Hadith Representative
Penangkapan dan pembunuhan Khubaib bin 'Adiy RA oleh Abu Sirwa'ah pada peristiwa Ar-Raji'
Imam Bukhari : 2818حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ الثَّقَفِيُّ وَهُوَ حَلِيفٌ لِبَنِي زُهْرَةَ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشَرَةَ رَهْطٍ سَرِيَّةً عَيْنًا وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَاصِمَ بْنَ ثَابِتٍ الْأَنْصَارِيَّ جَدَّ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَانْطَلَقُوا حَتَّى إِذَا كَانُوا بِالْهَدَأَةِ وَهُوَ بَيْنَ عُسْفَانَ وَمَكَّةَ ذُكِرُوا لِحَيٍّ مِنْ هُذَيْلٍ يُقَالُ لَهُمْ بَنُو لَحْيَانَ فَنَفَرُوا لَهُمْ قَرِيبًا مِنْ مِائَتَيْ رَجُلٍ كُلُّهُمْ رَامٍ فَاقْتَصُّوا آثَارَهُمْ حَتَّى وَجَدُوا مَأْكَلَهُمْ تَمْرًا تَزَوَّدُوهُ مِنْ الْمَدِينَةِ فَقَالُوا هَذَا تَمْرُ يَثْرِبَ فَاقْتَصُّوا آثَارَهُمْ فَلَمَّا رَآهُمْ عَاصِمٌ وَأَصْحَابُهُ لَجَئُوا إِلَى فَدْفَدٍ وَأَحَاطَ بِهِمْ الْقَوْمُ فَقَالُوا لَهُمْ انْزِلُوا وَأَعْطُونَا بِأَيْدِيكُمْ وَلَكُمْ الْعَهْدُ وَالْمِيثَاقُ وَلَا نَقْتُلُ مِنْكُمْ أَحَدًا قَالَ عَاصِمُ بْنُ ثَابِتٍ أَمِيرُ السَّرِيَّةِ أَمَّا أَنَا فَوَاللَّهِ لَا أَنْزِلُ الْيَوْمَ فِي ذِمَّةِ كَافِرٍ اللَّهُمَّ أَخْبِرْ عَنَّا نَبِيَّكَ فَرَمَوْهُمْ بِالنَّبْلِ فَقَتَلُوا عَاصِمًا فِي سَبْعَةٍ فَنَزَلَ إِلَيْهِمْ ثَلَاثَةُ رَهْطٍ بِالْعَهْدِ وَالْمِيثَاقِ مِنْهُمْ خُبَيْبٌ الْأَنْصَارِيُّ وَابْنُ دَثِنَةَ وَرَجُلٌ آخَرُ فَلَمَّا اسْتَمْكَنُوا مِنْهُمْ أَطْلَقُوا أَوْتَارَ قِسِيِّهِمْ فَأَوْثَقُوهُمْ فَقَالَ الرَّجُلُ الثَّالِثُ هَذَا أَوَّلُ الْغَدْرِ وَاللَّهِ لَا أَصْحَبُكُمْ إِنَّ لِي فِي هَؤُلَاءِ لَأُسْوَةً يُرِيدُ الْقَتْلَى فَجَرَّرُوهُ وَعَالَجُوهُ عَلَى أَنْ يَصْحَبَهُمْ فَأَبَى فَقَتَلُوهُ فَانْطَلَقُوا بِخُبَيْبٍ وَابْنِ دَثِنَةَ حَتَّى بَاعُوهُمَا بِمَكَّةَ بَعْدَ وَقْعَةِ بَدْرٍ فَابْتَاعَ خُبَيْبًا بَنُو الْحَارِثِ بْنِ عَامِرِ بْنِ نَوْفَلِ بْنِ عَبْدِ مَنَافٍ وَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ قَتَلَ الْحَارِثَ بْنَ عَامِرٍ يَوْمَ بَدْرٍ فَلَبِثَ خُبَيْبٌ عِنْدَهُمْ أَسِيرًافَأَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عِيَاضٍ أَنَّ بِنْتَ الْحَارِثِ أَخْبَرَتْهُ أَنَّهُمْ حِينَ اجْتَمَعُوا اسْتَعَارَ مِنْهَا مُوسَى يَسْتَحِدُّ بِهَا فَأَعَارَتْهُ فَأَخَذَ ابْنًا لِي وَأَنَا غَافِلَةٌ حِينَ أَتَاهُ قَالَتْ فَوَجَدْتُهُ مُجْلِسَهُ عَلَى فَخِذِهِ وَالْمُوسَى بِيَدِهِ فَفَزِعْتُ فَزْعَةً عَرَفَهَا خُبَيْبٌ فِي وَجْهِي فَقَالَ تَخْشَيْنَ أَنْ أَقْتُلَهُ مَا كُنْتُ لِأَفْعَلَ ذَلِكَ وَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ أَسِيرًا قَطُّ خَيْرًا مِنْ خُبَيْبٍ وَاللَّهِ لَقَدْ وَجَدْتُهُ يَوْمًا يَأْكُلُ مِنْ قِطْفِ عِنَبٍ فِي يَدِهِ وَإِنَّهُ لَمُوثَقٌ فِي الْحَدِيدِ وَمَا بِمَكَّةَ مِنْ ثَمَرٍ وَكَانَتْ تَقُولُ إِنَّهُ لَرِزْقٌ مِنْ اللَّهِ رَزَقَهُ خُبَيْبًا فَلَمَّا خَرَجُوا مِنْ الْحَرَمِ لِيَقْتُلُوهُ فِي الْحِلِّ قَالَ لَهُمْ خُبَيْبٌ ذَرُونِي أَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ فَتَرَكُوهُ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ قَالَ لَوْلَا أَنْ تَظُنُّوا أَنَّ مَا بِي جَزَعٌ لَطَوَّلْتُهَا اللَّهُمَّ أَحْصِهِمْ عَدَدًا مَا أُبَالِي حِينَ أُقْتَلُ مُسْلِمًاعَلَى أَيِّ شِقٍّ كَانَ لِلَّهِ مَصْرَعِيوَذَلِكَ فِي ذَاتِ الْإِلَهِ وَإِنْ يَشَأْيُبَارِكْ عَلَى أَوْصَالِ شِلْوٍ مُمَزَّعِفَقَتَلَهُ ابْنُ الْحَارِثِ فَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ سَنَّ الرَّكْعَتَيْنِ لِكُلِّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ قُتِلَ صَبْرًا فَاسْتَجَابَ اللَّهُ لِعَاصِمِ بْنِ ثَابِتٍ يَوْمَ أُصِيبَ فَأَخْبَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصْحَابَهُ خَبَرَهُمْ وَمَا أُصِيبُوا وَبَعَثَ نَاسٌ مِنْ كُفَّارِ قُرَيْشٍ إِلَى عَاصِمٍ حِينَ حُدِّثُوا أَنَّهُ قُتِلَ لِيُؤْتَوْا بِشَيْءٍ مِنْهُ يُعْرَفُ وَكَانَ قَدْ قَتَلَ رَجُلًا مِنْ عُظَمَائِهِمْ يَوْمَ بَدْرٍ فَبُعِثَ عَلَى عَاصِمٍ مِثْلُ الظُّلَّةِ مِنْ الدَّبْرِ فَحَمَتْهُ مِنْ رَسُولِهِمْ فَلَمْ يَقْدِرُوا عَلَى أَنْ يَقْطَعَ مِنْ لَحْمِهِ شَيْئًا
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫ އަލް ޔަމާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ [ސުޢޫޢީބު] އިން [އަޒް ޒުހުރީ] ވިދާޅުވެފައިވަނީ އަޅުގަނޑަށް އަންގަވާފައިވާ [ޢަމްރޫ ބިން އަބީ ސުފްޔާން ބިން އާސިދު ބިން ޖަރިޔާޙް އަތު ޞަޤާފީ]، އޭނާއަކީ ބަނީ ޒުހުރޯގެ އެކުވެރިއެއް ކަމަށާއި އޭނާ އަބޫ ހުރައިރާގެ ޞަޙާބީންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމަށް، އެއީ [އަބޫ ޙުރައިރާ ރަދުލިއައްالله ޢާންހޫ] ވިދާޅުވިއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޝައްﷲ ޢަލައިވައްސަލާމް ދިހަ މީހުންނާއެކު ޖާސޫސުންގެ ގޮތުގައި އަސްކަރީ ދަތުރެއް ފޮނުއްވައި ސިފައިންގެ ލީޑަރަކަށް އައްޔަން ކުރެއްވީ އާޝިމް ބިން ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތޯބްގެ ކާފަ އާޝިމް ބިން ތާބިތު އަލް އަންޝޯރީ އެވެ. އެމީހުން ފުރައިގެން ދިޔައީ އުޝްފާނާއި މައްކާ އާއި ދެމެދުގައިވާ ތަނަކަށް ވާ އަލް ހަދާއަށް އާދެވުމުން، އެމީހުންގެ ޙާޟިރީ އާންމުކޮށް ބަނޫ ލަހްޔާން ކިޔާ ހުދުޒައިލް ޤަބީލާގެ މީހުންނަށް ކިޔައިދެމުންނެވެ. ދެން މި ޤަބީލާއިން ގާތްގަނޑަކަށް ދެސަތޭކަ މީހުން ޖަމާކުރިއިރު، އެ އެންމެންނަކީވެސް ބާރު ދަނޑި ޖެހުމުގެ މާހިރުންނެވެ. އަދި މުސްލިމުންގެ އަސްކަރީ ދަތުރުގެ މެންބަރުން ތިބި ތަނުގެ އަސަރެއް ވެސް ހޯދާފައިވެ އެވެ. އެމީހުން ފެނުމުން 'އާޝިމް އާއި އޭނާގެ ލަޝްކަރުތައް ކުޑަ ފަރުބަދައެއްގެ ފަހަތުގައި -ފަދު-ފަދު- ފޮރުވިގެން ތިއްބެވެ. އެކަމަކު އެ ޤަބީލާ ވަގުތުން އެމީހުން ވަށާލައި ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ. ތިބާއަށްޓަކައި ތިބާގެ ތެރެއިން އެއްވެސް މީހަކު އަހަރެމެން މަރާނުލާނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަމާއި އެއްބަސްވުމެއް އެބައޮތެވެ'. ޢަޝީމް ބިން ތާބިތު، އަސްކަރީ ދަތުރުގެ ލީޑަރުގެ ހައިސިއްޔަތުން ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އޭ الله، ކަލޭގެފާނުގެ ނަބިއްޔާއަށް އަހަރެމެންގެ ޙާލަތު ކިޔައިދެއްވާށެވެ. އެހެންކަމުން އެ ޤަބީލާއިން އެބައިމީހުންނަށް ތިރިތަކުން ހަމަލާދިނީ އާޝިމް އާއި އޭނާގެ ހަތް މީހުން މަރާލުމަށެވެ. އެންމެ ފަހުން އެކްސްޕެޑިޝަންގެ ދިރިތިބި ތިން މެމްބަރުން ފޭބީ ގެރެންޓީތަކާއި އެއްބަސްވުންތަކަށް އެއްބަސްވެގެންނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ޚުބައިބު އަލް އަންޝޯރީ އާއި އިބްނު ދަތުސީނާ އާއި އިތުރު ބޭފުޅަކު ހިމެނިވަޑައިގަންނަވައެވެ. -ތިން މީހުން ތިރިއަށް ދިއުމަށްފަހު- އެމީހުން އޭނާ ހިފައިގެން ތިން މީހުން ބަނދެލުމަށްޓަކައި ބޯ ދަނޑިތައް ދޫކޮށްލިއެވެ. ތިންވަނަ މީހަކު ބުންޏެވެ: 'މިއީ ޚިޔާނާތުގެ ފެށުމެވެ. اللَّه، އަހަރެން ކަލޭގެފާނުގެ ފަހަތުން ނުދާނަމެވެ. ހަގީގަތުގައި އެއީ އަހަންނަށް ރޯލް މޮޑެލްތަކެއްގެ ގޮތުގައެވެ'. އޭނާ ބުނަން އުޅުނު އެއްޗަކީ އެމީހުން މަރާލާފައިވާ އެކުވެރިޔާއެވެ. އެހެންކަމުން އެމީހުން އޭނާ ދަމައިގަނެ އެމީހުންގެ ފަހަތުން ދާން މަޖުބޫރު ކުރި ނަމަވެސް އެންމެ ފަހުން އެމީހުން އޭނާ މަރާލާންދެން އޭނާ ދެކޮޅު ހެދިއެވެ. ދެން ޚުބައިބާއި އިބްނު ދަތުސީނާއެކު ފުރައިގެން ދިޔައީ އެންމެ ފަހުން ބަދުރު ހަނގުރާމައަށްފަހު އެދެމީހުންވެސް މައްކާގައި ވިއްކާލުމަށެވެ. ޚުބައިބު ގަނެފައިވަނީ ބަނޫ އަލް ހަރީތު ބިން ޢާމިރު ބިން ނައުފަލް ބިން ޢަބްދު މަނަފް އެވެ. މީގެ ކުރިން ޚުބައިބަކީ ބަދުރު ހަނގުރާމައިގެ ތެރޭގައި އަލް ހަރީތު ބިން އަމީރު މަރާލި މީހާއެވެ. އެހެންކަމުން ޚުބައިބު ހުންނެވީ އެމީހުންގެ އަތުގަ ގައިދީއެއްގެ ގޮތުގައެވެ. [ޢުބައިދުالله ބިން ޢިޔާދުލް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި [އަލްޙަރީޘުގެ ދަރިކަނބަލުން -ޒައިނަބު-] އޭނާއަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި، އެމީހުން އެއްބަސްވުމުން -ޚުބައިބު މަރާލުމަށް-، ޚުބައިބު ދަރަނި ނެގީ -ޒައިނަބުގެ އަތުން- އޭނާގެ ފުއްޕާމޭގެ އިސްތަށިގަނޑު ޝޭވް ކުރުމަށް ރޭޒަރެއް ކަމުން އޭނާ ދަރަންޏަށް ދިނެވެ. ދެން ޚުބައިބު އަހަރެންގެ ދަރިފުޅު ގޮވައިގެން ދިޔައީ އަހަރެން ފަރުވާކުޑަކޮށް އުޅުނު އިރު، އެއީ އަހަރެންގެ ދަރިފުޅު އޭނާއާ ގާތްވީމައެވެ. -ޒައިނަބު- ބުނީ: 'އަހަރެންގެ ދަރިފުޅު އޭނާގެ އުނގުމަތީގައި އޮތްތަން ފެނުނީ އޭނާ -ޚުބައިބު- ރޭޒަރެއް ހިފައިގެން ހުއްޓާ.' އަހަރެން އެވަގުތު ވަރަށް ސިއްސައިގެން ދިޔައީ'. އަހަރެންގެ މޫނުމަތިން ލިބުނު ސިހުމެއް ޚުބައިބަށް ފެނުމުން އޭނާ ބުނީ: 'އަހަރެން އޭނާ މަރާލާނެތީ ކަންބޮޑުވަނީ ހެއްޔެވެ؟ އަސްލު އަހަރެން ނުކުރާނަން'. -ޒައިނަބު ވިދާޅުވި-؛ ހަމަކަށަވަރުން، الله ގެ ޙަޟްރަތުގައި، ޚުބައިބު ފަދަ ރަނގަޅު އަސީރެއް އަޅުގަނޑަކަށް ނުފެނެއެވެ. الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އަޅުގަނޑަށް އެއްދުވަހަކު އޭނާ އަތުން އަނބު ކައިގެން އުޅުނުތަން ފެނުނީ އޭނާގެ އަތުގައި ދަގަނޑު ޖަހާފައި ހުރި ނަމަވެސް އަދި މައްކާގައިވެސް އެއީ މޭވާ ކެއުމުގެ މޫސުމެއް ނޫނެވެ.' އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އެމީހުން ހަލާލު ސަރަހައްދެއްގައި ޚުބައިބު މަރާލުމަށް ހާރޯމް ބިމުން ފުރަން އުޅެނިކޮށް، ޚުބައިބު އެމީހުންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ: 'އަހަރެން ދެ ރަކާޢަތް ނަމާދުކޮށްލަމާ ހިނގާށެވެ'. އެހެންކަމުން އެމީހުން އޭނާއަށް ދައުވަތު ދިނެވެ. އެހެންކަމުން ޚުބައިބު ދެ ރަކާޢަތް ނަމާދު ކުރެއްވި ދެން ވިދާޅުވީ: 'ތިޔަބައިމީހުން ހީކޮށްގެން އަހަރެން ބިރުގަތް ނަމަ ހަމަގައިމުވެސް އަހަރެންގެ ނަމާދު ދިގުކޮށްލީހެވެ.' އޭ الله، އެ އެންމެން ނައްތާލާށެވެ'. -ދެން އޭނާ ދެއްވީ ޅެން-؛ 'އަހަރެން މުސްލިމެއްގެ ގޮތުގައި މަރާލެވުނުހާ ހިނދަކު އަހަރެން ފަރުވާލެއް ނުބަހައްޓަމެވެ # އަހަރެންގެ ހަށިގަނޑުގެ ކޮން ބައެއް އަހަރެން މަރާލީ الله ގެ މަގުގައި'. # 'ކޮންމެ ކަމެއްގައިވެސް الله ގެ ފަރާތުން ޖަޒާއެއް އޮންނަން ޖެހޭނެ # އެކަލާނގެ ބޭނުންނަމަ ފަޅައިގެން ގޮސްފައިވާ މަހަށް ބަރަކާތް ލައްވާ'. އެންމެ ފަހުން އިބްނު އަލް ހާރިތު އޭނާ މަރާލިއެވެ. އަދި ކެތްތެރިކަމުގެ ގޮތުގައި މަރާލަން އުޅޭ ކޮންމެ މުސްލިމަކަށް ދެ ރަކާޢަތް ނަމާދު ނަމޫނާ ދެއްކެވި އެންމެ ފުރަތަމަ ބޭފުޅަކީ ޚުބައިބެވެ. އަދި ޢާޝިމް ބިން ތާބިތު އަވަހާރަކޮށްލި ހިނދު އެކަލޭގެފާނުގެ ދުޢާ އިޖާބަކުރެއްވިއެވެ. ދެން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އެކަލޭގެފާނުގެ އަޞްޙާބީންނަށް އެމީހުންގެ ޚަބަރާއި އެމީހުންނަށް ކުރިމަތިވި މުޞީބާތުގެ މަޢުލޫމާތު ދެއްވިއެވެ. -އާޝިމް އަވަހާރަވި ވަގުތު- ޤުރައިޝުންގެ ކާފަރުން އާޝިމްގެ އަރިހަށް މީހުން ފޮނުވައި، އޭނާ މަރާލާފައިވަނީ އެމީހުން އައިސް އާޝިމްގެ ހަށިގަނޑުން އެއްޗެއް ނަގައިގެން އެމީހުން ދެނެގަނެވޭތޯއެވެ. މީގެ ކުރިން ޢަޝިމް ވަނީ ހަމަކަށަވަރުން ބަދުރު ހަނގުރާމައިގެ ތެރޭގައި އެމީހުންގެ އޮފިޝަލުންގެ ތެރެއިން އެކަކު މަރާލާފައެވެ. -އެމީހުން ޢާޝިމް- ގެ ކިބައިން ބަދަލު ހިފަން ބޭނުންވި ހިނދު، އާޝިމްގެ ހަށިގަނޑުން އެންމެ މަހެއްވެސް ނަގަން ނުކުޅެދިގެން ޤުރުޢީންގެ ކާފަރު ރަސޫލުންގެ ކިބައިން އޭނާ ރައްކާތެރިކޮށްދިން މާމުއިގެ ލަޝްކަރެއް الله އާޝިމަށް ފޮނުއްވިއެވެ.