Hadith Representative
Penangkapan dan pembunuhan Khubaib bin 'Adiy RA oleh Abu Sirwa'ah pada peristiwa Ar-Raji'
Imam Bukhari : 2818حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ الثَّقَفِيُّ وَهُوَ حَلِيفٌ لِبَنِي زُهْرَةَ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشَرَةَ رَهْطٍ سَرِيَّةً عَيْنًا وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَاصِمَ بْنَ ثَابِتٍ الْأَنْصَارِيَّ جَدَّ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَانْطَلَقُوا حَتَّى إِذَا كَانُوا بِالْهَدَأَةِ وَهُوَ بَيْنَ عُسْفَانَ وَمَكَّةَ ذُكِرُوا لِحَيٍّ مِنْ هُذَيْلٍ يُقَالُ لَهُمْ بَنُو لَحْيَانَ فَنَفَرُوا لَهُمْ قَرِيبًا مِنْ مِائَتَيْ رَجُلٍ كُلُّهُمْ رَامٍ فَاقْتَصُّوا آثَارَهُمْ حَتَّى وَجَدُوا مَأْكَلَهُمْ تَمْرًا تَزَوَّدُوهُ مِنْ الْمَدِينَةِ فَقَالُوا هَذَا تَمْرُ يَثْرِبَ فَاقْتَصُّوا آثَارَهُمْ فَلَمَّا رَآهُمْ عَاصِمٌ وَأَصْحَابُهُ لَجَئُوا إِلَى فَدْفَدٍ وَأَحَاطَ بِهِمْ الْقَوْمُ فَقَالُوا لَهُمْ انْزِلُوا وَأَعْطُونَا بِأَيْدِيكُمْ وَلَكُمْ الْعَهْدُ وَالْمِيثَاقُ وَلَا نَقْتُلُ مِنْكُمْ أَحَدًا قَالَ عَاصِمُ بْنُ ثَابِتٍ أَمِيرُ السَّرِيَّةِ أَمَّا أَنَا فَوَاللَّهِ لَا أَنْزِلُ الْيَوْمَ فِي ذِمَّةِ كَافِرٍ اللَّهُمَّ أَخْبِرْ عَنَّا نَبِيَّكَ فَرَمَوْهُمْ بِالنَّبْلِ فَقَتَلُوا عَاصِمًا فِي سَبْعَةٍ فَنَزَلَ إِلَيْهِمْ ثَلَاثَةُ رَهْطٍ بِالْعَهْدِ وَالْمِيثَاقِ مِنْهُمْ خُبَيْبٌ الْأَنْصَارِيُّ وَابْنُ دَثِنَةَ وَرَجُلٌ آخَرُ فَلَمَّا اسْتَمْكَنُوا مِنْهُمْ أَطْلَقُوا أَوْتَارَ قِسِيِّهِمْ فَأَوْثَقُوهُمْ فَقَالَ الرَّجُلُ الثَّالِثُ هَذَا أَوَّلُ الْغَدْرِ وَاللَّهِ لَا أَصْحَبُكُمْ إِنَّ لِي فِي هَؤُلَاءِ لَأُسْوَةً يُرِيدُ الْقَتْلَى فَجَرَّرُوهُ وَعَالَجُوهُ عَلَى أَنْ يَصْحَبَهُمْ فَأَبَى فَقَتَلُوهُ فَانْطَلَقُوا بِخُبَيْبٍ وَابْنِ دَثِنَةَ حَتَّى بَاعُوهُمَا بِمَكَّةَ بَعْدَ وَقْعَةِ بَدْرٍ فَابْتَاعَ خُبَيْبًا بَنُو الْحَارِثِ بْنِ عَامِرِ بْنِ نَوْفَلِ بْنِ عَبْدِ مَنَافٍ وَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ قَتَلَ الْحَارِثَ بْنَ عَامِرٍ يَوْمَ بَدْرٍ فَلَبِثَ خُبَيْبٌ عِنْدَهُمْ أَسِيرًافَأَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عِيَاضٍ أَنَّ بِنْتَ الْحَارِثِ أَخْبَرَتْهُ أَنَّهُمْ حِينَ اجْتَمَعُوا اسْتَعَارَ مِنْهَا مُوسَى يَسْتَحِدُّ بِهَا فَأَعَارَتْهُ فَأَخَذَ ابْنًا لِي وَأَنَا غَافِلَةٌ حِينَ أَتَاهُ قَالَتْ فَوَجَدْتُهُ مُجْلِسَهُ عَلَى فَخِذِهِ وَالْمُوسَى بِيَدِهِ فَفَزِعْتُ فَزْعَةً عَرَفَهَا خُبَيْبٌ فِي وَجْهِي فَقَالَ تَخْشَيْنَ أَنْ أَقْتُلَهُ مَا كُنْتُ لِأَفْعَلَ ذَلِكَ وَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ أَسِيرًا قَطُّ خَيْرًا مِنْ خُبَيْبٍ وَاللَّهِ لَقَدْ وَجَدْتُهُ يَوْمًا يَأْكُلُ مِنْ قِطْفِ عِنَبٍ فِي يَدِهِ وَإِنَّهُ لَمُوثَقٌ فِي الْحَدِيدِ وَمَا بِمَكَّةَ مِنْ ثَمَرٍ وَكَانَتْ تَقُولُ إِنَّهُ لَرِزْقٌ مِنْ اللَّهِ رَزَقَهُ خُبَيْبًا فَلَمَّا خَرَجُوا مِنْ الْحَرَمِ لِيَقْتُلُوهُ فِي الْحِلِّ قَالَ لَهُمْ خُبَيْبٌ ذَرُونِي أَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ فَتَرَكُوهُ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ قَالَ لَوْلَا أَنْ تَظُنُّوا أَنَّ مَا بِي جَزَعٌ لَطَوَّلْتُهَا اللَّهُمَّ أَحْصِهِمْ عَدَدًا مَا أُبَالِي حِينَ أُقْتَلُ مُسْلِمًاعَلَى أَيِّ شِقٍّ كَانَ لِلَّهِ مَصْرَعِيوَذَلِكَ فِي ذَاتِ الْإِلَهِ وَإِنْ يَشَأْيُبَارِكْ عَلَى أَوْصَالِ شِلْوٍ مُمَزَّعِفَقَتَلَهُ ابْنُ الْحَارِثِ فَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ سَنَّ الرَّكْعَتَيْنِ لِكُلِّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ قُتِلَ صَبْرًا فَاسْتَجَابَ اللَّهُ لِعَاصِمِ بْنِ ثَابِتٍ يَوْمَ أُصِيبَ فَأَخْبَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصْحَابَهُ خَبَرَهُمْ وَمَا أُصِيبُوا وَبَعَثَ نَاسٌ مِنْ كُفَّارِ قُرَيْشٍ إِلَى عَاصِمٍ حِينَ حُدِّثُوا أَنَّهُ قُتِلَ لِيُؤْتَوْا بِشَيْءٍ مِنْهُ يُعْرَفُ وَكَانَ قَدْ قَتَلَ رَجُلًا مِنْ عُظَمَائِهِمْ يَوْمَ بَدْرٍ فَبُعِثَ عَلَى عَاصِمٍ مِثْلُ الظُّلَّةِ مِنْ الدَّبْرِ فَحَمَتْهُ مِنْ رَسُولِهِمْ فَلَمْ يَقْدِرُوا عَلَى أَنْ يَقْطَعَ مِنْ لَحْمِهِ شَيْئًا
بىزگە [ئەبۇ ئەل يەمان] بىزگە [ئەز زۇھرىيدىن] [سۈئەيب] نىڭ خەۋەر قىلىشىچە، ئۇ ماڭا [ئەمرۇ بىن ئەبى سۇفيان بىن ئەسىد بىن جارىيە ئاتس ساقوفىي] نىڭ، ئۇ بەنى زۇھرونىڭ ئىتتىپاقدىشى ۋە ئەبۇ ھۇرەيرەنىڭ ھەمراھلىرىدىن بىرى ئىكەنلىكىنى خەۋەر قىلغان. [ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ] مۇنداق دېگەن: ئاللاھنىڭ ئەلچىسى ئون ئادەمنى جاسۇس قىلىپ ھەربىي ئەسكەر ئەۋەتتى ۋە ئاشىم بىن ئۆمەر بىن ئەل خەستوبنىڭ بوۋىسى ئاشىم بىن سابىت ئەل ئەنشورىينى قوشۇن باشلىقى قىلىپ تەيىنلىدى. ئۇلار يولغا چىقىپ، ئۈشفان بىلەن مەككە ئارىسىدىكى ئەلھەدەگە يېتىپ كەلگەندە، ئۇلارنىڭ بارلىقىنى ئادەتتە بەنۇ لەھيان دەپ ئاتىلىدىغان ھۇدزەيل قەبىلىسىگە ئۇقتۇردى. ئاندىن بۇ قەبىلىنىڭ ئوق ئېتىشقا ماھىر ئىككى يۈزگە يېقىن ئادەمنى سەپەرۋەر قىلدى. ئۇلار يەنە مۇسۇلمانلار ھەربىي ئەسكەرلىرىنىڭ ئىزلىرىنى ئىزدىدى. ئۇلارنى كۆرگەندە، «ئاشىم ۋە ئۇنىڭ ئەسكەرلىرى كىچىك بىر تاغنىڭ ئارقىسىغا يوشۇرۇندى -------». ئەمما قەبىلە دەرھال ئۇلارنى قورشاپ: «تۆۋەنگە چۈشۈپ، قولۇڭلاردىكىنى بىزگە تاپشۇرۇڭلار. سىلەرنىڭ ھېچقايسىڭلارنىڭ ئۆلتۈرۈلۈشىگە كاپالەتلىك ۋە كېلىشىم بار»، دەپ توۋلىدى. «ھەربىي سەپەرنىڭ باشلىقى بولغان ئاشىم بىن سابىت: «مەن بولسام، ئاللاھ بىلەن قەسەمكى، مەن كاپىرنىڭ كاپالىتى بىلەن چۈشمەيمەن. ئى ئاللاھ، بىزنىڭ ئەھۋالىمىز ھەققىدە پەيغەمبىرىڭگە ئېيتقىن»، دېدى. شۇڭا قەبىلە ئۇلارغا ئوق بىلەن ھۇجۇم قىلدى، ئۇلار ئاشىم ۋە ئۇنىڭ يەتتە ئادىمىنى ئۆلتۈرگۈچە. ئاخىرىدا سەپەرنىڭ ھايات قالغان ئۈچ ئەزاسى كاپالەت ۋە كېلىشىملەرگە قوشۇلۇپ كېمىدىن چۈشتى. ئۇلارنىڭ ئىچىدە خۇبەيب ئەل ئەنشورىي، ئىبنى داتسىنا ۋە يەنە بىر كىشى بار ئىدى. -ئۈچ كىشى يىقىلغاندىن كېيىن - ئۇلار ئۇنى تۇتۇۋېلىپ، ئۈچ كىشىنى باغلاش ئۈچۈن ئوقلىرىنى قويۇۋەتتى. ئۈچىنچى بىر كىشى: «بۇ خىيانەتنىڭ باشلىنىشى. ئاللاھ بىلەن قەسەمكى، مەن سىلەرگە ئەگەشمەيمەن. ھەقىقەتەن ئۇلار مېنىڭ ئۈلگەم»، دېدى. ئۇ دېمەكچى بولغىنى ئۆلتۈرۈلگەن دوستى ئىدى. شۇڭا ئۇلار ئۇنى سۆرەپ ئېلىپ بېرىپ، ئۇلارنىڭ ئارقىسىدىن قوغلاشقا مەجبۇرلىدى، ئەمما ئۇ رەت قىلدى، ئاخىرى ئۇنى ئۆلتۈردى. ئاندىن ئۇلار خۇبەيب ۋە ئىبنى دەتسىنە بىلەن بىللە كەتتى، ئاخىرى بەدر ئۇرۇشىدىن كېيىن ئىككىسىنى مەككىدە ساتتى. خۇبەيبنى بەنۇ ئەل ھارىس بىن ئامىر بىن نەۋفەل بىن ئابدۇ ماناف سېتىۋالدى. ئىلگىرى خۇبەيب بەدر ئۇرۇشىدا ئەل ھارىس بىن ئامىرنى ئۆلتۈرگەن ئادەم ئىدى. شۇڭا خۇبەيب ئۇلارنىڭ قولىدا ئەسىرگە ئېلىنغان ئىدى. [ئۇبەيدۇللاھ بىن ئىيادىل] ماڭا [ئەل ھارىسنىڭ قىزى زەينەبنىڭ] ئۇنىڭغا خۇبەيبنى ئۆلتۈرۈشكە قوشۇلغاندا، خۇبەيب زەينەبتىن ئۇنىڭ ئەۋرەت تۈكىنى قىرىۋېتىش ئۈچۈن ئۇستىرا قەرز ئېلىپ، ئۇنىڭغا قەرز بەرگەنلىكىنى ئېيتتى. ئاندىن خۇبەيب بالامنى ئېلىپ كەتتى، چۈنكى بالام ئۇنىڭغا يېقىنلاشتى. زەينەب مۇنداق دېدى: «مەن ئوغلۇمنى خۇبەيبنىڭ ئۇستىرا قولىدا تۇرغاندا ئۇنىڭ قۇچىقىدا تاپتىم. شۇ چاغدا راستىنلا ھەيران قالدىم». خۇبەيب مېنىڭ چىرايىمدىكى ھەيرانلىقنى كۆرۈپ: «مەن ئۇنى ئۆلتۈرىۋېتىمەنمۇ دەپ ئەنسىرەۋاتامسىز؟ راستىنى ئېيتسام، مەن بۇنداق قىلمايمەن» دېدى. - زەينەب مۇنداق دېدى: «ھەقىقەتەن، ئاللاھ بىلەن قەسەمكى، مەن خۇبەيبتىن ياخشى بىر مەھبۇسنى كۆرمىدىم. ئاللاھ بىلەن قەسەمكى، بىر كۈنى ئۇنىڭ قولى تۆمۈر بىلەن باغلىنىپ، مېۋە پىشىدىغان ۋاقىت ئەمەس بولسىمۇ، قولىدىن ئۈزۈم يېگەنلىكىنى كۆردۈم». ئۇ مۇنداق دېدى: «ھەقىقەتەن، بۇ ئاللاھنىڭ خۇبەيبكە بەرگەن نېمەتى ئىدى». ئۇلار ھەروم زېمىنىدىن چىقىپ، ھالال بىر جايدا خۇبەيبنى ئۆلتۈرمەكچى بولغاندا، خۇبەيب ئۇلارغا: «ئىككى رەكئەت ناماز ئوقۇيلى» دېدى. ئۇلار ئۇنى تەكلىپ قىلدى. خۇبەيب ئىككى رەكئەت ناماز ئوقۇپ، ئاندىن: «ئەگەر سىلەر مېنىڭ قورقىدىغانلىقىمنى ئويلىمىغان بولساڭلار، ئەلۋەتتە نامازنى ئۇزارتىپ بېرەتتىم. ئى ئاللاھ، ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى ھالاك قىلغايسەن» دېدى. - ئاندىن ئۇ شېئىر ئوقۇدى- «مۇسۇلمان سۈپىتىدە ئۆلتۈرۈلگەن بولساممۇ، ماڭا پەرۋا قىلمايدۇ. # ئاللاھ يولىدا بەدىنىمنىڭ قايسى ئەزاسى ئۆلتۈرۈلدى؟» # «ھەممە نەرسىنىڭ ئاللاھنىڭ تەرىپىدىن مۇكاپاتى بولۇشى كېرەك # ئەگەر ئۇ خالىسا، ئۇ يىرتىلغان گۆشنى بەرىكەتلەيدۇ». ئاخىرى ئىبنى ئەل ھارىس ئۇنى ئۆلتۈردى. خۇبەيب ئۆلتۈرۈلۈش ئالدىدا تۇرغان ھەر بىر مۇسۇلمانغا سەۋر قىلىش ئۈچۈن ئىككى رەكئەت ناماز ئوقۇش ئۈلگىسىنى بەرگەن تۇنجى ئادەم بولدى. ئاللاھ ئاشىم بىن سابىت ئۆلتۈرۈلگەندە ئۇنىڭ دۇئاسىنى ئىجابەت قىلدى. ئاندىن پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ھەمراھلىرىغا ئۇلارنىڭ خەۋەرلىرى ۋە دۇچ كەلگەن ئاپەتلىرىنى ئېيتتى. - ئاشىم ئۆلگەندە، قۇرەيش كاپىرلارى ئاشىمغا ئادەم ئەۋەتىپ، ئۇلارنىڭ ئاشىمنىڭ جەسىتىدىن بىر نەرسە ئېلىشى ۋە ئۇنى تونۇۋېلىشى ئۈچۈن ئۆلتۈرۈلگەنلىكىنى ئېيتتى. ئىلگىرى، ئاشىم بەدر ئۇرۇشىدا ئۇلارنىڭ ئەمەلدارلىرىنىڭ بىرىنى ئۆلتۈرگەن ئىدى. - ئۇلار ئاشىمدىن ئۆچ ئالماقچى بولغاندا، ئاللاھ ئاشىمغا بىر قوشۇن ئارىلارنى ئەۋەتتى، ئۇلار ئۇنى قۇرەيشنىڭ كاپىر ئەلچىلىرىدىن قوغداپ، ئاشىمنىڭ جەسىتىدىن بىر پارچە گۆشنىمۇ ئالالمىدى.