Hadith Representative
Penangkapan dan pembunuhan Khubaib bin 'Adiy RA oleh Abu Sirwa'ah pada peristiwa Ar-Raji'
Imam Bukhari : 2818حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ الثَّقَفِيُّ وَهُوَ حَلِيفٌ لِبَنِي زُهْرَةَ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشَرَةَ رَهْطٍ سَرِيَّةً عَيْنًا وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَاصِمَ بْنَ ثَابِتٍ الْأَنْصَارِيَّ جَدَّ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَانْطَلَقُوا حَتَّى إِذَا كَانُوا بِالْهَدَأَةِ وَهُوَ بَيْنَ عُسْفَانَ وَمَكَّةَ ذُكِرُوا لِحَيٍّ مِنْ هُذَيْلٍ يُقَالُ لَهُمْ بَنُو لَحْيَانَ فَنَفَرُوا لَهُمْ قَرِيبًا مِنْ مِائَتَيْ رَجُلٍ كُلُّهُمْ رَامٍ فَاقْتَصُّوا آثَارَهُمْ حَتَّى وَجَدُوا مَأْكَلَهُمْ تَمْرًا تَزَوَّدُوهُ مِنْ الْمَدِينَةِ فَقَالُوا هَذَا تَمْرُ يَثْرِبَ فَاقْتَصُّوا آثَارَهُمْ فَلَمَّا رَآهُمْ عَاصِمٌ وَأَصْحَابُهُ لَجَئُوا إِلَى فَدْفَدٍ وَأَحَاطَ بِهِمْ الْقَوْمُ فَقَالُوا لَهُمْ انْزِلُوا وَأَعْطُونَا بِأَيْدِيكُمْ وَلَكُمْ الْعَهْدُ وَالْمِيثَاقُ وَلَا نَقْتُلُ مِنْكُمْ أَحَدًا قَالَ عَاصِمُ بْنُ ثَابِتٍ أَمِيرُ السَّرِيَّةِ أَمَّا أَنَا فَوَاللَّهِ لَا أَنْزِلُ الْيَوْمَ فِي ذِمَّةِ كَافِرٍ اللَّهُمَّ أَخْبِرْ عَنَّا نَبِيَّكَ فَرَمَوْهُمْ بِالنَّبْلِ فَقَتَلُوا عَاصِمًا فِي سَبْعَةٍ فَنَزَلَ إِلَيْهِمْ ثَلَاثَةُ رَهْطٍ بِالْعَهْدِ وَالْمِيثَاقِ مِنْهُمْ خُبَيْبٌ الْأَنْصَارِيُّ وَابْنُ دَثِنَةَ وَرَجُلٌ آخَرُ فَلَمَّا اسْتَمْكَنُوا مِنْهُمْ أَطْلَقُوا أَوْتَارَ قِسِيِّهِمْ فَأَوْثَقُوهُمْ فَقَالَ الرَّجُلُ الثَّالِثُ هَذَا أَوَّلُ الْغَدْرِ وَاللَّهِ لَا أَصْحَبُكُمْ إِنَّ لِي فِي هَؤُلَاءِ لَأُسْوَةً يُرِيدُ الْقَتْلَى فَجَرَّرُوهُ وَعَالَجُوهُ عَلَى أَنْ يَصْحَبَهُمْ فَأَبَى فَقَتَلُوهُ فَانْطَلَقُوا بِخُبَيْبٍ وَابْنِ دَثِنَةَ حَتَّى بَاعُوهُمَا بِمَكَّةَ بَعْدَ وَقْعَةِ بَدْرٍ فَابْتَاعَ خُبَيْبًا بَنُو الْحَارِثِ بْنِ عَامِرِ بْنِ نَوْفَلِ بْنِ عَبْدِ مَنَافٍ وَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ قَتَلَ الْحَارِثَ بْنَ عَامِرٍ يَوْمَ بَدْرٍ فَلَبِثَ خُبَيْبٌ عِنْدَهُمْ أَسِيرًافَأَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عِيَاضٍ أَنَّ بِنْتَ الْحَارِثِ أَخْبَرَتْهُ أَنَّهُمْ حِينَ اجْتَمَعُوا اسْتَعَارَ مِنْهَا مُوسَى يَسْتَحِدُّ بِهَا فَأَعَارَتْهُ فَأَخَذَ ابْنًا لِي وَأَنَا غَافِلَةٌ حِينَ أَتَاهُ قَالَتْ فَوَجَدْتُهُ مُجْلِسَهُ عَلَى فَخِذِهِ وَالْمُوسَى بِيَدِهِ فَفَزِعْتُ فَزْعَةً عَرَفَهَا خُبَيْبٌ فِي وَجْهِي فَقَالَ تَخْشَيْنَ أَنْ أَقْتُلَهُ مَا كُنْتُ لِأَفْعَلَ ذَلِكَ وَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ أَسِيرًا قَطُّ خَيْرًا مِنْ خُبَيْبٍ وَاللَّهِ لَقَدْ وَجَدْتُهُ يَوْمًا يَأْكُلُ مِنْ قِطْفِ عِنَبٍ فِي يَدِهِ وَإِنَّهُ لَمُوثَقٌ فِي الْحَدِيدِ وَمَا بِمَكَّةَ مِنْ ثَمَرٍ وَكَانَتْ تَقُولُ إِنَّهُ لَرِزْقٌ مِنْ اللَّهِ رَزَقَهُ خُبَيْبًا فَلَمَّا خَرَجُوا مِنْ الْحَرَمِ لِيَقْتُلُوهُ فِي الْحِلِّ قَالَ لَهُمْ خُبَيْبٌ ذَرُونِي أَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ فَتَرَكُوهُ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ قَالَ لَوْلَا أَنْ تَظُنُّوا أَنَّ مَا بِي جَزَعٌ لَطَوَّلْتُهَا اللَّهُمَّ أَحْصِهِمْ عَدَدًا مَا أُبَالِي حِينَ أُقْتَلُ مُسْلِمًاعَلَى أَيِّ شِقٍّ كَانَ لِلَّهِ مَصْرَعِيوَذَلِكَ فِي ذَاتِ الْإِلَهِ وَإِنْ يَشَأْيُبَارِكْ عَلَى أَوْصَالِ شِلْوٍ مُمَزَّعِفَقَتَلَهُ ابْنُ الْحَارِثِ فَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ سَنَّ الرَّكْعَتَيْنِ لِكُلِّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ قُتِلَ صَبْرًا فَاسْتَجَابَ اللَّهُ لِعَاصِمِ بْنِ ثَابِتٍ يَوْمَ أُصِيبَ فَأَخْبَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصْحَابَهُ خَبَرَهُمْ وَمَا أُصِيبُوا وَبَعَثَ نَاسٌ مِنْ كُفَّارِ قُرَيْشٍ إِلَى عَاصِمٍ حِينَ حُدِّثُوا أَنَّهُ قُتِلَ لِيُؤْتَوْا بِشَيْءٍ مِنْهُ يُعْرَفُ وَكَانَ قَدْ قَتَلَ رَجُلًا مِنْ عُظَمَائِهِمْ يَوْمَ بَدْرٍ فَبُعِثَ عَلَى عَاصِمٍ مِثْلُ الظُّلَّةِ مِنْ الدَّبْرِ فَحَمَتْهُ مِنْ رَسُولِهِمْ فَلَمْ يَقْدِرُوا عَلَى أَنْ يَقْطَعَ مِنْ لَحْمِهِ شَيْئًا
ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ኣል ያማን] ነጊሩና ኣሎ [ስዩዓይብ] ካብ [ኣዝ ዙህሪ] ከምዚ ኢሉኒ [ዓምሩ ቢን ኣቢ ሱፍያን ቢን ኣሲድ ቢን ጃርያ ኣፅስቆፊ]፣ መሓዛ ናይ ባኒ ዙህሮ እዩ ካብ ብጾት ኣቡ ሑረይራ ድማ እዩ፣ [ኣቡ ሑራይራ ራድሊያላሁ ዓንሁ] ከም ዝበሎ፤ ረሱሉላህ ሰለላሁዓላይዋሳላም ዓሰርተ ሰባት ሒዞም ከም ሰለይቲ ወተሃደራዊ ወፍሪ ሰዲዱ ንኣቦሓጎ ኣሺም ቢን ዑመር ቢን ኣል ኮትቶብ ንኣሺም ቢን ጣቢት ኣል ኣንሾሪ መራሒ ሰራዊት ገይሩ ሸሞ። ኣብ መንጎ ዑሽፋንን መካን ዝርከብ ቦታ ኣል ሓዳ’ ክሳብ ዝበጽሑ ተበጊሶም፡ ሃለዋቶም ነቶም መብዛሕትኡ ግዜ ባኑ ላህያን ተባሂሎም ዝጽውዑ ነበርቲ ቀቢላ ሑድዛይል ተነጊሩዎም። ስለዚ እዚ ቀቢላ እዚ ዳርጋ ክልተ ሚእቲ ሰባት ኣሰሊፉ፣ ኩሎም ድማ ክኢላታት ቅስቀሳ ነበሩ። ኣሰር ኣባላት ወተሃደራዊ ወፍሪ ኣስላም እውን ደለዩ። ምስ ረኣይዎም 'ኣሺምን ሰራዊቱን ብድሕሪ ንእሽቶ ጎቦ -ፋድ-ፋድ- ተሓቢኦም። እቲ ነገድ ግን ብኡንብኡ ከቢቦም፡ ‘ወሪድኩም ኣብ ኢድኩም ዘሎ ኣረክቡና’ ኢሎም ጨደሩ። ንዓኻትኩም ንሓደ ካባኻትኩም ከም ዘይንቀትል ውሕስነትን ስምምዕን ኣሎ'። ኣሺም ቢን ጣቢት ከም መራሒ ናይቲ ወተሃደራዊ ወፍሪ ከምዚ በለ: ‘ኣነ ግን በላህ ዋሕስ ካፍር ሒዘ ኣይወርድን እየ። ኦ ኣላህ ብዛዕባ ኩነታትና ንነቢኻ ንገሮ። ስለዚ እቲ ነገድ ንኣሺምን ሸውዓተ ሰቡን ክሳብ ዝቐትልዎ ብፍላጻ ኣጥቅዖም። ኣብ መወዳእታ እቶም ሰለስተ ብህይወት ዝተረፉ ኣባላት እቲ ወፍሪ ንውሕስነትን ስምምዓትን ብምስምማዕ ካብ መርከብ ወረዱ። ካብዚኦም ኩበይብ ኣል ኣንሾሪን ኢብኑ ዳትሲናን ካልእ ሰብን ይርከብዎም። -ሰለስቲኦም ምስ ወረዱ- ሒዞሞ ንሰለስቲኦም ንምእሳር ቀስቲኦም ፈቲሖም። ሳልሳይ ሰብ ድማ፡ ‘እዚ መጀመርታ ጥልመት እዩ። በላህ ኣነ ኣይስዕበካን እየ። ብሓቂ ንዓይ ከም ኣርኣያ እዮም'። እንታይ ማለቱ እዩ እቲ ዝተቐትለ ዓርኮም። ስለዚ ጎቲቶም ኣገዲዶም ክስዕቦም ኣገደድዎ ንሱ ግን ኣብ መወዳእታ ክሳብ ዝቐትልዎ ኣብዩ። ብድሕሪኡ ምስ ኩበይብን ኢብኑ ዳጽሲናን ተበጊሶም ኣብ መወዳእታ ድሕሪ ውግእ ባድር ንኽልቲኦም ኣብ መቐለ ዝሸጡ። ኩበይብ ብባኑ ኣል ሓሪት ቢን ዓሚር ቢን ናውፋል ቢን ዓብዱ ማናፍ ዝተዓደገት እያ። ቅድሚ ሕጂ ኩበይብ ኣብ ግዜ ውግእ ባድር ንኣል ሓሪት ቢን ዓሚር ዝቐተለ ሰብ እዩ። ስለዚ ኩበይብ ከም እሱር ኣብ ኢዶም ነበረ። [ዑበይዱላህ ቢን ኢያድል] ከም ዝነገረኒ [ጓል ኣልሓሪት -ዘይናብ-] ከም ዝነገረቶ፡ -ንኹበይብ ክቐትልዎ- ምስ ተሰማምዑ፡ ኩበይብ -ካብ ዛይናብ- ጸጉሪ ርእሱ ንምልጻይ መላጸ ከም ዝተለቅሐት ስለዚ ከም ዘለቅሓላ። ሽዑ ኩበይብ ንውላደይ ሒዝዎ ከይዱ ኣነ ሸለልትነት ኣብ ዝህልወሉ እዋን፡ ውላደይ ስለ ዝቐረቦ እዩ ንሱ። -ዘይናብ- 'ወደይ -ኩበይብ- መላጸ ሒዙ ከሎ ኣብ ሕቑፉ ረኺበዮ። ኣብታ ህሞት እቲኣ ብሓቂ ሰንቢደ'። ኩበይብ ኣብ ገጸይ ዝነበረ ስንባደ ስለ ዝረኣየ፡ ‘ከይቐትሎ ዲኻ ትጭነቕ ዘለኻ? ናይ ብሓቂ ኣይገብሮን እየ'። -ዘይናብ ከምዚ ኢሉ-፤ ብርግጽ በላህ ከም ኩበይብ ንፉዕ እሱር ርእየ ኣይፈልጥን። ብኣላህ ሓደ እዋን ሓደ መዓልቲ ኣእዳዉ ብሓጺን ተኣሲረን እኳ እንተነበራ ካብ ኢዱ ወይኒ ክበልዕ ረኺበዮ ከምኡ ውን ኣብ መካ ወቕቲ ፍረ ኣይነበረን።' ንሱ ድማ: 'ብሓቂ ካብ ኣላህ ንኹበይብ ዝሃቦ በረኸት እዩ ነይሩ'። ንኹበይብ ኣብ ሓላል ከባቢ ክቐትልዎ ካብ መሬት ሓሮም ክወጹ ምስ ቀረቡ ኹበይብ ክልተ ረካዓት ክሰግድ በሎም። ስለዚ ድማ ዓደምዎ። ስለዚ ኩበይብ ክልተ ረካዓታት ሰገደ ድሕሪኡ ከምዚ በለ: ‘ኣነ ፈሪሐ ኣለኹ ኢልካ እንተዘይትሓስብ እንተትኸውን ብርግጽ ጸሎተይ ምነውሐ ነይረ። ኦ ኣላህ ንኹሎም ኣጥፍኦም'። -ድሕሪኡ ግጥሚ ሂቡ-፤ ‘ብእኡ ክሳብ ዝቕተል ኣይግድሰንን እዩ። gai muslim # ኣብ ስጋይ ኣበይ እየ ኣብ መንገዲ ኣላህ ተቐቲለ'። # 'ኩሉ ነገር ብወገን ኣላህ ዓስቢ ክህልዎ ኣለዎ # እንተደልዩ ነቲ ዝተቐደደ ስጋ ይባርኽ'። ኣብ መወዳእታ ኢብን ኣል ሓሪት ቀተሎ። ከምኡ ውን ኩበይብ ንነፍሲ ወከፍ ክቕተል ዝቐረበ ኣስላማይ ከም ሓደ ዓይነት ትዕግስቲ ክልተ ረካዓ ሰላት ሞዴል ዝገበረ ናይ መጀመርታ ሰብ እዩ። ኣላህ ድማ ንጸሎት ኣሺም ቢን ጣቢት ምስ ተቐትለ መለሰላ። ብድሕሪኡ ረሱል ሰለላሁዓላይሂዋሰላም ንሰሓባኡ ብዛዕባ ዜናኦምን ዘጋጠሞም መዓትን ሓበሮም። -ኣብ ግዜ ሞት ዓሺም- ኩሬሽ ካፍር ሰባት ናብ ዓሺም ሰዲዶም መጺኦም ካብ ሬሳ ኣሺም ገለ ነገር ክወስዱ ምእንቲ ከለልይዎ ከም ዝተቐትለ ነጊሮምዎም። ቅድሚ ሕጂ ኣሺም ብሓቂ ኣብ ውግእ ባድር ንሓደ ካብ ሰበስልጣኖም ቀቲሉ ነይሩ። -ኣብ ልዕሊ ዓሺም- ሕነ ክፈድዩ ምስ ደለዩ፡ ኣላህ ናብ ኣሺም ካብ ካፍር ልኡኻት ቁሮይሽ ዝከላኸለሉ ሰራዊት ንህቢ ሰደደሉ እሞ ካብ ስጋ ኣሺም ሓንቲ ስጋ ክወስዱ ኣይክእሉን።