Imam Darimi : 81
أَخْبَرَنَا فَرْوَةُ بْنُ أَبِي الْمَغْرَاءِ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُخْتَارٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَرَضِهِ صُبُّوا عَلَيَّ سَبْعَ قِرَبٍ مِنْ سَبْعِ آبَارٍ شَتَّى حَتَّى أَخْرُجَ إِلَى النَّاسِ فَأَعْهَدَ إِلَيْهِمْ قَالَتْ فَأَقْعَدْنَاهُ فِي مِخْضَبٍ لِحَفْصَةَ فَصَبَبْنَا عَلَيْهِ الْمَاءَ صَبًّا أَوْ شَنَنَّا عَلَيْهِ شَنًّا الشَّكُّ مِنْ قِبَلِ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ فَوَجَدَ رَاحَةً فَخَرَجَ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَاسْتَغْفَرَ لِلشُّهَدَاءِ مِنْ أَصْحَابِ أُحُدٍ وَدَعَا لَهُمْ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ الْأَنْصَارَ عَيْبَتِي الَّتِي أَوَيْتُ إِلَيْهَا فَأَكْرِمُوا كَرِيمَهُمْ وَتَجَاوَزُوا عَنْ مُسِيئِهِمْ إِلَّا فِي حَدٍّ أَلَا إِنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِ اللَّهِ قَدْ خُيِّرَ بَيْنَ الدُّنْيَا وَبَيْنَ مَا عِنْدَ اللَّهِ فَاخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ وَظَنَّ أَنَّهُ يَعْنِي نَفْسَهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى رِسْلِكَ يَا أَبَا بَكْرٍ سُدُّوا هَذِهِ الْأَبْوَابَ الشَّوَارِعَ إِلَى الْمَسْجِدِ إِلَّا بَابَ أَبِي بَكْرٍ فَإِنِّي لَا أَعْلَمُ امْرَأً أَفْضَلَ عِنْدِي يَدًا فِي الصُّحْبَةِ مِنْ أَبِي بَكْرٍ
Mu wax nu [Farwah bin Abu Al Maghra] wax nu [Ibrahim bin Mukhtar] ci [Muhamed bin Ishaq] ci [Muhammad bin Ka'ab] ci ['Urwah] ci ['Aisyah] Radliyallahu'anha mu ne: Yonent bi sallallahu waxoon na: juróom ñaari buntu yu wuute, ngir ma mëna génn ci nit ñi ngir matal li ñu dige. podium; mu ne: 'Ansar yi ñooy sama askan wi ma wóolu, ñooy yor samay kumpa, foofu laay rëcci, fileek dañu sàggane yoon wi dëgg. Fàttaliku ni amoon na benn jaamu Yàlla Subhaanahu wa Tahaala bu ñu joxoon sañ-sañ bu mu tànn ci diggante àdduna ak li nekk ci Yàlla Subhaanahu wa Tahaala, mu tànn li nekk ci Yàlla Subhaanahu wa Tahaala’ Ci noonu Abubakr Radliyallahu’anhu dafa jooy, mu jàpp ni kàdduy Yonent bi sallallaahu ‘alaihial waxoon na ko. Ci kaw loolu Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam ne ko: “Xaaral tuuti yaw Abubakr, tëj buntu yoon wi jëm ci Jumaa ji – Nabawi – lu dul buntu Abóo Bakar, ndax xamuma kenn ku ma gën a fonk ci xaritoo ak aar ci Abubakr Radliyaallahu.
Imam Darimi : 82
أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ أُوذِنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالصَّلَاةِ فِي مَرَضِهِ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَلَمَّا سُرِّيَ عَنْهُ قَالَ هَلْ أَمَرْتُنَّ أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَقُلْتُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ فَقَالَ أَنْتُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَرُبَّ قَائِلٍ مُتَمَنٍّ وَيَأْبَى اللَّهُ وَالْمُؤْمِنُونَ
Daf nu wax ni [Sa'id bin Manshur] neena nu [Fulaih bin Sulaiman] ci [Sulaiman bin Abdurrahman] ci [Al Qasim bin Muhammad] ci ['Aisyah] Radliyallahu'anha mu ne: 'Rasulullah sallallaahu 'Alaihi wa Aallam may woote bi mu ne: ngir jiite ñaan gi. nit ñi, mu daanu xëm. Ba mu dellusee ci xelam, mu laaj ne: “Ndax maa digal Abubakr Radliyallahu’anhu mu jiite askan wi? Ci noonu ma ne ko: 'Abu Bakr du nit ku woyof ku yomb jooy, ndax waru nga wax Omar rek?' Moo tax Rasulullah challallahu aleyhi wasallam ni: Ah, yéen da ngeen melni ay mbokki Yuusuf, ndigal Abubakr mu jiite askan wi, ñaata nit ñooy gént waaye Yàlla Subhaanallahu wa Tahaala ak ñi gëm bëggu ñu ko.
Imam Darimi : 83
َخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ فَحُبِسَ بَقِيَّةَ يَوْمِهِ وَلَيْلَتَهُ وَالْغَدَ حَتَّى دُفِنَ لَيْلَةَ الْأَرْبِعَاءِ وَقَالُوا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنْ عُرِجَ بِرُوحِهِ كَمَا عُرِجَ بِرُوحِ مُوسَى فَقَامَ عُمَرُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنْ عُرِجَ بِرُوحِهِ كَمَا عُرِجَ بِرُوحِ مُوسَى وَاللَّهِ لَا يَمُوتُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى يَقْطَعَ أَيْدِيَ أَقْوَامٍ وَأَلْسِنَتَهُمْ فَلَمْ يَزَلْ عُمَرُ يَتَكَلَّمُ حَتَّى أَزْبَدَ شِدْقَاهُ مِمَّا يُوعِدُ وَيَقُولُ فَقَامَ الْعَبَّاسُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ مَاتَ وَإِنَّهُ لَبَشَرٌ وَإِنَّهُ يَأْسُنُ كَمَا يَأْسُنُ الْبَشَرُ أَيْ قَوْمِ فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ فَإِنَّهُ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ مِنْ أَنْ يُمِيتَهُ إِمَاتَتَيْنِ أَيُمِيتُ أَحَدَكُمْ إِمَاتَةً وَيُمِيتُهُ إِمَاتَتَيْنِ وَهُوَ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ مِنْ ذَلِكَ أَيْ قَوْمِ فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ فَإِنْ يَكُ كَمَا تَقُولُونَ فَلَيْسَ بِعَزِيزٍ عَلَى اللَّهِ أَنْ يَبْحَثَ عَنْهُ التُّرَابَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ مَا مَاتَ حَتَّى تَرَكَ السَّبِيلَ نَهْجًا وَاضِحًا فَأَحَلَّ الْحَلَالَ وَحَرَّمَ الْحَرَامَ وَنَكَحَ وَطَلَّقَ وَحَارَبَ وَسَالَمَ مَا كَانَ رَاعِي غَنَمٍ يَتَّبِعُ بِهَا صَاحِبُهَا رُءُوسَ الْجِبَالِ يَخْبِطُ عَلَيْهَا الْعِضَاهَ بِمِخْبَطِهِ وَيَمْدُرُ حَوْضَهَا بِيَدِهِ بِأَنْصَبَ وَلَا أَدْأَبَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِيكُمْ أَيْ قَوْمِ فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ قَالَ وَجَعَلَتْ أُمُّ أَيْمَنَ تَبْكِي فَقِيلَ لَهَا يَا أُمَّ أَيْمَنَ تَبْكِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ إِنِّي وَاللَّهِ مَا أَبْكِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَّا أَكُونَ أَعْلَمُ أَنَّهُ قَدْ ذَهَبَ إِلَى مَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ مِنْ الدُّنْيَا وَلَكِنِّي أَبْكِي عَلَى خَبَرِ السَّمَاءِ انْقَطَعَ قَالَ حَمَّادٌ خَنَقَتْ الْعَبْرَةُ أَيُّوبَ حِينَ بَلَغَ هَا هُنَا
Daf nu wax [Sulaiman bin Harb] wax nu [Hammad bin Zaid] ci [Ayyub] ci ['Ikrimah] mu ne: ' Rasulullah faatu ci altine waaye neewam suulagu ñu ko ci bis boobu, ci guddi gi, ci ëlëg sa ñu suul ko ci guddi gi. wasallam deewul, waaye yéeg na ci asamaan si ak ruuh gi Musa Aalaihissalam dekki, ci noonu la Omar Radliyallahu'anhu taxaw ni: 'Dëgg la Yonent bi deewul, waaye dafa yéeg ak ruuh gi -ci asamaan si dekkiwoon na. Wallaahi Subhaanallahu wa Tahaala, Rasulullah challallaahu aleyhi wasallam deewoul ba mu dagg seeni loxo ak seeni làmmiñ. Omar Radliyallahu'anhu wéy di wax - noonu - ba koñu gémmiñam tàmbali di foor ndax ay tiital ak ay kàddoom. Ci noonu la Abbas Radliyallahu'anhu jog taxaw niko: 'Dëgg la Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam dee na, ndax nit rek la woon, te soppiku na ni nit ñi di soppikoo, kon suul sa xarit, dëgg la gënoon ngor ci kanamu Yàlla. ñaari yoon doonte moo leen gënoon ngor ci kanamu Yàlla Subhaanallahu wa Ta'ala? Yeen nit ñi, suul leen seen xarit, bu ko defee bu mel ni li ngeen di wax, du jafe Yallah Subhaanallahu wa Tahaala wutal ko barabu suul. Wallaahi, dëgg-dëgg Yonenti Yàlla sallallaahu 'alaihi wasallam, deewul ba mu bàyyi manhaj bu leer, dagal na lu dagan, dakkal na lu haram, takk jabar ak fase, def xare ak def jàmm. Te amul sàmm bu gën a sonn ak sonn ci topp ay bëyam ba ci collu tund yi, di daaneel garab yu am dég ak yetam, di defar ay géeñam ndox ci ay loxoom, ludul Yonent Yàlla bi (Jàmmi Yàlla na ko Yàlla dolli xéewël ak mucc). Leegi mingi ci seen biir, kon suul sa xarit'. Muni: 'Ummu Aiman Radliyallahu'anha dafa doon jooy, ñu laaj ko: 'Yaa Ummu Aiman, ndax yaa ngi jooy ngir Yonent Yàlla sallallaahu aleyhi wasallam? ' mu tontu ko : ''Wallaahi duma jooy ngir Yonent Yàlla sallallaahu aleyhi wasallam. Xam nga ni maa gëna xam ni dafa dem ci réew mu gëna baax ci àdduna bi, waaye maa ngi jooy ndax xibaaru asamaan si - feeñu - dafa dagg'. Hammad Rahimahulla: 'Ayyub jooy bu baax bi kàddu Ummu Aiman yeggee fii.
Imam Darimi : 84
أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ سَعِيدٍ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ هُوَ ابْنُ إِسْحَقَ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنِي يَعِيشُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنِي مَكْحُولٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَصَابَ أَحَدَكُمْ مُصِيبَةٌ فَلْيَذْكُرْ مُصِيبَتَهُ بِي فَإِنَّهَا مِنْ أَعْظَمِ الْمَصَائِبِ
Daf nu wax [Abdul Wahab bin Sa'id Ad Dimasyqi] daf nu wax [Syu'aib Ibn Ishaq], daf nu wax [Al 'Auza'i] daf ma wax [Ya'isy bin Al Walid] daf ma wax [Makhul] ni Yonent bi (sallallaahu 'alaihi) dafa wax: ' musiba bi ko dal daal di dal man, kon mooy musiba bi gëna mag'.
Imam Darimi : 85
أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا فِطْرٌ عَنْ عَطَاءٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَصَابَ أَحَدَكُمْ مُصِيبَةٌ فَلْيَذْكُرْ مُصَابَهُ بِي فَإِنَّهَا مِنْ أَعْظَمِ الْمَصَائِبِ
Mu ne nu [Abu Nu'aim] ne nu [Fithr] ci ['Atha'] mu ne: Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Su musiba dalee kenn ci yéen, xalaatal ni musiba daf ma dal, kon loolu mooy benn ci musiba yi gëna mag.'
Imam Darimi : 86
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عُمَرَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ مَا سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ يَذْكُرُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَطُّ إِلَّا بَكَى
Mu wax nu [Muhamed bin Ahmad bin Abu Khalaf] wax nu [Sufyan] ci [Amr bin Muhammad] ci [pàppaam] mu ne: 'Dégguma [Ibn Omar] fàttaliku Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam lenn ludul jooy'.
Imam Darimi : 87
أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ فَاطِمَةَ قَالَتْ يَا أَنَسُ كَيْفَ طَابَتْ أَنْفُسُكُمْ أَنْ تَحْثُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ التُّرَابَ وَقَالَتْ يَا أَبَتَاهْ مِنْ رَبِّهِ مَا أَدْنَاهْ وَا أَبَتَاهْ جَنَّةُ الْفِرْدَوْسِ مَأْوَاهْ وَا أَبَتَاهْ إِلَى جِبْرِيلَ نَنْعَاهْ وَا أَبَتَاهْ أَجَابَ رَبًّا دَعَاهْ قَالَ حَمَّادٌ حِينَ حَدَّثَ ثَابِتٌ بَكَى و قَالَ ثَابِتٌ حِينَ حَدَّثَ أَنَسٌ بَكَى
Daf nu wax ni [Abu An Nu'man] neena nu [Hammad bin Zaid] ci [Tsabit] ci [Anas bin Malik] Radliyallahu'anhu ni [Fatimah] Radliyallahu'anha laaj na: 'Yaw Anas, naka ngay bëggee tuuru suuf ci bàmmeelu Rasullaahu'allah? Fatimah di woy: 'Yaw sama pàppa mi jege Rabb-am lool, Yaw sama pàppa mi aljannaam mooy barabu dellu, Yaw sama pàppa mi Jibril 'Aalaihissalam nu yëgal génnug àddunaam, Yaw sama pàppa mi matal Rabb-am bimu ko woowe'. Hammad Rahimahullah dafa wax ni: 'Bi Thabit joxee hadiis bi, dafa jooy'. Thabit dafa wax ni: Anas Radliyallahu'anhu bimu joxee hadiis bi mu jooy.
Imam Darimi : 88
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ وَذَكَرَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ شَهِدْتُهُ يَوْمَ دَخَلَ الْمَدِينَةَ فَمَا رَأَيْتُ يَوْمًا قَطُّ كَانَ أَحْسَنَ وَلَا أَضْوَأَ مِنْ يَوْمٍ دَخَلَ عَلَيْنَا فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَشَهِدْتُهُ يَوْمَ مَوْتِهِ فَمَا رَأَيْتُ يَوْمًا كَانَ أَقْبَحَ وَلَا أَظْلَمَ مِنْ يَوْمٍ مَاتَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Daf nu wax ['Affan] wax nu [Hammad Salamah] ci [Tsabit] ci [Anas] Radliyallahu'anhu mu fàttaliku Yonent bi, 'maa ngi ko seede bimu duggee Madiina, musu ma gis bis bu gëna baax ak gëna leer bis bi Yàlla saw te itam seede naa bis bimu dee, kon gisuma bis bu gëna bon. gëna lëndëm bis bi Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam dee.
Imam Darimi : 89
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُطِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي عَبْدِ الْجَلِيلِ عَنْ أَبِي حَرِيزٍ الْأَزْدِيِّ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلَامٍ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَجِدُكَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَائِمًا عِنْدَ رَبِّكَ وَأَنْتَ مُحْمَارَّةٌ وَجْنَتَاكَ مُسْتَحْيٍ مِنْ رَبِّكَ مِمَّا أَحْدَثَتْ أُمَّتُكَ مِنْ بَعْدِكَ
Abdullah bin Muthi neena nu: Abdullah bin Salam wax Yonent bi: Yaw Yonent Yàlla, gis nanu la nga taxaw ci wetu sa kanam bu xonk. jë rus ci sa Rabb ndax jëf yi sa askan def ginaaw bi nga -dee- '.
Imam Darimi : 90
أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ كَثِيرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ شُرَيْحٍ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ الْقُرَشِيِّ عَنْ أَبِي قُرَّةَ مَوْلَى أَبِي جَهْلٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ هَذِهِ السُّورَةَ لَمَّا أُنْزِلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيَخْرُجُنَّ مِنْهَا أَفْوَاجًا كَمَا دَخَلُوهُ أَفْوَاجًا
Bimu nu nettali [Al Qasim bin Katsir] mu ne: 'Dégg naa [Abdurrahman bin Syuraih] wax ci [Abu Al Aswad Al Qurasy] ci [Abu Farwah] - jaamu Abu Jahl bu njëkk - ci [Abu Hurairah] Radliyallahu'anhu, ci Yonent bi, lii: revélé 'IDZAA JAA`A NASHRULLAHHI WAL FATHU WA RAITANNASA YADKHULUNA FI DIINILLAHI AFWAAJAA' -Quen aux ndimbalul Yallah Suhaanallahu wa Ta'ala ak ndam a ñëw. Yaa ngi gis nit ñi di dugg ci diine Yàlla ci ay mbooloo--Qs. Nashr: 1-2-. Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam dafa wax ni: “Dëgg la dina ñu bàyyi seen diine ay mbooloo ni ñu ko duggee ay mbooloo”.
Imam Darimi : 91
أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرٍ الْمِصْرِيُّ عَنْ سُلَيْمَانَ أَبِي أَيُّوبَ الْخُزَاعِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأُمَوِيِّ عَنْ مَعْرُوفِ بْنِ خَرَّبُوذَ الْمَكِّيِّ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ قَالَ دَخَلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْأَهْتَمِ عَلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ مَعَ الْعَامَّةِ فَلَمْ يُفْجَأْ عُمَرُ إِلَّا وَهُوَ بَيْنَ يَدَيْهِ يَتَكَلَّمُ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ اللَّهَ خَلَقَ الْخَلْقَ غَنِيًّا عَنْ طَاعَتِهِمْ آمِنًا لِمَعْصِيَتِهِمْ وَالنَّاسُ يَوْمَئِذٍ فِي الْمَنَازِلِ وَالرَّأْيِ مُخْتَلِفُونَ فَالْعَرَبُ بِشَرِّ تِلْكَ الْمَنَازِلِ أَهْلُ الْحَجَرِ وَأَهْلُ الْوَبَرِ وَأَهْلُ الدَّبَرِ يُحْتَازُ دُونَهُمْ طَيِّبَاتُ الدُّنْيَا وَرَخَاءُ عَيْشِهَا لَا يَسْأَلُونَ اللَّهَ جَمَاعَةً وَلَا يَتْلُونَ لَهُ كِتَابًا مَيِّتُهُمْ فِي النَّارِ وَحَيُّهُمْ أَعْمَى نَجِسٌ مَعَ مَا لَا يُحْصَى مِنْ الْمَرْغُوبِ عَنْهُ وَالْمَزْهُودِ فِيهِ فَلَمَّا أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَنْشُرَ عَلَيْهِمْ رَحْمَتَهُ بَعَثَ إِلَيْهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ { عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ } صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَلَيْهِ السَّلَامُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ فَلَمْ يَمْنَعْهُمْ ذَلِكَ أَنْ جَرَحُوهُ فِي جِسْمِهِ وَلَقَّبُوهُ فِي اسْمِهِ وَمَعَهُ كِتَابٌ مِنْ اللَّهِ نَاطِقٌ لَا يُقَدَّمُ إِلَّا بِأَمْرِهِ وَلَا يُرْحَلُ إِلَّا بِإِذْنِهِ فَلَمَّا أُمِرَ بِالْعَزْمَةِ وَحُمِلَ عَلَى الْجِهَادِ انْبَسَطَ لِأَمْرِ اللَّهِ لَوْثُهُ فَأَفْلَجَ اللَّهُ حُجَّتَهُ وَأَجَازَ كَلِمَتَهُ وَأَظْهَرَ دَعْوَتَهُ وَفَارَقَ الدُّنْيَا تَقِيًّا نَقِيًّا ثُمَّ قَامَ بَعْدَهُ أَبُو بَكْرٍ فَسَلَكَ سُنَّتَهُ وَأَخَذَ سَبِيلَهُ وَارْتَدَّتْ الْعَرَبُ أَوْ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ مِنْهُمْ فَأَبَى أَنْ يَقْبَلَ مِنْهُمْ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا الَّذِي كَانَ قَابِلًا انْتَزَعَ السُّيُوفَ مِنْ أَغْمَادِهَا وَأَوْقَدَ النِّيرَانَ فِي شُعُلِهَا ثُمَّ رَكِبَ بِأَهْلِ الْحَقِّ أَهْلَ الْبَاطِلِ فَلَمْ يَبْرَحْ يُقَطِّعُ أَوْصَالَهُمْ وَيَسْقِي الْأَرْضَ دِمَاءَهُمْ حَتَّى أَدْخَلَهُمْ فِي الَّذِي خَرَجُوا مِنْهُ وَقَرَّرَهُمْ بِالَّذِي نَفَرُوا عَنْهُ وَقَدْ كَانَ أَصَابَ مِنْ مَالِ اللَّهِ بَكْرًا يَرْتَوِي عَلَيْهِ وَحَبَشِيَّةً أَرْضَعَتْ وَلَدًا لَهُ فَرَأَى ذَلِكَ عِنْدَ مَوْتِهِ غُصَّةً فِي حَلْقِهِ فَأَدَّى ذَلِكَ إِلَى الْخَلِيفَةِ مِنْ بَعْدِهِ وَفَارَقَ الدُّنْيَا تَقِيًّا نَقِيًّا عَلَى مِنْهَاجِ صَاحِبِهِ ثُمَّ قَامَ بَعْدَهُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَمَصَّرَ الْأَمْصَارَ وَخَلَطَ الشِّدَّةَ بِاللِّينِ وَحَسَرَ عَنْ ذِرَاعَيْهِ وَشَمَّرَ عَنْ سَاقَيْهِ وَأَعَدَّ لِلْأُمُورِ أَقْرَانَهَا وَلِلْحَرْبِ آلَتَهَا فَلَمَّا أَصَابَهُ قَيْنُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَمَرَ ابْنَ عَبَّاسٍ يَسْأَلُ النَّاسَ هَلْ يُثْبِتُونَ قَاتِلَهُ فَلَمَّا قِيلَ قَيْنُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ اسْتَهَلَّ يَحْمَدُ رَبَّهُ أَنْ لَا يَكُونَ أَصَابَهُ ذُو حَقٍّ فِي الْفَيْءِ فَيَحْتَجَّ عَلَيْهِ بِأَنَّهُ إِنَّمَا اسْتَحَلَّ دَمَهُ بِمَا اسْتَحَلَّ مِنْ حَقِّهِ وَقَدْ كَانَ أَصَابَ مِنْ مَالِ اللَّهِ بِضْعَةً وَثَمَانِينَ أَلْفًا فَكَسَرَ لَهَا رِبَاعَهُ وَكَرِهَ بِهَا كَفَالَةَ أَوْلَادِهِ فَأَدَّاهَا إِلَى الْخَلِيفَةِ مِنْ بَعْدِهِ وَفَارَقَ الدُّنْيَا تَقِيًّا نَقِيًّا عَلَى مِنْهَاجِ صَاحِبَيْهِ ثُمَّ إِنَّكَ يَا عُمَرُ بُنَيُّ الدُّنْيَا وَلَّدَتْكَ مُلُوكُهَا وَأَلْقَمَتْكَ ثَدْيَيْهَا وَنَبَتَّ فِيهَا تَلْتَمِسُهَا مَظَانَّهَا فَلَمَّا وُلِّيتَهَا أَلْقَيْتَهَا حَيْثُ أَلْقَاهَا اللَّهُ هَجَرْتَهَا وَجَفَوْتَهَا وَقَذِرْتَهَا إِلَّا مَا تَزَوَّدْتَ مِنْهَا فَالْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَلَا بِكَ حَوْبَتَنَا وَكَشَفَ بِكَ كُرْبَتَنَا فَامْضِ وَلَا تَلْتَفِتْ فَإِنَّهُ لَا يَعِزُّ عَلَى الْحَقِّ شَيْءٌ وَلَا يَذِلُّ عَلَى الْبَاطِلِ شَيْءٌ أَقُولُ قَوْلِي وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لِي وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ قَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَكَانَ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ يَقُولُ فِي الشَّيْءِ قَالَ لِيَ ابْنُ الْأَهْتَمِ امْضِ وَلَا تَلْتَفِتْ
Abu Bakar Al Mishri wax nama ni: Abdullah bin Al Ahtam daje na ak waa Umar Bizn. Omar defagul woon dara, ci saasi Abdalaahi ben Al Ahtam Rahimahullaa taxaw ci kanamam, ca saa sa mu feeñ di wax, mu taggal Yàlla Subhaanallahu wa Tahaala di ko gërëm, ginaaw bi mu ne: «Amma ba’d». Dëgg la, Yàlla Subhaanallahu wa Ta'ala moo sàkk nit te soxlawul ñu dégg ko, mucc la ci seen moy saa yu nekk. Ca jamono jooju nit ñi bariwoon nañu ay anam yu wuute, waaye Araab yi ñoo nekkoon ci seen anam wu gëna ñaaw. Ñi dëkk ci dëkk yi, ñiy dëkk ci dëkk yi ak ñiy dëkk ci tundu yi, dañu leen tere am njariñ ci àdduna bi ak ci bànneexam, ci gàttal, xamu ñu ni ñuy ñaanee Yàlla Subhaanallahu wa Ta'ala, te duñu jàng téereem, ñiy dee ñu ngi ci safara, ñiy dundu ci anam wu silmaxa ci njiit, te amul benn jafe-jafe. Bi Allah Subhaanallahu wa Ta'ala bëggee tasaare yërmaandeem ci ñoom, mu yónnee ci ñoom ab Yonent, mu am jikko ''AZIIZUN 'ALAIHIM MA ANITTUM HARIISUN 'ALAIKUM BIL MU'MININA RAUFURRAHIIM'- gëm- -Qs. At Taubah: 128. Yàlla Subhaanallahu wa Tahaala defal ko ay barké ak yiwe ak yërmande ak barké. Waaye ak jikkoom yu baax yépp, loolu terewul ñu gaañ jëmmam, jox ko ay tiire yu ñaaw, doonte mu yoroon téere buy wax ci Yàlla, waxul lu dul li Mu digal, demul lu dul li mu ko jox ndigal. Kon biñu ko digalee mu taxawal xolam, yab mbartu jihaad, dooleem daal di tàllal ngir mëna def ndigalu Yàlla Subhaanallahu wa Ta'ala ngir Yàlla feeñal firndeem, sàmm kàddoom, teg ci wane kàddum. Te mu faatu ci ragal Yàlla ak set. Abu Bakr Radliyallahu'anhu daal di koy wecci, topp sunnaam, topp yoonam, waaye - yenn Araab yi dañu mucc wala képp ci ñoom ku ko def, ci noonu la Abu Bakr baña nangu leen ginaaw bimu faatoo - torchem - nangu politiku xare - ci noonu mu ànd ak ñiy xeex dëgg mu dindi cultists soxor. Musu bàyyi xeex ak di roose seen deret ci kaw suuf si, ba keroog mu delloo leen ci xol diine ji ñu bàyyi, ba noppi delloosi leen ci njàngalem yi ñu bañoon. Mu am alal ji Yàlla jox - ghanimah - ci jëmmu gaam yu ndaw, mu doylu ci, mu am ku jigéen ku Habasyah kuy ween doomam, mu jàpp ni bimu génnee àdduna, dafa melni luy xëcc boppam. Mu mujjee jox liggéey boobu kalifa bi ko topp, mu bàyyi àdduna bi ci njub ak setal, ndax dafa topp manhaj xaritam - Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam -. Ginaaw loolu Omar bin Khattab nekk kalifa ginaawam; mu tabax dëkk yu bari, mu am doole, mu boole dëgër ak woyof, mu laxas ay loxoom ak ay tànkam - loolu dafay tekki ni mu liggéey bu baax - mu defar lépp lu wër jafe-jafe bi, ba noppi mu waajal bépp jumtukaay ngir xare, kon bi Mughirah bin Ayubah Radliyas Ibbalahu'an taxawee ko Radliyallahu'anhu ngir laaj nit ñi, nga am nit ñi firndeel reykat bi?' Biñu waxee ni ki ko faat jaamu Mughirah bin Syubah la, mu yuuxu bu baax di sargal Boroom bi, ndax ki ko dóor nekkul woon nit ku am yelleef ci fai`, kon mën na wax ni dafa halal deretam ndax def yelleefam. Omar amna lu tollu ci juróom ñatti fukki junni ci alal ji Yàlla Subhaanallahu wa Ta'ala am, ba ci jaay këram ndax dafa ragaloon ni mën na nekk luy yor ay doomam. Ba noppi mu jébbal alal yooyee xalifa bi mu topp ci moom, moom - Omar Radliyallahu'anhu - bàyyi àddina ci ragal Yàlla ak sell gu dëppoo ak manhajag xaritam. Bu ko defee, yaw Omar bin Abd Aziz, àdduna bi jural na la buur, jox la ñaari ween, nga màgg foofu di wër barab booy nekk, bi ñu la joxee doole jooju, ci plaas bi nga sànni ko fi Yàlla Subhaanallahu wa Ta'ala sànni ko, nga bàyyi ko whatable, nga jàpp ko ni despic ay dogal. Sant Yallah Subhaanallahu wa Ta'ala, ndax Yaw la sunuy bàkkaar di sell, sunuy musiba di feeñ, kon wéy di dox, bul geestu ginnaaw, ndax lu jub dara mënula daan, te dara mënula daanu lu bon. Doy na ma wax kàddu yii, maa ngi ñaan Yàlla Subhaanallahu wa Tahaala njéggal ma ak ñi gëm ak ñi gëm. Khalid bin Ma'dan Rahimahullah dafa wax ni: 'Ci noonu la Omar bin Abdul Aziz wax dara'. Ibn Haitsam ne ma demal te bul geestu ginnaaw. '
Imam Darimi : 92
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مَالِكٍ النُّكْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو الْجَوْزَاءِ أَوْسُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قُحِطَ أَهْلُ الْمَدِينَةِ قَحْطًا شَدِيدًا فَشَكَوْا إِلَى عَائِشَةَ فَقَالَتْ انْظُرُوا قَبْرَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاجْعَلُوا مِنْهُ كِوًى إِلَى السَّمَاءِ حَتَّى لَا يَكُونَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ السَّمَاءِ سَقْفٌ قَالَ فَفَعَلُوا فَمُطِرْنَا مَطَرًا حَتَّى نَبَتَ الْعُشْبُ وَسَمِنَتْ الْإِبِلُ حَتَّى تَفَتَّقَتْ مِنْ الشَّحْمِ فَسُمِّيَ عَامَ الْفَتْقِ
[Abu Nu'man] wax nu [Sa'id bin Zaid] wax nu [Omar bin Malik An Nukri] wax nu [Abu Al Jauza' Aus bin Abdullah], mu ne: 'Benn bis waa Madiina daj nañu bekkoor bu metti lool, ci jamono jooju ñu ñaxtu ci [Aliyahu' bàmmeelu Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam, defaral benn pax mu jàkkarloo ak asamaan te bul am benn kaw ci digganteem ak asamaan. Abu Al Jauza daal di wéyal jaar-jaaram ni: 'Ci noonu la waa Medina def li Aisyah Radliyallahu'anha digal, ginaaw ga taw bi wàcci, ñax mi màgg, baayima yi wér. Moo tax ñuy woowe at moomu atum ndam'.
Imam Darimi : 93
أَخْبَرَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ لَمَّا كَانَ أَيَّامُ الْحَرَّةِ لَمْ يُؤَذَّنْ فِي مَسْجِدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثًا وَلَمْ يُقَمْ وَلَمْ يَبْرَحْ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ مِنْ الْمَسْجِدِ وَكَانَ لَا يَعْرِفُ وَقْتَ الصَّلَاةِ إِلَّا بِهَمْهَمَةٍ يَسْمَعُهَا مِنْ قَبْرِ النَّبِيِّ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
Dañu nu wax [Marwan bin Muhammad] ci [Sa'id bin Abdul Aziz] niko: 'Su amee jamonoy taw bu metti, amul benn woote ci Juma Nabawi ñatti yoon, amul benn iqamah. Ak, [Sa’id bin Al Musayyib] génnul ci Jumaa ju Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam. Xamul woon waxtu ñaan yi ludul ginaaw bimu déggee ay baat yuy joge ci wetu bàmmeelu Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam. Ba noppi mu wax lu muy tekki.
Imam Darimi : 94
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي خَالِدٌ هُوَ ابْنُ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدٍ هُوَ ابْنُ أَبِي هِلَالٍ عَنْ نُبَيْهِ بْنِ وَهْبٍ أَنَّ كَعْبًا دَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ فَذَكَرُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ كَعْبٌ مَا مِنْ يَوْمٍ يَطْلُعُ إِلَّا نَزَلَ سَبْعُونَ أَلْفًا مِنْ الْمَلَائِكَةِ حَتَّى يَحُفُّوا بِقَبْرِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَضْرِبُونَ بِأَجْنِحَتِهِمْ وَيُصَلُّونَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا أَمْسَوْا عَرَجُوا وَهَبَطَ مِثْلُهُمْ فَصَنَعُوا مِثْلَ ذَلِكَ حَتَّى إِذَا انْشَقَّتْ عَنْهُ الْأَرْضُ خَرَجَ فِي سَبْعِينَ أَلْفًا مِنْ الْمَلَائِكَةِ يَزِفُّونَهُ
Abdullah bin Salih wax nama, Al Laits wax nama, Khalid Ibnu Yazid, ci Nubaih bin Wahb, Ka'ab ñëwoon na seeti Aisyah Radliyallahu'anha. Ci noonu la sahaba yi wax tuuru Yonent bi, [Ka'ab] niko: 'Amul benn bis bu weesu fileek junniy malaaka wàcci wër bàmmeelu Yonent bi, ñuy fëgg seen laaf, di ñaanal Yonent bi. Ba guddi jotee, ñu jog - yéeg ci asamaan si, malaaka yi wàcci ni ñoom, def jëf yu melni yu njëkk ya, ba keroog suuf si xaajaloo, mu génn ànd ak juróom ñatti fukki junni malaaka.
Imam Darimi : 95
أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ أَخْبَرَنَا ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنِي خَالِدُ بْنُ مَعْدَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ قَالَ صَلَّى لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الْفَجْرِ ثُمَّ وَعَظَنَا مَوْعِظَةً بَلِيغَةً ذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ وَوَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ فَقَالَ قَائِلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَأَنَّهَا مَوْعِظَةُ مُوَدِّعٍ فَأَوْصِنَا فَقَالَ أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَإِنْ كَانَ عَبْدًا حَبَشِيًّا فَإِنَّهُ مَنْ يَعِشْ مِنْكُمْ بَعْدِي فَسَيَرَى اخْتِلَافًا كَثِيرًا فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسَنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيِّينَ عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ وَإِيَّاكُمْ وَالْمُحْدَثَاتِ فَإِنَّ كُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ و قَالَ أَبُو عَاصِمٍ مَرَّةً وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدَثَاتِ الْأُمُورِ فَإِنَّ كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ
Neena ñu [Abu Ashim] ne nu [Tsaur bin Yazid] ne ma [Khalid bin Ma'dan] ci [Abdur Rahman bin Amr] ci [Irbadl bin Sariah] mu ne; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam dafa ànd ak nun ñaan suba, ginaaw ga mu defal nu ay xelal yu xóot ba sunuy rangooñ di tuuru, sunuy xol di lox, ci la kenn laaj; Yaa Rasulullah, nga wax ni lii mooy bataaxal bi nga joxe ci njeexte li, nga jox nu testama. Muni ma: 'Maa ngi leen di digal ngeen ragal Yàlla Subhaanallahu wa Ta'ala, ngeen déglu ak déggal njiit yi, doonte jaamu Habasyah la, képp ku ci yeen ku dundu ginaaw man, dina gis wuute yu bari, kon ngeen wara topp sama sunna ak sunna yu jub yi ci khulaholar bin-urra moytu leen lépp lu bees -lu melni bid`ah-, ndax lu bees mooy bid`ah'. Abu 'Ashim dafa wax ni: 'Da ngeen wara moytu mbir yu bees ci diine, ndax bépp bid'ah dafay réer'.
Imam Darimi : 96
أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ كَانَ مَنْ مَضَى مِنْ عُلَمَائِنَا يَقُولُونَ الِاعْتِصَامُ بِالسُّنَّةِ نَجَاةٌ وَالْعِلْمُ يُقْبَضُ قَبْضًا سَرِيعًا فَنَعْشُ الْعِلْمِ ثَبَاتُ الدِّينِ وَالدُّنْيَا وَفِي ذَهَابِ الْعِلْمِ ذَهَابُ ذَلِكَ كُلِّهِ
[Abu Al Mughirah] daf nu wax [Al 'Auza'i] ci [Yunus bin Yazid] ci [Az Zuhri] mu ne: 'Kenn ci sunuy boroom xam-xam ñàkkul waaye dañu wax: 'Topp Sunna mooy réccu, te xam-xam dina gaaw dindi, xam-xam ak gëna dooleel àdduna, ñàkk xam-xam lépp lu réer'.
Imam Darimi : 97
أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي عَمْرٍو السَّيْبَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الدَّيْلَمِيِّ قَالَ بَلَغَنِي أَنَّ أَوَّلَ الدِّينِ تَرْكًا السُّنَّةُ يَذْهَبُ الدِّينُ سُنَّةً سُنَّةً كَمَا يَذْهَبُ الْحَبْلُ قُوَّةً قُوَّةً
Abdullah bin Ad Dailami neena ñu: 'Xibar bi yegsi na ma ni li njëkk ci jafe-jafe diine ji ñuy bàyyi mooy lii diine bi ñuy bàyyi mooy sunnah. dagg tuuti-tuuti'.
Imam Darimi : 98
أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ حَسَّانَ قَالَ مَا ابْتَدَعَ قَوْمٌ بِدْعَةً فِي دِينِهِمْ إِلَّا نَزَعَ اللَّهُ مِنْ سُنَّتِهِمْ مِثْلَهَا ثُمَّ لَا يُعِيدُهَا إِلَيْهِمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ
Dañu nu wax ni [Abu Al Mughirah] daf nu wax [Al 'Auza'i] ci [Hassan] ni: 'Du askan wu def bid'ah ci seen diine waaye Yàlla Subhaanallahu wa Ta'ala dina dindi ci seen sunna pàcc yu mel noonu ci bid'ah - te duñu ko def - Dekki'.
Imam Darimi : 99
أَخْبَرَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ قَالَ مَا ابْتَدَعَ رَجُلٌ بِدْعَةً إِلَّا اسْتَحَلَّ السَّيْفَ
Dañu nu wax ni [Muslim bin Ibrahim] daf nu wax ni [Wuhaib] daf nu wax [Ayyub] ci [Abu Kilabah] ni: 'Kenn du def ludul yoon fileek nanguwul ñu dagg sabre'.
Imam Darimi : 100
أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ قَالَ إِنَّ أَهْلَ الْأَهْوَاءِ أَهْلُ الضَّلَالَةِ وَلَا أَرَى مَصِيرَهُمْ إِلَّا النَّارَ فَجَرِّبْهُمْ فَلَيْسَ أَحَدٌ مِنْهُمْ يَنْتَحِلُ قَوْلًا أَوْ قَالَ حَدِيثًا فَيَتَنَاهَى بِهِ الْأَمْرُ دُونَ السَّيْفِ وَإِنَّ النِّفَاقَ كَانَ ضُرُوبًا ثُمَّ تَلَا { وَمِنْهُمْ مَنْ عَاهَدَ اللَّهَ } { وَمِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقَاتِ } { وَمِنْهُمْ الَّذِينَ يُؤْذُونَ النَّبِيَّ } فَاخْتَلَفَ قَوْلُهُمْ وَاجْتَمَعُوا فِي الشَّكِّ وَالتَّكْذِيبِ وَإِنَّ هَؤُلَاءِ اخْتَلَفَ قَوْلُهُمْ وَاجْتَمَعُوا فِي السَّيْفِ وَلَا أَرَى مَصِيرَهُمْ إِلَّا النَّارَ قَالَ حَمَّادٌ ثُمَّ قَالَ أَيُّوبُ عِنْدَ ذَا الْحَدِيثِ أَوْ عِنْدَ الْأَوَّلِ وَكَانَ وَاللَّهِ مِنْ الْفُقَهَاءِ ذَوِي الْأَلْبَابِ يَعْنِي أَبَا قِلَابَةَ
Neena ñu [Sulaiman bin Harb] neena ñu [Hammad bin Zaid] ci [Ayyub] ci [Abu Qilabah] mu ne: 'Dëgg la, jaamu nafte nit ñu réer lañu, te gisuma njeextalu tukki bi ñuy jël ludul safara. Natt leen. Kenn ci ñoom waxul dara, ba jafe-jafe bi amul lenn ludul jaasi. Ci dëgg, naaféq nekk na seen jikko. Ba noppi mu jàngal aaya bii di ‘WA MINHUM MAN ‘AHADALLAHA’ -Te ci ñoom am na ci ñoom ñu def dige ci Yàlla Subhaanallahu wa Tahaala- -Qs. Ci Taubah: 75-, ak aaya bii di 'Wa Minhum Man Yalmizuka Fis Shadaqaat' -Te ci ñoom amna ñu lay ŋàññi ci -séddale- zakat- -Qs. Ci Taubah: 58-, ak aaya bi tuddu 'WAMINHUMULLADZINA YU'DZUUNANABIYYA' -Te ci ñoom amna naaféq yuy gaañ Yonent bi -Qs. Attaaba: 116-,. Ci noonu, ñu xàjjaloo ak xàccoo, mujj dajaloo ci sikki-sàkka ak fen. Booy seet, dañu wuute ci xalaat, te dañu booloo ci xëccoo jaasi. Te gisuma seen tukki ludul ci safara'. Hammad ne ko: Ayyub waxna ci xasida bii wala hadiis yu njëkk ya, Yàlla Subhaanallahu wa Tahaala, bokkoon na ci àttekat yi gëna am xel, maa ngi wax ci Abu Qilaaba.