Embrasser l'Islam, cliquez ici
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Darimi (الامام الدارمي) - 3469 Hadith

Hadith

Imam Darimi : 81

أَخْبَرَنَا فَرْوَةُ بْنُ أَبِي الْمَغْرَاءِ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُخْتَارٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَرَضِهِ صُبُّوا عَلَيَّ سَبْعَ قِرَبٍ مِنْ سَبْعِ آبَارٍ شَتَّى حَتَّى أَخْرُجَ إِلَى النَّاسِ فَأَعْهَدَ إِلَيْهِمْ قَالَتْ فَأَقْعَدْنَاهُ فِي مِخْضَبٍ لِحَفْصَةَ فَصَبَبْنَا عَلَيْهِ الْمَاءَ صَبًّا أَوْ شَنَنَّا عَلَيْهِ شَنًّا الشَّكُّ مِنْ قِبَلِ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ فَوَجَدَ رَاحَةً فَخَرَجَ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَاسْتَغْفَرَ لِلشُّهَدَاءِ مِنْ أَصْحَابِ أُحُدٍ وَدَعَا لَهُمْ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ الْأَنْصَارَ عَيْبَتِي الَّتِي أَوَيْتُ إِلَيْهَا فَأَكْرِمُوا كَرِيمَهُمْ وَتَجَاوَزُوا عَنْ مُسِيئِهِمْ إِلَّا فِي حَدٍّ أَلَا إِنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِ اللَّهِ قَدْ خُيِّرَ بَيْنَ الدُّنْيَا وَبَيْنَ مَا عِنْدَ اللَّهِ فَاخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ وَظَنَّ أَنَّهُ يَعْنِي نَفْسَهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى رِسْلِكَ يَا أَبَا بَكْرٍ سُدُّوا هَذِهِ الْأَبْوَابَ الشَّوَارِعَ إِلَى الْمَسْجِدِ إِلَّا بَابَ أَبِي بَكْرٍ فَإِنِّي لَا أَعْلَمُ امْرَأً أَفْضَلَ عِنْدِي يَدًا فِي الصُّحْبَةِ مِنْ أَبِي بَكْرٍ

Yatubwiye [Farwah bin Abu Al Maghra`] yatubwiye [Ibrahimu bin Mukhtar] kuva kuri [Muhammad bin Ishaq] kuva kuri [Muhamadi bin Ka’ab] kuva kuri [‘Urwah] kuva kuri [‘Aisyah] Radliyallah Anha ati; Nkurunziza w’Imana (saww) yavuze igihe yari arwaye ati; ‘Nsukire indobo indwi z’amazi avuye mu mariba indwi atandukanye, kugira ngo nshobore gusohoka n’abantu gushitsa umuhango wabo’ uwo muvugishwa ni ko; 'Twamwicaye rero ku gitereko ca Hafsah Radliyallah Anha, turamumijagira canke turamusukako amazi - turamusukako amakenga y'abanyamakuru canke turamusukako ibi bivuye kuri Muhammad bin Ishaq -, aca aronka amahoro, aca arasohoka aduga ku mpuzu; mu gihe avuga ati; ‘Aba Ansar ni abantu nizigira kandi ni bo bacungera amabanga yanje, aho nhungira, kiretse vy’ukuri baciye ku mategeko. Nimwibuke, hari umusavyi wa Allah Subhanahu wa Ta’ala yahawe umwidegemvyo wo guhitamwo hagati y’isi n’ibiri kuri Allah Subhanahu wa Ta’ala, ni co gituma yahisemwo ibiri kuri Allah Subhanahu wa Ta’ala. Hanyuma Umuhanuzi w’Imana aravuga ati; 'Rindira gato, ewe Abu Bakar, funga inzugi z'inzira ija ku musigiti - Nabawi - kiretse urugi rwa Abu Bakr, kuko nta muntu nzi ahambaye kuri jewe mu bugenzi no mu kwikingira kurusha Abu Bakr Radliyallahu'anhu'.

Hadith

Imam Darimi : 82

أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ أُوذِنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالصَّلَاةِ فِي مَرَضِهِ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَلَمَّا سُرِّيَ عَنْهُ قَالَ هَلْ أَمَرْتُنَّ أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَقُلْتُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ فَقَالَ أَنْتُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَرُبَّ قَائِلٍ مُتَمَنٍّ وَيَأْبَى اللَّهُ وَالْمُؤْمِنُونَ

Yatubwiye [Said bin Manshur] yatubwiye [Fulaih bin Suleymani] kuva kuri [Sulayimani bin Abdurrahman] kuva kuri [Al Qasim bin Muhammad] kuva kuri [‘Aisyah] Radliyallah Anha ati; Rasulullah sallallaahu Alaihi wa Aallam yemeye ko uguhamagara gusenga guhamagarwa, hanyuma aravuga ati; ‘Mutegeke Abu Bakr ayobore abantu’, aca aragwa ata co yibuka. Amaze gusubira mu bwenge, arabaza ati; ‘Mbega nategetse Abu Bakri Radliyallahu’anhu kurongora abantu? . Maze jewe -umuvugizi- ndavuga nti; ‘Mbega Abu Bakr ntiyari umuntu w’umugwaneza arira vyoroshe, ntiwoba ukwiye gutegeka Umar gusa? '. Nuko Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam ati; 'Ah, muri nka benewabo ba Yusuf, mutegeke Abu Bakr ayobore abantu, ni bangahe barota ariko Allah Subhaanallahu wa Ta'ala n'abizera ntibabishaka'.

Hadith

Imam Darimi : 83

َخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ فَحُبِسَ بَقِيَّةَ يَوْمِهِ وَلَيْلَتَهُ وَالْغَدَ حَتَّى دُفِنَ لَيْلَةَ الْأَرْبِعَاءِ وَقَالُوا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنْ عُرِجَ بِرُوحِهِ كَمَا عُرِجَ بِرُوحِ مُوسَى فَقَامَ عُمَرُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنْ عُرِجَ بِرُوحِهِ كَمَا عُرِجَ بِرُوحِ مُوسَى وَاللَّهِ لَا يَمُوتُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى يَقْطَعَ أَيْدِيَ أَقْوَامٍ وَأَلْسِنَتَهُمْ فَلَمْ يَزَلْ عُمَرُ يَتَكَلَّمُ حَتَّى أَزْبَدَ شِدْقَاهُ مِمَّا يُوعِدُ وَيَقُولُ فَقَامَ الْعَبَّاسُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ مَاتَ وَإِنَّهُ لَبَشَرٌ وَإِنَّهُ يَأْسُنُ كَمَا يَأْسُنُ الْبَشَرُ أَيْ قَوْمِ فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ فَإِنَّهُ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ مِنْ أَنْ يُمِيتَهُ إِمَاتَتَيْنِ أَيُمِيتُ أَحَدَكُمْ إِمَاتَةً وَيُمِيتُهُ إِمَاتَتَيْنِ وَهُوَ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ مِنْ ذَلِكَ أَيْ قَوْمِ فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ فَإِنْ يَكُ كَمَا تَقُولُونَ فَلَيْسَ بِعَزِيزٍ عَلَى اللَّهِ أَنْ يَبْحَثَ عَنْهُ التُّرَابَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ مَا مَاتَ حَتَّى تَرَكَ السَّبِيلَ نَهْجًا وَاضِحًا فَأَحَلَّ الْحَلَالَ وَحَرَّمَ الْحَرَامَ وَنَكَحَ وَطَلَّقَ وَحَارَبَ وَسَالَمَ مَا كَانَ رَاعِي غَنَمٍ يَتَّبِعُ بِهَا صَاحِبُهَا رُءُوسَ الْجِبَالِ يَخْبِطُ عَلَيْهَا الْعِضَاهَ بِمِخْبَطِهِ وَيَمْدُرُ حَوْضَهَا بِيَدِهِ بِأَنْصَبَ وَلَا أَدْأَبَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِيكُمْ أَيْ قَوْمِ فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ قَالَ وَجَعَلَتْ أُمُّ أَيْمَنَ تَبْكِي فَقِيلَ لَهَا يَا أُمَّ أَيْمَنَ تَبْكِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ إِنِّي وَاللَّهِ مَا أَبْكِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَّا أَكُونَ أَعْلَمُ أَنَّهُ قَدْ ذَهَبَ إِلَى مَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ مِنْ الدُّنْيَا وَلَكِنِّي أَبْكِي عَلَى خَبَرِ السَّمَاءِ انْقَطَعَ قَالَ حَمَّادٌ خَنَقَتْ الْعَبْرَةُ أَيُّوبَ حِينَ بَلَغَ هَا هُنَا

Yatubwiye [Sulayimani bin Harb] yatubwiye [Hammad bin Zaid] kuva [Ayyub] kuva [‘Ikrimah] ati; ’ Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yapfuye ku wa mbere ariko umurambo wiwe ntiwari warahambwa uwo musi, uwo mugoroba n’uwo musi ukurikira, ni co gituma yahambwa ku wa gatatu mw’ijoro, bavuga; 'Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam ntiyapfuye, yaduze gusa -mu kirere- n'impwemu yiwe nk'uko Musa 'Alaihissalam yazutse, Hanyuma Umar Radliyallahu'anhu arahaguruka aravuga ati; 'Nta gukeka, Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam ntiyapfuye, ariko yazutse n'impwemu yiwe - mw'ijuru - nk'uko Musa 'Alaihissalam yazutse. Kubera Imana Subhaanallahu wa Ta’ala, Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam ntiyapfuye gushika abaciye ibiganza n’indimi. Umar Radliyallahu’anhu abandanya avuga - gutyo - gushika aho imfuruka z’akanwa kiwe zica zifuha kubera ugutera ubwoba n’amajambo yiwe. Hanyuma Abasi Radiliyalahu’anhu arahaguruka ati; 'Nta gukeka, Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam yarapfuye, kuko yari umuntu asanzwe, kandi yarahindutse nk'uko abantu bahinduka, rero hamba umugenzi wawe, nta gukeka yari umuntu w'icubahiro kuruta iyo apfa incuro zibiri, mbega birashoboka ko wishwe incuro zibiri si incuro zibiri no muri Allah naho yari di Mbega Subhaanallahu wa Ta’ala kuruta bo? Ewe bantu, muhambe umugenzi wanyu, rero niyaba ari nk’ivyo muvuga, ntibizogora Allah Subhaanallahu wa Ta’ala kumuronsa aho azomuhamba. Na Allah, vy’ukuri, Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam, ntiyapfuye gushika asize manhaj igaragara, yagize itegeko ivyemewe, yabujije ivyari haram, ararongora aratana, ararwana aragira amahoro. Kandi nta mwungere yari arushe kandi arushe gukurikira impene ziwe gushika ku mitwe y’imisozi, akamenagura ibiti vy’amahwa n’inkoni yiwe, akasanasana ibidengeri vy’amazi n’ibiganza vyiwe, nk’Umuhanuzi sallallaahu alaihi wasallam. None ari hagati yanyu, rero muhambe umugenzi wanyu’. Aravuga ati; 'Kandi Ummu Aiman ​​Radliyallah Anha yariko ararira, hanyuma bamubaza bati: 'Ewe Ummu Aiman, uriko urarira Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam? ’ arishura; 'Ndabihiye Imana, sinrira Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam. Murazi ko nzi neza ko yagiye mu gihugu ciza kuruta iyi si, ariko ndarira kuko inkuru y’ijuru -ivyahishuriwe- yacitse’. ’ Hamadi Rahimahula; ‘Ayyub aca aturika ararira igihe amajambo ya Umm Aiman ​​yamushikako.

Hadith

Imam Darimi : 84

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ سَعِيدٍ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ هُوَ ابْنُ إِسْحَقَ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنِي يَعِيشُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنِي مَكْحُولٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَصَابَ أَحَدَكُمْ مُصِيبَةٌ فَلْيَذْكُرْ مُصِيبَتَهُ بِي فَإِنَّهَا مِنْ أَعْظَمِ الْمَصَائِبِ

Yatubwiye [Abdul Wahab bin Said Ad Dimasyqi] yatubwiye [Syu’aib Ibnu Ishaq], yatubwiye [Al’Auza’i] yambwiye [Ya’isy bin Al Walid] yambwiye [Makhul] ko Intumwa y’Imana yavuze ati; ‘Nimba umwe muri mwebwe ashikiwe n’icago, rero wiyumvire ko icago camushikiye cabaye kuri jewe, rero ico coba ari co cago gikomeye kuruta ibindi vyose’.

Hadith

Imam Darimi : 85

أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا فِطْرٌ عَنْ عَطَاءٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَصَابَ أَحَدَكُمْ مُصِيبَةٌ فَلْيَذْكُرْ مُصَابَهُ بِي فَإِنَّهَا مِنْ أَعْظَمِ الْمَصَائِبِ

Yatubwiye [Abu Nu’aim] yatubwiye [Fithr] kuva [Atha] ati; Rasulullah Sawllahu Alahi Wasallam; ‘Iyo icago kishikiye umwe muri mwebwe, mwiyumvire ko icago kije kuri jewe, rero ico ni kimwe mu vyago bikomeye kuruta ibindi vyose’.

Hadith

Imam Darimi : 86

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عُمَرَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ مَا سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ يَذْكُرُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَطُّ إِلَّا بَكَى

Yatubwiye [Muhamadi bin Ahmad bin Abu Khalaf] yatubwiye [Sufyan] kuva kuri [‘Amr bin Muhamadi] kuva kuri [se wiwe] ati; 'Sinyumvise [Ibnu Umar] yibuka Nkurunziza w'Imana na gato uretse ko arira'.

Hadith

Imam Darimi : 87

أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ فَاطِمَةَ قَالَتْ يَا أَنَسُ كَيْفَ طَابَتْ أَنْفُسُكُمْ أَنْ تَحْثُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ التُّرَابَ وَقَالَتْ يَا أَبَتَاهْ مِنْ رَبِّهِ مَا أَدْنَاهْ وَا أَبَتَاهْ جَنَّةُ الْفِرْدَوْسِ مَأْوَاهْ وَا أَبَتَاهْ إِلَى جِبْرِيلَ نَنْعَاهْ وَا أَبَتَاهْ أَجَابَ رَبًّا دَعَاهْ قَالَ حَمَّادٌ حِينَ حَدَّثَ ثَابِتٌ بَكَى و قَالَ ثَابِتٌ حِينَ حَدَّثَ أَنَسٌ بَكَى

Yatubwiye [Abu An Nu’man] yatubwiye [Hammad bin Zaid] avuye kuri [Tsabit] avuye kuri [Anas bin Malik] Radliyallahu’anhu ko [Fatimah] Radliyallahu Anha yabajije; 'Ewe Anas, ukunda gute gutera ivu ku mva ya Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam? Na Fatima mu gihe ariko araririmba ivyiyumviro vyiwe; 'Ewe dawe wegereye cane Rabb wiwe, Ewe dawe Paradizo ari ho asubira, Ewe dawe Jibril 'Aalaihissalam twamenyesheje urupfu rwiwe, Ewe dawe yuzuza Rabb wiwe iyo amuhamagara'. Hamadi Rahimahula ati; 'Igihe Thabit yashikana iyi hadithi, yararira'. Tabiti ati; 'Anasi Radliyallahu'anhu igihe yashikana iyi hadithi yararira'.

Hadith

Imam Darimi : 88

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ وَذَكَرَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ شَهِدْتُهُ يَوْمَ دَخَلَ الْمَدِينَةَ فَمَا رَأَيْتُ يَوْمًا قَطُّ كَانَ أَحْسَنَ وَلَا أَضْوَأَ مِنْ يَوْمٍ دَخَلَ عَلَيْنَا فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَشَهِدْتُهُ يَوْمَ مَوْتِهِ فَمَا رَأَيْتُ يَوْمًا كَانَ أَقْبَحَ وَلَا أَظْلَمَ مِنْ يَوْمٍ مَاتَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Yatubwiye [‘Affan] yatubwiye [Hammad Salamah] kuva [Tsabit] kuva [Anas] Radliyallahu’anhu yibuka Umuhanuzi w’Imana; 'Namuravye igihe yinjira i Madina, sinigeze mbona umusi mwiza kandi ukayangane kuruta umusi Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yashika i Madina, kandi narabonye n'umusi yapfuyeko, rero nta musi nabonye mubi kandi w'umwiza kuruta umusi Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yapfuye'.

Hadith

Imam Darimi : 89

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُطِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي عَبْدِ الْجَلِيلِ عَنْ أَبِي حَرِيزٍ الْأَزْدِيِّ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلَامٍ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَجِدُكَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَائِمًا عِنْدَ رَبِّكَ وَأَنْتَ مُحْمَارَّةٌ وَجْنَتَاكَ مُسْتَحْيٍ مِنْ رَبِّكَ مِمَّا أَحْدَثَتْ أُمَّتُكَ مِنْ بَعْدِكَ

Yatubwiye [Abudula bin Muthi’] yatubwiye [Husyaim] kuva kuri [Abu Abdul Jalil] kuva kuri [Abu Hariz Al Azdi] ati; Abdullah bin Salam abwira Nkurunziza w’Imana ati; 'Ewe Ntumwa y'Imana, twakubonye uhagaze iruhande ya Rabb wawe, mu maso hawe haratukura - haratukura gatoyi - mu gihe uruhanga rwawe rwari rufise isoni za Rabb wawe kubera ibikorwa abantu bawe bakoze inyuma y'aho -upfiye-'.

Hadith

Imam Darimi : 90

أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ كَثِيرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ شُرَيْحٍ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ الْقُرَشِيِّ عَنْ أَبِي قُرَّةَ مَوْلَى أَبِي جَهْلٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ هَذِهِ السُّورَةَ لَمَّا أُنْزِلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيَخْرُجُنَّ مِنْهَا أَفْوَاجًا كَمَا دَخَلُوهُ أَفْوَاجًا

Amaze kutumenyesha [Al Qasim bin Kathir] ati; 'Numvise [Abdurrahman bin Syuraih] avuga [Abu Al Aswad Al Qurasyi] avuga [Abu Farwah] - uwahoze ari umuja wa Abu Jahl - avuga [Abu Hurairah] Radliyallahu'anhu Avuga Nkurunziza w'Imana; 'Nta gukeka, igihe iri kete ryahishurirwa 'Igihe imfashanyo n'intsinzi vya Allah Suhaanallahu wa Ta'ala vyaje. Kandi ubona abantu binjira mw’idini rya Allah mu migwi- -Ibibazo. Nashiri; 1-2-. Rasulullah ati; ‘Nta gukeka ko bazova mw’idini ryabo mu migwi nk’uko barinjiyemwo mu migwi’.

Hadith

Imam Darimi : 91

أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرٍ الْمِصْرِيُّ عَنْ سُلَيْمَانَ أَبِي أَيُّوبَ الْخُزَاعِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأُمَوِيِّ عَنْ مَعْرُوفِ بْنِ خَرَّبُوذَ الْمَكِّيِّ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ قَالَ دَخَلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْأَهْتَمِ عَلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ مَعَ الْعَامَّةِ فَلَمْ يُفْجَأْ عُمَرُ إِلَّا وَهُوَ بَيْنَ يَدَيْهِ يَتَكَلَّمُ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ اللَّهَ خَلَقَ الْخَلْقَ غَنِيًّا عَنْ طَاعَتِهِمْ آمِنًا لِمَعْصِيَتِهِمْ وَالنَّاسُ يَوْمَئِذٍ فِي الْمَنَازِلِ وَالرَّأْيِ مُخْتَلِفُونَ فَالْعَرَبُ بِشَرِّ تِلْكَ الْمَنَازِلِ أَهْلُ الْحَجَرِ وَأَهْلُ الْوَبَرِ وَأَهْلُ الدَّبَرِ يُحْتَازُ دُونَهُمْ طَيِّبَاتُ الدُّنْيَا وَرَخَاءُ عَيْشِهَا لَا يَسْأَلُونَ اللَّهَ جَمَاعَةً وَلَا يَتْلُونَ لَهُ كِتَابًا مَيِّتُهُمْ فِي النَّارِ وَحَيُّهُمْ أَعْمَى نَجِسٌ مَعَ مَا لَا يُحْصَى مِنْ الْمَرْغُوبِ عَنْهُ وَالْمَزْهُودِ فِيهِ فَلَمَّا أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَنْشُرَ عَلَيْهِمْ رَحْمَتَهُ بَعَثَ إِلَيْهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ { عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ } صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَلَيْهِ السَّلَامُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ فَلَمْ يَمْنَعْهُمْ ذَلِكَ أَنْ جَرَحُوهُ فِي جِسْمِهِ وَلَقَّبُوهُ فِي اسْمِهِ وَمَعَهُ كِتَابٌ مِنْ اللَّهِ نَاطِقٌ لَا يُقَدَّمُ إِلَّا بِأَمْرِهِ وَلَا يُرْحَلُ إِلَّا بِإِذْنِهِ فَلَمَّا أُمِرَ بِالْعَزْمَةِ وَحُمِلَ عَلَى الْجِهَادِ انْبَسَطَ لِأَمْرِ اللَّهِ لَوْثُهُ فَأَفْلَجَ اللَّهُ حُجَّتَهُ وَأَجَازَ كَلِمَتَهُ وَأَظْهَرَ دَعْوَتَهُ وَفَارَقَ الدُّنْيَا تَقِيًّا نَقِيًّا ثُمَّ قَامَ بَعْدَهُ أَبُو بَكْرٍ فَسَلَكَ سُنَّتَهُ وَأَخَذَ سَبِيلَهُ وَارْتَدَّتْ الْعَرَبُ أَوْ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ مِنْهُمْ فَأَبَى أَنْ يَقْبَلَ مِنْهُمْ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا الَّذِي كَانَ قَابِلًا انْتَزَعَ السُّيُوفَ مِنْ أَغْمَادِهَا وَأَوْقَدَ النِّيرَانَ فِي شُعُلِهَا ثُمَّ رَكِبَ بِأَهْلِ الْحَقِّ أَهْلَ الْبَاطِلِ فَلَمْ يَبْرَحْ يُقَطِّعُ أَوْصَالَهُمْ وَيَسْقِي الْأَرْضَ دِمَاءَهُمْ حَتَّى أَدْخَلَهُمْ فِي الَّذِي خَرَجُوا مِنْهُ وَقَرَّرَهُمْ بِالَّذِي نَفَرُوا عَنْهُ وَقَدْ كَانَ أَصَابَ مِنْ مَالِ اللَّهِ بَكْرًا يَرْتَوِي عَلَيْهِ وَحَبَشِيَّةً أَرْضَعَتْ وَلَدًا لَهُ فَرَأَى ذَلِكَ عِنْدَ مَوْتِهِ غُصَّةً فِي حَلْقِهِ فَأَدَّى ذَلِكَ إِلَى الْخَلِيفَةِ مِنْ بَعْدِهِ وَفَارَقَ الدُّنْيَا تَقِيًّا نَقِيًّا عَلَى مِنْهَاجِ صَاحِبِهِ ثُمَّ قَامَ بَعْدَهُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَمَصَّرَ الْأَمْصَارَ وَخَلَطَ الشِّدَّةَ بِاللِّينِ وَحَسَرَ عَنْ ذِرَاعَيْهِ وَشَمَّرَ عَنْ سَاقَيْهِ وَأَعَدَّ لِلْأُمُورِ أَقْرَانَهَا وَلِلْحَرْبِ آلَتَهَا فَلَمَّا أَصَابَهُ قَيْنُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَمَرَ ابْنَ عَبَّاسٍ يَسْأَلُ النَّاسَ هَلْ يُثْبِتُونَ قَاتِلَهُ فَلَمَّا قِيلَ قَيْنُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ اسْتَهَلَّ يَحْمَدُ رَبَّهُ أَنْ لَا يَكُونَ أَصَابَهُ ذُو حَقٍّ فِي الْفَيْءِ فَيَحْتَجَّ عَلَيْهِ بِأَنَّهُ إِنَّمَا اسْتَحَلَّ دَمَهُ بِمَا اسْتَحَلَّ مِنْ حَقِّهِ وَقَدْ كَانَ أَصَابَ مِنْ مَالِ اللَّهِ بِضْعَةً وَثَمَانِينَ أَلْفًا فَكَسَرَ لَهَا رِبَاعَهُ وَكَرِهَ بِهَا كَفَالَةَ أَوْلَادِهِ فَأَدَّاهَا إِلَى الْخَلِيفَةِ مِنْ بَعْدِهِ وَفَارَقَ الدُّنْيَا تَقِيًّا نَقِيًّا عَلَى مِنْهَاجِ صَاحِبَيْهِ ثُمَّ إِنَّكَ يَا عُمَرُ بُنَيُّ الدُّنْيَا وَلَّدَتْكَ مُلُوكُهَا وَأَلْقَمَتْكَ ثَدْيَيْهَا وَنَبَتَّ فِيهَا تَلْتَمِسُهَا مَظَانَّهَا فَلَمَّا وُلِّيتَهَا أَلْقَيْتَهَا حَيْثُ أَلْقَاهَا اللَّهُ هَجَرْتَهَا وَجَفَوْتَهَا وَقَذِرْتَهَا إِلَّا مَا تَزَوَّدْتَ مِنْهَا فَالْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَلَا بِكَ حَوْبَتَنَا وَكَشَفَ بِكَ كُرْبَتَنَا فَامْضِ وَلَا تَلْتَفِتْ فَإِنَّهُ لَا يَعِزُّ عَلَى الْحَقِّ شَيْءٌ وَلَا يَذِلُّ عَلَى الْبَاطِلِ شَيْءٌ أَقُولُ قَوْلِي وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لِي وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ قَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَكَانَ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ يَقُولُ فِي الشَّيْءِ قَالَ لِيَ ابْنُ الْأَهْتَمِ امْضِ وَلَا تَلْتَفِتْ

Yarampaye raporo [Abu Bakar Al Mishri] avuye kuri [Sulayimani Abu Ayyub Al Khuza’i] avuye kuri [Yahya bin Said Al Umawi] avuye kuri [Ma’ruf bin Kharrabudz Al Makki] avuye kuri [Khalid bin Ma’dan] ati; ’ [Abudula bin Al Ahtam] yarahuye na Umar bin Abdu Aziz n’abanyagihugu. Umar ntaco yari bwakoze, bukwi na bukwi Abdullah bin Al Ahtam Rahimahullah yari ahagaze imbere yiwe aca abonekera ubwo nyene avuga, aca ashimagiza Allah Subhaanallahu wa Ta’ala aramushimagiza, aca aravuga ati; ’ Amma yaravuze. Nkako, Allah Subhaanallahu wa Ta’ala yaremye abantu kandi ntakeneye ko bamwumvira, yama afise umutekano ku kutumvira kwabo. Iciyo gihe abantu bari ku rwego rutandukanye n’ukuntu babona ibintu, Abanyaburayi na bo bari ku rugero rwabo rwo gusenyuka kuruta izindi zose. Abatuye mu bisagara, mu misozi no mu misozi barabuzwa ivyiza vy’isi n’ivyiza vyayo, muri rusangi ntibazi gusaba Allah Subhaanallahu wa Ta’ala, kandi ntibasoma igitabu ciwe, abapfa bari mu muriro udahera kandi ababaho mu mimerere y’impumyi ku buyobozi n’ingorane zitagira uko zingana, bafise ingorane zidahumanye. Igihe Allah Subhaanallahu wa Ta'ala yashaka kubakwiragiza imbabazi ziwe, yararungitse Intumwa ivuye muri bo, yari ifise akaranga k'''AZIIZUN 'ALAIHIM MA ANITTUM HARIISUN ''ALAIKUM BIL MU'MININA RAUFURRAHIIM'' -Yumvise cane kubera imibabaro yanyu n'ikigongwe canyu, vy'ukuri yipfuza kubagirira imbabazi abemera- -Ibibazo. I Taba; 128. Allah Subhaanallahu wa Ta’ala amuhe imihezagiro yiwe, uburumbuke bwiwe, imbabazi n’imihezagiro yiwe. Ariko rero, n’imico myiza yose yari afise, ivyo ntivyababujije kumukomeretsa umubiri, bamuha amazina mabi, naho yari afise igitabu kivuga kivuye kuri Allah, nta kindi yavuga atari ivyo yategetse, ntiyagenda kiretse amuhaye uruhusha. Rero igihe yategekwa guhagarika umutima wiwe, kwikorera umuzigo wa jihad, inkomezi ziwe ziraramvye kugira ngo ashitse amabwirizwa ya Allah Subhaanallahu wa Ta’ala kugira ngo Allah ahishure ibimenyamenya vyiwe kandi azigame amajambo yiwe, hamwe no kwerekana ubutumwa bwiwe. Kandi yapfuye ari mu mutima w’ubumana n’ubusuku. Hanyuma Abu Bakr Radliyallahu’anhu aramusubirira maze akurikiza sunnah yiwe, akurikiza inzira yiwe, ariko - Abanyaburayi bamwebamwe barahunitse canke uwo ari we wese muri bo yarabikoze, hanyuma Abu Bakr aranka kubakira inyuma y’urupfu rwiwe - Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam rero abashaka kuvyemera lits a n’ivyiwe s torch - yemeye politike yiwe y’intambara - hanyuma ari kumwe n’ababuranira ukuri arandura ububi bw’aba cultistes. Ntiyigeze ahagarika intambara no kuvomera isi amaraso yabo, gushika mu vy’ukuri abasubije mu gikiriza c’idini bari barahevye, yongera abashinga intahe mu nyigisho banse. Kandi aronka ubutunzi bwa Allah - ghanimah - mu buryo bw’ingamiya zikiri nto, ivyo yari ahaze, aronka n’umugore w’Umuhabasyah yonsa umwana wiwe, ivyo aca yiyumvira ko mu rupfu rwiwe ari nk’igipfukisho mu muhogo wiwe. Amaherezo uwo murimo aca awuha kalifa amukurikiye, aca asiga isi mu gihe c’ubumana n’ubusuku mu gushigikira manhaj y’umugenzi wiwe - Nkurunziza sallallaahu alaihi wasallam -. Hanyuma Umar bin Khattab aca aba kalifa inyuma yiwe; yubatse kandi atera imbere ibisagara vyinshi, afatanya ugushikama n’ubugwaneza, azunguruka amaboko yiwe n’inyana ziwe - bisobanura ko yakoze uko ashoboye kwose -, atunganya vyose vyari bikikuje ingorane, kandi atunganya ibikoresho vyose vyo kurwana, ni co gituma igihe Mughirah bin Syu`s Radbehu’s Ibbalahu’an yamutera Radliyallahu’anhu kubaza abantu ati: ‘Mbega abantu baravyemera? uwo mwicanyi? ' Igihe amakuru yashika ko uwo mwicanyi ari 'umuja wa Mughirah bin Syu`bah' yasemereye cane ashimagiza Umukama wiwe, kuko uwamuteye icumu atari umuntu afise uburenganzira muri fai` rero yashobora gushingira intahe ko yatumye amaraso yiwe aba itegeko kubera imvo yo gukora uburenganzira bwiwe. Umar yararonse amahera agera ku bihumbi mirongo umunani kurusha ubutunzi bwa Allah Subhaanallahu wa Ta’ala, mbere yaragurishije n’inzu yiwe kubera yari ahagaritse umutima ko yoshobora kuba umufasha w’abana biwe. Hanyuma ashira ivyo butunzi kuri kalifa yaje inyuma yiwe, na we - Umar Radliyallahu’anhu - asigara mw’isi ari mu mwuka w’ubumana n’ubusuku bihuye n’ivyo manhaj y’umugenzi wiwe yavuga. Maze, ewe Umar bin Abd Aziz, isi yarakuvyariye ubwami kandi iguha amabere yayo abiri, nawe ukurira ng’aho urondera aho woba, igihe wahabwa ubwo bubasha, ahubwo warabujugunye aho Allah Subhaanallahu wa Ta’ala yabujugunye, warabuhevye whatceptable, warabubona ko ari despic ivyo gutegura. Allah Subhaanallahu wa Ta'ala ashimwe, kubera wewe ivyaha vyacu birasukurwa, ivyago vyacu birahishurwa, rero komeza ugende, ntusubire inyuma, kuko ntaco gutsinda ikigororotse, kandi ntaco gishobora gutsinda ikibi. Birahagije ko mvuga aya majambo, ndasaba Allah Subhaanallahu wa Ta’ala imbabazi kuri jewe no ku bemera n’abemera. Khalid bini Madani Rahimahulla yavuze ati; 'Maze Umar bin Abdul Aziz aravuga ikintu.' Ibnu Haitsam arambwira ati; ‘Mubandanye mugende ntimusubire inyuma. '

Hadith

Imam Darimi : 92

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مَالِكٍ النُّكْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو الْجَوْزَاءِ أَوْسُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قُحِطَ أَهْلُ الْمَدِينَةِ قَحْطًا شَدِيدًا فَشَكَوْا إِلَى عَائِشَةَ فَقَالَتْ انْظُرُوا قَبْرَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاجْعَلُوا مِنْهُ كِوًى إِلَى السَّمَاءِ حَتَّى لَا يَكُونَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ السَّمَاءِ سَقْفٌ قَالَ فَفَعَلُوا فَمُطِرْنَا مَطَرًا حَتَّى نَبَتَ الْعُشْبُ وَسَمِنَتْ الْإِبِلُ حَتَّى تَفَتَّقَتْ مِنْ الشَّحْمِ فَسُمِّيَ عَامَ الْفَتْقِ

Yatubwiye [Abu Nu’man] yaratubwiye [Said bin Zaid] yatubwiye [Umar bin Malik An Nukri] yatubwiye [Abu Al Jauza` Aus bin Abdullah], ati; ‘Umusi umwe abantu b’i Madina barashikiwe n’amapfa akomeye cane, maze ico gihe baridogera [Aisyah] Radliyallah Anha, hanyuma aravuga ati; ‘Genda ku mva y’Intumwa sallallaahu alaihi wasallam, ukore umwobo werekeza mw’ijuru kandi ntureke ngo habe igisenge hagati yaco n’ijuru. Hanyuma Abu Al Jauza` abandanya inkuru yiwe; ’ hanyuma abantu b’i Madina bakora ivyo Aisyah Radliyallah Anha yategetse, inyuma y’aho, imvura iragwa, ivyatsi birakura, amatungo aragira amagara meza. Ni co gituma uwo mwaka witwa umwaka w’intsinzi’.

Hadith

Imam Darimi : 93

أَخْبَرَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ لَمَّا كَانَ أَيَّامُ الْحَرَّةِ لَمْ يُؤَذَّنْ فِي مَسْجِدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثًا وَلَمْ يُقَمْ وَلَمْ يَبْرَحْ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ مِنْ الْمَسْجِدِ وَكَانَ لَا يَعْرِفُ وَقْتَ الصَّلَاةِ إِلَّا بِهَمْهَمَةٍ يَسْمَعُهَا مِنْ قَبْرِ النَّبِيِّ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ

Amaze kuduha raporo [Marwan bin Muhammad] avuye kuri [Said bin Abdul Aziz] ati; ’ Igihe habaye igihe c’izuba giteye ubwoba, nta n’imwe yahamagarwa ku musigiti wa Nabawi incuro zitatu, kandi nta n’iqamah yariho. Kandi, [Said bin Al Musayyib] ntiyavuye mu musigiti w’Intumwa y’Imana. Ntiyamenya ibihe vy’amasengesho kiretse amaze kwumva amajwi ava mu ruhande rw’imva y’Umuhanuzi sallallaahu alaihi wasallam. Hanyuma aravuga insobanuro yayo.

Hadith

Imam Darimi : 94

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي خَالِدٌ هُوَ ابْنُ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدٍ هُوَ ابْنُ أَبِي هِلَالٍ عَنْ نُبَيْهِ بْنِ وَهْبٍ أَنَّ كَعْبًا دَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ فَذَكَرُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ كَعْبٌ مَا مِنْ يَوْمٍ يَطْلُعُ إِلَّا نَزَلَ سَبْعُونَ أَلْفًا مِنْ الْمَلَائِكَةِ حَتَّى يَحُفُّوا بِقَبْرِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَضْرِبُونَ بِأَجْنِحَتِهِمْ وَيُصَلُّونَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا أَمْسَوْا عَرَجُوا وَهَبَطَ مِثْلُهُمْ فَصَنَعُوا مِثْلَ ذَلِكَ حَتَّى إِذَا انْشَقَّتْ عَنْهُ الْأَرْضُ خَرَجَ فِي سَبْعِينَ أَلْفًا مِنْ الْمَلَائِكَةِ يَزِفُّونَهُ

Twabwiwe ko [Abdullah bin Salih] yambwiye, [Al Laits] yambwiye, [Khalid Ibnu Yazid], kuva kuri [Sa`id Ibnu Abu Hilal] kuva kuri [Nubaih bin Wahb] ko Ka’ab yaje gusura Aisyah Radliyallah Anha. Hanyuma abo sahaba bavuga izina rya Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam, [Ka’ab] ati; 'Nta musi n'umwe -waciye- kiretse abamarayika igihumbi bamanutse ngo bakikuze imva y'Umuhanuzi Shallallahu Alaihi Wasallam, bavuza amababa yabo bagasenga Umuhanuzi Sallallahu Alaihi Wasallam. Gushika ku mugoroba, barahaguruka - bashika mw’ijuru - abamarayika baramanuka nk’abo bakora ibikorwa nk’ivyo mbere, gushika aho isi isaduka, We sallallaahu alaihi wasallam asohoka aherekejwe n’abamarayika ibihumbi mirongo irindwi’.

Hadith

Imam Darimi : 95

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ أَخْبَرَنَا ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنِي خَالِدُ بْنُ مَعْدَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ قَالَ صَلَّى لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الْفَجْرِ ثُمَّ وَعَظَنَا مَوْعِظَةً بَلِيغَةً ذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ وَوَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ فَقَالَ قَائِلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَأَنَّهَا مَوْعِظَةُ مُوَدِّعٍ فَأَوْصِنَا فَقَالَ أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَإِنْ كَانَ عَبْدًا حَبَشِيًّا فَإِنَّهُ مَنْ يَعِشْ مِنْكُمْ بَعْدِي فَسَيَرَى اخْتِلَافًا كَثِيرًا فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسَنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيِّينَ عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ وَإِيَّاكُمْ وَالْمُحْدَثَاتِ فَإِنَّ كُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ و قَالَ أَبُو عَاصِمٍ مَرَّةً وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدَثَاتِ الْأُمُورِ فَإِنَّ كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ

Yaratubwiye [Abu Ashim] yaratubwiye [Tsaur bin Yazid] yabimbwiye [Khalid bin Ma’dan] kuva kuri [Abdur Rahman bin Amr] kuva kuri [Irbadl bin Sariah] ati; ’ Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yarasenze natwe isengesho ryo mu gitondo, hanyuma atanga impanuro zifise impanuro zikomeye cane ku buryo -amarira- yacu- yatemba n’imitima -yacu- irahungabana, hanyuma umuntu arabaza; 'Ewe Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam, nk'aho iyo mpanuro ari ubutumwa bwo gusozera -ubwo watanze-, rero utuhe isezerano. Maze aravuga ati; ' Ndabategetse gutinya Allah Subhaanallahu wa Ta'ala kandi kwama mwumviriza no kwumvira -abarongozi-, naho yoba ari umuja wa Habasyah, mu vy'ukuri, uwo wese muri mwebwe azobaho inyuma yanje azobona ata gukeka ubudasa bwinshi, rero mutegerezwa gukurikiza sunnah yanje n'isunnah igororotse y'aba khulafa`teurrasyild n'umushingantahe wanyu, ikintu gishasha cose - ibintu bid`ah-, kuko ikintu gishasha ni bid`ah'. Abu Ashimu ati; 'Mukwiye kwitwararika ibintu bishasha -mu dini-, kuko ubuhakanyi bwose ni ubuhakanyi'.

Hadith

Imam Darimi : 96

أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ كَانَ مَنْ مَضَى مِنْ عُلَمَائِنَا يَقُولُونَ الِاعْتِصَامُ بِالسُّنَّةِ نَجَاةٌ وَالْعِلْمُ يُقْبَضُ قَبْضًا سَرِيعًا فَنَعْشُ الْعِلْمِ ثَبَاتُ الدِّينِ وَالدُّنْيَا وَفِي ذَهَابِ الْعِلْمِ ذَهَابُ ذَلِكَ كُلِّهِ

Yatubwiye [Abu Al Mughirah] yatubwiye [Al `Auza’i] kuva kuri [Yunus bin Yazid] kuva kuri [Az Zuhri] ati; ‘Nta n’umwe mu bahinga bacu yabuze ariko bati; 'Kwisunga Sunnah ni ukuroranirwa, kandi ubumenyi buzokurwaho ningoga, gushigikira ubumenyi ni ugushigikira idini n'isi, kandi n'ugutakaza ubumenyi vyose birazimangana'.

Hadith

Imam Darimi : 97

أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي عَمْرٍو السَّيْبَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الدَّيْلَمِيِّ قَالَ بَلَغَنِي أَنَّ أَوَّلَ الدِّينِ تَرْكًا السُّنَّةُ يَذْهَبُ الدِّينُ سُنَّةً سُنَّةً كَمَا يَذْهَبُ الْحَبْلُ قُوَّةً قُوَّةً

Yatubwiye [Abu Al Mughirah] yatubwiye [Al `Auza’i] kuva kuri [Yahya bin Abu Amr As Saibani] kuva kuri [Abdullah bin Ad Dailami] ati; 'Inkuru yaje kuri jewe ko ingorane z'idini za mbere zo guheba ari sunnah, iri dini rizotakaza sunnah rimwe rimwe nk'umugozi ucitse buhoro buhoro'.

Hadith

Imam Darimi : 98

أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ حَسَّانَ قَالَ مَا ابْتَدَعَ قَوْمٌ بِدْعَةً فِي دِينِهِمْ إِلَّا نَزَعَ اللَّهُ مِنْ سُنَّتِهِمْ مِثْلَهَا ثُمَّ لَا يُعِيدُهَا إِلَيْهِمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ

Yatubwiye [Abu Al Mughirah] yatubwiye [Al `Auza’i] kuva kuri [Hassan] ati; 'Si abantu bakora bid`ah mw'idini ryabo ariko Allah Subhaanallahu wa Ta'ala azokura muri sunnah yabo igice nk'ico c'ibid`ah -bakoze- hanyuma ntazosubira kugarura sunnah gushika ku musi w'urubanza'.

Hadith

Imam Darimi : 99

أَخْبَرَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ قَالَ مَا ابْتَدَعَ رَجُلٌ بِدْعَةً إِلَّا اسْتَحَلَّ السَّيْفَ

Yatubwiye [Umuyisilamu bin Ibrahimu] yatubwiye [Wuhaib] yatubwiye [Ayyub] kuva [Abu Kilabah] ati; ‘Nta n’umwe akora ubuhakanyi kiretse yemeye ko inkota iterwa’.

Hadith

Imam Darimi : 100

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ قَالَ إِنَّ أَهْلَ الْأَهْوَاءِ أَهْلُ الضَّلَالَةِ وَلَا أَرَى مَصِيرَهُمْ إِلَّا النَّارَ فَجَرِّبْهُمْ فَلَيْسَ أَحَدٌ مِنْهُمْ يَنْتَحِلُ قَوْلًا أَوْ قَالَ حَدِيثًا فَيَتَنَاهَى بِهِ الْأَمْرُ دُونَ السَّيْفِ وَإِنَّ النِّفَاقَ كَانَ ضُرُوبًا ثُمَّ تَلَا { وَمِنْهُمْ مَنْ عَاهَدَ اللَّهَ } { وَمِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقَاتِ } { وَمِنْهُمْ الَّذِينَ يُؤْذُونَ النَّبِيَّ } فَاخْتَلَفَ قَوْلُهُمْ وَاجْتَمَعُوا فِي الشَّكِّ وَالتَّكْذِيبِ وَإِنَّ هَؤُلَاءِ اخْتَلَفَ قَوْلُهُمْ وَاجْتَمَعُوا فِي السَّيْفِ وَلَا أَرَى مَصِيرَهُمْ إِلَّا النَّارَ قَالَ حَمَّادٌ ثُمَّ قَالَ أَيُّوبُ عِنْدَ ذَا الْحَدِيثِ أَوْ عِنْدَ الْأَوَّلِ وَكَانَ وَاللَّهِ مِنْ الْفُقَهَاءِ ذَوِي الْأَلْبَابِ يَعْنِي أَبَا قِلَابَةَ

Yatubwiye [Sulayimani bin Harb] yatubwiye [Hammad bin Zaid] kuva kuri [Ayyub] kuva kuri [Abu Qilabah] ati; ‘Nta gukeka, abasenga ivyipfuzo ni abantu bazimiye, kandi nta mpera y’urugendo rwabo mbona atari umuriro w’iteka. Mubagerageze. Nta n’umwe muri bo yasubiyemwo canke ngo agire ico avuga; gushika aho ingorane ata yindi ari inkota. Nkako, uburyarya bwacitse akaranga kabo. Hanyuma asoma umurongo uvuga ngo 'WA MINHUM MAN 'AHADALLAHA' -Kandi muri bo harimwo abantu barahiye Allah Subhaanallahu wa Ta'ala- -Ibibazo. I Taba; 75-, n'umurongo 'WA MINHUM MAN YALMIZUKA FIS SHADAQAAT' -Kandi muri bo harimwo abantu bakunegura kuvyerekeye -ugutanga- zaka- -Ibibazo. I Taba; 58-, n’umurongo ‘WAMINHUMULLADZINA YU`DZUUNANABIYYA’ -Kandi muri bo harimwo ‘indyarya’ zibabaza Nkurunziza- -Ibibazo. Ataba; 116-, . Hanyuma baratandukana baratandukana, amaherezo bakoranira hamwe mu gukekeranya no mu binyoma, . Nkako, baratandukanye mu vyiyumviro kandi barahuje mu ntambara y’inkota. Kandi nta rugendo rwabo mbona kiretse kuja mu muriro udahera’. Hamadi ati; 'Ayyub yavuze kuri iyi hadithi canke hadithi ya kera, na Allah Subhaanallahu wa Ta'ala, ni umwe mu bacamanza b'abanyabwenge cane, ndashaka kuvuga Abu Qilabah'.