Imam Darimi (الامام الدارمي) - 3469 حديث
حديث
Imam Darimi : 81
أَخْبَرَنَا فَرْوَةُ بْنُ أَبِي الْمَغْرَاءِ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُخْتَارٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَرَضِهِ صُبُّوا عَلَيَّ سَبْعَ قِرَبٍ مِنْ سَبْعِ آبَارٍ شَتَّى حَتَّى أَخْرُجَ إِلَى النَّاسِ فَأَعْهَدَ إِلَيْهِمْ قَالَتْ فَأَقْعَدْنَاهُ فِي مِخْضَبٍ لِحَفْصَةَ فَصَبَبْنَا عَلَيْهِ الْمَاءَ صَبًّا أَوْ شَنَنَّا عَلَيْهِ شَنًّا الشَّكُّ مِنْ قِبَلِ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ فَوَجَدَ رَاحَةً فَخَرَجَ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَاسْتَغْفَرَ لِلشُّهَدَاءِ مِنْ أَصْحَابِ أُحُدٍ وَدَعَا لَهُمْ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ الْأَنْصَارَ عَيْبَتِي الَّتِي أَوَيْتُ إِلَيْهَا فَأَكْرِمُوا كَرِيمَهُمْ وَتَجَاوَزُوا عَنْ مُسِيئِهِمْ إِلَّا فِي حَدٍّ أَلَا إِنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِ اللَّهِ قَدْ خُيِّرَ بَيْنَ الدُّنْيَا وَبَيْنَ مَا عِنْدَ اللَّهِ فَاخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ وَظَنَّ أَنَّهُ يَعْنِي نَفْسَهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى رِسْلِكَ يَا أَبَا بَكْرٍ سُدُّوا هَذِهِ الْأَبْوَابَ الشَّوَارِعَ إِلَى الْمَسْجِدِ إِلَّا بَابَ أَبِي بَكْرٍ فَإِنِّي لَا أَعْلَمُ امْرَأً أَفْضَلَ عِنْدِي يَدًا فِي الصُّحْبَةِ مِنْ أَبِي بَكْرٍ
اسان کي [فروه بن ابو المغرع] ٻڌايو آهي اسان کي [ابراهيم بن مختار] ٻڌايو آهي [محمد بن اسحاق] کان [محمد بن ڪعب] کان [عروه] کان [عيسيه] کان، هن چيو ته: رسول الله ﷺ جڏهن بيمار هئا ته فرمايو: مون کي ستن مختلف کوهن مان ست بالٽيون پاڻي ڀريو ته جيئن مان ماڻهن وٽ وڃي انهن جو واعدو پورو ڪري سگهان. راوي چيو: 'پوءِ اسان کيس حفصه رضي الله عنها جي هڪ ٿانو تي ويهاريو، اسان ان تي پاڻي ڇڪيو يا وھايو - اسان ادارتي شڪ وھايو يا اسان محمد بن اسحاق کان اهو وھايو - پوءِ هن کي امن مليو، پوءِ هو ٻاهر آيو ۽ منبر تي چڙهي ويو؛ ۽ چوندو رهيو ته: 'انصار منهنجا قابل اعتماد ماڻهو ۽ منهنجي راز جا محافظ آهن، مان ان ۾ پناهه وٺان ٿو، جيستائين اهي واقعي قانون جي ڀڃڪڙي نه ڪن.' ياد رکو، الله جو هڪ ٻانهو هو جنهن کي دنيا ۽ الله وٽ ڇا آهي، جي وچ ۾ چونڊ ڪرڻ جي آزادي ڏني وئي هئي، تنهن ڪري هن اهو چونڊيو جيڪو الله وٽ ڇا آهي. پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'هڪ منٽ ترسو، مسجد نبوي ڏانهن ويندڙ رستي جا دروازا بند ڪريو - ابو بڪر جي دروازي کان سواءِ، ڇاڪاڻ ته مان ڪنهن کي به نٿو ڄاڻان جيڪو دوستي ۽ دفاع ۾ منهنجي لاءِ ابو بڪر رضي الله عنه کان وڌيڪ اهم هجي.'
حديث
Imam Darimi : 82
أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ أُوذِنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالصَّلَاةِ فِي مَرَضِهِ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَلَمَّا سُرِّيَ عَنْهُ قَالَ هَلْ أَمَرْتُنَّ أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَقُلْتُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ فَقَالَ أَنْتُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَرُبَّ قَائِلٍ مُتَمَنٍّ وَيَأْبَى اللَّهُ وَالْمُؤْمِنُونَ
اسان کي [سعيد بن منصور] ٻڌايو آهي [فُليح بن سليمان] سليمان بن عبدالرحمان کان [القاسم بن محمد] کان [عيسيه] رضي الله عنها کان بيان ڪيو آهي ته: 'رسول الله صلي الله عليه وسلم نماز لاءِ اذان جي اجازت ڏني، پوءِ فرمايائون: 'ابوبڪر کي ماڻهن جي امامت ڪرڻ جو حڪم ڏيو'، پوءِ هو بي هوش ٿي پيو. جڏهن هوش ۾ آيو ته هن پڇيو: 'ڇا مون ابو بڪر رضي الله عنه کي ماڻهن جي امامت ڪرڻ جو حڪم ڏنو آهي؟' پوءِ مون - راوي - چيو: 'ڇا ابو بڪر هڪ نرم ماڻهو نه هو جيڪو آساني سان روئيندو هو، ڇا توهان کي صرف عمر کي حڪم نه ڏيڻ گهرجي ها؟'. پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'او، توهان بلڪل يوسف جي ڀائرن وانگر آهيو، ابوبڪر کي ماڻهن جي امامت ڪرڻ جو حڪم ڏيو، ڪيترا ماڻهو خواب ڏسندا آهن پر الله سبحانه وتعاليٰ ۽ مومن اهو نٿا چاهين'.
حديث
Imam Darimi : 83
َخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ فَحُبِسَ بَقِيَّةَ يَوْمِهِ وَلَيْلَتَهُ وَالْغَدَ حَتَّى دُفِنَ لَيْلَةَ الْأَرْبِعَاءِ وَقَالُوا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنْ عُرِجَ بِرُوحِهِ كَمَا عُرِجَ بِرُوحِ مُوسَى فَقَامَ عُمَرُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنْ عُرِجَ بِرُوحِهِ كَمَا عُرِجَ بِرُوحِ مُوسَى وَاللَّهِ لَا يَمُوتُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى يَقْطَعَ أَيْدِيَ أَقْوَامٍ وَأَلْسِنَتَهُمْ فَلَمْ يَزَلْ عُمَرُ يَتَكَلَّمُ حَتَّى أَزْبَدَ شِدْقَاهُ مِمَّا يُوعِدُ وَيَقُولُ فَقَامَ الْعَبَّاسُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ مَاتَ وَإِنَّهُ لَبَشَرٌ وَإِنَّهُ يَأْسُنُ كَمَا يَأْسُنُ الْبَشَرُ أَيْ قَوْمِ فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ فَإِنَّهُ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ مِنْ أَنْ يُمِيتَهُ إِمَاتَتَيْنِ أَيُمِيتُ أَحَدَكُمْ إِمَاتَةً وَيُمِيتُهُ إِمَاتَتَيْنِ وَهُوَ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ مِنْ ذَلِكَ أَيْ قَوْمِ فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ فَإِنْ يَكُ كَمَا تَقُولُونَ فَلَيْسَ بِعَزِيزٍ عَلَى اللَّهِ أَنْ يَبْحَثَ عَنْهُ التُّرَابَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ مَا مَاتَ حَتَّى تَرَكَ السَّبِيلَ نَهْجًا وَاضِحًا فَأَحَلَّ الْحَلَالَ وَحَرَّمَ الْحَرَامَ وَنَكَحَ وَطَلَّقَ وَحَارَبَ وَسَالَمَ مَا كَانَ رَاعِي غَنَمٍ يَتَّبِعُ بِهَا صَاحِبُهَا رُءُوسَ الْجِبَالِ يَخْبِطُ عَلَيْهَا الْعِضَاهَ بِمِخْبَطِهِ وَيَمْدُرُ حَوْضَهَا بِيَدِهِ بِأَنْصَبَ وَلَا أَدْأَبَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِيكُمْ أَيْ قَوْمِ فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ قَالَ وَجَعَلَتْ أُمُّ أَيْمَنَ تَبْكِي فَقِيلَ لَهَا يَا أُمَّ أَيْمَنَ تَبْكِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ إِنِّي وَاللَّهِ مَا أَبْكِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَّا أَكُونَ أَعْلَمُ أَنَّهُ قَدْ ذَهَبَ إِلَى مَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ مِنْ الدُّنْيَا وَلَكِنِّي أَبْكِي عَلَى خَبَرِ السَّمَاءِ انْقَطَعَ قَالَ حَمَّادٌ خَنَقَتْ الْعَبْرَةُ أَيُّوبَ حِينَ بَلَغَ هَا هُنَا
اسان کي سليمان بن حرب ٻڌايو آهي ته اسان کي حماد بن زيد ٻڌايو آهي ته ايوب کان عڪرمه کان، هن چيو ته رسول الله ﷺ سومر ڏينهن وفات ڪئي پر ان ڏينهن، ان شام ۽ ٻئي ڏينهن سندن لاش کي دفن نه ڪيو ويو، تنهن ڪري انهن کي اربع جي رات دفن ڪيو ويو، انهن چيو ته رسول الله ﷺ فوت نه ٿيا آهن، اهي صرف پنهنجي روح سان آسمان ڏانهن ويا جيئن موسيٰ عليه السلام کي اٿاريو ويو هو، پوءِ عمر رضی الله عنه اٿيا ۽ چيو ته بيشڪ رسول الله ﷺ فوت نه ٿيا آهن، پر انهن کي پنهنجي روح سان آسمان ڏانهن کنيو ويو جيئن موسيٰ عليه السلام کي اٿاريو ويو هو. الله جو قسم، رسول الله ﷺ ان وقت تائين نه مريو جيستائين انهن جا هٿ ۽ زبانون نه ڪٽيون. عمر رضي الله عنه ائين ئي چوندو رهيو - ايتري تائين جو سندس ڌمڪين ۽ لفظن جي ڪري سندس وات جا ڪنڊا جھاگ ڪري رهيا هئا. پوءِ عباس رضي الله عنه اٿيو ۽ چيو: 'بيشڪ، رسول الله صلي الله عليه وسلم فوت ٿي ويا آهن، ڇاڪاڻ ته هو هڪ عام انسان هو، ۽ هو انسانن جي بدلجڻ سان بدلجي ويو، تنهن ڪري پنهنجي دوست کي دفن ڪريو، بيشڪ هو الله جي نظر ۾ ٻه ڀيرا مرڻ کان وڌيڪ شريف هو، ڇا اهو ممڪن آهي ته توهان کي هڪ ڀيرو قتل ڪيو وڃي ۽ هو ٻه ڀيرا مري وڃي جيتوڻيڪ هو الله جي نظر ۾ انهن کان وڌيڪ شريف هو؟ اي ماڻهو، پنهنجي دوست کي دفن ڪريو، پوءِ جيڪڏهن هو اهڙو آهي جيڪو توهان چئو ٿا، ته الله جي لاءِ ان لاءِ دفن جي جاءِ ڳولڻ ڏکيو نه هوندو. الله جو قسم، بيشڪ رسول الله صلي الله عليه وسلم، هو ان وقت تائين نه مريو جيستائين هڪ واضح منحاج نه ڇڏي، هن حلال کي حلال ڪيو، حرام کي حرام ڪيو، شادي ڪئي ۽ طلاق ڏني، جنگ ڪئي ۽ صلح ڪئي. ۽ ڪو به ريڍار اهڙو نه هو جيڪو پنهنجي ٻڪرين کي جبلن جي چوٽين تائين هلائڻ کان وڌيڪ ٿڪجي پيو هجي، هن پنهنجي لٺ سان ڪنڊن وارا وڻ ڪٽيا هجن، هن پنهنجي هٿن سان پاڻي جي تلاءَ جي مرمت ڪئي هجي. هاڻي هو توهان ۾ آهي، تنهنڪري پنهنجي دوست کي دفن ڪريو. هن چيو؛ '۽ ام ايمن رضي الله عنها روئي رهي هئي، پوءِ ان کان پڇيو ويو، 'اي ام ايمن، ڇا تون رسول الله صلي الله عليه وسلم لاءِ روئين ٿي؟' هن جواب ڏنو؛ 'الله جو قسم، مان رسول الله صلي الله عليه وسلم لاءِ نه ٿو روئان. توهان کي خبر آهي ته مان بهتر ڄاڻان ٿو ته هو هن دنيا کان بهتر ملڪ ۾ ويو آهي، پر مان روئي رهيو آهيان ڇاڪاڻ ته جنت جي خبر بند ٿي وئي آهي'. ' حمد رحيم الله؛ 'ايوب روئي پيو جڏهن ام ايمن جون ڳالهيون هن تائين پهتيون.
حديث
Imam Darimi : 84
أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ سَعِيدٍ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ هُوَ ابْنُ إِسْحَقَ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنِي يَعِيشُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنِي مَكْحُولٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَصَابَ أَحَدَكُمْ مُصِيبَةٌ فَلْيَذْكُرْ مُصِيبَتَهُ بِي فَإِنَّهَا مِنْ أَعْظَمِ الْمَصَائِبِ
اسان کي [عبدالوهاب بن سعيد عاد دماسيقي] ٻڌايو آهي [سيوب بن اسحاق]، ٻڌايو آهي [العوزاعي] مون کي ٻڌايو آهي [يس بن الوليد] مون کي [مڪحل] ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو آهي ته: 'جيڪڏهن توهان مان ڪو مصيبت ۾ مبتلا ٿئي ته پوءِ اهو تصور ڪريو ته جيڪا مصيبت ان تي آئي آهي اها مون تي آئي آهي، ته اها سڀ کان وڏي مصيبت هوندي'.
حديث
Imam Darimi : 85
أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا فِطْرٌ عَنْ عَطَاءٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَصَابَ أَحَدَكُمْ مُصِيبَةٌ فَلْيَذْكُرْ مُصَابَهُ بِي فَإِنَّهَا مِنْ أَعْظَمِ الْمَصَائِبِ
ابو نعيم اسان کي بيان ڪيو آهي ته هن اسان کي عطا کان روايت ڪئي آهي ته هن چيو ته: رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'جيڪڏهن توهان مان ڪنهن تي ڪا مصيبت اچي ته تصور ڪريو ته اها مون تي اچي رهي آهي، ڇاڪاڻ ته اها وڏين مصيبتن مان هڪ آهي.'
حديث
Imam Darimi : 86
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عُمَرَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ مَا سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ يَذْكُرُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَطُّ إِلَّا بَكَى
اسان کي [محمد بن احمد بن ابو خلف] ٻڌايو آهي ته اسان کي [سفيان] عمرو بن محمد کان [پنهنجي پيءُ کان] ٻڌايو آهي ته مون [ابن عمر] کي رسول الله ﷺ کي روئڻ کان سواءِ ياد ڪندي نه ٻڌو.
حديث
Imam Darimi : 87
أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ فَاطِمَةَ قَالَتْ يَا أَنَسُ كَيْفَ طَابَتْ أَنْفُسُكُمْ أَنْ تَحْثُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ التُّرَابَ وَقَالَتْ يَا أَبَتَاهْ مِنْ رَبِّهِ مَا أَدْنَاهْ وَا أَبَتَاهْ جَنَّةُ الْفِرْدَوْسِ مَأْوَاهْ وَا أَبَتَاهْ إِلَى جِبْرِيلَ نَنْعَاهْ وَا أَبَتَاهْ أَجَابَ رَبًّا دَعَاهْ قَالَ حَمَّادٌ حِينَ حَدَّثَ ثَابِتٌ بَكَى و قَالَ ثَابِتٌ حِينَ حَدَّثَ أَنَسٌ بَكَى
[ابو نعمان] اسان کي [حماد بن زيد] [ثابت] کان [انس بن مالڪ] رضي الله عنه کان روايت ڪئي آهي ته [فاطمه] رضي الله عنها پڇيو؛ 'اي انس، توهان رسول الله صلي الله عليه وسلم جي قبر تي مٽي ڇڪڻ ڪيئن پسند ڪندا آهيو؟' ۽ فاطمه پنهنجون شڪايتون پڙهندي: 'اي منهنجا پيءُ جيڪو پنهنجي رب جي تمام ويجهو آهي، اي منهنجا پيءُ جنهن جي جنت سندس موٽڻ جي جاءِ آهي، اي منهنجا پيءُ جنهن کي اسين جبرائيل عليه السلام کي پنهنجي موت جي خبر ڏيون ٿا، اي منهنجا پيءُ جيڪو پنهنجي رب کي سڏڻ تي جواب ڏئي ٿو'. حماد رحمه الله چيو؛ 'جڏهن ثابت هي حديث ٻڌائي، ته روئي'. ثابت چيو؛ 'انس رضي الله عنه جڏهن هي حديث ٻڌائي رهيو هو ته روئي رهيو هو'.
حديث
Imam Darimi : 88
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ وَذَكَرَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ شَهِدْتُهُ يَوْمَ دَخَلَ الْمَدِينَةَ فَمَا رَأَيْتُ يَوْمًا قَطُّ كَانَ أَحْسَنَ وَلَا أَضْوَأَ مِنْ يَوْمٍ دَخَلَ عَلَيْنَا فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَشَهِدْتُهُ يَوْمَ مَوْتِهِ فَمَا رَأَيْتُ يَوْمًا كَانَ أَقْبَحَ وَلَا أَظْلَمَ مِنْ يَوْمٍ مَاتَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
اسان کي ٻڌايو آهي ['عفان' اسان کي [حمّد سلمه] [ثابت] کان [انس] رضي الله عنه کان ٻڌايو آهي ته هو رسول الله ﷺ کي ياد ڪري ٿو: 'مون کيس ڏٺو جڏهن هو مديني ۾ داخل ٿيو، مون ان ڏينهن کان وڌيڪ بهتر ۽ روشن ڏينهن ڪڏهن به نه ڏٺو جڏهن رسول الله ﷺ مديني ۾ پهتا، ۽ مون ان ڏينهن کي به ڏٺو جڏهن انهن جي وفات ٿي، تنهن ڪري مون رسول الله ﷺ جي وفات جي ڏينهن کان وڌيڪ بدتر ۽ اونداهو ڏينهن نه ڏٺو'.
حديث
Imam Darimi : 89
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُطِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي عَبْدِ الْجَلِيلِ عَنْ أَبِي حَرِيزٍ الْأَزْدِيِّ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلَامٍ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَجِدُكَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَائِمًا عِنْدَ رَبِّكَ وَأَنْتَ مُحْمَارَّةٌ وَجْنَتَاكَ مُسْتَحْيٍ مِنْ رَبِّكَ مِمَّا أَحْدَثَتْ أُمَّتُكَ مِنْ بَعْدِكَ
اسان کي [عبدالله بن مُثِي] ٻڌايو آهي ته اسان کي [حُصِيم] [ابو عبدالجليل] کان [ابو حارث الازدي] ٻڌايو آهي ته: عبدالله بن سلام رسول الله ﷺ کي چيو ته: 'يا رسول الله، اسان توهان کي پنهنجي رب جي ڀرسان بيٺل ڏٺو، ۽ توهان جو چهرو ڳاڙهو ٿي ويو - اهو ٿورو ڳاڙهو ٿي ويو - جڏهن ته توهان جي پيشاني توهان جي قوم جي توهان جي وفات کان پوءِ ڪيل ڪمن جي ڪري پنهنجي رب کان شرمسار هئي.'
حديث
Imam Darimi : 90
أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ كَثِيرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ شُرَيْحٍ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ الْقُرَشِيِّ عَنْ أَبِي قُرَّةَ مَوْلَى أَبِي جَهْلٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ هَذِهِ السُّورَةَ لَمَّا أُنْزِلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيَخْرُجُنَّ مِنْهَا أَفْوَاجًا كَمَا دَخَلُوهُ أَفْوَاجًا
اسان کي خبر ڏيندي [القاسم بن ڪثير] فرمايائون؛ مون [عبدالرحمن بن صوريه] کي [ابو الاسود القراسي] کان، [ابو فروه] کان - ابوجهل جي اڳوڻي غلام - [ابو هريره] رضي الله عنه کان، رسول الله ﷺ جن کان ٻڌو. ”بيشڪ جڏهن هي خط نازل ٿيو ته ”اَذَا جَعَا نَشْرُ اللَّهِ وَالْفَتَحُ وَرَيْتَنَاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينَلِهِ اَفُوَاجًا“- جڏهن الله سبحانه وتعالي جي مدد ۽ فتح آئي. ۽ تون ڏسندين ته ماڻهن کي ٽوليون ٽوليون الله جي دين ۾ داخل ٿينديون آهن. ناشر؛ 1-2-. رسول الله صلي الله عليه وسلم جن فرمايو؛ ”بيشڪ اهي پنهنجي دين کي ٽوليون ٽوليون ڇڏي ڇڏيندا جيئن ان ۾ ٽوليون ٽولا ڪري داخل ٿيا.
حديث
Imam Darimi : 91
أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرٍ الْمِصْرِيُّ عَنْ سُلَيْمَانَ أَبِي أَيُّوبَ الْخُزَاعِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأُمَوِيِّ عَنْ مَعْرُوفِ بْنِ خَرَّبُوذَ الْمَكِّيِّ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ قَالَ دَخَلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْأَهْتَمِ عَلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ مَعَ الْعَامَّةِ فَلَمْ يُفْجَأْ عُمَرُ إِلَّا وَهُوَ بَيْنَ يَدَيْهِ يَتَكَلَّمُ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ اللَّهَ خَلَقَ الْخَلْقَ غَنِيًّا عَنْ طَاعَتِهِمْ آمِنًا لِمَعْصِيَتِهِمْ وَالنَّاسُ يَوْمَئِذٍ فِي الْمَنَازِلِ وَالرَّأْيِ مُخْتَلِفُونَ فَالْعَرَبُ بِشَرِّ تِلْكَ الْمَنَازِلِ أَهْلُ الْحَجَرِ وَأَهْلُ الْوَبَرِ وَأَهْلُ الدَّبَرِ يُحْتَازُ دُونَهُمْ طَيِّبَاتُ الدُّنْيَا وَرَخَاءُ عَيْشِهَا لَا يَسْأَلُونَ اللَّهَ جَمَاعَةً وَلَا يَتْلُونَ لَهُ كِتَابًا مَيِّتُهُمْ فِي النَّارِ وَحَيُّهُمْ أَعْمَى نَجِسٌ مَعَ مَا لَا يُحْصَى مِنْ الْمَرْغُوبِ عَنْهُ وَالْمَزْهُودِ فِيهِ فَلَمَّا أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَنْشُرَ عَلَيْهِمْ رَحْمَتَهُ بَعَثَ إِلَيْهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ { عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ } صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَلَيْهِ السَّلَامُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ فَلَمْ يَمْنَعْهُمْ ذَلِكَ أَنْ جَرَحُوهُ فِي جِسْمِهِ وَلَقَّبُوهُ فِي اسْمِهِ وَمَعَهُ كِتَابٌ مِنْ اللَّهِ نَاطِقٌ لَا يُقَدَّمُ إِلَّا بِأَمْرِهِ وَلَا يُرْحَلُ إِلَّا بِإِذْنِهِ فَلَمَّا أُمِرَ بِالْعَزْمَةِ وَحُمِلَ عَلَى الْجِهَادِ انْبَسَطَ لِأَمْرِ اللَّهِ لَوْثُهُ فَأَفْلَجَ اللَّهُ حُجَّتَهُ وَأَجَازَ كَلِمَتَهُ وَأَظْهَرَ دَعْوَتَهُ وَفَارَقَ الدُّنْيَا تَقِيًّا نَقِيًّا ثُمَّ قَامَ بَعْدَهُ أَبُو بَكْرٍ فَسَلَكَ سُنَّتَهُ وَأَخَذَ سَبِيلَهُ وَارْتَدَّتْ الْعَرَبُ أَوْ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ مِنْهُمْ فَأَبَى أَنْ يَقْبَلَ مِنْهُمْ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا الَّذِي كَانَ قَابِلًا انْتَزَعَ السُّيُوفَ مِنْ أَغْمَادِهَا وَأَوْقَدَ النِّيرَانَ فِي شُعُلِهَا ثُمَّ رَكِبَ بِأَهْلِ الْحَقِّ أَهْلَ الْبَاطِلِ فَلَمْ يَبْرَحْ يُقَطِّعُ أَوْصَالَهُمْ وَيَسْقِي الْأَرْضَ دِمَاءَهُمْ حَتَّى أَدْخَلَهُمْ فِي الَّذِي خَرَجُوا مِنْهُ وَقَرَّرَهُمْ بِالَّذِي نَفَرُوا عَنْهُ وَقَدْ كَانَ أَصَابَ مِنْ مَالِ اللَّهِ بَكْرًا يَرْتَوِي عَلَيْهِ وَحَبَشِيَّةً أَرْضَعَتْ وَلَدًا لَهُ فَرَأَى ذَلِكَ عِنْدَ مَوْتِهِ غُصَّةً فِي حَلْقِهِ فَأَدَّى ذَلِكَ إِلَى الْخَلِيفَةِ مِنْ بَعْدِهِ وَفَارَقَ الدُّنْيَا تَقِيًّا نَقِيًّا عَلَى مِنْهَاجِ صَاحِبِهِ ثُمَّ قَامَ بَعْدَهُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَمَصَّرَ الْأَمْصَارَ وَخَلَطَ الشِّدَّةَ بِاللِّينِ وَحَسَرَ عَنْ ذِرَاعَيْهِ وَشَمَّرَ عَنْ سَاقَيْهِ وَأَعَدَّ لِلْأُمُورِ أَقْرَانَهَا وَلِلْحَرْبِ آلَتَهَا فَلَمَّا أَصَابَهُ قَيْنُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَمَرَ ابْنَ عَبَّاسٍ يَسْأَلُ النَّاسَ هَلْ يُثْبِتُونَ قَاتِلَهُ فَلَمَّا قِيلَ قَيْنُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ اسْتَهَلَّ يَحْمَدُ رَبَّهُ أَنْ لَا يَكُونَ أَصَابَهُ ذُو حَقٍّ فِي الْفَيْءِ فَيَحْتَجَّ عَلَيْهِ بِأَنَّهُ إِنَّمَا اسْتَحَلَّ دَمَهُ بِمَا اسْتَحَلَّ مِنْ حَقِّهِ وَقَدْ كَانَ أَصَابَ مِنْ مَالِ اللَّهِ بِضْعَةً وَثَمَانِينَ أَلْفًا فَكَسَرَ لَهَا رِبَاعَهُ وَكَرِهَ بِهَا كَفَالَةَ أَوْلَادِهِ فَأَدَّاهَا إِلَى الْخَلِيفَةِ مِنْ بَعْدِهِ وَفَارَقَ الدُّنْيَا تَقِيًّا نَقِيًّا عَلَى مِنْهَاجِ صَاحِبَيْهِ ثُمَّ إِنَّكَ يَا عُمَرُ بُنَيُّ الدُّنْيَا وَلَّدَتْكَ مُلُوكُهَا وَأَلْقَمَتْكَ ثَدْيَيْهَا وَنَبَتَّ فِيهَا تَلْتَمِسُهَا مَظَانَّهَا فَلَمَّا وُلِّيتَهَا أَلْقَيْتَهَا حَيْثُ أَلْقَاهَا اللَّهُ هَجَرْتَهَا وَجَفَوْتَهَا وَقَذِرْتَهَا إِلَّا مَا تَزَوَّدْتَ مِنْهَا فَالْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَلَا بِكَ حَوْبَتَنَا وَكَشَفَ بِكَ كُرْبَتَنَا فَامْضِ وَلَا تَلْتَفِتْ فَإِنَّهُ لَا يَعِزُّ عَلَى الْحَقِّ شَيْءٌ وَلَا يَذِلُّ عَلَى الْبَاطِلِ شَيْءٌ أَقُولُ قَوْلِي وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لِي وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ قَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَكَانَ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ يَقُولُ فِي الشَّيْءِ قَالَ لِيَ ابْنُ الْأَهْتَمِ امْضِ وَلَا تَلْتَفِتْ
[ابوبڪر المشري] مون کي [سليمان ابو ايوب الخزاعي] کان [يحيى بن سعيد الاماوي] کان [معروف بن خرابز المڪي] کان [خالد بن معدان] تائين ٻڌايو آهي ته؛ '[عبدالله بن الاحتم] عمر بن عبدالعزيز سان ماڻهن سان مليو. عمر ڪجهه به نه ڪيو هو، اوچتو عبدالله بن الاحتم رحمه الله سندس سامهون بيٺو هو ۽ فوري طور تي ڳالهائڻ شروع ڪيو، هن الله سبحان الله وتعاليٰ جي تعريف ڪئي ۽ سندس تعريف ڪئي، پوءِ هن چيو؛ 'امّا بعد. بيشڪ، الله سبحان الله وتعاليٰ انسانن کي پيدا ڪيو آهي ۽ ان کي انهن جي اطاعت جي ضرورت ناهي، هو هميشه انهن جي گناهن کان محفوظ آهي. ان وقت انسان مختلف سطحن ۽ نقطه نظر تي هئا، ۽ عرب سڀ کان وڌيڪ خراب سطح تي هئا. شهر جا رهواسي، ڳوٺ جا رهواسي ۽ جبل جا رهواسي دنيا جي نيڪي ۽ ان جي لذتن کان روڪيا ويا آهن، عام طور تي اهي نٿا ڄاڻن ته الله کان ڪيئن دعا گهري، ۽ سندس ڪتاب نه ٿا پڙهن، جيڪي مرن ٿا اهي دوزخ ۾ آهن ۽ جيڪي هدايت کان انڌا ۽ ناپاڪ حالت ۾ رهن ٿا، انهن کي بيشمار نفرت انگيز ۽ پريشان ڪندڙ مسئلا آهن. جڏهن الله سبحان الله وتعاليٰ انهن تي پنهنجي رحمت پکيڙڻ چاهيو، ته انهن مان هڪ رسول موڪليو، جنهن ۾ "عزيزون عليهم ما انيتم حريصون عليکم بل مومننا رؤف الرحيم" جو ڪردار هو - توهان جي مصيبت تي سخت محسوس ٿيو، واقعي توهان لاءِ ايمان ۽ نجات چاهيندڙ، مومنن لاءِ تمام گهڻو رحمدل ۽ رحمدل - - سوال: توبه ۾؛ 128. الله سبحان الله وتعاليٰ ان تي پنهنجون نعمتون، خوشحالي، رحمت ۽ برڪتون عطا ڪري. پر، سندس سڀني خوبين سان گڏ، اهو انهن کي سندس جسم کي زخمي ڪرڻ، کيس خراب لقب ڏيڻ کان نه روڪيو، جيتوڻيڪ هن وٽ هڪ ڪتاب هو جيڪو الله کان ڳالهائيندو هو، هن ان کان سواءِ ٻيو ڪجهه به نه چيو جيڪو هن حڪم ڏنو هو، هو ان وقت تائين نه ويو جيستائين هن کيس اجازت نه ڏني. تنهن ڪري جڏهن هن کي حڪم ڏنو ويو ته هو پنهنجي دل کي مضبوط ڪري، جهاد جو بار کڻي، هن جي طاقت الله سبحانه وتعاليٰ جي حڪمن تي عمل ڪرڻ لاءِ وڌي وئي ته جيئن الله پنهنجي دليلن کي ظاهر ڪري ۽ سندس ڪلام کي محفوظ ڪري، انهي سان گڏ پنهنجي تبليغ کي به ڏيکاري. ۽ هو تقويٰ ۽ صفائي جي حالت ۾ فوت ٿيو. پوءِ ابوبڪر رضي الله عنه ان جي جاءِ ورتي ۽ سندس سنت جي پيروي ڪئي، سندس رستي تي هليا، پر - ڪجهه عرب مرتد ٿي ويا يا انهن مان ڪنهن به ائين ڪيو، پوءِ ابوبڪر رضي الله عنه انهن کي قبول ڪرڻ کان انڪار ڪيو - سندس وفات کان پوءِ - رسول الله صلي الله عليه وسلم انهن کان سواءِ جيڪي هن کي قبول ڪرڻ چاهيندا هئا، پنهنجي تلوار کي ميان مان ڪڍيو ۽ باهه ٻاري ته جيئن اها سندس مشعل سان رهي - سندس جنگي پاليسي کي قبول ڪيو - پوءِ حق جي محافظن سان گڏ هن فرقي پرستن جي برائي کي ختم ڪيو. هن ڪڏهن به جنگ ڪرڻ ۽ زمين کي انهن جي رت سان سيراب ڪرڻ بند نه ڪيو، جيستائين هن انهن کي اصل ۾ ان دين جي سيني ۾ واپس نه آندو جيڪو انهن ڇڏيو هو، ۽ انهن کي انهن تعليمات ۾ ٻيهر قائم ڪيو جيڪي انهن رد ڪيون هيون. ۽ هن کي الله جو خزانو - غنيمه - نوجوان اٺن جي صورت ۾ مليو، جنهن سان هو مطمئن هو، ۽ هن کي هڪ حبشي عورت ملي جيڪا هن جي ٻار کي کير پياريندي هئي، جنهن کي هن پوءِ ان جي موت تي پنهنجي ڳلي ۾ بندش سمجهيو. آخرڪار هن اهو ڪم پنهنجي کان پوءِ خليفي جي حوالي ڪيو، ۽ هن پنهنجي دوست - نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم - جي منحج کي برقرار رکندي دنيا مان نيڪي ۽ پاڪائي جي حالت ۾ هليو ويو. پوءِ عمر بن خطاب هن کان پوءِ خليفي ٿيو؛ هن ڪيترائي شهر تعمير ڪيا ۽ خوشحال ڪيا، هن مضبوطي کي نرمي سان گڏ ڪيو، هن پنهنجيون آستينون ۽ پنھنجا ٻانهون ويڙھيون - مطلب ته هن جيترو ٿي سگهيو ڪم ڪيو -، هن مسئلي جي چوڌاري هر شيءِ جو بندوبست ڪيو، ۽ هن جنگ لاءِ سڀ سامان تيار ڪيو، تنهن ڪري جڏهن مغيره بن صيبه رضي الله عنه جي غلام کيس چاقو هنيو، ته هن ابن عباس رضي الله عنه کي چيو ته ماڻهن کان پڇو، 'ڇا ماڻهن قاتل جي تصديق ڪئي آهي؟' جڏهن خبر آئي ته قاتل 'مغيره بن صيبه جو غلام' هو، ته هن پنهنجي رب جي تعريف ڪندي زور سان رڙ ڪئي، ڇاڪاڻ ته جنهن کيس چاقو هنيو اهو اهڙو ماڻهو نه هو جنهن جو حق في ۾ هو ته هو دليل ڏئي سگهي ته هن پنهنجو حق ادا ڪرڻ لاءِ پنهنجو خون حلال ڪيو. عمر الله سبحانه وتعاليٰ جي دولت کان تقريباً اسي هزار وڌيڪ ڪمايو آهي، ۽ هن پنهنجو گهر به وڪرو ڪيو ڇاڪاڻ ته هو پريشان هو ته اهو سندس ٻارن لاءِ محتاج ٿي سگهي ٿو. پوءِ هن اهي خزانا پنهنجي بعد ايندڙ خليفي جي حوالي ڪيا، ۽ هو - عمر رضي الله عنه - پنهنجي دوست جي منحج جي مطابق تقويٰ ۽ صفائي جي حالت ۾ دنيا مان هليو ويو. پوءِ، اي عمر بن عبدالعزيز، دنيا توهان لاءِ هڪ بادشاهت پيدا ڪئي آهي ۽ توهان کي پنهنجا ٻه ٿلها ڏنا آهن، ۽ توهان اتي رهڻ جي جاءِ جي ڳولا ۾ وڌيا آهيو، جڏهن توهان کي اها طاقت ڏني وئي هئي، ان جي بدران توهان ان کي اتي اڇلائي ڇڏيو جتي الله سبحانه وتعاليٰ ان کي اڇلائي ڇڏيو، توهان ان کي ڇڏي ڏنو، توهان ان کي حقير سمجهيو، ۽ توهان ان کي گندو سمجهيو سواءِ ان جي جيڪو توهان رزق طور ورتو. الله سبحانه وتعاليٰ وتعاليٰ جي ساراهه آهي، توهان جي ڪري اسان جا گناهه صاف ٿين ٿا، اسان جون آفتون ظاهر ٿين ٿيون، تنهن ڪري هلندا رهو، پوئتي نه ڏسو، ڇاڪاڻ ته ڪجهه به صحيح کي شڪست نٿو ڏئي سگهي، ۽ ڪجهه به غلط کي شڪست نٿو ڏئي سگهي. منهنجي لاءِ اهي لفظ چوڻ ڪافي آهي، مان الله سبحانه وتعاليٰ کان منهنجي لاءِ ۽ مومنن ۽ مومنن لاءِ معافي گهران ٿو. خالد بن معدان رحمه الله چيو؛ 'پوءِ عمر بن عبدالعزيز ڪجهه چيو.' ابن هيثم مون کي چيو؛ 'جاري رهو ۽ پوئتي نه ڏس.'
حديث
Imam Darimi : 92
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مَالِكٍ النُّكْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو الْجَوْزَاءِ أَوْسُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قُحِطَ أَهْلُ الْمَدِينَةِ قَحْطًا شَدِيدًا فَشَكَوْا إِلَى عَائِشَةَ فَقَالَتْ انْظُرُوا قَبْرَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاجْعَلُوا مِنْهُ كِوًى إِلَى السَّمَاءِ حَتَّى لَا يَكُونَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ السَّمَاءِ سَقْفٌ قَالَ فَفَعَلُوا فَمُطِرْنَا مَطَرًا حَتَّى نَبَتَ الْعُشْبُ وَسَمِنَتْ الْإِبِلُ حَتَّى تَفَتَّقَتْ مِنْ الشَّحْمِ فَسُمِّيَ عَامَ الْفَتْقِ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي [ابون نعمان] اسان کي ٻڌايو آهي [سعيد بن زيد] اسان کي ٻڌايو آهي [عمر بن مالڪ عن نُڪَرِي] اسان کي ٻڌايو آهي [ابو الجوزع اوس بن عبدالله]، هن چيو ته: 'هڪ ڏينهن مديني جي ماڻهن کي سخت خشڪ سالي جو شڪار ٿيو، ۽ ان وقت انهن [عائشه] رضي الله عنها جي شڪايت ڪئي، پوءِ هن چيو ته: 'رسول الله صلي الله عليه وسلم جي قبر تي وڃو، آسمان ڏانهن هڪ سوراخ ڪريو ۽ ان ۽ آسمان جي وچ ۾ ڇت نه ڏيو.' پوءِ ابو الجوزع پنهنجو قصو جاري رکيو؛ 'پوءِ مديني جي ماڻهن اهو ڪيو جيڪو عائشه رضي الله عنها حڪم ڏنو هو، ان کان پوءِ مينهن پيو ۽ گاهه اُڀريو ۽ چوپايو مال صحتمند ٿي ويو. تنهن ڪري ان سال کي فتح جو سال سڏيو ويندو آهي'.
حديث
Imam Darimi : 93
أَخْبَرَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ لَمَّا كَانَ أَيَّامُ الْحَرَّةِ لَمْ يُؤَذَّنْ فِي مَسْجِدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثًا وَلَمْ يُقَمْ وَلَمْ يَبْرَحْ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ مِنْ الْمَسْجِدِ وَكَانَ لَا يَعْرِفُ وَقْتَ الصَّلَاةِ إِلَّا بِهَمْهَمَةٍ يَسْمَعُهَا مِنْ قَبْرِ النَّبِيِّ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
اسان کي [مروان بن محمد] [سعيد بن عبدالعزيز] کان خبر ڏيڻ کان پوءِ، هن چيو ته: 'جڏهن سخت خشڪ موسم هوندي هئي، ته مسجد نبوي ۾ ٽي ڀيرا اذان نه ٿيندي هئي، ۽ نه ئي اقامت ٿيندي هئي. ۽، [سعيد بن المسيب] رسول الله صلي الله عليه وسلم جي مسجد مان نه نڪرندو هو. هن کي نماز جي وقتن جي خبر نه هئي سواءِ ان جي ته هو رسول الله صلي الله عليه وسلم جي قبر جي طرف کان آواز ٻڌي. پوءِ هن ان جو مطلب بيان ڪيو.'
حديث
Imam Darimi : 94
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي خَالِدٌ هُوَ ابْنُ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدٍ هُوَ ابْنُ أَبِي هِلَالٍ عَنْ نُبَيْهِ بْنِ وَهْبٍ أَنَّ كَعْبًا دَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ فَذَكَرُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ كَعْبٌ مَا مِنْ يَوْمٍ يَطْلُعُ إِلَّا نَزَلَ سَبْعُونَ أَلْفًا مِنْ الْمَلَائِكَةِ حَتَّى يَحُفُّوا بِقَبْرِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَضْرِبُونَ بِأَجْنِحَتِهِمْ وَيُصَلُّونَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا أَمْسَوْا عَرَجُوا وَهَبَطَ مِثْلُهُمْ فَصَنَعُوا مِثْلَ ذَلِكَ حَتَّى إِذَا انْشَقَّتْ عَنْهُ الْأَرْضُ خَرَجَ فِي سَبْعِينَ أَلْفًا مِنْ الْمَلَائِكَةِ يَزِفُّونَهُ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [عبدالله بن صالح] مون کي ٻڌايو آهي، [الليث] مون کي ٻڌايو آهي، [خالد بن يزيد]، [سعيد بن ابو هلال] کان [نبيح بن وهب] ته ڪعب عائشه رضي الله عنها جي زيارت لاءِ آيو. پوءِ اصحابن رسول الله صلي الله عليه وسلم جو نالو ورتو، [ڪعب] چيو: 'ڪو به ڏينهن اهڙو نه گذريو جڏهن هڪ هزار ملائڪ رسول الله صلي الله عليه وسلم جي قبر جي چوڌاري نه لهندا هئا، اهي پنهنجا پر ڦڙڪائيندا هئا ۽ رسول الله صلي الله عليه وسلم جي لاءِ دعا گهرندا هئا. جيستائين شام نه ٿي، اهي آسمان ڏانهن اٿيا ۽ ملائڪ انهن وانگر لهي آيا ۽ اڳين وانگر ڪم ڪيا، جيستائين جڏهن زمين ڦاٽي پئي، ته پاڻ صلي الله عليه وسلم ستر هزار ملائڪن سان گڏ ٻاهر نڪتا.'
حديث
Imam Darimi : 95
أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ أَخْبَرَنَا ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنِي خَالِدُ بْنُ مَعْدَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ قَالَ صَلَّى لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الْفَجْرِ ثُمَّ وَعَظَنَا مَوْعِظَةً بَلِيغَةً ذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ وَوَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ فَقَالَ قَائِلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَأَنَّهَا مَوْعِظَةُ مُوَدِّعٍ فَأَوْصِنَا فَقَالَ أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَإِنْ كَانَ عَبْدًا حَبَشِيًّا فَإِنَّهُ مَنْ يَعِشْ مِنْكُمْ بَعْدِي فَسَيَرَى اخْتِلَافًا كَثِيرًا فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسَنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيِّينَ عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ وَإِيَّاكُمْ وَالْمُحْدَثَاتِ فَإِنَّ كُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ و قَالَ أَبُو عَاصِمٍ مَرَّةً وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدَثَاتِ الْأُمُورِ فَإِنَّ كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ
اسان کي [ابو عاصم] ٻڌايو آهي [ثور بن يزيد] مون کي [خالد بن معدان] ٻڌايو آهي [عبدالرحمن بن عمرو] کان [عربدل بن ساريه] چيو آهي ته: رسول الله ﷺ اسان سان صبح جي نماز پڙهي، پوءِ اهڙي گهري نصيحت ڪئي جو اسان جا ڳوڙها وهي ويا ۽ اسان جا دل ڏڪي ويا، پوءِ ڪنهن پڇيو: 'يا رسول الله ﷺ، ڄڻ ته هي نصيحت آخري پيغام آهي - جيڪو توهان ڏنو هو - پوءِ اسان کي وصيت ڏيو.' پوءِ فرمايائون؛ ' 'مان توهان کي حڪم ڏيان ٿو ته الله سبحان الله وتعاليٰ کان ڊڄو ۽ هميشه ٻڌو ۽ - اڳواڻن جي اطاعت ڪريو - جيتوڻيڪ هو حبشيه جو غلام آهي، حقيقت ۾، جيڪو به توهان مان مون کان پوءِ جيئرو رهندو اهو ضرور ڪيترائي اختلاف ڏسندو، پوءِ توهان کي منهنجي سنت ۽ خلفاءِ راشدين جي سڌي سنت تي عمل ڪرڻ گهرجي، ان کي پنهنجي ڏندن سان چٻاڙيو - ان کي مضبوطيءَ سان پڪڙيو، هر نئين شيءِ - بدعت - کان محتاط رهو، ڇاڪاڻ ته ڪا نئين شيءِ بدعت آهي. ابو عاصم چيو؛ 'توهان کي نئين شين - دين ۾ - کان محتاط رهڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته هر بدعت بدعت آهي'.
حديث
Imam Darimi : 96
أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ كَانَ مَنْ مَضَى مِنْ عُلَمَائِنَا يَقُولُونَ الِاعْتِصَامُ بِالسُّنَّةِ نَجَاةٌ وَالْعِلْمُ يُقْبَضُ قَبْضًا سَرِيعًا فَنَعْشُ الْعِلْمِ ثَبَاتُ الدِّينِ وَالدُّنْيَا وَفِي ذَهَابِ الْعِلْمِ ذَهَابُ ذَلِكَ كُلِّهِ
ابو المغيره اسان کي بيان ڪيو آهي ته العوزي يونس بن يزيد کان الزهري کان روايت ڪئي آهي، جنهن چيو ته: اسان جي عالمن مان ڪنهن به اهو نه چيو آهي ته انهن چيو ته: 'سنت تي عمل ڪرڻ ڪاميابي آهي، ۽ علم جلدي هليو ويندو آهي، ۽ علم جو قائم ٿيڻ دين ۽ دنيا جو قائم ٿيڻ آهي، ۽ علم جي وڃائڻ سان اهو سڀ ڪجهه ختم ٿي ويندو آهي.'
حديث
Imam Darimi : 97
أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي عَمْرٍو السَّيْبَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الدَّيْلَمِيِّ قَالَ بَلَغَنِي أَنَّ أَوَّلَ الدِّينِ تَرْكًا السُّنَّةُ يَذْهَبُ الدِّينُ سُنَّةً سُنَّةً كَمَا يَذْهَبُ الْحَبْلُ قُوَّةً قُوَّةً
اسان کي [ابو المغيره] ٻڌايو آهي ته اسان کي [العوزاعي] [يحيى بن ابو عمرو السيباني] کان [عبدالله بن عد ديلمي] ٻڌايو آهي ته: 'مون کي خبر آئي آهي ته سڀ کان پهرين ڇڏيل مذهبي مسئلن ۾ سنت آهي، هي دين هڪ هڪ ڪري پنهنجي سنت وڃائيندو جيئن هڪ تار ٿوري ٿوري ڪري ڪٽي ويندي آهي'.
حديث
Imam Darimi : 98
أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ حَسَّانَ قَالَ مَا ابْتَدَعَ قَوْمٌ بِدْعَةً فِي دِينِهِمْ إِلَّا نَزَعَ اللَّهُ مِنْ سُنَّتِهِمْ مِثْلَهَا ثُمَّ لَا يُعِيدُهَا إِلَيْهِمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ
اسان کي [ابو المغيره] ٻڌايو آهي ته اسان کي [العوزي] ٻڌايو آهي ته [حسن] چيو ته: 'اهڙا ماڻهو نه آهن جيڪي پنهنجي دين ۾ بدعت ڪن ٿا پر الله سبحانه وتعاليٰ انهن جي سنت مان بدعت جو اهو حصو ڪڍي ڇڏيندو - جيڪو انهن ڪيو هو - پوءِ هو قيامت تائين سنت کي ٻيهر نه موٽائيندو'.
حديث
Imam Darimi : 99
أَخْبَرَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ قَالَ مَا ابْتَدَعَ رَجُلٌ بِدْعَةً إِلَّا اسْتَحَلَّ السَّيْفَ
اسان کي [مسلم بن ابراهيم] ٻڌايو آهي [وهيب] اسان کي [ايوب] ٻڌايو آهي [ابو ڪلابه] کان ته هن چيو: 'ڪو به ماڻهو بدعت نٿو ڪري جيستائين هو تلوار نه هلائي.'
حديث
Imam Darimi : 100
أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ قَالَ إِنَّ أَهْلَ الْأَهْوَاءِ أَهْلُ الضَّلَالَةِ وَلَا أَرَى مَصِيرَهُمْ إِلَّا النَّارَ فَجَرِّبْهُمْ فَلَيْسَ أَحَدٌ مِنْهُمْ يَنْتَحِلُ قَوْلًا أَوْ قَالَ حَدِيثًا فَيَتَنَاهَى بِهِ الْأَمْرُ دُونَ السَّيْفِ وَإِنَّ النِّفَاقَ كَانَ ضُرُوبًا ثُمَّ تَلَا { وَمِنْهُمْ مَنْ عَاهَدَ اللَّهَ } { وَمِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقَاتِ } { وَمِنْهُمْ الَّذِينَ يُؤْذُونَ النَّبِيَّ } فَاخْتَلَفَ قَوْلُهُمْ وَاجْتَمَعُوا فِي الشَّكِّ وَالتَّكْذِيبِ وَإِنَّ هَؤُلَاءِ اخْتَلَفَ قَوْلُهُمْ وَاجْتَمَعُوا فِي السَّيْفِ وَلَا أَرَى مَصِيرَهُمْ إِلَّا النَّارَ قَالَ حَمَّادٌ ثُمَّ قَالَ أَيُّوبُ عِنْدَ ذَا الْحَدِيثِ أَوْ عِنْدَ الْأَوَّلِ وَكَانَ وَاللَّهِ مِنْ الْفُقَهَاءِ ذَوِي الْأَلْبَابِ يَعْنِي أَبَا قِلَابَةَ
اسان کي [سليمان بن حرب] ٻڌايو آهي [حماد بن زيد] ٻڌايو آهي [ايوب] کان [ابو قلابه] چيو آهي ته؛ 'بيشڪ، خواهشن جي پوڄاري گمراھ ماڻهو آهن، ۽ مون کي دوزخ کان سواءِ انهن جي سفر جو ڪو به انجام نظر نٿو اچي. انهن کي آزمايو. انهن مان ڪنهن به ڪجهه به نه چيو ۽ نه ئي ڪجهه چيو؛ جيستائين مسئلو تلوار کان سواءِ ٻيو ڪجهه نه آهي. حقيقت ۾، منافقت انهن جي خاصيت بڻجي چڪي آهي. پوءِ هن آيت 'و مِنْهُم مِنْهُمْ اَحَدَلّٰه' پڙهي - ۽ انهن ۾ اهڙا ماڻهو آهن جن الله جي نذر ڪئي آهي - قُسَ الْتَوْبَةِ؛ 75-، ۽ آيت 'و مِنْهُم مِنْهُمْ يَلمِزُكَ فِس شَدَقَات' - ۽ انهن ۾ اهڙا ماڻهو آهن جيڪي زڪوات جي ورڇ بابت توهان تي تنقيد ڪن ٿا - قُسَ الْتَوْبَةِ؛ 75-. 58-، ۽ آيت 'وامنهمُللّٰہُ يُضُعُنَابِيّا' - ۽ انهن ۾ اهڙا 'منافق' آهن جيڪي نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم کي ايذاءُ ڏيندا هئا - -قسط عتبه؛ 116-،. پوءِ انهن اختلاف ڪيو ۽ اختلاف ڪيو، ۽ آخرڪار اهي شڪ ۽ ڪوڙ ۾ گڏ ٿيا،. حقيقت ۾، اهي راءِ ۾ اختلاف رکن ٿا ۽ تلوارن جي ٽڪراءَ ۾ متحد آهن. ۽ مون کي انهن جو سفر دوزخ کان سواءِ نظر نٿو اچي. حماد چيو؛ 'ايوب هن حديث يا ابتدائي حديث بابت چيو، الله سبحانہ وتعاليٰ جو قسم، هو سڀ کان وڌيڪ عقلمند فقيه مان هڪ آهي، منهنجو مطلب ابو قلابه آهي'.
