шунан - Аллаһ Тәғәләнең рөхсәте менән - дөрөҫ кешене һайлағанһың - минән һора -. Мин кешеләр тарафынан күтәрелгән, яҙмышты таныу мәсьәләһенән башҡа йоғонтоһо бик асыҡ һәм аныҡ булған бер ниндәй ҙә яңы йәки еретик осраҡтарҙы белмәйем. Хатта яһил кешеләр ҙә йәһиллиә дәүерендә яҙмышты таныу тураһында үҙҙәренең әйтемдәрендә һәм шиғриәттәрендә улар юғалтҡан ләззәттәр тураһында фекер алышты, һуңынан Ислам килде һәм уны тағы ла нығыраҡ баҫым яһаны, Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм беҙгә иҫкә төшөргән ине, бер хәҙистә генә түгел, йәки ике хәҙистә лә уны, улар талалдар тураһында уны, улар талалда уны, ул иҫән йәки ул үлгәндән һуң ышаныс һәм ҡабул итеү мөнәсәбәте менән үҙҙәренең Рабб һәм үҙҙәрен баҫалҡы тип, үткәндә билдәле булғандан башҡа бер нәмә лә юҡ. -Аллаһтың уның тураһында белеме һәм ул Уның китабында яҙылған -Әл Ләүхүл мәхфүҙ-, һәм уның яҙмышы Уның тарафынан билдәләнгән. Бынан тыш, яҙмыш мәсьәләһе Уның китабының мөхәкәмендә - Ҡөрьән аяттарында аңлатылған y . мәғәнәһе асыҡ, цитата килтерәләр, өйрәнәләр. Әгәр һеҙ: «Ни өсөн Аллаһы Тәғәлә ошондай аят индерҙе, ни өсөн былай тине?» — Ысынлап та, сәхәбәләр ҙә һеҙ уҡыған кеүек уҡыған. Улар һеҙ белмәгән тәғүил эшләй белә һәм унан һуң, улар әйтә; — Беҙ китапҡа -ләүхүл мәхфүҙгә һәм тәҡдиргә ышанабыҙ, ә ҡайғы-хәсрәттәр яҙылған, шуға күрә тәҡдир ителгән нәмә мотлаҡ буласаҡ. Аллаһы Тәғәлә теләгән нәмә мотлаҡ буласаҡ, Аллаһ теләмәгән нәмә мотлаҡ булмаясаҡ. Ысынлап та, беҙҙең барыбыҙҙа ла мәҙһәрәтте кире ҡағырға йәки унан файҙаланырға көсөбөҙ ҙә, көсөбөҙ ҙә юҡ. Шулай итеп, улар ҡыуанды һәм яҙмыш мәсьәләһен тикшерергә ҡурҡты».