Imam Darimi : 161
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بُرْقَانَ حَدَّثَنَا مَيْمُونُ بْنُ مِهْرَانَ قَالَ كَانَ أَبُو بَكْرٍ إِذَا وَرَدَ عَلَيْهِ الْخَصْمُ نَظَرَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ وَجَدَ فِيهِ مَا يَقْضِي بَيْنَهُمْ قَضَى بِهِ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي الْكِتَابِ وَعَلِمَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ الْأَمْرِ سُنَّةً قَضَى بِهِ فَإِنْ أَعْيَاهُ خَرَجَ فَسَأَلَ الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ أَتَانِي كَذَا وَكَذَا فَهَلْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى فِي ذَلِكَ بِقَضَاءٍ فَرُبَّمَا اجْتَمَعَ إِلَيْهِ النَّفَرُ كُلُّهُمْ يَذْكُرُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهِ قَضَاءً فَيَقُولُ أَبُو بَكْرٍ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ فِينَا مَنْ يَحْفَظُ عَلَى نَبِيِّنَا فَإِنْ أَعْيَاهُ أَنْ يَجِدَ فِيهِ سُنَّةً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَمَعَ رُءُوسَ النَّاسِ وَخِيَارَهُمْ فَاسْتَشَارَهُمْ فَإِنْ أَجْمَعَ رَأْيُهُمْ عَلَى أَمْرٍ قَضَى بِهِ
I kaa a vese ér [Muhammad bin As Shalt] kaa a vese ér [Zuhair] u ken [Ja’far bin Burqan] kaa a vese ér [Maimun bin Mihran] kaa a vese ér: ‘Sha ayange a karen la, [Abu Bakr] yange una lu a zayol yô, aluer un ngu a zayol yô, a ker kwagh u una wase un yô, a ker kwagh u una wase un yô, a pase un kwagh u a lu zan hemen la fese je. A kure zayol la vea na, kpa aluer a zua a mi ken Takerada u Aôndo ga, shi a fa sunnah u Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam sha kwagh u kwagh la yô, a kure kwagh a mi, kpa aluer a zua a mi ga yô, fese je a due a za pine Mbamusulumi, maa a kaa ér: ‘M ngu a zayol ne man kwagh ne shahullalah. wasallam yange kure kwagh sha kwagh ne sha tindi?, ashighe kpishi ior kpishi ka vea kohol yô, hanmô ve nan pase kwagh u tindi a tsough u eren la hen Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam, Ashighe kpishi Abu Bakr, Aôndo a doo un ishima, kaa ér: ‘Iwuese i lu sha Aôndo u a ne ve ior asev ve lu a tahav mbu kôron akaa a ken ityou la ken ityou la. Aluer a zua a mi ken Sunnah u Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam ga yô, a kohol mbahemenev shi a tsua ior ken mba ve lu a na imôngo la ér ve pine kwagh, aluer ve lumun yô - mhen ve - nahan sha kwagh u ior cii ve tsough u eren ne yô, a na kwagh u tindi a kaa ér i er la’.
Imam Darimi : 162
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى وَعَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ قَالَ كَانَ عَلَى امْرَأَتِي اعْتِكَافُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ فَسَأَلْتُ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ وَعِنْدَهُ ابْنُ شِهَابٍ قَالَ قُلْتُ عَلَيْهَا صِيَامٌ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ لَا يَكُونُ اعْتِكَافٌ إِلَّا بِصِيَامٍ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ أَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا قَالَ فَعَنْ أَبِي بَكْرٍ قَالَ لَا قَالَ فَعَنْ عُمَرَ قَالَ لَا قَالَ فَعَنْ عُثْمَانَ قَالَ لَا قَالَ عُمَرُ مَا أَرَى عَلَيْهَا صِيَامًا فَخَرَجْتُ فَوَجَدْتُ طَاوُسًا وَعَطَاءَ بْنَ أَبِي رَبَاحٍ فَسَأَلْتُهُمَا فَقَالَ طَاوُسٌ كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ لَا يَرَى عَلَيْهَا صِيَامًا إِلَّا أَنْ تَجْعَلَهُ عَلَى نَفْسِهَا قَالَ وَقَالَ عَطَاءٌ ذَلِكَ رَأْيِي
Er yange ôr se kwagh u [Ibrahim bin Musa] man [‘Amru bin Zurarah] hen [Abdul Aziz bin Muhammad] hen [Abu Suhail] yô, a kaa ér; ‘Sha ayange a karen la, kwase wam yange tôndo zwa ér una er I’tikaf hen Grand Mosque ayange atar. Nahan m pine Umar bin Abdul Aziz Rahimahullahu mer, ka an nan lu vea Syihab hen shighe la. M pine un mer: ‘Un kpa gba u una hôr kwaghyan shinii? ’, Ibn Shihab gema kaa er: ‘I’itikaf ngu ga saa i er un shighe u i lu hôron kwaghyan’. Hen shighe la, Umar bin Abdul Aziz Rahihullahu za hemen u pinen ér: ‘Imba kwagh u yange ôr sha kwagh u Profeti la ngu kpa? ’ A gema a kaa ér: ‘ei’. Tsô, Umar bin Abdul Aziz (Aôndo a̱ lumun a na) pine ér: ‘Kwagh ugen ngu u Abu Bakr radiallahu ‘anhu a er kpa? ’ a gema a kaa ér: ‘kwagh môm ga’, a pine ér: ‘kwagh ugen ngu u a dugh hen Umar radiallahu ‘anhu kpa? ’, a na mlumun ér: ‘kwagh môm ga’ a pine ér: ‘kwagh ugen ngu u a dugh hen Uthman radiallahu ’anhu kpa? ’, a gema a kaa ér: ‘kwagh môm ga’. Umar Rahihullahu kaa er: ‘M nenge mer ka hange hange u kwase nana hôr kwaghyan ga’. Tsô m due m za zua a Thawus man ‘Atho` bin Abu Rabbah, m pine ve uhar cii. [Thawus] gema kaa ér: ‘Sha ayange a tsuaa la [Ibn Abbas] radliallahu ‘anhu -yange na fatwa- ér gba u kwase nana hôr kwaghyan ga, saa nana bum ér nana hôr kwaghyan’. Tsô `Atha` kaa er: ''Kape mhen wam kpa a lu je la''.
Imam Darimi : 163
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبُو عَقِيلٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ قَالَ لَمَّا قَدِمَ أَبُو سَلَمَةَ الْبَصْرَةَ أَتَيْتُهُ أَنَا وَالْحَسَنُ فَقَالَ لِلْحَسَنِ أَنْتَ الْحَسَنُ مَا كَانَ أَحَدٌ بِالْبَصْرَةِ أَحَبَّ إِلَيَّ لِقَاءً مِنْكَ وَذَلِكَ أَنَّهُ بَلَغَنِي أَنَّكَ تُفْتِي بِرَأْيِكَ فَلَا تُفْتِ بِرَأْيِكَ إِلَّا أَنْ تَكُونَ سُنَّةٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ كِتَابٌ مُنْزَلٌ
Ka a kaa a vese ér [Abu ’Aqil] a kaa a vese ér: ‘Shighe u [Abu Salamah] va ken gar u Basrah la, mo vea Al Hasan se zua a na, maa a kaa a Al Hasan ér: ‘Ka we u lu Al Hasan yee? ‘Or môm ngu ken gar ne u me soo u zuan a nan hemba we ga’, kwagh ne ka sha ci u loho va hen a mo ér u fatwad mhen wou. De ne fatwa a mhen wou ga, saa di aluer ka sha sunnah u Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam, shin ken takerada u i dugh la - Kur'an - ''.
Imam Darimi : 164
أَخْبَرَنَا عِصْمَةُ بْنُ الْفَضْلِ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عُقْبَةَ حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ لَقِيَهُ فِي الطَّوَافِ فَقَالَ لَهُ يَا أَبَا الشَّعْثَاءِ إِنَّكَ مِنْ فُقَهَاءِ الْبَصْرَةِ فَلَا تُفْتِ إِلَّا بِقُرْآنٍ نَاطِقٍ أَوْ سُنَّةٍ مَاضِيَةٍ فَإِنَّكَ إِنْ فَعَلْتَ غَيْرَ ذَلِكَ هَلَكْتَ وَأَهْلَكْتَ
I kaa a vese ér [Ibnu Umar] yange zua a na shighe u lu eren Tawaf la, nahan a kaa a na ér: mbafankwagh mba fiqh mba ken gar u Basrah la, nahan de ne fatwa ga saa di sha kwagh u Qur’an man Sunnah, gadia aluer u er nahan ga yô, mimi je u vihi iyol shi u vihi ior mbagenev kpaa’.
Imam Darimi : 165
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ حُرَيْثِ بْنِ ظُهَيْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَتَى عَلَيْنَا زَمَانٌ لَسْنَا نَقْضِي وَلَسْنَا هُنَالِكَ وَإِنَّ اللَّهَ قَدْ قَدَّرَ مِنْ الْأَمْرِ أَنْ قَدْ بَلَغْنَا مَا تَرَوْنَ فَمَنْ عَرَضَ لَهُ قَضَاءٌ بَعْدَ الْيَوْمِ فَلْيَقْضِ فِيهِ بِمَا فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِنْ جَاءَهُ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلْيَقْضِ بِمَا قَضَى بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنْ جَاءَهُ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَقْضِ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلْيَقْضِ بِمَا قَضَى بِهِ الصَّالِحُونَ وَلَا يَقُلْ إِنِّي أَخَافُ وَإِنِّي أُرَى فَإِنَّ الْحَرَامَ بَيِّنٌ وَالْحَلَالَ بَيِّنٌ وَبَيْنَ ذَلِكَ أُمُورٌ مُشْتَبِهَةٌ فَدَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لَا يَرِيبُكَ
I ôr se kwagh u [Muhammad bin Yusuf] hen [Sufyan] hen [Al A’masy] hen [‘Umarah bin ‘Umair] hen [Huraits bin Zhuhair] hen [Abdullah bin Mas’ud] ér: ‘Shighe una va sha a vese, se mba mba se tsough kwagh u a lu her la ga, shi se mba a kwagh u se vande tsuan ér se er la ga. nenge -ka kwagh u a er ga-. Nahan or u nan lu a zayol ken ijime i nyian yô, nana tsua sha kwagh u Takerada u Allah subhanallahu wa ta’ala a kaa la, aluer zayol la ngu ken Kur’an ga yô, nana tsua sha kwagh u Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam a tsough la. Kpa aluer zayol va un u a lu ken Kur’an ga man kwagh u Or u Aôndo a tsough u eren la ga yô, a de a kure kwagh sha kwagh u ior mba civir Aôndo ve tsough la, a de kaan ér: ‘M cian’ ga, shin a de kaan ér: ‘Sha mnenge wam’ ga. Sha mimi yô, akaa a a lu haram la ka a wanger wanger man akaa a a lu halal la ka a wanger wanger man hen atô u akaa ahar ne yô, ka akaa a a lu mutasyabih -vague-. Nahan de kwagh u u lu a akperan sha mi la, kôr kwagh u u lu a akperan sha mi ga la gbang gbang’.
Imam Darimi : 166
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ قَالَ كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِذَا سُئِلَ عَنْ الْأَمْرِ فَكَانَ فِي الْقُرْآنِ أَخْبَرَ بِهِ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي الْقُرْآنِ وَكَانَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَ بِهِ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فَعَنْ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ قَالَ فِيهِ بِرَأْيِهِ
I ôr se ér [Abdullah bin Muhammad] kaa a vese ér [Ibn Uyainah] hii hen [Ubaidullah bin Abu Yazid] ér: ‘Sha ayange a karen la, [Ibn Abbas] a̱ lumun a na, aluer i pine un kwagh u kwagh man i zua a mi ken Kur’an yô, una ôr kwagh. Aluer ka ken Kur’an ga yô, a na mpase u a dugh hen Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam la. Aluer ka ken Sunnah u Profeti ga yô, a na mpase u hen Abu Bakr man Umar, Aôndo a̱ lumun a na, kpa aluer mpase u hen mô ve môm kpa ngu ga yô, a kure kwagh sha mhen na.
Imam Darimi : 167
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُسْهِرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ شُرَيْحٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ كَتَبَ إِلَيْهِ إِنْ جَاءَكَ شَيْءٌ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَاقْضِ بِهِ وَلَا تَلْفِتْكَ عَنْهُ الرِّجَالُ فَإِنْ جَاءَكَ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَانْظُرْ سُنَّةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاقْضِ بِهَا فَإِنْ جَاءَكَ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَكُنْ فِيهِ سُنَّةٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَانْظُرْ مَا اجْتَمَعَ عَلَيْهِ النَّاسُ فَخُذْ بِهِ فَإِنْ جَاءَكَ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَكُنْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَتَكَلَّمْ فِيهِ أَحَدٌ قَبْلَكَ فَاخْتَرْ أَيَّ الْأَمْرَيْنِ شِئْتَ إِنْ شِئْتَ أَنْ تَجْتَهِدَ رَأْيَكَ ثُمَّ تَقَدَّمَ فَتَقَدَّمْ وَإِنْ شِئْتَ أَنْ تَأَخَّرَ فَتَأَخَّرْ وَلَا أَرَى التَّأَخُّرَ إِلَّا خَيْرًا لَكَ
I ôr se kwagh u [Muhammad bin ‘Uyainah] u hen [Ali bin Mushir] hen [Abu Ishaq] hen [As Sha’bi] u ken [Syuraih] la ér: ‘ de geman sha mhen u ior kpishi ga, Shi aluer zayol va u man u zua a mi ken Kur’an ga yô, nenge sha sunnah u Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam, nahan tsua kwagh u u er la. Shi aluer zayol va sha a we u a lu ken Kur’an ga man sunnah u Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam yô, nenge sha ijma’ u ior -mba ulama’-, man aluer zayol va sha a we u u zough a mi ken Kur’an ga yô, sunnah u Profeti sallallaahu ‘alaihi choose cii man akaa ahar la u kaa ér, man u soo u eren ijtihad a mhen wou yô, maa tsuwa, shi aluer u soo u hiden a mi ijime yô, hide a mi ijime. Man m nenge a mzeyol ga saa di u hemba doon we’.
Imam Darimi : 168
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ ابْنِ أَخِي الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ نَاسٍ مِنْ أَهْلِ حِمْصٍ مِنْ أَصْحَابِ مُعَاذٍ عَنْ مُعَاذٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَعَثَهُ إِلَى الْيَمَنِ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ عَرَضَ لَكَ قَضَاءٌ كَيْفَ تَقْضِي قَالَ أَقْضِي بِكِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي كِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَبِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ أَجْتَهِدُ رَأْيِي وَلَا آلُو قَالَ فَضَرَبَ صَدْرَهُ ثُمَّ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي وَفَّقَ رَسُولَ رَسُولِ اللَّهِ لِمَا يُرْضِي رَسُولَ اللَّهِ
A kaa a vese ér [Yahya bin Hammad] kaa a vese ér [Syu’bah] hen [Muhammad bin Ubaidillah Al Tsaqafi] hen [’Amr bin Al Harith] -Al Mughirah bin Syu’bah u a lu wan u ngô u Syu’bah la-, hen [ahuraior a Mu’adz agen hen ior mba [Mu’adz], hen [Himsh]; ér shighe u Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam tindi un ken tar u Yemen la, a kaa ér: ‘Aluer i va a zayol hen a we yô, u kure un nena? ’, a na mlumun ér: ‘M tsua a Takerada u Allah Subhanallah wa Ta’ala’, a pine ér: ‘Nahan aluer ka ken Takerada u Allah Subhanallah Wa Ta’ala ga di ye? ’, a na mlumun ér: ‘M tsua kwagh u sunnah u Profeti shallallahu ‘alaihi wasallam’, a pine ér: ‘Ka nyi aluer ka ken sunnah u Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ga? ’, a gema a kaa ér: ‘Me er ijtihad a mhen wam man kwagh ugen ga’. A kaa er: 'Hen shighe la a cir ityough nagh, maa a kaa er: 'Iwuese i lu sha Allah u a ne ortom u Ortyom Na taufik sha kwagh u Ortyom Na soo la''.
Imam Darimi : 169
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ حُرَيْثِ بْنِ ظُهَيْرٍ قَالَ أَحْسَبُهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ قَالَ قَدْ أَتَى عَلَيْنَا زَمَانٌ وَمَا نُسْأَلُ وَمَا نَحْنُ هُنَاكَ وَإِنَّ اللَّهَ قَدَّرَ أَنْ بَلَغْتُ مَا تَرَوْنَ فَإِذَا سُئِلْتُمْ عَنْ شَيْءٍ فَانْظُرُوا فِي كِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوهُ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَفِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوهُ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ فَمَا أَجْمَعَ عَلَيْهِ الْمُسْلِمُونَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِيمَا أَجْمَعَ عَلَيْهِ الْمُسْلِمُونَ فَاجْتَهِدْ رَأْيَكَ وَلَا تَقُلْ إِنِّي أَخَافُ وَأَخْشَى فَإِنَّ الْحَلَالَ بَيِّنٌ وَالْحَرَامَ بَيِّنٌ وَبَيْنَ ذَلِكَ أُمُورٌ مُشْتَبِهَةٌ فَدَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لَا يَرِيبُكَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ عَنْ أَبِي عَوَانَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَهُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بِنَحْوِهِ
A kaa a vese ér [Syu’bah] hen [Sulaiman] hen [Umarah bin Umair] hen [Huraits bin Zhuhair] ér: ‘M na jighjigh mer, [Abdullah] yange kaa ér: ‘Sha mimi yô, shighe ugen va hen a vese u i lu a vande pinen se kwagh u mi ga yô, man se mba a vande pinen kwagh sha mi ga yô. Man Allah wa tindi er m pase er i doo u ne nenge yô. Nenge, aluer i pine u kwagh yô, nenge ken takerada u Allah subhanallahu wa ta’ala, kpa aluer u zua a mi ken takerada u Allah ga yô, nenge ken Sunnah u Profeti sallallaahu ‘alaihi isallam, nahan aluer u zua a mi ken Sunnah ga yô, er tom a kwagh u Mbamusulumi ve lumun sha mi la, nahan er u fintihjdn the in, you’ fintihjdn’. a mnenge wou, shi de kaan wer: ‘Sha mimi yô, m ngu cian’ ga. Gadia akaa a a lu halal la nga wang man akaa a a lu haram la kpa nga wang, man ken akaa ne cii ka akaa a mutasyabih -vague- nahan, nahan de kwagh u u lu a akperan sha mi ga la. I ôr se kwagh ne sha ikyev i [Yahya bin Hammad] hen [Abu Awanah] hen [Sulaiman] man [‘Umarah] hen [Abdur Rahman bin Yazid] hen [Abdullah] kua mbangeren ityakerada la kpaa. Ka a ôron se kwagh u [Jarir] hen [Al A’masy] hen [Al Qasim] hen [ter na] hen [Abdullah] kua orngeren na kpaa’.
Imam Darimi : 170
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ سَتُحْدِثُونَ وَيُحْدَثُ لَكُمْ فَإِذَا رَأَيْتُمْ مُحْدَثَةً فَعَلَيْكُمْ بِالْأَمْرِ الْأَوَّلِ قَالَ حَفْصٌ كُنْتُ أُسْنِدُ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ ثُمَّ دَخَلَنِي مِنْهُ شَكٌّ
I kaa a vese ér [Harun bin Mu’awiyah] u ken [Hafsh bin Ghiyats] kaa a vese ér [Al A’masy] kaa ér: ‘Ne ior, ne gba akaa a he, shi ior mba ve gberen akaa a he sha ci wen -u dondon- yô, nahan aluer ne nenge a kwagh u he -ken kwaghaôndo- yô, kwagh u i doo u ne kôr sha ikyev i kov la yô. Hafsh kaa ér: ‘M ôr kwagh u Habib hen Abu Abdur Rahman nahan kwagh ne been yô, m gba akperan’.
Imam Darimi : 171
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ لِأَبِي مَسْعُودٍ أَلَمْ أُنْبَأْ أَوْ أُنْبِئْتُ أَنَّكَ تُفْتِي وَلَسْتَ بِأَمِيرٍ وَلِّ حَارَّهَا مَنْ تَوَلَّى قَارَّهَا
I ôr se [Muhammad bin As Shalt] ér [Ibn Al Mubarak] yange ôr se kwagh hen [Ibn ‘Aun] hen [Muhammad] u yange kaa ér: ‘[Umar], Aôndo a̱ lumun un yô, a kaa a Ibn Mas’ud ér: ‘M pase u ga, shin m pase u kwagh u m er la ga. u pasen - er u lu nan fatwas shighe u u lu - hen shighe la - orhemen ga la kpa? He,,, na risk u ifer hen or u nan ember mlu u nan la.
Imam Darimi : 172
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ الَّذِي يُفْتِي النَّاسَ فِي كُلِّ مَا يُسْتَفْتَى لَمَجْنُونٌ
I ôr se kwagh u [Muhammad bin Yusuf] u hen [Sufyan] hen [Al A’masy] hen [Abu Wa`il] hen [Ibn Mas’ud] ér yange kaa ér: ‘Or u nan ne fatwa hanma shighe sha hanma kwagh u i pine nan cii -ka or u nan lu a kwaghfan ga’.
Imam Darimi : 173
أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ عَنْ هِشَامٍ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ إِنَّمَا يُفْتِي النَّاسَ ثَلَاثَةٌ رَجُلٌ إِمَامٌ أَوْ وَالٍ وَرَجُلٌ يَعْلَمُ نَاسِخَ الْقُرْآنِ مِنْ الْمَنْسُوخِ قَالُوا يَا حُذَيْفَةُ وَمَنْ ذَاكَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَوْ أَحْمَقُ مُتَكَلِّفٌ
Er yange ôr se kwagh u [Sa’id bin ‘Amir] u ken [Hysyam] u ken [Muhammad] u ken [Hudzaifah] la yô, a kaa ér: ‘Ior mba ve ne fatwa la mba ken iniongo itar - ka -: Imam, shin orkuran - u nan nengen sha akaa a Mbamusulumi - shin or u nan fe kwagh u Qudzak man Hudzah u ve lu a mi la: nahan ka an nan lu? ', Ka Umar bin Khatthab je la, Aôndo a̱ lumun un, shin ka ibumeor i kighir iyol i nan'.
Imam Darimi : 174
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ حُذَيْفَةَ قَالَ قَالَ حُذَيْفَةُ إِنَّمَا يُفْتِي النَّاسَ أَحَدُ ثَلَاثَةٍ رَجُلٌ عَلِمَ نَاسِخَ الْقُرْآنِ مِنْ مَنْسُوخِهِ قَالُوا وَمَنْ ذَاكَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ وَأَمِيرٌ لَا يَجِدُ بُدًّا أَوْ أَحْمَقُ مُتَكَلِّفٌ ثُمَّ قَالَ مُحَمَّدٌ فَلَسْتُ بِوَاحِدٍ مِنْ هَذَيْنِ وَأَرْجُو أَنْ لَا أَكُونَ الثَّالِثَ
I ôr se kwagh u [Abdullah bin Sa’id] ér [Abu `Usamah] hen [Hsyam bin Hassan] hen [Muhammad] hen [Abu ’Ubaidah bin Hudzaifah] ér: ‘ ve pine ér: ‘Ka an nan lu? ', Umar bin Khatthab a̱ lumun a na za hemen ér: 'shin orhemen u nan cian kwagh ga, shin ibumeor u nan kighir iyol i nan sha ikyev''. Tsô Muhammad kaa er: 'M ngu môm ken mbamlu mba uhar mbara ga -u hiihii la- shi m ngu a ishimaveren mer me lu u sha utar la ga'.
Imam Darimi : 175
أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ مَنْ عَلِمَ مِنْكُمْ عِلْمًا فَلْيَقُلْ بِهِ وَمَنْ لَمْ يَعْلَمْ فَلْيَقُلْ لِمَا لَا يَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ فَإِنَّ الْعَالِمَ إِذَا سُئِلَ عَمَّا لَا يَعْلَمُ قَالَ اللَّهُ أَعْلَمُ وَقَدْ قَالَ اللَّهُ لِرَسُولِهِ { قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنْ الْمُتَكَلِّفِينَ }
I ôr se kwagh u [Ja’far bin ‘Aun] hen [Al A’masy] hen [Muslim] hen [Masruq] hen [Abdullah] ér: ‘Or u nan lu a mfe ugen yô, nana ôr, man or u nan lu a mfe ga yô, nana ôr ken akaa a nan fe ga yô: ‘ALLAHU A’LAH a lu orgen, - I pine un kwagh u a fe ga yô, una kaa ér: ‘Allahu a’lam’ man Sha mimi yô, Aôndo kaa a Ortyom Na ér: ‘QUL MAA AS`ALUKUM `’LAIHI MIN ``AJRIN WA MAA ANA MINAL MUTAKALLIFIN’ -Kaa wer, O Muhammad: ‘M ngu sônon mo môm hen mba ve lu ga la sha ci wam ga’. ve ayol a ve’- -Mbampin. Shaad: 86-’.
Imam Darimi : 176
أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ أَنَّ أَبَا مُوسَى قَالَ فِي خُطْبَتِهِ مَنْ عَلِمَ عِلْمًا فَلْيُعَلِّمْهُ النَّاسَ وَإِيَّاهُ أَنْ يَقُولَ مَا لَا عِلْمَ لَهُ بِهِ فَيَمْرُقَ مِنْ الدِّينِ وَيَكُونَ مِنْ الْمُتَكَلِّفِينَ
I ôr se ér [Yazid bin Harun] yange kaa a vese ér [Humaid] hen [Abu Raja`] hen [Abu Al Muhallab] ér: ‘[Abu Musa], Aôndo a̱ lumun un yô, a kaa ken kwaghôron na ér: ‘Or u nan fe kwaghfan yô, nana tese ior kwagh shon, shi nana wa ikyo sha kwagh u nan lu a mi ga, u nan lu a mi ga yô, nan kaa ér: hingir mba ve kighir ayol a ve la''.
Imam Darimi : 177
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ وَزَاذَانَ قَالَا قَالَ عَلِيٌّ وَا بَرْدَهَا عَلَى الْكَبِدِ إِذَا سُئِلْتُ عَمَّا لَا أَعْلَمُ أَنْ أَقُولَ اللَّهُ أَعْلَمُ
I ôr se ér [’Amr bin ‘Aun] u ken [Khalid bin Abdullah] u ken [‘Atho’ bin As Sa’ib] u ken [Abu Al Bakhtari] man [‘Zaadzan] cii kaa ér: ‘
Imam Darimi : 178
أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ عَنْ عَلِيٍّ قَالَ يَا بَرْدَهَا عَلَى الْكَبِدِ أَنْ تَقُولَ لِمَا لَا تَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ
A kaa a vese er [Abu Nu’aim] a kaa a vese er [Sharik] hen [‘Atho` bin As Sa`ib] hen [‘Abu Al Bakhtari] hen [‘Ali] a kaa er: ‘O mlu u kundu kundu u ishima ne, zum u u lu ôron ken akaa a u fe ga la wer: ‘Allahu a’lam’’.
Imam Darimi : 179
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا عُمَيْرُ بْنُ عَرْفَجَةَ حَدَّثَنَا رَزِينٌ أَبُو النُّعْمَانِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَ إِذَا سُئِلْتُمْ عَمَّا لَا تَعْلَمُونَ فَاهْرُبُوا قَالُوا وَكَيْفَ الْهَرَبُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ تَقُولُونَ اللَّهُ أَعْلَمُ
A kaa a vese er [Muhammad bin Yusuf] a kaa a vese er [‘Umair bin ‘Arfajah] a kaa a vese er [‘Razin Abu An Nu’man] hen [‘Ali bin Abu Talib] a kaa er: ‘Shighe u i pine u kwagh u u fe ga yô, palegh un’. Ve pine ér: ‘U er nan ve u palegh kwagh ne, we Amirul Mu`minin? ’, a gema a kaa ér: ‘Ka sha u kaan wer: Allahu a’lam’.
Imam Darimi : 180
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ عَزْرَةَ التَّمِيمِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيٌّ وَا بَرْدَهَا عَلَى الْكَبِدِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ قَالُوا وَمَا ذَلِكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ أَنْ يُسْأَلَ الرَّجُلُ عَمَّا لَا يَعْلَمُ فَيَقُولُ اللَّهُ أَعْلَمُ
Ior kpishi mba ve lu a mnenge u kpeegh sha kwagh u mlu u ken hemen la, ka ve kaa ér: ‘[Ali] radliallahu ‘anhu kaa ér: ‘Ishima ne doo nena? ’, a na mlumun ér: ‘-ka- a pine or kwagh u nan fe ga yô, nan kaa ér: Allahu a’lam’.