Imam Darimi : 161
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بُرْقَانَ حَدَّثَنَا مَيْمُونُ بْنُ مِهْرَانَ قَالَ كَانَ أَبُو بَكْرٍ إِذَا وَرَدَ عَلَيْهِ الْخَصْمُ نَظَرَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ وَجَدَ فِيهِ مَا يَقْضِي بَيْنَهُمْ قَضَى بِهِ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي الْكِتَابِ وَعَلِمَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ الْأَمْرِ سُنَّةً قَضَى بِهِ فَإِنْ أَعْيَاهُ خَرَجَ فَسَأَلَ الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ أَتَانِي كَذَا وَكَذَا فَهَلْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى فِي ذَلِكَ بِقَضَاءٍ فَرُبَّمَا اجْتَمَعَ إِلَيْهِ النَّفَرُ كُلُّهُمْ يَذْكُرُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهِ قَضَاءً فَيَقُولُ أَبُو بَكْرٍ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ فِينَا مَنْ يَحْفَظُ عَلَى نَبِيِّنَا فَإِنْ أَعْيَاهُ أَنْ يَجِدَ فِيهِ سُنَّةً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَمَعَ رُءُوسَ النَّاسِ وَخِيَارَهُمْ فَاسْتَشَارَهُمْ فَإِنْ أَجْمَعَ رَأْيُهُمْ عَلَى أَمْرٍ قَضَى بِهِ
Daf nu wax [Muhamed bin As Shalt] daf nu wax [Zuhair] ci [Ja'far bin Burqan] daf nu wax [Maimun bin Mihran] mu ne: 'Bu njëkk [Abu Bakr] radliallahu 'anhu, su amee jafe-jafe - benn xëccoo - mu seet ko ci saasi ci Bohulla' mu dogal jafe-jafe bi ak moom, waaye sudee gisul ko ci téreb Yàlla, te xam sunna Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ci mbir mi, mu dogal ak moom, waaye su ko gisul, ci saasi mu génn laaj jullit yi, ba noppi wax: 'Am naa lii ak lii Rasulullah. wasallam benn yoon jël dogal ci mbir mi ak dogal bu yoon santaane?, lu bari ginaaw bi nit ñu bari dajaloo, ku nekk ci ñoom joxe dogal bu yoon santaane ci Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, Dafay faral di Abu Bakr, Yalna Yàlla defal ko mbégte, ne: 'Yalla gërëm na Yàlla mi def sunuy nit ñu mëna xam sunnahallah. Sudee gisul ko ci sunnatu Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam, mu dajale ay njiit ak ay nit ñu tànn ci ay àndadooam ngir seeti leen, suñu déggoo - seen xalaat - ci kaw dogal boobu ñépp bokk, mu jël dogal bu yoon santaane'.
Imam Darimi : 162
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى وَعَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ قَالَ كَانَ عَلَى امْرَأَتِي اعْتِكَافُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ فَسَأَلْتُ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ وَعِنْدَهُ ابْنُ شِهَابٍ قَالَ قُلْتُ عَلَيْهَا صِيَامٌ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ لَا يَكُونُ اعْتِكَافٌ إِلَّا بِصِيَامٍ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ أَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا قَالَ فَعَنْ أَبِي بَكْرٍ قَالَ لَا قَالَ فَعَنْ عُمَرَ قَالَ لَا قَالَ فَعَنْ عُثْمَانَ قَالَ لَا قَالَ عُمَرُ مَا أَرَى عَلَيْهَا صِيَامًا فَخَرَجْتُ فَوَجَدْتُ طَاوُسًا وَعَطَاءَ بْنَ أَبِي رَبَاحٍ فَسَأَلْتُهُمَا فَقَالَ طَاوُسٌ كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ لَا يَرَى عَلَيْهَا صِيَامًا إِلَّا أَنْ تَجْعَلَهُ عَلَى نَفْسِهَا قَالَ وَقَالَ عَطَاءٌ ذَلِكَ رَأْيِي
Bimu nu jottali [Ibrahim bin Musa] ak [Amru bin Zurarah] ci [Abdul Aziz bin Muhamed] ci [Abu Suhail] mu ne; Bu njëkk sama jabar waatoon na ni dina def I'tikaf ci Jumaa ju Mag ji diiru ñetti fan. Ginaaw loolu ma laaj Omar bin Abdul Aziz Rahimahullahu kan moo nekkoon ak Syihab ca jamono jooju. Ma laaj ko: ‘Ndax moom itam dafa wara woor? Ibn Shihab tontu ko ni: 'Amul i'tikaf fileek deful ko ci di woor'. Jamono jooju, Omar bin Abdul Aziis Rahihullahu wéy di laaj ne: «Ndax am na xibaar bu ni mel bu jóge ci Yonent bi sallallaahu aalihi wa sallam? Mu tontu: 'déedet'. Bu ko defee Omar Bun Abdul Aasiis (Yàlla na Yàlla dolli ko ngërëm) laaj ne: “Ndax am na xibaar bu jóge ci Abóo-Bakar radiallaahu anhu? mu tontu ko: 'amul dara', mu laaj ko: 'ndax amna xibaar bu jóge ci Omar radiallahu 'anhu? Mu tontu ko: 'amul dara' mu laaj: 'ndax amna xibaar bu jóge ci Uthman radiallahu 'anhu? ', mu tontu : ' dara'. Omar Rahihullahu dafa wax ni: 'Yaakaar naa ni farul jigéen di woor'. Ba noppi ma génn, daje ak Thawus ak 'Atho' bin Abu Rabbah, ma laaj leen ñoom ñaar. [Thawus] tontu ko: 'Ibn Abbas radliallahu 'anhu -dafa joxe fatwa- ni jigéen ji warul woor, fileek waatwul ni dafay woor'. Ata niko: "Sama xalaat noonu la".
Imam Darimi : 163
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبُو عَقِيلٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ قَالَ لَمَّا قَدِمَ أَبُو سَلَمَةَ الْبَصْرَةَ أَتَيْتُهُ أَنَا وَالْحَسَنُ فَقَالَ لِلْحَسَنِ أَنْتَ الْحَسَنُ مَا كَانَ أَحَدٌ بِالْبَصْرَةِ أَحَبَّ إِلَيَّ لِقَاءً مِنْكَ وَذَلِكَ أَنَّهُ بَلَغَنِي أَنَّكَ تُفْتِي بِرَأْيِكَ فَلَا تُفْتِ بِرَأْيِكَ إِلَّا أَنْ تَكُونَ سُنَّةٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ كِتَابٌ مُنْزَلٌ
Mu ne nu [Muslim bin Ibrahim] ne nu [Abu Aqil] ne nu [Sa'id Al Jurairi] ci [Abu Nadlrah] mu ne: Bi [Abu Salamah] yeggee ci dëkk Basra, man ak Al Hasan daje ak moom, ci la wax Al Hasan: Ndax yaay Al Hasan? 'Amul kenn ci dëkk bii ku ma bëgga dajeel lu ëpp yaw', li ko waral mooy xibaar bi yegsi naa ni fatwad nga sa xel. Bul joxe fatwa ak sa xalaat, fileek teguwul ci sunnas Yonent bi sallallaahu ‘alaihi wasallam, walla ci téere bi ñu wàcce – Alquraan – ‘’.
Imam Darimi : 164
أَخْبَرَنَا عِصْمَةُ بْنُ الْفَضْلِ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عُقْبَةَ حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ لَقِيَهُ فِي الطَّوَافِ فَقَالَ لَهُ يَا أَبَا الشَّعْثَاءِ إِنَّكَ مِنْ فُقَهَاءِ الْبَصْرَةِ فَلَا تُفْتِ إِلَّا بِقُرْآنٍ نَاطِقٍ أَوْ سُنَّةٍ مَاضِيَةٍ فَإِنَّكَ إِنْ فَعَلْتَ غَيْرَ ذَلِكَ هَلَكْتَ وَأَهْلَكْتَ
Ibnu Umar daje na ak moom bi muy Tawaf. Fiqh experts yi ci dëkk Basrah, kon bul joxe fatwa ludul ci Al Qur'an ak Sunnah, ndax su ngeen deful loolu dina ñu la gaañ, di gaañ ñeneen ñi.'
Imam Darimi : 165
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ حُرَيْثِ بْنِ ظُهَيْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَتَى عَلَيْنَا زَمَانٌ لَسْنَا نَقْضِي وَلَسْنَا هُنَالِكَ وَإِنَّ اللَّهَ قَدْ قَدَّرَ مِنْ الْأَمْرِ أَنْ قَدْ بَلَغْنَا مَا تَرَوْنَ فَمَنْ عَرَضَ لَهُ قَضَاءٌ بَعْدَ الْيَوْمِ فَلْيَقْضِ فِيهِ بِمَا فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِنْ جَاءَهُ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلْيَقْضِ بِمَا قَضَى بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنْ جَاءَهُ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَقْضِ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلْيَقْضِ بِمَا قَضَى بِهِ الصَّالِحُونَ وَلَا يَقُلْ إِنِّي أَخَافُ وَإِنِّي أُرَى فَإِنَّ الْحَرَامَ بَيِّنٌ وَالْحَلَالَ بَيِّنٌ وَبَيْنَ ذَلِكَ أُمُورٌ مُشْتَبِهَةٌ فَدَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لَا يَرِيبُكَ
Muhammad bin Yusuf daf nu wax ci [Sufyan] ci [Al A'masy] ci ['Umarah bin 'Umair] ci [Huraits bin Zhuhair] ci [Abdullah bin Mas'ud] mu ne: 'Jamono dina ñëw ci nun, nun nekkul ñiy dogal ci jamono te amul woon, gis -amagul-. Kon ku am jafe-jafe ginaaw tay, na dogal ci téeré Yàlla subhanallaahu wa tahaala, su jafe-jafe bi nekkul ci alxuraan, na dogal ci li Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam dogal. Waaye su ko ab jafe-jafe dikkee te nekkul ci Alquraan ak dogalub Yonent Yàlla bi sallallaahu aleyhi wasallam, na dogal ak li nit ñu ragal Yàlla yi dogal, te bul wax ne damay ragal, walla mu wax ne ci sama gis-gis. Booy seet, mbir yi haram dañu leer, mbir yi halal dañu leer, te diggante ñaar ñi dafa am mbir yu mutasyabih -vague-. Kon bàyyileen li ngeen sikki-sakka, nga jàpp ci li ngeen sikki-sakka amul'.
Imam Darimi : 166
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ قَالَ كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِذَا سُئِلَ عَنْ الْأَمْرِ فَكَانَ فِي الْقُرْآنِ أَخْبَرَ بِهِ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي الْقُرْآنِ وَكَانَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَ بِهِ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فَعَنْ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ قَالَ فِيهِ بِرَأْيِهِ
Dañu nu wax ni [Ibn Uyainah] ci [Ubaidullah bin Abu Yazid] dafa wax ni: 'Bu njëkk, [Ibn Abbas] Yalna Yàlla defal ko mbégte, suñu ko laajee dara mu fekk ko ci Al Qur'an, daf koy nettali. Bou nekkoul ci alxuraan dafa joxe ay leeral ci Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam. Bu nekkul woon ci sunnas Yonent bi, da daan joxe leeral ci Abubakr ak Omar yàlla na ko Yàlla gërëm, waaye bu lenn ci kenn ci ñoom amul leeral, da dogal ci xalaatam.
Imam Darimi : 167
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُسْهِرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ شُرَيْحٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ كَتَبَ إِلَيْهِ إِنْ جَاءَكَ شَيْءٌ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَاقْضِ بِهِ وَلَا تَلْفِتْكَ عَنْهُ الرِّجَالُ فَإِنْ جَاءَكَ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَانْظُرْ سُنَّةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاقْضِ بِهَا فَإِنْ جَاءَكَ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَكُنْ فِيهِ سُنَّةٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَانْظُرْ مَا اجْتَمَعَ عَلَيْهِ النَّاسُ فَخُذْ بِهِ فَإِنْ جَاءَكَ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَكُنْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَتَكَلَّمْ فِيهِ أَحَدٌ قَبْلَكَ فَاخْتَرْ أَيَّ الْأَمْرَيْنِ شِئْتَ إِنْ شِئْتَ أَنْ تَجْتَهِدَ رَأْيَكَ ثُمَّ تَقَدَّمَ فَتَقَدَّمْ وَإِنْ شِئْتَ أَنْ تَأَخَّرَ فَتَأَخَّرْ وَلَا أَرَى التَّأَخُّرَ إِلَّا خَيْرًا لَكَ
[Muhamed bin 'Uyainah] ci [Ali bin Mushir] ci [Abu Ishaq] ci [As Sha'bi] ci [Syuraih]: ' [Omar bin Khatthab] radiallahu 'anhu bindoon na ko benn bataaxal: 'Su amee jafe-jafe bu ñëw ci yaw, nga jël ko ci Yàlla. bul wëlbatiku ci xalaatu nit ñu bari, Te su amee jafe-jafe bu la ñëw te gisul ko ci Al Qur'an, xoolal sunna Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam, nga jël dogal ci loolu. Te bu la ab jafe-jafe dikkee bu nekkul ci alxuraan ak sunnas Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam, kon xoolal ijma nit ñi -ulama'-, te bu la ab jafe-jafe dikkee boo fekkul ci alxuraan, sunnas Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam laata nga wax, ak ñaar yi nga waxoon, ak digganté ñaar yi nga wax, ak bëgg def ijtihad ak sa xalaat, nga jël dogal, soo bëggee toxal, toxal. Te gisuma benn yeexal fileek gënul ci yaw'.
Imam Darimi : 168
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ ابْنِ أَخِي الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ نَاسٍ مِنْ أَهْلِ حِمْصٍ مِنْ أَصْحَابِ مُعَاذٍ عَنْ مُعَاذٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَعَثَهُ إِلَى الْيَمَنِ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ عَرَضَ لَكَ قَضَاءٌ كَيْفَ تَقْضِي قَالَ أَقْضِي بِكِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي كِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَبِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ أَجْتَهِدُ رَأْيِي وَلَا آلُو قَالَ فَضَرَبَ صَدْرَهُ ثُمَّ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي وَفَّقَ رَسُولَ رَسُولِ اللَّهِ لِمَا يُرْضِي رَسُولَ اللَّهِ
Daf nu wax [Yahya bin Hammad] wax nu [Syu'ba] ci [Muhamed bin 'Ubaidillah Al Tsaqafi] ci ['Amr bin Al Haris] - Al Mughirah bin Syu'bah-, ci [yenn ci xariti Mu'adz ci askanu [Himsh]; bi Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam yónnee ko ci réewum Yemen, mu ne ko: 'Suñu la indil benn jafe-jafe, naka ngay ko dogal? ’, mu tontu ko ne: “dogal naa ak téeréb Yàlla Subhaanallaah wa Tahaala”, mu laaj ko ne: “Kon bu fekkee ne nekkul ci téeréb Yàlla Subhaanallaah wa Tahaala? ’, mu tontu ko ne: “dogal naa ak sunnas Yonent bi sallallaahu ‘aleyhi wasallam’, mu laaj ko bu fekkee ne du ci sunnas Rasulullah aleyhi wasallam? ', mu tontu : ' Dinaa def ijtihad ak sama xalaat te duma def leneen'. Mu ne: “Booba mu fëgg dënnam, ba noppi mu wax ne: “Yàlla na cant Yàlla mi joxoon yónnent bi taufik ci lu yonnéem neexoon”.
Imam Darimi : 169
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ حُرَيْثِ بْنِ ظُهَيْرٍ قَالَ أَحْسَبُهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ قَالَ قَدْ أَتَى عَلَيْنَا زَمَانٌ وَمَا نُسْأَلُ وَمَا نَحْنُ هُنَاكَ وَإِنَّ اللَّهَ قَدَّرَ أَنْ بَلَغْتُ مَا تَرَوْنَ فَإِذَا سُئِلْتُمْ عَنْ شَيْءٍ فَانْظُرُوا فِي كِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوهُ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَفِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوهُ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ فَمَا أَجْمَعَ عَلَيْهِ الْمُسْلِمُونَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِيمَا أَجْمَعَ عَلَيْهِ الْمُسْلِمُونَ فَاجْتَهِدْ رَأْيَكَ وَلَا تَقُلْ إِنِّي أَخَافُ وَأَخْشَى فَإِنَّ الْحَلَالَ بَيِّنٌ وَالْحَرَامَ بَيِّنٌ وَبَيْنَ ذَلِكَ أُمُورٌ مُشْتَبِهَةٌ فَدَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لَا يَرِيبُكَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ عَنْ أَبِي عَوَانَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَهُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بِنَحْوِهِ
Daf nu wax ni [Yahya bin Hammad] neena ñu [Syu'bah] ci [Sulaiman] ci [Umarah] ci [Huraits bin Zhuhair] mu ne: 'Yaakaar naa, [Abdullah] dafa wax benn yoon: 'Dëgg la jamono ñëw na ci nun, te kenn musu nu ko laaj. Yàlla santaane ma wax leen ni ngeen wara mel. Xoolal, suñu la laajee dara, xoolal ci téreb Yàlla subhanallahu wa ta'ala, waaye soo ko gisul ci téreb Yàlla, xoolal ci sunna Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam, soo ko gisul ci sunna bi, jëfandikoo li jullit yi déggoo ci, defal ko fintihjmad' ak sa xalaat, te bul ne: “Maa ngi ragal dëgg. Ndax li halal dafa leer, li haram leer na, te ci mbir yooyu yépp ay mutasyabih -vague- mbir lañu, kon bàyyil lu nga sikki-sakka ci lu nga sikki-sakkawul. Yahya bin Hammad ci Abu Awanah ci Suleymaan ak Umara bin Umair ci Abdur Rahman bin Yazid ci Abdullah ak ñi ko bind ñoo ko nettali. Abdullah bin Muhamed wax nanu Jarir ci Al A'masy ci Al Qasim bin Abdur Rahman ci pàppaam ci Abdullah ak ci editëram.
Imam Darimi : 170
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ سَتُحْدِثُونَ وَيُحْدَثُ لَكُمْ فَإِذَا رَأَيْتُمْ مُحْدَثَةً فَعَلَيْكُمْ بِالْأَمْرِ الْأَوَّلِ قَالَ حَفْصٌ كُنْتُ أُسْنِدُ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ ثُمَّ دَخَلَنِي مِنْهُ شَكٌّ
Daf nu wax [Harun bin Mu'awiyah] ci [Hafsh bin Ghiyats] wax nu [Al A'masy] mu ne: [Abdullah] neena: 'Yaw nit ñi, di ngeen sos mbir yu bees, te amna nit ñuy sos mbir yu bees ngir ngeen topp, kon su ngeen gisee lu bees ci diine, kon lu ngeen wara tëye ci jamono ji. Hafsh neena: 'Maa ngi nettali Habib ci Abu Abdur Rahman ginaaw ga ma sikki-sakka'.
Imam Darimi : 171
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ لِأَبِي مَسْعُودٍ أَلَمْ أُنْبَأْ أَوْ أُنْبِئْتُ أَنَّكَ تُفْتِي وَلَسْتَ بِأَمِيرٍ وَلِّ حَارَّهَا مَنْ تَوَلَّى قَارَّهَا
Neena ñu [Muhamed bin As Shalt] newoon nañu [Ibnu Al Mubarak] ci [Ibn 'Aun] ci [Muhamed] mu ne: '[Omar] Radliallahu 'anhu wax Ibn Mas'ud radliallahu 'anhu: 'Ndax waxuma ko wala waxuma ko wax-- ni danga joxe fatwa doonte -ci jamono jooju- nekkul woon njiit?, Heih,,, jox risku lu bonn nit ñi bànneexu ci neexaayam.
Imam Darimi : 172
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ الَّذِي يُفْتِي النَّاسَ فِي كُلِّ مَا يُسْتَفْتَى لَمَجْنُونٌ
Muhamed bin Yusuf daf nu wax ci [Sufyan] ci [Al A'masy] ci [Abu Wa'il] ci [Ibn Mas'ud] ni: 'Kuy faral di joxe fatwa ci bépp mbir buñu ko laaj, dof la'.
Imam Darimi : 173
أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ عَنْ هِشَامٍ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ إِنَّمَا يُفْتِي النَّاسَ ثَلَاثَةٌ رَجُلٌ إِمَامٌ أَوْ وَالٍ وَرَجُلٌ يَعْلَمُ نَاسِخَ الْقُرْآنِ مِنْ الْمَنْسُوخِ قَالُوا يَا حُذَيْفَةُ وَمَنْ ذَاكَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَوْ أَحْمَقُ مُتَكَلِّفٌ
Bimu nu waxee [Sa'id bin 'Amir] ci [Hsyyam] ci [Muhamed] ci [Hudzaifah] mu ne: 'Amna ñatti mbooloo yuy joxe fatwa - maanaam -: Imam, wala gardien - mooy yamale mbiri jullit yi - wala ku xam nasikh ak mansukh. Kon mooy kan?» ', Loolu mooy Omar bin Khatthab, yalna ko Yàlla defal jàmm, wala dof buy forse boppam'.
Imam Darimi : 174
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ حُذَيْفَةَ قَالَ قَالَ حُذَيْفَةُ إِنَّمَا يُفْتِي النَّاسَ أَحَدُ ثَلَاثَةٍ رَجُلٌ عَلِمَ نَاسِخَ الْقُرْآنِ مِنْ مَنْسُوخِهِ قَالُوا وَمَنْ ذَاكَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ وَأَمِيرٌ لَا يَجِدُ بُدًّا أَوْ أَحْمَقُ مُتَكَلِّفٌ ثُمَّ قَالَ مُحَمَّدٌ فَلَسْتُ بِوَاحِدٍ مِنْ هَذَيْنِ وَأَرْجُو أَنْ لَا أَكُونَ الثَّالِثَ
Abdullah bin Sa'id daf nu wax ni [Abu Usamah] ci [Hsyyam bin Hassan] ci [Muhamed] ci [Abu'Ubaidah bin Hudzaifah] mu ne: '[Hudzaifah] neena: 'Kiy jox fatwa ñeneen ñi, kenn la ci ñatti mbooloo yi.' ñu laaj : ‘ Kan la ? ', Omar bin Khatthab yalna Yàlla defal ko ngërëm wéyal : 'wala njiit lu dul ragal, wala dof buy jaay doole boppam''. Mohamed niko: 'Man bokkuma ci ñaari tegtal yi - li njëkk - te yaakaar naa ni duma nekk ñatteel bi'.
Imam Darimi : 175
أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ مَنْ عَلِمَ مِنْكُمْ عِلْمًا فَلْيَقُلْ بِهِ وَمَنْ لَمْ يَعْلَمْ فَلْيَقُلْ لِمَا لَا يَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ فَإِنَّ الْعَالِمَ إِذَا سُئِلَ عَمَّا لَا يَعْلَمُ قَالَ اللَّهُ أَعْلَمُ وَقَدْ قَالَ اللَّهُ لِرَسُولِهِ { قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنْ الْمُتَكَلِّفِينَ }
Ja'far bin 'Aun ci [Al A'masy] ci [Muslim] ci [Masruq] ci [Abdullah] mu ne: 'Ku ci yeen am xam-xam, na wax ko, te ku amul xam-xam, wax ci mbir yu mu xamul: 'ALLAHU A'LAM, laaj ci lu mu xamul, dina wax: 'Allahu a'lam' ak Dëgg la, Yàlla waxna ci Yonent bi: 'QUL MAA AS`ALUKUM ''LAIHI MIN ''AJRIN WA MAA ANA MINAL MUTAKALLIFIN' -Waxal, yaw Muhamed: 'Maa ngi ñaan kenn ci ñoom ngir sama ree'. seen bopp'- -Qs. Shaad: 86-'.
Imam Darimi : 176
أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ أَنَّ أَبَا مُوسَى قَالَ فِي خُطْبَتِهِ مَنْ عَلِمَ عِلْمًا فَلْيُعَلِّمْهُ النَّاسَ وَإِيَّاهُ أَنْ يَقُولَ مَا لَا عِلْمَ لَهُ بِهِ فَيَمْرُقَ مِنْ الدِّينِ وَيَكُونَ مِنْ الْمُتَكَلِّفِينَ
Dañu nu wax ni [Yazid bin Harun] daf nu wax [Humaid] ci [Abu Raja`] ci [Abu Al Muhallab]: '[Abu Musa] Yalna Yàlla defal ko mbégte dafa wax ci xutbam ni: 'Ku xam xam-xam, na ko jàngal nit ñi, te moytu ci lu amul xam-xam bumu bëggul ci diine. nekk ñiy forse seen bopp''.
Imam Darimi : 177
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ وَزَاذَانَ قَالَا قَالَ عَلِيٌّ وَا بَرْدَهَا عَلَى الْكَبِدِ إِذَا سُئِلْتُ عَمَّا لَا أَعْلَمُ أَنْ أَقُولَ اللَّهُ أَعْلَمُ
Amr bin Aun, ci Khalid bin Abdullah, ci Atho bin As Saib, ci Abu Al Bakhtari, ak Zaadzan, ñoom ñaar ñépp dañu wax ni: “Xol bii dafa sedd, suñu ma laajee lu ma xamul, Yàlla.
Imam Darimi : 178
أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ عَنْ عَلِيٍّ قَالَ يَا بَرْدَهَا عَلَى الْكَبِدِ أَنْ تَقُولَ لِمَا لَا تَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ
Neena ñu [Abu Nu'aim] neena ñu [Sharik] ci [Atho' bin As Sa'ib] ci [Abu Al Bakhtari] ci ['Ali] ni: 'Yaw xol bu sedd bi, soo waxee ci mbir yoo xamul: 'Allahu a'lam''.
Imam Darimi : 179
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا عُمَيْرُ بْنُ عَرْفَجَةَ حَدَّثَنَا رَزِينٌ أَبُو النُّعْمَانِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَ إِذَا سُئِلْتُمْ عَمَّا لَا تَعْلَمُونَ فَاهْرُبُوا قَالُوا وَكَيْفَ الْهَرَبُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ تَقُولُونَ اللَّهُ أَعْلَمُ
Neena ñu [Muhamed bin Yusuf] newoon nañu [Umair bin Arfajah] newoon nañu [Razin Abu An Nu'man] ci [Ali bin Abu Talib] Yalna Yàlla gërëm ko, mu ne: 'Suñu leen laajee lu ngeen xamul, ngeen moytu ko'. Ñu laaj ko: 'Yaw Amirul Mu'minin, naka ngay ko moytu? '', mu tontu ko : ''Ci yaw wax: Allahu a'lam'.
Imam Darimi : 180
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ عَزْرَةَ التَّمِيمِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيٌّ وَا بَرْدَهَا عَلَى الْكَبِدِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ قَالُوا وَمَا ذَلِكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ أَنْ يُسْأَلَ الرَّجُلُ عَمَّا لَا يَعْلَمُ فَيَقُولُ اللَّهُ أَعْلَمُ
Mu wax nu [Muhamed bin Humaid] wax nu [Jarir] ci [Mansur] ci [Muslim Al Bathin] ci ['Azrah At Tamimi] mu ne: '[Ali] radliallahu 'anhu ne: 'Xol bii dafa sedd', --mu baamtu kàddoom yi ñatti yoon, loolu mooy: ', mu tontu : '-suñu- laajee nit ci lumu xamul, dafay wax: Allahu a'lam'.