Hadith Representative
Abu dzar orang pertama kali mengucapkan salam kepada Rasulullah, beliau menjawab: wa alaikas salam
Imam Bukhari : 3261حَدَّثَنَا زَيْدٌ هُوَ ابْنُ أَخْزَمَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو قُتَيْبَةَ سَلْمُ بْنُ قُتَيْبَةَ حَدَّثَنِي مُثَنَّى بْنُ سَعِيدٍ الْقَصِيرُ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو جَمْرَةَ قَالَ قَالَ لَنَا ابْنُ عَبَّاسٍأَلَا أُخْبِرُكُمْ بِإِسْلَامِ أَبِي ذَرٍّ قَالَ قُلْنَا بَلَى قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ كُنْتُ رَجُلًا مِنْ غِفَارٍ فَبَلَغَنَا أَنَّ رَجُلًا قَدْ خَرَجَ بِمَكَّةَ يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقُلْتُ لِأَخِي انْطَلِقْ إِلَى هَذَا الرَّجُلِ كَلِّمْهُ وَأْتِنِي بِخَبَرِهِ فَانْطَلَقَ فَلَقِيَهُ ثُمَّ رَجَعَ فَقُلْتُ مَا عِنْدَكَ فَقَالَ وَاللَّهِ لَقَدْ رَأَيْتُ رَجُلًا يَأْمُرُ بِالْخَيْرِ وَيَنْهَى عَنْ الشَّرِّ فَقُلْتُ لَهُ لَمْ تَشْفِنِي مِنْ الْخَبَرِ فَأَخَذْتُ جِرَابًا وَعَصًا ثُمَّ أَقْبَلْتُ إِلَى مَكَّةَ فَجَعَلْتُ لَا أَعْرِفُهُ وَأَكْرَهُ أَنْ أَسْأَلَ عَنْهُ وَأَشْرَبُ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ وَأَكُونُ فِي الْمَسْجِدِ قَالَ فَمَرَّ بِي عَلِيٌّ فَقَالَ كَأَنَّ الرَّجُلَ غَرِيبٌ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَانْطَلِقْ إِلَى الْمَنْزِلِ قَالَ فَانْطَلَقْتُ مَعَهُ لَا يَسْأَلُنِي عَنْ شَيْءٍ وَلَا أُخْبِرُهُ فَلَمَّا أَصْبَحْتُ غَدَوْتُ إِلَى الْمَسْجِدِ لِأَسْأَلَ عَنْهُ وَلَيْسَ أَحَدٌ يُخْبِرُنِي عَنْهُ بِشَيْءٍ قَالَ فَمَرَّ بِي عَلِيٌّ فَقَالَ أَمَا نَالَ لِلرَّجُلِ يَعْرِفُ مَنْزِلَهُ بَعْدُ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ انْطَلِقْ مَعِي قَالَ فَقَالَ مَا أَمْرُكَ وَمَا أَقْدَمَكَ هَذِهِ الْبَلْدَةَ قَالَ قُلْتُ لَهُ إِنْ كَتَمْتَ عَلَيَّ أَخْبَرْتُكَ قَالَ فَإِنِّي أَفْعَلُ قَالَ قُلْتُ لَهُ بَلَغَنَا أَنَّهُ قَدْ خَرَجَ هَا هُنَا رَجُلٌ يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَرْسَلْتُ أَخِي لِيُكَلِّمَهُ فَرَجَعَ وَلَمْ يَشْفِنِي مِنْ الْخَبَرِ فَأَرَدْتُ أَنْ أَلْقَاهُ فَقَالَ لَهُ أَمَا إِنَّكَ قَدْ رَشَدْتَ هَذَا وَجْهِي إِلَيْهِ فَاتَّبِعْنِي ادْخُلْ حَيْثُ أَدْخُلُ فَإِنِّي إِنْ رَأَيْتُ أَحَدًا أَخَافُهُ عَلَيْكَ قُمْتُ إِلَى الْحَائِطِ كَأَنِّي أُصْلِحُ نَعْلِي وَامْضِ أَنْتَ فَمَضَى وَمَضَيْتُ مَعَهُ حَتَّى دَخَلَ وَدَخَلْتُ مَعَهُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ لَهُ اعْرِضْ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ فَعَرَضَهُ فَأَسْلَمْتُ مَكَانِي فَقَالَ لِي يَا أَبَا ذَرٍّ اكْتُمْ هَذَا الْأَمْرَ وَارْجِعْ إِلَى بَلَدِكَ فَإِذَا بَلَغَكَ ظُهُورُنَا فَأَقْبِلْ فَقُلْتُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَأَصْرُخَنَّ بِهَا بَيْنَ أَظْهُرِهِمْ فَجَاءَ إِلَى الْمَسْجِدِ وَقُرَيْشٌ فِيهِ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ إِنِّي أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ فَقَالُوا قُومُوا إِلَى هَذَا الصَّابِئِ فَقَامُوا فَضُرِبْتُ لِأَمُوتَ فَأَدْرَكَنِي الْعَبَّاسُ فَأَكَبَّ عَلَيَّ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْهِمْ فَقَالَ وَيْلَكُمْ تَقْتُلُونَ رَجُلًا مِنْ غِفَارَ وَمَتْجَرُكُمْ وَمَمَرُّكُمْ عَلَى غِفَارَ فَأَقْلَعُوا عَنِّي فَلَمَّا أَنْ أَصْبَحْتُ الْغَدَ رَجَعْتُ فَقُلْتُ مِثْلَ مَا قُلْتُ بِالْأَمْسِ فَقَالُوا قُومُوا إِلَى هَذَا الصَّابِئِ فَصُنِعَ بِي مِثْلَ مَا صُنِعَ بِالْأَمْسِ وَأَدْرَكَنِي الْعَبَّاسُ فَأَكَبَّ عَلَيَّ وَقَالَ مِثْلَ مَقَالَتِهِ بِالْأَمْسِ قَالَ فَكَانَ هَذَا أَوَّلَ إِسْلَامِ أَبِي ذَرٍّ رَحِمَهُ اللَّهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޒައިދު، އޭނާއަކީ އަޚްޒަމްގެ ދަރިކަލުން] ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި، އޭނާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ޤުޠައިބާ، ސަލްމު ބިން ޤުޠައިބާ] އަޅުގަނޑަށް [މުތައްނަ ބިން ސަޢީދު އަލް ޤާޝީރު] ގާތު ވިދާޅުވީ، އަޅުގަނޑަށް [އަބޫ ޖަމްރާ] ކައިރީ ވިދާޅުވީ، [އިބްނު ޢައްބާސް ރަދީޔާالله އަންހުމާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަބޫ ޛައްރު ރަޑިޔާالله ޢާންހޫ އިސްލާމްވި ވާހަކަ ކިޔައިދޭނަން ހެއްޔެވެ؟' އަބޫ ޖަމްރާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެން ބުނީމެވެ؛ 'އާނ، އަހަރެން ކުރާނަން'. އިބްނު ޢައްބާސް ރަދުޔަالله އަންހުމާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަބޫ ޛައްރު ރަޑިޔާالله އަންހޫ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑަކީ ޣީފަރު ޤަބީލާގެ މީހެއް، ދެން އަޅުގަނޑުމެންނާ ހަމައަށް ޚަބަރު ލިބުނީ މައްކާގައި ރަސޫލެއް ކަމަށް ބުނާ މީހަކު ހުރި ކަމުގެ ޚަބަރު، ދެން އަޅުގަނޑު އަޅުގަނޑުގެ އަޚާ ގާތު ބުނީމެވެ؛ 'އެމީހާ ކައިރިއަށް ގޮސް، އޭނާއާ ވާހަކަ ދައްކައިގެން އަހަރެންނަށް އޭނާއާ ބެހޭ ޚަބަރެއް ގެނެސްދޭށެވެ'. އެހެންކަމުން ބޭބެ އެމީހާ ކައިރިއަށް ގޮސް އެނބުރި އައެވެ. އަހަރެން އަހާލީމެވެ؛ 'ކީއްތަ ގެނައީ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'الله ގެ ޙަޟްރަތުގައި، ހަމަކަށަވަރުން އެކަލޭގެފާނަކީ ހެޔޮކަމަށް ދަޢުވަތުދީ، ނުބައިކަން މަނާކުރާ މީހެއްގެ ގޮތުގައި އަޅުގަނޑު ދެކެމެވެ'. އަހަރެން އޭނާއަށް ބުނީމެވެ. 'ތި ބުނި ރަނގަޅު ވާހަކަތަކުން އަހަރެން ހިތްހަމައެއް ނުޖެހޭ'. އެހެންކަމުން ދަބަހެއް - ހަމުން ހަދާފައިވާ - އަދި ދަނޑިއެއް ނަގައިގެން ދެން އަހަރެން މައްކާއަށް ނިކުތީމެވެ. އެތަނަށް ދިޔައިރު އަހަރެންނަށް ސުވާލު އުފެދޭ މީހާ ނޭނގުމުން އަހަރެން އޭނާގެ ވާހަކަ އަހާކަށް ދެކޮޅު ހެދީމެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ޒަމްޒަމް ފެން ބޮއެގެން އަހަރެން އިށީނީ މިސްކިތް -އަލްޙަރާމް-'ގައެވެ. އަބޫދުޒާރު ކުރިއަށް ގެންދެވިއެވެ؛ 'ދެން ޢަލީ، މާތްالله އޭނާއަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞުލްޙަ ދެއްވާށި، އަހަރެންގެ ކައިރިން ފާއިތުވެވަޑައިގެން ވިދާޅުވީ؛ ހީވަނީ ބިދޭސީއެއްހެންތަ؟'. އަބޫ ދަރުރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ؛ 'އާނ، ތެދެއް'. ޢަލީ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ހިނގާ ގޭ ކައިރިއަށް މަޑުކޮށްލަމާ'. އަބޫ ދަރުރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އެހެންވެ އަހަރެން އޭނާއާއެކު ދަތުރުކުރީމެވެ. ހެނދުނު އަހަރެން އެނބުރި މިސްކިތަށް ދިޔައީ ރަސޫލެއް ކަމަށް ބުނާ ނަމަވެސް އެއްވެސް ޚަބަރެއް އެއްވެސް މީހަކަށް ނުދެވުނު މީހާގެ ވާހަކަ އަހާލުމަށެވެ'. އަބޫދުޒާރު ކުރިއަށް ގެންދެވިއެވެ؛ 'ދެން ޢަލީ އަޅުގަނޑާ ކައިރިވެވަޑައިގެން ވިދާޅުވީ؛ 'ފަހަރެއްގައި މި މީހާ - މާނައަކީ ޚުދު އަލީ އަބޫދުޒާރު - މުޙައްމަދުގެފާނުގެ ގެފުޅު މިހާރުވެސް އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ!'. އަބޫދުޒާރު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'އާނ އަދި ނުވޭ'. ޢަލީ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަހަރެންނާއެކު އާދޭ'. އަބޫ ދަރުރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ ދެން ޢަލީ ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ؛ 'ތިޔަބޭފުޅުންގެ ޝައުގުވެރިކަމަކީ ކޮބައިތޯއާއި މި ރާއްޖެއަށް ޒިޔާރަތް ކުރުމުގެ ބޭނުމަކީ ކޮބައިތޯ؟'. އަބޫ ދަރުރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ އަހަރެން ބުނީމެވެ. ޢަލީ ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'އާނ، އަހަރެން ކުރާނަން!'. އަބޫދުޒާރު ވިދާޅުވިއެވެ، 'ދެން އަހަރެން އޭނާއަށް ބުނީމެވެ؛ 'އަޅުގަނޑުމެންނާ ހަމައަށް ޚަބަރު ލިބިފައި އޮތީ މި ރާއްޖޭގައި އައިސްފައިވަނީ ނަބިއްޔާއެއް ކަމަށް ބުނާ މީހަކު، އެހެންވީމާ އަޅުގަނޑު ބޭބެއާ ވާހަކަ ދައްކަން ފޮނުވީ، ދެން އެނބުރި އައީ، އެކަމަކު އޭނާ ސިފަކުރި ހެޔޮކަމާ އަޅުގަނޑު ހިތްހަމައެއް ނުޖެހުނީ. އެހެންވީމާ އަހަރެން ބޭނުންވަނީ އޭނާއާ ބައްދަލުކުރަން'. އެހެންކަމުން ޢަލީ އޭނާއަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭގެފާނަށް މަގުދައްކައިދީފައި ވާއިރު، އެކަން ހޯދުމަށް މަގުދައްކާނީ އަހަރެންނެވެ.' އެކަމަށްޓަކައި އަހަރެންގެ ފަހަތުން ގޮސް، ހަމައެކަނި ވަދެގެން އަންނަނީ އަހަރެން ވަދެއްޖެނަމަ، އަދި އަހަރެން ކަންބޮޑުވާ މީހަކު ފެނިއްޖެނަމަ، އަހަރެންގެ ސެންޑަލް ރަނގަޅުކުރާ ފަދައިން ފާރާއި ކައިރީގައި ހުރެވޭނެ، ދެން ތިބާ ދުރަށް ދާނީ'. ދެން ޢަލީ ފުރައިގެން ގޮސް އަހަރެން އެކަލޭގެފާނާއެކު ދިޔައީ އެކަލޭގެފާނު ވަދެވަޑައިގަތުމާ ހަމައަށް އަހަރެންވެސް ވަދެވުނީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ބައްދަލުކުރުމަށެވެ. ދެން އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ: 'އަހަންނަށް އިސްލާމްދީން ބަޔާންކޮށްދެއްވާށެވެ؟' އެހެންކަމުން އޭނާ އަހަންނަށް އެކަން އޮޅުންފިލުވައިދީ އެންމެ ފަހުން އަހަރެން އިސްލާމްދީން ބަލައިގަނެ އިސްލާމްވީމެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ފަހުން އަހަރެމެންގެ ކާމިޔާބީގެ ޚަބަރު ކަލޭމެންނާ ހަމައަށް އައުމުން އަހަރެންގެ ގާތަށް ވަޑައިގަންނަވާށެވެ.' އަހަރެން ބުނީމެވެ. އެހެންކަމުން ޤުރައިޝުންގެ މީހުން ތިއްބަވައިގެން މިސްކިތަށް ވަޑައިގެން ވިދާޅުވީ: އޭ ޤުރައިޝްގެ ރައްޔިތުންނޭވެ، الله ފިޔަވައި އެހެން އިލާހެއް ނެތްކަމަށް އަހަރެން ހެކިވަމެވެ. އެހެންކަމުން އެމީހުން ބުނީ: ތެދުވެ ދެންމެ އިސްލާމްވި މިމީހާގެ ގައިގައި ތަޅާށެވެ. އެހެންކަމުން އެ އެންމެން ތެދުވެ އަހަރެން ގާތްގަނޑަކަށް މަރުވާންދެން އަހަރެންގެ ގައިގައި ތަޅައިގަތެވެ. ދެން ޢައްބާސް އަހަރެން ހޯދައިގެން އަހަރެން އޮށޯތުމަށްފަހު، ދެން އެމީހުންނާ ދިމާއަށް ބަލާލަމުން ބުންޏެވެ. ވިޔަފާރިކޮށް ދަތުރުކުރާ ތަން -ސީރިޔާއާ ދިމާއަށް- ޣީފަރު ތެރެއިން ފާއިތުވެގެން ނުދަނީ ހެއްޔެވެ؟' އެންމެ ފަހުން އެމީހުން އަހަރެން ދޫކޮށްލިއެވެ. ޖެހިގެން އައި ދުވަހު އަހަރެން އެނބުރި މިސްކިތަށް ގޮސް އިއްޔެ ބުނި އެއްޗެކޭ ބުނެލީމެވެ. އެހެންކަމުން އެމީހުން އަނެއްކާވެސް ބުނީ؛ 'ދެންމެ ދެންމެ ދީން ބަދަލުކުރި މި މީހާއަށް -އަދަބު ދިނުމަށް- ތެދުވެލައްވާ'. އެހެންކަމުން އިއްޔެ އެމީހުން ކުރި ގޮތަށް އަހަރެންނާ މެދު ކަންތައް ކޮށްފައި އެނބުރި އައީ 'އައްބާސް އަހަރެން ހޯދައިގެން އަހަރެން ބާއްވާލީ އިއްޔެ ބުނިހެން ޤުރައިޝްއަށް ކިޔަމުންނެވެ'. އިބްނު ޢައްބާސް، މާތްالله އެކަލޭގެފާނަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞުލްޙަ ދެއްވާށި، ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އެއީ އަބޫދުޒާރުގެ އިސްލާމްދީނުގެ ފެށުން، ރަޙްމަތް ލައްވާށި'.