Imam Darimi : 81
أَخْبَرَنَا فَرْوَةُ بْنُ أَبِي الْمَغْرَاءِ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُخْتَارٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَرَضِهِ صُبُّوا عَلَيَّ سَبْعَ قِرَبٍ مِنْ سَبْعِ آبَارٍ شَتَّى حَتَّى أَخْرُجَ إِلَى النَّاسِ فَأَعْهَدَ إِلَيْهِمْ قَالَتْ فَأَقْعَدْنَاهُ فِي مِخْضَبٍ لِحَفْصَةَ فَصَبَبْنَا عَلَيْهِ الْمَاءَ صَبًّا أَوْ شَنَنَّا عَلَيْهِ شَنًّا الشَّكُّ مِنْ قِبَلِ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ فَوَجَدَ رَاحَةً فَخَرَجَ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَاسْتَغْفَرَ لِلشُّهَدَاءِ مِنْ أَصْحَابِ أُحُدٍ وَدَعَا لَهُمْ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ الْأَنْصَارَ عَيْبَتِي الَّتِي أَوَيْتُ إِلَيْهَا فَأَكْرِمُوا كَرِيمَهُمْ وَتَجَاوَزُوا عَنْ مُسِيئِهِمْ إِلَّا فِي حَدٍّ أَلَا إِنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِ اللَّهِ قَدْ خُيِّرَ بَيْنَ الدُّنْيَا وَبَيْنَ مَا عِنْدَ اللَّهِ فَاخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ وَظَنَّ أَنَّهُ يَعْنِي نَفْسَهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى رِسْلِكَ يَا أَبَا بَكْرٍ سُدُّوا هَذِهِ الْأَبْوَابَ الشَّوَارِعَ إِلَى الْمَسْجِدِ إِلَّا بَابَ أَبِي بَكْرٍ فَإِنِّي لَا أَعْلَمُ امْرَأً أَفْضَلَ عِنْدِي يَدًا فِي الصُّحْبَةِ مِنْ أَبِي بَكْرٍ
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Muhammad bin Mukhtar, de [Muhammad bin Ishaq] de [Muhammad bin Kaʼab] de [Urwah] de [Aisyah]. gadxe pozo gadxé gadxé, ti ganda guireeʼ ra nuu binni para guni cumplir ca promesa stiʼ» narrador que guníʼ: «Nga runi, guluudu laabe lu ti vasu stiʼ Hafsah Radliyallahuʼanha, bicháʼhuidu o bicháʼdu nisa luguiabe —bicháʼhuidu duda editorial o bicháʼhuidu ndiʼ de Muhammad bin cambelian la hehelice fuera—, púlpitu; laga caniʼbe: «Ca ansar ca nga ca binni ni napaʼ confianza ne laacaʼ nga cani rapa ca secretu stinneʼ, raqué nga riguixheʼ iqueʼ, pa dxandíʼ qué rúnicaʼ ni ná ley». Cadi guiaandaʼ laanu, guyuu ti siervu stiʼ Alá Subhanahu wa Taʼala ni bidiicabe laa libertad para cuiʼ xi guni lu guidxilayú ne xi nuu ra nuu Alá Subhanahu wa Taʼala, ngue runi gulibe ni nuu ra nuu Alá Subhanahu wa Taʼala’ Óraque biinaʼ Abu Bakr Radliyallahuʼanhu, guníʼ ique ca diidxaʼ ni guníʼ profeta que para laa. Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Abu Bakr, ne biseeguʼ ca puertaʼ stiʼ neza ni rié ra nuu mezquita que —Nabawi—, sínuque biseeguʼ puertaʼ stiʼ Abu Bakr, purtiʼ qué runibiaʼyaʼ tuuxa ni jma risaca para naa lu amistad ne defensa que Abu Bakr Radliya’llahu.
Imam Darimi : 82
أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ أُوذِنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالصَّلَاةِ فِي مَرَضِهِ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَلَمَّا سُرِّيَ عَنْهُ قَالَ هَلْ أَمَرْتُنَّ أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَقُلْتُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ فَقَالَ أَنْتُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَرُبَّ قَائِلٍ مُتَمَنٍّ وَيَأْبَى اللَّهُ وَالْمُؤْمِنُونَ
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Sulaiman bin Abdurrahman, ne laa guníʼ: «Biʼniʼ permitirbe llamada que guni orarbe: para guni dirigirbe oración que. binni’, despué biaba sin guiene. Ora biguetaʼ biénebe, gunabadiidxabe: «Ñee maʼ bineʼ mandar Abu Bakr Radliyallahuʼanhu guni mandar guidxi que la? Óraque naa —narrador— gunieeʼ: «Ñee cadi ti hombre nadóʼ nga Abu Bakr ni ridxiichi nagueenda, cadi naquiiñeʼ si guni mandarluʼ Umar la?». Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Abu Bakr, laa nga xaíque stiʼ ca binni que, ne stale binni riníʼ ique peru Dios Subhaanallahu wa Taʼala ne ca xpinni Cristu qué racaláʼdxicaʼ ni.
Imam Darimi : 83
َخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ فَحُبِسَ بَقِيَّةَ يَوْمِهِ وَلَيْلَتَهُ وَالْغَدَ حَتَّى دُفِنَ لَيْلَةَ الْأَرْبِعَاءِ وَقَالُوا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنْ عُرِجَ بِرُوحِهِ كَمَا عُرِجَ بِرُوحِ مُوسَى فَقَامَ عُمَرُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنْ عُرِجَ بِرُوحِهِ كَمَا عُرِجَ بِرُوحِ مُوسَى وَاللَّهِ لَا يَمُوتُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى يَقْطَعَ أَيْدِيَ أَقْوَامٍ وَأَلْسِنَتَهُمْ فَلَمْ يَزَلْ عُمَرُ يَتَكَلَّمُ حَتَّى أَزْبَدَ شِدْقَاهُ مِمَّا يُوعِدُ وَيَقُولُ فَقَامَ الْعَبَّاسُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ مَاتَ وَإِنَّهُ لَبَشَرٌ وَإِنَّهُ يَأْسُنُ كَمَا يَأْسُنُ الْبَشَرُ أَيْ قَوْمِ فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ فَإِنَّهُ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ مِنْ أَنْ يُمِيتَهُ إِمَاتَتَيْنِ أَيُمِيتُ أَحَدَكُمْ إِمَاتَةً وَيُمِيتُهُ إِمَاتَتَيْنِ وَهُوَ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ مِنْ ذَلِكَ أَيْ قَوْمِ فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ فَإِنْ يَكُ كَمَا تَقُولُونَ فَلَيْسَ بِعَزِيزٍ عَلَى اللَّهِ أَنْ يَبْحَثَ عَنْهُ التُّرَابَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ مَا مَاتَ حَتَّى تَرَكَ السَّبِيلَ نَهْجًا وَاضِحًا فَأَحَلَّ الْحَلَالَ وَحَرَّمَ الْحَرَامَ وَنَكَحَ وَطَلَّقَ وَحَارَبَ وَسَالَمَ مَا كَانَ رَاعِي غَنَمٍ يَتَّبِعُ بِهَا صَاحِبُهَا رُءُوسَ الْجِبَالِ يَخْبِطُ عَلَيْهَا الْعِضَاهَ بِمِخْبَطِهِ وَيَمْدُرُ حَوْضَهَا بِيَدِهِ بِأَنْصَبَ وَلَا أَدْأَبَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِيكُمْ أَيْ قَوْمِ فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ قَالَ وَجَعَلَتْ أُمُّ أَيْمَنَ تَبْكِي فَقِيلَ لَهَا يَا أُمَّ أَيْمَنَ تَبْكِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ إِنِّي وَاللَّهِ مَا أَبْكِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَّا أَكُونَ أَعْلَمُ أَنَّهُ قَدْ ذَهَبَ إِلَى مَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ مِنْ الدُّنْيَا وَلَكِنِّي أَبْكِي عَلَى خَبَرِ السَّمَاءِ انْقَطَعَ قَالَ حَمَّادٌ خَنَقَتْ الْعَبْرَةُ أَيُّوبَ حِينَ بَلَغَ هَا هُنَا
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Sulaiman bin Harb, ne laa guníʼ: «Rasulullah guti lu lunes peru caʼruʼ diʼ guicá xcuérpube dxi que, huaxhinni que, ne sti dxi que, ngue runi bicaachicabe laabe huaxhinni que: Wasallam maʼ guti, sínuque biásabe -guibáʼ- né espíritu stibe casi biasa Musa Aalaihissalam, Despué bizuhuaa Umar Radliyallahuʼanhu ne guníʼ: «Dxandíʼ maʼ guti Mensajeru stiʼ Dios, sínuque biasabe né espíritu stibe -guibáʼ biasa Musa. Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Rasulullah, ti hombre ni runi dxiiñaʼ ndaaniʼ ti yoo ni láʼ Subhaanallahu wa Ta'ala, ne qué ñátibe dede ora bichuugube nácabe ne ruaacabe. Umar Radliyallahuʼanhu qué nusaana de niníʼ -casi zaqué- dede bizulú bixidxihuiiniʼ ca esquina stiʼ ruaa pur ca amenaza ne ca diidxaʼ ni guníʼ. Ne dxi maʼ guti Abbas Radliyallahuʼanhu ne guníʼ: «Dxandíʼ, maʼ guti Rasulullah, purtiʼ gúcabe ti binni si, ne bichaabe casi bichaa binni, nga runi, bicaachiʼ xhamíguluʼ, dxandíʼ jma noble laabe nezalú Dios Subhaanallahu wa Taʼceala que zanda gúnibe ni ne gúcabe ti binni si. chupa biaje neca jma risaca laabe nezalú Alá Subhaanallahu wa Taʼala que laacabe la? O binni, bicaachiʼ xhamíguluʼ, despué pa laabe nga casi caniʼluʼ, qué zaca nagana para Allah Subhaanallahu wa Taʼala guidxela ti lugar ra gucaachicabe laabe. Pur Alá, dxandíʼ Mensajeru stiʼ Alá sallallaahu 'alaihi wasallam, qué ñátibe dede ora bisaanabe ti manhaj claru, bíʼnibe legal ni legal, bicueezabe ni haram, bichaganabe ne bichaganabe, bíʼnibe guerra ne bíʼnibe paz. Ne qué ñuu diʼ pastor ni jma bidxágabe ne ni bidxágabe de yenanda ca chiva stibe dede ique ca dani que, bichábe yaga guichi né vara stibe, biʼniʼ chaahuibe ca estanque stibe ra riaba nisa né náʼ, que Mensajeru stiʼ Alá (paz y bendiciones de Alá sean con él). Yanna maʼ nuube ladetu, nga runi bicaachiʼ xhamíguluʼ». Laabe guniʼbe: «Ne Ummu Aimán Radliyallahuʼanha cayuunaʼ, despué gunabadiidxacabe laa: «Oh Ummu Aimán, ñee cayuunaluʼ pur mensajeru stiʼ Dios la? ’ bicábibe: «Pur Alá, qué ridxiicheʼ pur mensajeru stiʼ Alá. Nannaʼ jma nannaʼ maʼ guyebe ti guidxi jma galán que guidxilayú riʼ, peru cayuunaʼ purtiʼ maʼ bicueezacabe noticia de guibáʼ -revelación-’. ’ Hammad Rahimahullah: ‘Nabé biinaʼ Ayyub ora yendá ca diidxaʼ guníʼ Umm Aiman raríʼ.
Imam Darimi : 84
أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ سَعِيدٍ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ هُوَ ابْنُ إِسْحَقَ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنِي يَعِيشُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنِي مَكْحُولٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَصَابَ أَحَدَكُمْ مُصِيبَةٌ فَلْيَذْكُرْ مُصِيبَتَهُ بِي فَإِنَّهَا مِنْ أَعْظَمِ الْمَصَائِبِ
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Al Auzaʼ, xiiñiʼ Al Walid, ra nuube ne gudxi naa [Makhul], profeta que biʼniʼ golpear ti imagine de laatu: desgracia ni bizaaca laabe que bizaacaʼ ni naa, óraque nga jma naroʼbaʼ desgracia que’.
Imam Darimi : 85
أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا فِطْرٌ عَنْ عَطَاءٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَصَابَ أَحَدَكُمْ مُصِيبَةٌ فَلْيَذْكُرْ مُصَابَهُ بِي فَإِنَّهَا مِنْ أَعْظَمِ الْمَصَائِبِ
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Rasulullah, laa guníʼ: «Pa guizaaca xiixa desgracia luguiáʼ tobi de laatu, laguiníʼ ique pa guizaaca xiixa desgracia naa, óraque nga zaca ni tobi de ca desgracia jma naroʼbaʼ».
Imam Darimi : 86
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عُمَرَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ مَا سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ يَذْكُرُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَطُّ إِلَّا بَكَى
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Sufyan, laa guníʼ: «Qué nucaadiagaʼ [Ibn Umar] guietenalaʼdxiʼ profeta que sti cosa que ni bicaa ridxi».
Imam Darimi : 87
أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ فَاطِمَةَ قَالَتْ يَا أَنَسُ كَيْفَ طَابَتْ أَنْفُسُكُمْ أَنْ تَحْثُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ التُّرَابَ وَقَالَتْ يَا أَبَتَاهْ مِنْ رَبِّهِ مَا أَدْنَاهْ وَا أَبَتَاهْ جَنَّةُ الْفِرْدَوْسِ مَأْوَاهْ وَا أَبَتَاهْ إِلَى جِبْرِيلَ نَنْعَاهْ وَا أَبَتَاهْ أَجَابَ رَبًّا دَعَاهْ قَالَ حَمَّادٌ حِينَ حَدَّثَ ثَابِتٌ بَكَى و قَالَ ثَابِتٌ حِينَ حَدَّثَ أَنَسٌ بَكَى
¿Ñee maʼ gudxi [Abu An Nuʼman] laanu [Hammad bin Zaid] de [Tsabit] de [Anas bin Malik] Radliyallahuʼanhu que [Fatimah] Radliyallahuʼanha gunabadiidxaʼ: «Oh Anas, ximodo riuuláʼdxiluʼ gusáʼbiluʼ yu lu -baʼ stiʼ- Rasulamlahullah sa. Ne Fatimah laga cayuundaʼ: «O bixhozeʼ ni nabé nuu gaxha de Rabb stiʼ, O bixhozeʼ ni napa paraísu ra guibiguétabe, O bixhozeʼ ni biʼniʼ anunciárcabe guti Jibril ‘Aalaihissalam, O bixhozeʼ ni biʼniʼ cumplir Rabb stiʼ ora bicaa ridxi laabe». Hammad Rahimahullah guníʼ: «Ora biʼniʼ transmitir Thabit hadiz riʼ, biinaʼ». Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Thabit, ne ora biʼniʼ transmitirbe hadiz riʼ, biinabe.
Imam Darimi : 88
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ وَذَكَرَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ شَهِدْتُهُ يَوْمَ دَخَلَ الْمَدِينَةَ فَمَا رَأَيْتُ يَوْمًا قَطُّ كَانَ أَحْسَنَ وَلَا أَضْوَأَ مِنْ يَوْمٍ دَخَلَ عَلَيْنَا فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَشَهِدْتُهُ يَوْمَ مَوْتِهِ فَمَا رَأَيْتُ يَوْمًا كَانَ أَقْبَحَ وَلَا أَظْلَمَ مِنْ يَوْمٍ مَاتَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Hammad Salamah, de [Tsabit] de [Anas] Radliyallahuʼanhu, laa bietenalaʼdxiʼ profeta que: «Biiyaʼ laabe ora biuube ndaaniʼ guidxi Medina, qué ñuu dxi ñuuyaʼ ti dxi jma galán ne jma ruzaaniʼ que dxi biʼniʼ ca binni de Medina. ne laaca biiyaʼ dxi gútibe, ngue runi qué ñuuyaʼ nin ti dxi jma feu ne jma feu. jma nacahui que dxi guti profeta que.
Imam Darimi : 89
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُطِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي عَبْدِ الْجَلِيلِ عَنْ أَبِي حَرِيزٍ الْأَزْدِيِّ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلَامٍ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَجِدُكَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَائِمًا عِنْدَ رَبِّكَ وَأَنْتَ مُحْمَارَّةٌ وَجْنَتَاكَ مُسْتَحْيٍ مِنْ رَبِّكَ مِمَّا أَحْدَثَتْ أُمَّتُكَ مِنْ بَعْدِكَ
Ha dicho a nosotros [Abdullah bin Muthi’] ha dicho a nosotros [Husyaim] de [Abu Abdul Jalil] de [Abu Hariz Al Azdi] dijo: «Abdullah bin Salam gudxi profeta que: «O mensajeru stiʼ Dios, bidúʼyadu lii zuhuaaluʼ ladu guiaʼ stiuʼ li - frente stibe bidxiichiné Rabb stiluʼ pur ca cosa ni biʼniʼ xquidxiluʼ despué de -gutiluʼ- ’.
Imam Darimi : 90
أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ كَثِيرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ شُرَيْحٍ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ الْقُرَشِيِّ عَنْ أَبِي قُرَّةَ مَوْلَى أَبِي جَهْلٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ هَذِهِ السُّورَةَ لَمَّا أُنْزِلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيَخْرُجُنَّ مِنْهَا أَفْوَاجًا كَمَا دَخَلُوهُ أَفْوَاجًا
Ne dxi maʼ biʼniʼ reportarbe laadu [Al Qasim bin Katsir], guniʼbe: «Binadiaʼgaʼ [Abdurrahman bin Syuraih] guníʼ [Abu Al Aswad Al Qurasyi] de [Abu Farwah] —ni guca esclavu stiʼ Abu Jahl— de [Abu Hurairah] Radliyallahuʼanhu ora guníʼ profeta que: -Ora maʼ bidxiña dxi gacané Alá Suhaanallahu wa Taʼala ne victoria. Ne ruuyaluʼ binni riuu ndaaniʼ religión stiʼ Alá stale- -P. Ti dxi: 1-2-. Profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam guníʼ: «Dxandíʼ zusaanacabe religión stícabe stale binni casi biuucabe ndaaniʼ ni stale binni».
Imam Darimi : 91
أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرٍ الْمِصْرِيُّ عَنْ سُلَيْمَانَ أَبِي أَيُّوبَ الْخُزَاعِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأُمَوِيِّ عَنْ مَعْرُوفِ بْنِ خَرَّبُوذَ الْمَكِّيِّ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ قَالَ دَخَلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْأَهْتَمِ عَلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ مَعَ الْعَامَّةِ فَلَمْ يُفْجَأْ عُمَرُ إِلَّا وَهُوَ بَيْنَ يَدَيْهِ يَتَكَلَّمُ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ اللَّهَ خَلَقَ الْخَلْقَ غَنِيًّا عَنْ طَاعَتِهِمْ آمِنًا لِمَعْصِيَتِهِمْ وَالنَّاسُ يَوْمَئِذٍ فِي الْمَنَازِلِ وَالرَّأْيِ مُخْتَلِفُونَ فَالْعَرَبُ بِشَرِّ تِلْكَ الْمَنَازِلِ أَهْلُ الْحَجَرِ وَأَهْلُ الْوَبَرِ وَأَهْلُ الدَّبَرِ يُحْتَازُ دُونَهُمْ طَيِّبَاتُ الدُّنْيَا وَرَخَاءُ عَيْشِهَا لَا يَسْأَلُونَ اللَّهَ جَمَاعَةً وَلَا يَتْلُونَ لَهُ كِتَابًا مَيِّتُهُمْ فِي النَّارِ وَحَيُّهُمْ أَعْمَى نَجِسٌ مَعَ مَا لَا يُحْصَى مِنْ الْمَرْغُوبِ عَنْهُ وَالْمَزْهُودِ فِيهِ فَلَمَّا أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَنْشُرَ عَلَيْهِمْ رَحْمَتَهُ بَعَثَ إِلَيْهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ { عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ } صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَلَيْهِ السَّلَامُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ فَلَمْ يَمْنَعْهُمْ ذَلِكَ أَنْ جَرَحُوهُ فِي جِسْمِهِ وَلَقَّبُوهُ فِي اسْمِهِ وَمَعَهُ كِتَابٌ مِنْ اللَّهِ نَاطِقٌ لَا يُقَدَّمُ إِلَّا بِأَمْرِهِ وَلَا يُرْحَلُ إِلَّا بِإِذْنِهِ فَلَمَّا أُمِرَ بِالْعَزْمَةِ وَحُمِلَ عَلَى الْجِهَادِ انْبَسَطَ لِأَمْرِ اللَّهِ لَوْثُهُ فَأَفْلَجَ اللَّهُ حُجَّتَهُ وَأَجَازَ كَلِمَتَهُ وَأَظْهَرَ دَعْوَتَهُ وَفَارَقَ الدُّنْيَا تَقِيًّا نَقِيًّا ثُمَّ قَامَ بَعْدَهُ أَبُو بَكْرٍ فَسَلَكَ سُنَّتَهُ وَأَخَذَ سَبِيلَهُ وَارْتَدَّتْ الْعَرَبُ أَوْ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ مِنْهُمْ فَأَبَى أَنْ يَقْبَلَ مِنْهُمْ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا الَّذِي كَانَ قَابِلًا انْتَزَعَ السُّيُوفَ مِنْ أَغْمَادِهَا وَأَوْقَدَ النِّيرَانَ فِي شُعُلِهَا ثُمَّ رَكِبَ بِأَهْلِ الْحَقِّ أَهْلَ الْبَاطِلِ فَلَمْ يَبْرَحْ يُقَطِّعُ أَوْصَالَهُمْ وَيَسْقِي الْأَرْضَ دِمَاءَهُمْ حَتَّى أَدْخَلَهُمْ فِي الَّذِي خَرَجُوا مِنْهُ وَقَرَّرَهُمْ بِالَّذِي نَفَرُوا عَنْهُ وَقَدْ كَانَ أَصَابَ مِنْ مَالِ اللَّهِ بَكْرًا يَرْتَوِي عَلَيْهِ وَحَبَشِيَّةً أَرْضَعَتْ وَلَدًا لَهُ فَرَأَى ذَلِكَ عِنْدَ مَوْتِهِ غُصَّةً فِي حَلْقِهِ فَأَدَّى ذَلِكَ إِلَى الْخَلِيفَةِ مِنْ بَعْدِهِ وَفَارَقَ الدُّنْيَا تَقِيًّا نَقِيًّا عَلَى مِنْهَاجِ صَاحِبِهِ ثُمَّ قَامَ بَعْدَهُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَمَصَّرَ الْأَمْصَارَ وَخَلَطَ الشِّدَّةَ بِاللِّينِ وَحَسَرَ عَنْ ذِرَاعَيْهِ وَشَمَّرَ عَنْ سَاقَيْهِ وَأَعَدَّ لِلْأُمُورِ أَقْرَانَهَا وَلِلْحَرْبِ آلَتَهَا فَلَمَّا أَصَابَهُ قَيْنُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَمَرَ ابْنَ عَبَّاسٍ يَسْأَلُ النَّاسَ هَلْ يُثْبِتُونَ قَاتِلَهُ فَلَمَّا قِيلَ قَيْنُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ اسْتَهَلَّ يَحْمَدُ رَبَّهُ أَنْ لَا يَكُونَ أَصَابَهُ ذُو حَقٍّ فِي الْفَيْءِ فَيَحْتَجَّ عَلَيْهِ بِأَنَّهُ إِنَّمَا اسْتَحَلَّ دَمَهُ بِمَا اسْتَحَلَّ مِنْ حَقِّهِ وَقَدْ كَانَ أَصَابَ مِنْ مَالِ اللَّهِ بِضْعَةً وَثَمَانِينَ أَلْفًا فَكَسَرَ لَهَا رِبَاعَهُ وَكَرِهَ بِهَا كَفَالَةَ أَوْلَادِهِ فَأَدَّاهَا إِلَى الْخَلِيفَةِ مِنْ بَعْدِهِ وَفَارَقَ الدُّنْيَا تَقِيًّا نَقِيًّا عَلَى مِنْهَاجِ صَاحِبَيْهِ ثُمَّ إِنَّكَ يَا عُمَرُ بُنَيُّ الدُّنْيَا وَلَّدَتْكَ مُلُوكُهَا وَأَلْقَمَتْكَ ثَدْيَيْهَا وَنَبَتَّ فِيهَا تَلْتَمِسُهَا مَظَانَّهَا فَلَمَّا وُلِّيتَهَا أَلْقَيْتَهَا حَيْثُ أَلْقَاهَا اللَّهُ هَجَرْتَهَا وَجَفَوْتَهَا وَقَذِرْتَهَا إِلَّا مَا تَزَوَّدْتَ مِنْهَا فَالْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَلَا بِكَ حَوْبَتَنَا وَكَشَفَ بِكَ كُرْبَتَنَا فَامْضِ وَلَا تَلْتَفِتْ فَإِنَّهُ لَا يَعِزُّ عَلَى الْحَقِّ شَيْءٌ وَلَا يَذِلُّ عَلَى الْبَاطِلِ شَيْءٌ أَقُولُ قَوْلِي وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لِي وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ قَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَكَانَ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ يَقُولُ فِي الشَّيْءِ قَالَ لِيَ ابْنُ الْأَهْتَمِ امْضِ وَلَا تَلْتَفِتْ
Ne laca bidxela ca ti hombre láʼ [Abu Bakar Al Mishri] de [Sulemán Abu Ayyub Al Khuzaʼi] de [Yahya bin Saíd Al Umawi] de [Maʼruf bin Kharrabudz Al Makki] de [Khalid bin Maʼdan] laabe guniʼbe: «[Abdullah bin Al Ahtam] bidxaaga ca binni de Umar biz. Umar caʼruʼ diʼ guni xiixa, málasi zuhuaa Abdullah bin Al Ahtam Rahimahullah nezalube ne oraqueca bihuinni caníʼ, biʼniʼ alabarbe Alá Subhaanallahu wa Taʼala ne biʼniʼ alabarbe laa, despué guniʼbe: «Amma baʼd». Ne dxandíʼ, bizáʼ Allah Subhaanallahu wa Taʼala binni ne qué riquiiñebe guzuubacabe diidxaʼ, siempre nuube seguru de ca binni ni qué ruzuubacabe diidxaʼ. Tiempu que gadxé gadxé nivel ne perspectiva napa binni, ne ca árabe que nuucaʼ lu nivel jma depravadu sticaʼ. Ca binni nabeza ndaaniʼ guidxi, ca binni nabeza ndaaniʼ ca guidxihuiiniʼ ne ca binni nabeza lu ca dani ca, rucueezacabe laacaʼ de gúnicaʼ ni jneza lu guidxilayú riʼ ne de ca cosa ni riuulaʼdxiʼ binni, en general qué gánnacaʼ ximodo guinábacaʼ Allah Subhaanallahu wa Taʼala, ne qué ruundacaʼ libru stibe, cani rati nuucaʼ ndaaniʼ infiernu ne cani nabani lu ti condición ciegu para guiénecaʼ ne qué zanda guiníʼcabe xi guendanagana nápacaʼ. Ora gucalaʼdxiʼ Alá Subhaanallahu wa Taʼala nusiene laacabe pabiáʼ nachaʼhuiʼ né laacabe, biseendabe ti mensajeru de laacabe, ni napa carácter stiʼ «AZIIZUN 'ALAIHIM MA ANITTUM HARIISUN 'ALAIKUM BIL MU'MININA RAUFURRAHIIM» -Nabé biʼniʼ sentirbe pur ca sufrimientu stitu ne nabé gucaláʼdxitu ñápatu misericordia para laatu. ca xpinni Cristu- -P. 128. Xiñee naquiiñeʼ gudii Dios laabe ndaayaʼ, guendanayecheʼ, guendanachaʼhuiʼ ne ndaayaʼ. Peru né guiráʼ ca guenda galán stibe, qué nucueeza diʼ ndiʼ laacabe de ñuninácabe xcuérpube, nudiicabe laabe título malu, neca zinébe ti libru ni caníʼ de Alá, qué niníʼdibe sti cosa que ni biʼniʼ mandarbe, qué ñebe pa qué nudiibe permisu laabe. Ngue runi, ora biʼniʼ mandarcabe laabe gucueezabe ladxidoʼbe, chinebe carga stiʼ jihad, biquiiñebe stipa stibe para gúnibe ni na ca mandamientu stiʼ Alá Subhaanallahu wa Taʼala ti ganda gusihuinni Alá ca prueba stiʼ ne gapa ca diidxaʼ stiʼ, ne zaqueca gusihuinni predicación stiʼ. Ne gútibe lu ti estado de piedad ne nayá. Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Radliyallahuʼanhu, laa biʼniʼ reemplazar laabe ne yenanda sunnah stibe, yenanda neza stibe, peru —caadxi árabe biʼniʼ apóstata o tuuxa de laacabe ni biʼniʼ zacá—, despué Abu Bakr qué niná ñuni aceptar laacabe despué de —guendaguti stibe—. antorcha stibe —biʼniʼ aceptarbe política de guerra stibe— despué né ca defensor stiʼ ni dxandíʼ binduuxebe ca cultista que cosa malu. Qué ñuu dxi nusaanabe de ñúnibe guerra ne nuchábe nisa lu Guidxilayú riʼ né rini stícabe, dede dxi dxandíʼ bibiguétabe ndaaniʼ náʼ religión ni bisaanacabe que, ne biguetaʼ biʼniʼ establecerbe laacaʼ lu ca cosa ni bisiidicabe ni bicaanácabe. Ne gucuaabe tesoro stiʼ Alá —ghanimah— lu forma stiʼ ca camellu huiiniʼ, ni guyuube satisfecho né, ne gucuaabe ti gunaa Habasyah ni bidii leche xiiñibe, ni despué guníʼ íquebe ora gútibe casi ti tapa ndaaniʼ ruaabe. Últimu bidiibe dxiiñaʼ riʼ califa ni guyuu despué de laabe, ne bisaanabe guidxilayú riʼ lu ti estado de piedad ne limpieza ra biʼniʼ respetarbe manhaj stiʼ xhamígube —profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam—. Óraque beeda gaca Omar bin Khattab califa despué de laabe; bicuibe ne biʼniʼ prosperarbe stale guidxi, biʼniʼ combinarbe firmeza né mansedumbre, biʼniʼ rollarbe manga stibe ne ca becerru stibe —ni riníʼ bíʼnibe dxiiñaʼ biaʼ gunda—, biʼniʼ arreglarbe guiráʼ ni nuu gaxha de guendanagana que, ne biʼniʼ prepararbe guiráʼ ni caquiiñeʼ para guerra, ngue runi ora biʼniʼ Mughirah bin Syu`bah Radliyablahuʼan laabe. Radliyallahuʼanhu para guinabadiidxanu binni: «Pa ca binni ca . confirmar tu biiti laabe la?». Ora bidxiña noticia de que hombre ni biiti que nga «esclavu stiʼ Mughirah bin Syu`bah» bicaa ridxi nadipaʼ para gusisaca Señor stiʼ, purtiʼ ni biiti laabe que cadi ti binni ni napa derechu lu fai` ngue runi zanda guiniʼbe bíʼnibe rini stibe legal pur razón ni bíʼnibe derechu stibe. Umar maʼ biʼniʼ ganar biaʼ ochenta mil jma que ca cosa risaca stiʼ Alá Subhaanallahu wa Taʼala, ne dede bitoobe lídxibe purtiʼ guyuube xizaa pa ñaca ñaca ni ti dependiente para ca xiiñibe. Despué bidiibe ca tesoro riʼ califa ni beeda despué de laabe, ne laabe —Umar Radliyallahuʼanhu— bisaanabe guidxilayú riʼ lu ti estado de piedad ne limpieza casi ná manhaj stiʼ xhamígube. Despué, o Umar bin Abd Aziz, guidxilayú riʼ maʼ gule ti reinu para lii ne maʼ bidii lii guiropaʼ pezón stiʼ, ne lii biniisiluʼ raqué cuyúbiluʼ ti lugar ra zanda guibániluʼ, ora bidiicabe lii poder que, lugar de nusábaluʼ ni ra bichá Allah Subhaanallahu wa Taʼala ni, bisaanaluʼ ni whatable para, biiyaluʼ ni despic para ca disposición ca. Bisisaca Allah Subhaanallahu wa Ta’ala, pur lii riá ca pecadu stinu, rihuinni ca desgracia stinu, nga runi cadi gusaana de cheluʼ, cadi guyúbiluʼ atrá, purtiʼ gastiʼ qué zanda guni ganar ni jneza, ne gastiʼ qué zanda guni ganar ni cadi jneza. Suficiente para naa guiniéʼ ca diidxaʼ riʼ, rinabaʼ Allah Subhaanallahu wa Taʼala guni perdonar naa ne para ca xpinni Cristu ne ca xpinni Cristu. Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Khalid, xiiñiʼ Abdul Aziz, ne guníʼ: «Óraque guníʼ Omar bin Abdul Aziz xiixa». Ibn Haitsam gudxi naa: «Guyé ne cadi guʼyuʼ atrá. ’
Imam Darimi : 92
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مَالِكٍ النُّكْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو الْجَوْزَاءِ أَوْسُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قُحِطَ أَهْلُ الْمَدِينَةِ قَحْطًا شَدِيدًا فَشَكَوْا إِلَى عَائِشَةَ فَقَالَتْ انْظُرُوا قَبْرَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاجْعَلُوا مِنْهُ كِوًى إِلَى السَّمَاءِ حَتَّى لَا يَكُونَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ السَّمَاءِ سَقْفٌ قَالَ فَفَعَلُوا فَمُطِرْنَا مَطَرًا حَتَّى نَبَتَ الْعُشْبُ وَسَمِنَتْ الْإِبِلُ حَتَّى تَفَتَّقَتْ مِنْ الشَّحْمِ فَسُمِّيَ عَامَ الْفَتْقِ
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Abu Al Jauza, ne laa guníʼ: «Ti dxi, ca binni de Medina bidxaagalucaʼ ti sequía nabé naroʼbaʼ, ne oraqueca gúdxicaʼ [Aliyahuan, Gollahayan], ca binni de guidxi que. baʼ stiʼ profeta sallallaahu 'alaihi wasallam, biʼniʼ ti guié neza ra nuu guibáʼ ne cadi gudiiluʼ lugar chuʼ ti techo lade ni ne guibáʼ. Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Abu Al Jauza`, ne guníʼ: «Óraque biʼniʼ ca binni de Medina ni biʼniʼ mandar Aisyah Radliyallahuʼanha, despué de ngue, biaba nisaguié ne bihuinni guixi ne guca ca maniʼ que nazaaca. Nga runi iza que nga rábicabe iza stiʼ victoria’.
Imam Darimi : 93
أَخْبَرَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ لَمَّا كَانَ أَيَّامُ الْحَرَّةِ لَمْ يُؤَذَّنْ فِي مَسْجِدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثًا وَلَمْ يُقَمْ وَلَمْ يَبْرَحْ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ مِنْ الْمَسْجِدِ وَكَانَ لَا يَعْرِفُ وَقْتَ الصَّلَاةِ إِلَّا بِهَمْهَمَةٍ يَسْمَعُهَا مِنْ قَبْرِ النَّبِيِّ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
Bizeetecabe laadu [Marwan bin Muhammad] de [Saʼid bin Abdul Aziz] guniʼbe: «Ora guca ti tiempu nabé nananda, qué ñuu dxi ñuni orar binni ndaaniʼ mezquita stiʼ Nabawi chonna biaje, ne qué ñuu diʼ iqamah». Ne, [Saʼid bin Al Musayyib] qué niree diʼ de ndaaniʼ mezquita stiʼ profeta que. Qué gánnabe xi hora guni orarbe, sínuque despué de binadiágabe ridxi ni zeeda de ladu ra nuu baʼ stiʼ profeta sallallaahu 'alaihi wasallam. Despué guniʼbe xi riníʼ ni.
Imam Darimi : 94
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي خَالِدٌ هُوَ ابْنُ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدٍ هُوَ ابْنُ أَبِي هِلَالٍ عَنْ نُبَيْهِ بْنِ وَهْبٍ أَنَّ كَعْبًا دَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ فَذَكَرُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ كَعْبٌ مَا مِنْ يَوْمٍ يَطْلُعُ إِلَّا نَزَلَ سَبْعُونَ أَلْفًا مِنْ الْمَلَائِكَةِ حَتَّى يَحُفُّوا بِقَبْرِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَضْرِبُونَ بِأَجْنِحَتِهِمْ وَيُصَلُّونَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا أَمْسَوْا عَرَجُوا وَهَبَطَ مِثْلُهُمْ فَصَنَعُوا مِثْلَ ذَلِكَ حَتَّى إِذَا انْشَقَّتْ عَنْهُ الْأَرْضُ خَرَجَ فِي سَبْعِينَ أَلْفًا مِنْ الْمَلَائِكَةِ يَزِفُّونَهُ
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Abdullá, ti hombre ni runi dxiiñaʼ ndaaniʼ ti yoo ni láʼ Saʼid Ibnu Abu Hilal], ne laa bidxiña ra nuu Aisyah Radliyallahuʼanha. Ne dxi maʼ nuube raqué, guníʼ ca compañeru que lá profeta que, [Kaʼab] guníʼ: «Nin ti dxi -qué ridiʼdiʼ- pa qué guiaba mil ángel ne gucaachilú baʼ stiʼ profeta que, rucaacaʼ ca ala sticaʼ ne runi orarcaʼ profeta que. Dede ora maʼ zixhinni, biásacabe -guibáʼ,- ne biete ca ángel casi laacabe ne bíʼnicaʼ cosa casi bíʼnicabe ante, dede ora bindaa guidxilayú, biree shallallahu ‘alaihi wasallam ra nuu setenta mil ángel’.
Imam Darimi : 95
أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ أَخْبَرَنَا ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنِي خَالِدُ بْنُ مَعْدَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ قَالَ صَلَّى لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الْفَجْرِ ثُمَّ وَعَظَنَا مَوْعِظَةً بَلِيغَةً ذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ وَوَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ فَقَالَ قَائِلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَأَنَّهَا مَوْعِظَةُ مُوَدِّعٍ فَأَوْصِنَا فَقَالَ أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَإِنْ كَانَ عَبْدًا حَبَشِيًّا فَإِنَّهُ مَنْ يَعِشْ مِنْكُمْ بَعْدِي فَسَيَرَى اخْتِلَافًا كَثِيرًا فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسَنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيِّينَ عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ وَإِيَّاكُمْ وَالْمُحْدَثَاتِ فَإِنَّ كُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ و قَالَ أَبُو عَاصِمٍ مَرَّةً وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدَثَاتِ الْأُمُورِ فَإِنَّ كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Khalid bin Maʼdan, ne [Abdur Rahmán bin Amr], ne [Irbadl bin Sariah] guníʼ; ’ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam biʼniʼ orar siadóʼ que né laadu, despué bidiibe conseju né conseju nabé naroʼbaʼ dede -biaba nisa lúdu ne bixidxihuiiniʼ ladxidoʼdo, despué gunabadiidxaʼ tuuxa laadu; ’ O Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam, casi ñaca conseju riʼ nga mensaje de clausura -ni bidiiluʼ-, despué bidii laadu ti testamentu. Ne laca naquiiñeʼ guietenaláʼdxinu: «Runeʼ mandar laatu guidxíbitu Dios Subhaanallahu wa Taʼala ne siempre gucaadiágatu ne guzuubatu stiidxaʼ -ca xaíque-, neca laabe nga ti esclavu stiʼ Habasyah, dxandíʼ, tutiica de laatu ni nabani despué de naa seguru zuuyaʼ stale diferencia, despué naquiiñeʼ chinándatu sunnah stinneʼ ne sunnah derechu stiʼ ca khulaholar bin-urra stiuʼ. biiyaʼ chaahuiʼ guiráʼ ni nacubi -casi bid`ah-, purtiʼ xiixa ni nacubi nga bid`ah'. Abu ‘Ashim guníʼ: «Naquiiñeʼ gápaluʼ cuidadu né ca cosa nacubi -lu religión-, purtiʼ guiráʼ bid`ah nga herético».
Imam Darimi : 96
أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ كَانَ مَنْ مَضَى مِنْ عُلَمَائِنَا يَقُولُونَ الِاعْتِصَامُ بِالسُّنَّةِ نَجَاةٌ وَالْعِلْمُ يُقْبَضُ قَبْضًا سَرِيعًا فَنَعْشُ الْعِلْمِ ثَبَاتُ الدِّينِ وَالدُّنْيَا وَفِي ذَهَابِ الْعِلْمِ ذَهَابُ ذَلِكَ كُلِّهِ
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ [Abu Al Mughirah] ra nuube, ne gúdxibe laadu [Al `Auzaʼi] de [Yunus bin Yazid] de [Az Zuhri] guniʼbe: «Nin tobi de ca erudito stinu qué nusaana de ñuni perder peru laacabe guniʼcaʼ: «Pa chinándanu Sunnah nga revocar éxito, ne zaca revocar conocimientu nagueendaca, guni respetarnu ne guni apoyarnu ti guidxilayú, perdida de conocimiento guiráʼ ni maʼ binitilú’.
Imam Darimi : 97
أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي عَمْرٍو السَّيْبَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الدَّيْلَمِيِّ قَالَ بَلَغَنِي أَنَّ أَوَّلَ الدِّينِ تَرْكًا السُّنَّةُ يَذْهَبُ الدِّينُ سُنَّةً سُنَّةً كَمَا يَذْهَبُ الْحَبْلُ قُوَّةً قُوَّةً
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Abdullah bin Ad Dailami, laa guníʼ: «Maʼ bidxiña noticia ra nuaaʼ: «Primé de ca guendanagana ni napa religión ni cusaana binni nga guni perder religión riʼ. biʼniʼ cortar chaahuiʼ chaahuiʼ’.
Imam Darimi : 98
أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ حَسَّانَ قَالَ مَا ابْتَدَعَ قَوْمٌ بِدْعَةً فِي دِينِهِمْ إِلَّا نَزَعَ اللَّهُ مِنْ سُنَّتِهِمْ مِثْلَهَا ثُمَّ لَا يُعِيدُهَا إِلَيْهِمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Al Mughirah, laa gudxi laa [Al `Auzaʼi] de [Hassan], laa guníʼ: «Cadi ti guidxi diʼ nga runi ti bid`ah lu religión stiʼ, sínuque Allah Subhaanallahu wa Taʼala zabee de sunnah sticaʼ ca parte de bid`ah -ni qué zuni re de la untiln - Resurrección stiʼ ca gueʼtuʼ ca».
Imam Darimi : 99
أَخْبَرَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ قَالَ مَا ابْتَدَعَ رَجُلٌ بِدْعَةً إِلَّا اسْتَحَلَّ السَّيْفَ
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ [Muslim bin Ibrahim], laa gudxi laadu [Wuhaib] gudxi laadu [Ayyub] de [Abu Kilabah] guníʼ: «Guirutiʼ runi herejía pa qué gudii lugar guiaba espada».
Imam Darimi : 100
أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ قَالَ إِنَّ أَهْلَ الْأَهْوَاءِ أَهْلُ الضَّلَالَةِ وَلَا أَرَى مَصِيرَهُمْ إِلَّا النَّارَ فَجَرِّبْهُمْ فَلَيْسَ أَحَدٌ مِنْهُمْ يَنْتَحِلُ قَوْلًا أَوْ قَالَ حَدِيثًا فَيَتَنَاهَى بِهِ الْأَمْرُ دُونَ السَّيْفِ وَإِنَّ النِّفَاقَ كَانَ ضُرُوبًا ثُمَّ تَلَا { وَمِنْهُمْ مَنْ عَاهَدَ اللَّهَ } { وَمِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقَاتِ } { وَمِنْهُمْ الَّذِينَ يُؤْذُونَ النَّبِيَّ } فَاخْتَلَفَ قَوْلُهُمْ وَاجْتَمَعُوا فِي الشَّكِّ وَالتَّكْذِيبِ وَإِنَّ هَؤُلَاءِ اخْتَلَفَ قَوْلُهُمْ وَاجْتَمَعُوا فِي السَّيْفِ وَلَا أَرَى مَصِيرَهُمْ إِلَّا النَّارَ قَالَ حَمَّادٌ ثُمَّ قَالَ أَيُّوبُ عِنْدَ ذَا الْحَدِيثِ أَوْ عِنْدَ الْأَوَّلِ وَكَانَ وَاللَّهِ مِنْ الْفُقَهَاءِ ذَوِي الْأَلْبَابِ يَعْنِي أَبَا قِلَابَةَ
Ha gudxi laanu [Sulaiman bin Harb] ha gudxi laanu [Hammad bin Zaid] de [Ayyub] de [Abu Qilabah] laabe guniʼbe: «Dxandíʼ, cani runi adorar lujuria ca nga binni ni maʼ biree de neza, ne qué ruuyaʼ ra guiluxe viaje ni chigúnicabe que, sínuque infiernu si. Biʼniʼ prueba laacabe. Nin tobi de laacabe qué niníʼ nin ti diidxaʼ nin niníʼ, dede ora maʼ cadi sti cosa nga guca guendanagana que, sínuque espada si. Ni dxandíʼ nga maʼ beeda gaca hipocresía ca guenda stícabe. Despué biindabe versículo ni láʼ «WA MINHUM HOmbre «AHADALLAHA» -Ne lade ca binni que nuu binni ni maʼ biʼniʼ ti voto nezalú Dios Subhaanallahu wa Ta'ala- -Qs. Lu Taubah: 75-, ne versículo ‘WA MINHUM HOMBRE YALMIZUKA FIS SHADAQAAT’ -Ne ladecabe nuu binni ni runi críticar lii pur -distribución- de zakat- -Ps. Lu Taubah: 58-, ne versículo ‘WAMINHUMULLADZINA YU`DZUUNANABIYYA’ -Ne ladecabe nuu ‘hipócrita’ ni runiná profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam- -Qs. 116-,. Óraque gadxé gadxé modo guyuucabe ne qué ñuucabe de acuerdu, ne ra biluxe bidagulisaacabe lu duda ne lu guendariguite. Ni dxandíʼ nga gadxé gadxé ni riníʼ íquecabe ne nuucabe tobi si ora ridíndecabe né espada. Ne qué ruuyaʼ viaje stícabe sínuque para checabe infiernu’. Hammad guníʼ: «Ayyub guníʼ de hadiz riʼ o hadiz ni guyuu dxiqué, pur Alá Subhaanallahu wa Taʼala, laabe nga tobi de ca jurista ni jma nuu xpiaaniʼ, racalaʼdxeʼ gabeʼ laatu Abu Qilabah».