Imam Darimi : 1
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُؤَاخَذُ الرَّجُلُ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا كَانَ عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ
Amaze kutubwira [Muhamadi bin Yusufu] avuye kuri [Sufyan] avuye kuri [Al Amasy] avuye kuri [Abu Wa`il] avuye kuri [Abdullah], ati; Hari umuntu yaje kwa Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam aramubwira ati; Ewe Mutumwa w’Imana, hari umuntu azohanwa kubera ibikorwa bibi yakoze mu gihe c’ubujuju? Intumwa yishura iti; Uwigenjeje neza mu gihe c’ubuyisilamu bwiwe, ntiyahanwa kubera ibikorwa bibi yakoze mu gihe c’ubujuju, ariko uwo wese yigenjeje nabi - mu buryo bubi - mu gihe c’ubuyisilamu bwiwe, yahanwa -ku vyaha vyiwe- vyaba ivya kera canke ivya kazoza.
Imam Darimi : 2
أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ بْنُ النَّضْرِ الرَّمْلِيُّ عَنْ مَسَرَّةَ بْنِ مَعْبَدٍ مِنْ بَنِي الْحَارِثِ بْنِ أَبِي الْحَرَامِ مِنْ لَخْمٍ عَنْ الْوَضِينِ أَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا أَهْلَ جَاهِلِيَّةٍ وَعِبَادَةِ أَوْثَانٍ فَكُنَّا نَقْتُلُ الْأَوْلَادَ وَكَانَتْ عِنْدِي ابْنَةٌ لِي فَلَمَّا أَجَابَتْ وَكَانَتْ مَسْرُورَةً بِدُعَائِي إِذَا دَعَوْتُهَا فَدَعَوْتُهَا يَوْمًا فَاتَّبَعَتْنِي فَمَرَرْتُ حَتَّى أَتَيْتُ بِئْرًا مِنْ أَهْلِي غَيْرَ بَعِيدٍ فَأَخَذْتُ بِيَدِهَا فَرَدَّيْتُ بِهَا فِي الْبِئْرِ وَكَانَ آخِرَ عَهْدِي بِهَا أَنْ تَقُولَ يَا أَبَتَاهُ يَا أَبَتَاهُ فَبَكَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى وَكَفَ دَمْعُ عَيْنَيْهِ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُلَسَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْزَنْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ كُفَّ فَإِنَّهُ يَسْأَلُ عَمَّا أَهَمَّهُ ثُمَّ قَالَ لَهُ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَأَعَادَهُ فَبَكَى حَتَّى وَكَفَ الدَّمْعُ مِنْ عَيْنَيْهِ عَلَى لِحْيَتِهِ ثُمَّ قَالَ لَهُ إِنَّ اللَّهَ قَدْ وَضَعَ عَنْ الْجَاهِلِيَّةِ مَا عَمِلُوا فَاسْتَأْنِفْ عَمَلَكَ
Twaramenyeshejwe [Al Walid bin An Nadlr Ar Ramli] avuye [Masarrah bin Ma’bad] - avuye kuri Bani Al Harith bin Abu Al Haram avuye i Lakhmin - avuye [Al Wadliin] ko umuntu yaje ku Ntumwa y’Imana sallallahu alaihi wasallam ati; Ewe Ntumwa y’Imana, twahora turi abantu b’ibijuju basenga ibigirwamana twica abana bacu, ico gihe twari dufise umwana yanezerwa iyo ndamuhamagaye. Umusi umwe ndamuhamagara aca aranyishura aca ankurikira. Maze gushika kw’iriba ry’umuryango umwe, naciye mfata ukuboko kwiwe ndamujugunya mw’iriba, aho ni ho igihe nari kumwe na we carangiriye. Yarahamagara ati: ‘Ewe dawe, ewe dawe. ’ Intumwa y’Imana yararira gushika amarira yiwe atemba. Hanyuma umuntu yari yicaye kumwe na Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam abwira uwo mugabo ati; Mwababaje Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam. Uwo muntu aramubwira ati; reka abe kuko yariko arabaza ku kintu gihambaye yari ahanganye naco, niho Intumwa ibwira uwo mugabo; Subiramwo inkuru yawe kandi, aca asubiramwo iyo nkuru maze Intumwa yongera kurira gushika aho amarira yiwe atemba, atose ubwana, aca avuga ati; Allah subhanahu wata’ala yazivye ivyaha vyakozwe mu gihe c’ubujuju, rero, tangura ibikorwa vyawe n’igitabu gisukuye.
Imam Darimi : 3
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سُلَيْمَانَ الْمُؤَدِّبِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَوْلَايَ أَنَّ أَهْلَهُ بَعَثُوا مَعَهُ بِقَدَحٍ فِيهِ زُبْدٌ وَلَبَنٌ إِلَى آلِهَتِهِمْ قَالَ فَمَنَعَنِي أَنْ آكُلَ الزُّبْدَ لِمَخَافَتِهَا قَالَ فَجَاءَ كَلْبٌ فَأَكَلَ الزُّبْدَ وَشَرِبَ اللَّبَنَ ثُمَّ بَالَ عَلَى الصَّنَمِ وَهُوَ إِسَافٌ وَنَائِلَةُ قَالَ هَارُونُ كَانَ الرَّجُلُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِذَا سَافَرَ حَمَلَ مَعَهُ أَرْبَعَةَ أَحْجَارٍ ثَلَاثَةً لِقِدْرِهِ وَالرَّابِعَ يَعْبُدُهُ وَيُرَبِّي كَلْبَهُ وَيَقْتُلُ وَلَدَهُ
Yatubwiye [Harun bin Mu’awiyah] avuye kuri [Ibrahimu bin Suleymani Al Mu’addib] avuye kuri [Al Amasy] avuye kuri [Mujahid], [uwahoze ari umusuku wanje] yambwiye; ko umuryango wiwe wasize igikoresho kirimwo iforomaje n’amata ngo babishikanire imana zabo, ni ko yavuze; umuryango wanje warambujije kurya iforomaje kubera ubwoba bw’izo mana; hanyuma haza imbwa, irya iforomaje, inywa amata, ikaramira ku bishushanyo, ni ukuvuga ibishushanyo vya Iqaf na Nailah. Aroni ati; Kera, iyo umuntu ashaka gukora urugendo, yajana n’amabuye ane, atatu muri yo akaba ari ayo gushigikira/gushigikira inkono - igikombe/igikombe - irya kane rikaba ari iryo gusenga, gutoza imbwa yiwe, no kwica umwana wiwe.
Imam Darimi : 4
حَدَّثَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا رَيْحَانُ هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ السَّامِيُّ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ هُوَ ابْنُ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ قَالَ كُنَّا فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِذَا أَصَبْنَا حَجَرًا حَسَنًا عَبَدْنَاهُ وَإِنْ لَمْ نُصِبْ حَجَرًا جَمَعْنَا كُثْبَةً مِنْ رَمْلٍ ثُمَّ جِئْنَا بِالنَّاقَةِ الصَّفِيِّ فَتَفَاجُّ عَلَيْهَا فَنَحْلُبُهَا عَلَى الْكُثْبَةِ حَتَّى نَرْوِيَهَا ثُمَّ نَعْبُدُ تِلْكَ الْكُثْبَةَ مَا أَقَمْنَا بِذَلِكَ الْمَكَانِ قَالَ أَبُو مُحَمَّد الصَّفِيُّ الْكَثِيرَةُ الْأَلْبَانِ
Yatubwiye [Mujahid bin Musa] yatubwiye [Raihan Ibn Said Nk’uko Sami] yatubwiye [‘Abbad Ibnu Manshur] avuye kuri [Abu Raja`], ati; Mu bihe vy’ubujuju, iyo turonse ibuye ryiza, twarasenga kandi iyo tutaronse iryo ryiza, twegeranya umusenyi. Hanyuma tukazana ingamiya ya shafi, iyo ingamiya yariko irayipfukamira, tukayifyonda amata kugira ngo tuvomere ikirundo c’umusenyi twari twakoranije, hanyuma tugasenga ikirundo c’umusenyi igihe cose twabaye muri ico kibanza. Abu Muhamadi ati; Ingamiya za Shafi ni ingamiya zifise amata menshi.
Imam Darimi : 5
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَ قَالَ كَعْبٌ نَجِدُهُ مَكْتُوبًا مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا فَظٌّ وَلَا غَلِيظٌ وَلَا صَخَّابٌ بِالْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ وَأُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يُكَبِّرُونَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى كُلِّ نَجْدٍ وَيَحْمَدُونَهُ فِي كُلِّ مَنْزِلَةٍ وَيَتَأَزَّرُونَ عَلَى أَنْصَافِهِمْ وَيَتَوَضَّئُونَ عَلَى أَطْرَافِهِمْ مُنَادِيهِمْ يُنَادِي فِي جَوِّ السَّمَاءِ صَفُّهُمْ فِي الْقِتَالِ وَصَفُّهُمْ فِي الصَّلَاةِ سَوَاءٌ لَهُمْ بِاللَّيْلِ دَوِيٌّ كَدَوِيِّ النَّحْلِ وَمَوْلِدُهُ بِمَكَّةَ وَمُهَاجِرُهُ بِطَابَةَ وَمُلْكُهُ بِالشَّامِ
Yatubwiye [Al Hasan bin Ar Rabi’] yatubwiye [Abul Ahwash] avuye kuri [Al Amasy] avuye kuri [Abu Salih], ati; [Ka’abu] ati; dusanga vyanditswe; Muhammad Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam, ntiyari umunyaruyeri mu mvugo yiwe, ntiyari umunyaruyeri mu mico yiwe, ntiyavuga n’ijwi rirenga iyo ari mw’isoko, ntiyishura ikibi n’ikibi, ahubwo yishura mu kubabarira no kubabarira, abantu biwe bari abantu bama bakora tahmid -bashimagiza Allah- bashimagiza Allah- bagira ikibanza kinini- glo Allah Subhanahu wa Ta'ala mu nzu yose, bambaye ama sarongs hagati bo, bakora ubwogero ku gice cose c'ubwogero bwabo, uguhamagara kwabo kwumvikana mw'ijuru, imirongo yabo mu gihe c'intambara imeze nk'imirongo yabo mu gihe c'amasengesho, amajwi yabo - iyo basoma Koran no gukora dhikr - ni nk'ugutonyanga kw'ivuka ryiwe mu Meccace e inzuki ziwe, Medina - kandi ubwami bwiwe buri i Shamu.
Imam Darimi : 6
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي خَالِدٌ هُوَ ابْنُ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدٍ هُوَ ابْنُ أَبِي هِلَالٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ أُسَامَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ سَلَامٍ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ إِنَّا لَنَجِدُ صِفَةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذِيرًا وَحِرْزًا لِلْأُمِّيِّينَ أَنْتَ عَبْدِي وَرَسُولِي سَمَّيْتُهُ الْمُتَوَكِّلَ لَيْسَ بِفَظٍّ وَلَا غَلِيظٍ وَلَا صَخَّابٍ بِالْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ مِثْلَهَا وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَتَجَاوَزُ وَلَنْ أَقْبِضَهُ حَتَّى نُقِيمَ الْمِلَّةَ الْمُتَعَوِّجَةَ بِأَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ يَفْتَحُ بِهِ أَعْيُنًا عُمْيًا وَآذَانًا صُمًّا وَقُلُوبًا غُلْفًا قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَسَارٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو وَاقِدٍ اللَّيْثِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ كَعْبًا يَقُولُ مِثْلَ مَا قَالَ ابْنُ سَلَامٍ
Yaratubwiye [Abdullah bin Salih] yarambwiye [Al Laits] yambwiye [Khalid Ibn Yazid] kuva kuri [Said Ibn Abu Hilal] kuva kuri [Hilal bin Usamah] kuva kuri [‘Atha’ bin Yasar] kuva kuri [Ibn Salam]; ko yavuze; twabonye akaranga ka Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam 'Nta gukeka, twagutumye nk'icabona, umutanga inkuru nziza kandi nk'umugabisha', uwufasha Ummi, uri umusavyi wanje, Intumwa yanje, namwise Al Mutawakkil, ijambo ryiwe ntiryari ry'ubukazi kandi ikibanza ciwe nticari c'ubukazi ku isoko ryiwe ntiryari ry'ubukazi. ikibi, ariko mu kumubabarira twagoroye idini ryari ryahevye intahe y’uko ata mana iriho. afise uburenganzira bwo gusengwa uretse Allah Subhanahu wa Ta’ala, n’ubu buhamya turashobora gufungura amaso y’impumyi, amatwi y’ibipfamatwi n’imitima yugaye. [Ata bini Yasari] ati; [Abu Waqid Al Laitsi] yambwiye ko yumvise [Ka’ab] nawe avuga ivyo Ibn Salam yavuze.
Imam Darimi : 7
أَخْبَرَنَا زَيْدُ بْنُ عَوْفٍ قَالَ وَحَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ ذَكْوَانَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ كَعْبٍ فِي السَّطْرِ الْأَوَّلِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ عَبْدِي الْمُخْتَارُ لَا فَظٌّ وَلَا غَلِيظٌ وَلَا صَخَّابٌ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ مَوْلِدُهُ بِمَكَّةَ وَهِجْرَتُهُ بِطَيْبَةَ وَمُلْكُهُ بِالشَّامِ وَفِي السَّطْرِ الثَّانِي مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ أُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي كُلِّ مَنْزِلَةٍ وَيُكَبِّرُونَ عَلَى كُلِّ شَرَفٍ رُعَاةُ الشَّمْسِ يُصَلُّونَ الصَّلَاةَ إِذَا جَاءَ وَقْتُهَا وَلَوْ كَانُوا عَلَى رَأْسِ كُنَاسَةٍ وَيَأْتَزِرُونَ عَلَى أَوْسَاطِهِمْ وَيُوَضِّئُونَ أَطْرَافَهُمْ وَأَصْوَاتُهُمْ بِاللَّيْلِ فِي جَوِّ السَّمَاءِ كَأَصْوَاتِ النَّحْلِ
Yatubwiye [Zaid bin Yusuf] yatubwiye [Abu Awanah] kuva kuri [Abdul Malik bin Umair] kuva kuri [Dzakwan Abu Salih] kuva kuri [Ka’ab] ko mu gice ca mbere handitswe; Muhammad ni intumwa ya Allah Subhanahu wa Ta’ala, kandi umusuku wanje yatowe, imvugo yiwe ntabwo ari ikaze, imico yiwe ntavuga cane, ntavuga cane mw’isoko, ntasubiza ikibi ikibi ahubwo yishura n’imbabazi n’imbabazi, aho yavukiye ni i Mecca kandi emigration yiwe ni i Thadombahm. Kandi mu gice ca kabiri handitswe ngo, Muhammad, intumwa ya Allah Subhanahu wa Ta’ala, abantu biwe ni abantu bama bashimagiza Allah kubera ubuninahazwa bwose, abakurikirana izuba - kugira ngo bamenye igihe c’amasengesho - barasenga iyo igihe kigeze, naho boba bari ahantu hahumanye, bambara sarong hagati, bashobora kwoza amajwi y’ijoro ryabo ryose, bashobora kwoza amajwi y’ijoro ryabo ryose. wumvikana mu kirere nk’ugutonyanga kw’inzuki - kubera ugusenga kwazo gukomeye n’ukurira kwazo -.
Imam Darimi : 8
أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ أَبِي فَرْوَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ سَأَلَ كَعْبَ الْأَحْبَارِ كَيْفَ تَجِدُ نَعْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّوْرَاةِ فَقَالَ كَعْبٌ نَجِدُهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ يُولَدُ بِمَكَّةَ وَيُهَاجِرُ إِلَى طَابَةَ وَيَكُونُ مُلْكُهُ بِالشَّامِ وَلَيْسَ بِفَحَّاشٍ وَلَا صَخَّابٍ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَافِئُ بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ أُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي كُلِّ سَرَّاءَ وَضَرَّاءَ وَيُكَبِّرُونَ اللَّهَ عَلَى كُلِّ نَجْدٍ يُوَضِّئُونَ أَطْرَافَهُمْ وَيَأْتَزِرُونَ فِي أَوْسَاطِهِمْ يُصَفُّونَ فِي صَلَوَاتِهِمْ كَمَا يُصَفُّونَ فِي قِتَالِهِمْ دَوِيُّهُمْ فِي مَسَاجِدِهِمْ كَدَوِيِّ النَّحْلِ يُسْمَعُ مُنَادِيهِمْ فِي جَوِّ السَّمَاءِ
Yatubwiye [Mujahid biun Musa] yatubwiye [Ma’n bin ‘Isa] yatubwiye [Muawiyah bin Salih] kuva kuri [Abu Farwah] kuva kuri [Ibn ‘Abbas] Radliyallahu’anhu; ko yabajije Ka’ab Al Ahbar; None wewe ubona gute akaranga ka Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam muri Torah? , [Ka’ab] arishura ati; twasanze Muhammad bin Abdullah yavukiye i Mecca, yimukiye i Thaabah canke i Medina, ubwami bwiwe buzoba muri Siriya, si umuntu w’umunyaruyeri, ntatera urusaku rwinshi mw’isoko, ntasubiza ikibi ikibi ahubwo arababarira kandi arababarira, abantu biwe bama bamushima. Bashimagiza Allah Subhanahu wa Ta'ala haba mu bihe vyiza canke bibi, bama baninahaza Allah Subhanahu wa Ta'ala mu ntsinzi yose, boza ingingo zabo zo kwiyuhagira, bambara amasarong mu bihimba vyabo vyo hagati, bagatera umurongo mu gusenga nk'aho bariko baragenda mu ntambara, amajwi yabo mu misigiti yabo ameze nk'ugutontomera kw'inzuki mu mudzi wabo, ijwi ryabo rishobora kuba umudzi wabo.
Imam Darimi : 9
أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ الْمِيثَمِيُّ حَدَّثَنَا بَحِيرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ الْحَضْرَمِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ إِلَيْكُمْ لَيْسَ بِوَهِنٍ وَلَا كَسِلٍ لِيَخْتِنَ قُلُوبًا غُلْفًا وَيَفْتَحَ أَعْيُنًا عُمْيًا وَيُسْمِعَ آذَانًا صُمًّا وَيُقِيمَ أَلْسِنَةً عُوجًا حَتَّى يُقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ
Yatubwiye [Haiwah bin Syuraih] yatubwiye [Baqiyyah bin Al Walid Al Maitami] yatubwiye [Buhair bin Sa’ad] kuva kuri [Khalid bin Ma’dan] bivuye kuri [Jubair bin Nufair Al Hadlrami]; Rasulullah ati; 'Haje intumwa idafise intege nke canke ubunebwe, -yarungitswe- kuvyura imitima itagira ico yitwararika, gufungura amaso yugarijwe, no gutuma amatwi y'ibipfamatwi yumva, kugorora indimi zigoramye, ku buryo bavuga ngo: Nta mana ifise uburenganzira bwo gusengwa kiretse Allah Subhanahu wa Ta'ala wenyene.
Imam Darimi : 10
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ الْحِزَامِيُّ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي قَيْسٍ عَنْ عَطَاءٍ قَالَ كَانَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُ إِلَيْهِ حَاجَةٌ فَمَشَى مَعَهُ حَتَّى دَخَلَ قَالَ فَإِحْدَى رِجْلَيْهِ فِي الْبَيْتِ وَالْأُخْرَى خَارِجَهُ كَأَنَّهُ يُنَاجِي فَالْتَفَتَ فَقَالَ أَتَدْرِي مَنْ كُنْتُ أُكَلِّمُ إِنَّ هَذَا مَلَكٌ لَمْ أَرَهُ قَطُّ قَبْلَ يَوْمِي هَذَا اسْتَأْذَنَ رَبَّهُ أَنْ يُسَلِّمَ عَلَيَّ قَالَ إِنَّا آتَيْنَاكَ أَوْ أَنْزَلْنَا الْقُرْآنَ فَصْلًا وَالسَّكِينَةَ صَبْرًا وَالْفُرْقَانَ وَصْلًا
Yatubwiye [Muhammad bin Yazid Al Hizami] yatubwiye [Ishaq bin Sulaiman] kuva kuri [‘Amr bin Abu Qais] kuva kuri [Atha], ati; Umwe mu bagenzi b’Intumwa y’Imana Sallallahu Alaihi Wasallam yari afise ikintu amukeneye. Yagendana na we, gushika aho amaze kwinjira mu nzu ikirenge ciwe kimwe kiri imbere ikindi kiri hanze y’inzu, vyari nk’aho Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yariko arayaga n’umuntu, hanyuma arahindukira avugana n’uwo mugenzi; Urazi uwo ndiko ndayaga? Yari umumarayika ntari narigeze mbona, uwo mumarayika yasavye uruhusha rw’Umukama wiwe ngo ansuhuze. Allah ati; ‘Nta gukeka, twaje kuri mwebwe canke twamanuye Korowani nk’umucamanza w’amanza na As Sakinah nk’ukwihangana na Al Furqon nk’umurongozi.
Imam Darimi : 11
أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا رَيْحَانُ هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ هُوَ ابْنُ مَنْصُورٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَطِيَّةَ أَنَّهُ سَمِعَ رَبِيعَةَ الْجُرَشِيَّ يَقُولُ أُتِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقِيلَ لَهُ لِتَنَمْ عَيْنُكَ وَلْتَسْمَعْ أُذُنُكَ وَلْيَعْقِلْ قَلْبُكَ قَالَ فَنَامَتْ عَيْنَايَ وَسَمِعَتْ أُذُنَايَ وَعَقَلَ قَلْبِي قَالَ فَقِيلَ لِي سَيِّدٌ بَنَى دَارًا فَصَنَعَ مَأْدُبَةً وَأَرْسَلَ دَاعِيًا فَمَنْ أَجَابَ الدَّاعِيَ دَخَلَ الدَّارَ وَأَكَلَ مِنْ الْمَأْدُبَةِ وَرَضِيَ عَنْهُ السَّيِّدُ وَمَنْ لَمْ يُجِبْ الدَّاعِيَ لَمْ يَدْخُلْ الدَّارَ وَلَمْ يَطْعَمْ مِنْ الْمَأْدُبَةِ وَسَخِطَ عَلَيْهِ السَّيِّدُ قَالَ فَاللَّهُ السَّيِّدُ وَمُحَمَّدٌ الدَّاعِي وَالدَّارُ الْإِسْلَامُ وَالْمَأْدُبَةُ الْجَنَّةُ
Yatubwiye [Mujahid bin Musa] yatubwiye [Raihan Ibnu Said] yatubwiye [‘Abbad Ibnu Mansur] wo muri [Ayyub] wo muri [Abu Qilaba] wo muri [Athiya] ko yumvise [Rabi’ah Al Jurasyi] avuga ati; Bamuzanye Nkurunziza Sallallahu Alaihi Wasallam bamubwira bati ndagusavye amaso yawe asinzire, amatwi yawe yumve, umutima wawe wiyumvire. Aravuga ati; ni ko amaso yanje abona, amatwi yanje yumva, n’umutima wanje ukiyumvira. Aravuga ati; Naronse amakuru ‘Hari umukama yubaka inzu, hanyuma agategura inzimano, hanyuma akarungika uwo atumira mu nzimano, uwo wese yishuye umuhamagaro w’uwamuhamagaye akinjira mu nzu akarya ivyo kurya, umukama azomuhimbara. Ku rundi ruhande, uwo wese atazokwishura umuhamagaro w’uwumuhamagaye ntiyinjire mu nzu kandi ntarye ivyo kurya, ni ho Shebuja azomushavurira. Araheza ati; Shebuja ni Allah Subhanahu Wa Ta’ala, uwuhamagara ni Muhammad Shallallahu Alaihi Wasallam, inzu ni ubuyisilamu, ivyokurya ni ijuru.
Imam Darimi : 12
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مَيْمُونٍ التَّمِيمِيِّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ إِلَى الْبَطْحَاءِ وَمَعَهُ ابْنُ مَسْعُودٍ فَأَقْعَدَهُ وَخَطَّ عَلَيْهِ خَطًّا ثُمَّ قَالَ لَا تَبْرَحَنَّ فَإِنَّهُ سَيَنْتَهِي إِلَيْكَ رِجَالٌ فَلَا تُكَلِّمْهُمْ فَإِنَّهُمْ لَنْ يُكَلِّمُوكَ فَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ أَرَادَ ثُمَّ جَعَلُوا يَنْتَهُونَ إِلَى الْخَطِّ لَا يُجَاوِزُونَهُ ثُمَّ يَصْدُرُونَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ جَاءَ إِلَيَّ فَتَوَسَّدَ فَخِذِي وَكَانَ إِذَا نَامَ نَفَخَ فِي النَّوْمِ نَفْخًا فَبَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَوَسِّدٌ فَخِذِي رَاقِدٌ إِذْ أَتَانِي رِجَالٌ كَأَنَّهُمْ الْجِمَالُ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ بِيضٌ اللَّهُ أَعْلَمُ مَا بِهِمْ مِنْ الْجَمَالِ حَتَّى قَعَدَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ عِنْدَ رَأْسِهِ وَطَائِفَةٌ مِنْهُمْ عِنْدَ رِجْلَيْهِ فَقَالُوا بَيْنَهُمْ مَا رَأَيْنَا عَبْدًا أُوتِيَ مِثْلَ مَا أُوتِيَ هَذَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ عَيْنَيْهِ لَتَنَامَانِ وَإِنَّ قَلْبَهُ لَيَقْظَانُ اضْرِبُوا لَهُ مَثَلًا سَيِّدٌ بَنَى قَصْرًا ثُمَّ جَعَلَ مَأْدُبَةً فَدَعَا النَّاسَ إِلَى طَعَامِهِ وَشَرَابِهِ ثُمَّ ارْتَفَعُوا وَاسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ فَقَالَ لِي أَتَدْرِي مَنْ هَؤُلَاءِ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ هُمْ الْمَلَائِكَةُ قَالَ وَهَلْ تَدْرِي مَا الْمَثَلُ الَّذِي ضَرَبُوهُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ الرَّحْمَنُ بَنَى الْجَنَّةَ فَدَعَا إِلَيْهَا عِبَادَهُ فَمَنْ أَجَابَهُ دَخَلَ جَنَّتَهُ وَمَنْ لَمْ يُجِبْهُ عَاقَبَهُ وَعَذَّبَهُ
Twaramenyeshejwe ko [Al Hasan bin ‘Ali] yatubwiye [Abu Usamah] kuva kuri [Ja’far bin Maimun At Tamimi] kuva kuri [Abu Uthman An Nahdi] ko Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yagiye i Batha’ kandi ari kumwe na Ibn Mas’ud Alaint Radliyallahu’anhu, hanyuma twebwe na Rasulullah Ibn Mas’ud Radliyallahu’anhu. Mas’ud, aca asaba kwicara Ibn Mas’ud amukorera umurongo w’ugucapura. Hanyuma ati; Ntuzokwigere uva aha hantu, kuko hari abagabo bazohura nawe ntuzovugana na bo, na bo ntibazovugana nawe. Hanyuma Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam abandanya urugendo rwiwe aho yashaka hose. Hanyuma abantu bashika ku murongo w’ugucapura ntibawujabuka, hanyuma baja iyo Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam. Gushika ijoro riheze aza aho ndi arasinzira akoresheje itako ryanje nk’umusego wiwe, iyo asinziriye yumva impwemu yiwe. Igihe Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yari asinziriye ku itako ryanje, baraza abagabo bafise mu maso heza bambaye impuzu zose zera. Nimwiruhutse, ese ukuntu ari vyiza! Nuko umugwi wabo wicara ku mutwe wa Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam uwundi mugwi wicara ku ruhande rwacu barabwirana bati; Ntitwigeze tugira umusuku yahawe ingabire nk’iyo yahawe Nkurunziza Sallallahu Alaihi Wasallam. Uyu muntu amaso yiwe asinziriye ariko umutima wiwe uri maso, mugirire umugani. Erega, ni nk’umukuru yubaka ingoro, hanyuma akora isahani hanyuma atumira abantu ngo barye banywe, hanyuma abantu baduga mw’ijuru. Hanyuma Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam aravyuka muri ico gihe aca arambwira ati; urazi abo ari bo? Maze ndishura nti; Allah Subhanahu wa Ta’ala n’Intumwa yiwe ni bo babizi kuruta. Araheza ati; ni abamarayika. Araheza arongera ati; urazi ico ivyo bisigura? Nanje nti Allah Subhanahu wa Ta’ala n’Intumwa yiwe niwe azi neza, aca ambwira ati; Ar Rahman yubatse ijuru, aca ahamagara - atumira - abasuku biwe ngo baze kuri we, uwuzomwakira wese yinjira mw’ijuru uwo wese yonka azomuhana akamubabaza.
Imam Darimi : 13
أَخْبَرَنَا نُعَيْمُ بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ عَنْ بَحِيرٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو السُّلَمِيُّ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ السُّلَمِيِّ أَنَّهُ حَدَّثَهُمْ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ رَجُلٌ كَيْفَ كَانَ أَوَّلُ شَأْنِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كَانَتْ حَاضِنَتِي مِنْ بَنِي سَعْدِ بْنِ بَكْرٍ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَابْنٌ لَهَا فِي بَهْمٍ لَنَا وَلَمْ نَأْخُذْ مَعَنَا زَادًا فَقُلْتُ يَا أَخِي اذْهَبْ فَأْتِنَا بِزَادٍ مِنْ عِنْدِ أُمِّنَا فَانْطَلَقَ أَخِي وَمَكَثْتُ عِنْدَ الْبَهْمِ فَأَقْبَلَ طَائِرَانِ أَبْيَضَانِ كَأَنَّهُمَا نَسْرَانِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ أَهُوَ هُوَ قَالَ الْآخَرُ نَعَمْ فَأَقْبَلَا يَبْتَدِرَانِي فَأَخَذَانِي فَبَطَحَانِي لِلْقَفَا فَشَقَّا بَطْنِي ثُمَّ اسْتَخْرَجَا قَلْبِي فَشَقَّاهُ فَأَخْرَجَا مِنْهُ عَلَقَتَيْنِ سَوْدَاوَيْنِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ ائْتِنِي بِمَاءِ ثَلْجٍ فَغَسَلَ بِهِ جَوْفِي ثُمَّ قَالَ ائْتِنِي بِمَاءِ بَرَدٍ فَغَسَلَ بِهِ قَلْبِي ثُمَّ قَالَ ائْتِنِي بِالسَّكِينَةِ فَذَرَّهُ فِي قَلْبِي ثُمَّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ حُصْهُ فَحَاصَهُ وَخَتَمَ عَلَيْهِ بِخَاتَمِ النُّبُوَّةِ ثُمَّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ اجْعَلْهُ فِي كِفَّةٍ وَاجْعَلْ أَلْفًا مِنْ أُمَّتِهِ فِي كِفَّةٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا أَنَا أَنْظُرُ إِلَى الْأَلْفِ فَوْقِي أُشْفِقُ أَنْ يَخِرَّ عَلَيَّ بَعْضُهُمْ فَقَالَ لَوْ أَنَّ أُمَّتَهُ وُزِنَتْ بِهِ لَمَالَ بِهِمْ ثُمَّ انْطَلَقَا وَتَرَكَانِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرِقْتُ فَرَقًا شَدِيدًا ثُمَّ انْطَلَقْتُ إِلَى أُمِّي فَأَخْبَرْتُهَا بِالَّذِي لَقِيتُ فَأَشْفَقَتْ أَنْ يَكُونَ قَدْ الْتَبَسَ بِي فَقَالَتْ أُعِيذُكَ بِاللَّهِ فَرَحَلَتْ بَعِيرًا لَهَا فَجَعَلَتْنِي عَلَى الرَّحْلِ وَرَكِبَتْ خَلْفِي حَتَّى بُلْغَتِنَا إِلَى أُمِّي فَقَالَتْ أَدَّيْتُ أَمَانَتِي وَذِمَّتِي وَحَدَّثَتْهَا بِالَّذِي لَقِيتُ فَلَمْ يَرُعْهَا ذَلِكَ وَقَالَتْ إِنِّي رَأَيْتُ حِينَ خَرَجَ مِنِّي يَعْنِي نُورًا أَضَاءَتْ مِنْهُ قُصُورُ الشَّامِ
Yatubwiye [Nu’aim bin Hammad] yatubwiye [Baqiyyah] kuva kuri [Bahir] kuva kuri [Khalid bin ‘Ma’dan] yatubwiye [‘Abdur Rahman bin ‘Amr As Sulami] kuva kuri [‘Utbah bin ‘Abd As Sulami] Ko yababwiye, kandi yari umwe mu ba » ni ko Rasulullah w’Imana yabajije; Intango y’ubuzima bwawe yari iyihe, ewe Ntumwa y’Imana? Arishura ati; Mawe yanrera ico gihe yari umugore wo muri Bani Sa’d bin Bakr. Iciyo gihe, jewe n’uwundi mwana mutoyi wo muri uwo muryango twariko turaragira amatungo. Kuko tutazanye ibifungurwa, nabajije umugenzi wanje; Ewe mwenewacu, genda i muhira usabe mama wacu ivyo kurya. Hanyuma musazanje aragenda nanjye nsigara jenyene ndaraba amatungo. Bukwi na bukwi haza inyoni zibiri zera nk’inkukuma, imwe muri zo ibwira iyindi iti mbega vy’ukuri ni we? Nimwishure abandi; Egome! Hanyuma abo babiri barankikuza bankwega bansanza, hanyuma banca inda hanyuma bankura igitigu, baragica bakuramwo ibivyimba bibiri vyirabura. Maze umwe muri abo babiri abwira umugenzi wiwe ati; yampaye amazi y’urubura hanyuma arayakoresha mu kwoza inda. Hanyuma yongera ati; mpa amazi akonje’. Kandi yahora yoza umutima wanje. Araheza ati; mpa Nk’uko Sakina -ugutekana-! Hanyuma arawumijagira mu mutima wanje. Maze umwe muri bo abwira umugenzi wiwe ati; mumudode! Hanyuma arayidoda arayishirako ikimenyetso ca khatam nubuwah -igipfukisho c’Abahanuzi-. Maze umwe muri bo abwira umugenzi wiwe ati; umushire ku munzane umwe, ushire igihumbi c’abantu biwe ku munzane umwe. Hanyuma Rasulullah aravuga ati; ico gihe nabonye abantu igihumbi bari hejuru yanje rero natinya ko bamwe boza kungwako, hanyuma wa mugabo aca arongera ati; Iyo abantu biwe bamupima, nta gukeka ko yoba aremereye kuruta abantu biwe hanyuma bompi bakampa. Rasulullah ati; Narateye ubwoba cane nca nirukira ku muforoma wanje w’amazi ndamubwira ivyo vyari biherutse kunshikirwa. Yari ahangayitse ko hari ico nzoshikirwa aca arambwira ati; Ndasaba Allah Subhanahu wa Ta'ala ngo abakingire. Araheza ategura umusozi wiwe ngo agende anshira ku ngamiya aca angendako inyuma gushika dushitse kwa mama, aca abwira mama ati; Nari nararanguye mandat n’umuzigo nari nashizweko, aca ambwira ivyabaye. Ariko ivyo ntivyamubabaje, mbere na mawe aramwishura; Kera mbere narayibona igihe yariko irasohoka mu nda yanje, ni ukuvuga umuco ukayangana ku ntebe y’ubwami ya Siriya.
Imam Darimi : 14
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عِمْرَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عُثْمَانَ الْقُرَشِيُّ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ الْغِفَارِيِّ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ عَلِمْتَ أَنَّكَ نَبِيٌّ حَتَّى اسْتَيْقَنْتَ فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ أَتَانِي مَلَكَانِ وَأَنَا بِبَعْضِ بَطْحَاءِ مَكَّةَ فَوَقَعَ أَحَدُهُمَا عَلَى الْأَرْضِ وَكَانَ الْآخَرُ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ أَهُوَ هُوَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَزِنْهُ بِرَجُلٍ فَوُزِنْتُ بِهِ فَوَزَنْتُهُ ثُمَّ قَالَ فَزِنْهُ بِعَشَرَةٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ ثُمَّ قَالَ زِنْهُ بِمِائَةٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ ثُمَّ قَالَ زِنْهُ بِأَلْفٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَنْتَثِرُونَ عَلَيَّ مِنْ خِفَّةِ الْمِيزَانِ قَالَ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ لَوْ وَزَنْتَهُ بِأُمَّتِهِ لَرَجَحَهَا
Yatubwiye [Abdullah bin Imran] yatubwiye [Abu Daud] yatubwiye [Ja’far bin Utsman Al Qurasyi] avuye kuri [Uthman bin Urwah bin Az Zubair] avuye kuri [se wiwe] avuye kuri [Abu Dzar Al Ghifari] Radliyallahu’anhu, ati; Nabajije nti: Ewe Ntumwa y’Imana, womenya gute ko uri Nkurunziza? Umuhanuzi arishura ati; Ewe Abu Dzar abamarayika babiri baraje aho ndi igihe nari mu mwonga i Makka. Imwe muri zo imanuka kw’isi iyindi iri hagati y’ijuru n’isi. Umwe muri bo abwira umugenzi wiwe ati; ni we vy’ukuri? Nuko umugenzi wiwe arishura ati; Egome! Hanyuma yongera ati; Nimba ari ukwo, mupime n’umuntu, ni ho nzopimwa n’abantu cumi kandi nzobarusha uburemere. Hanyuma yongera ati; ‘Mumupime n’abantu ijana’, ni co gituma nanje bapima nkaba ndabaremereye. Hanyuma yongera ati; ‘None wipime n’abantu igihumbi’, niho nanje ndapimwa ndabaremera. Iciyo gihe nasa n’uwubona bariko baratera imbere kubera ubugoyagoye bw’umunzane, maze umwe muri abo bamarayika babiri abwira umugenzi wiwe ati; Naho yopimwa n’abantu biwe bose, yari kuguma abaremereye.
Imam Darimi : 15
أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ خَلِيلٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُنَادِيهِمْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا أَنَا رَحْمَةٌ مُهْدَاةٌ
Yatubwiye [Ismail bin Khalil] yatubwiye [Ali bin Mushir] yatubwiye [Al Amasy] avuye kuri [Abu Salih], ati; Umuhanuzi w’Imana yigeze kubahamagara; Ewe bantu, vy’ukuri ndi imbabazi n’umurongozi.
Imam Darimi : 16
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ طَرِيفٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَقْبَلَ أَعْرَابِيٌّ فَلَمَّا دَنَا مِنْهُ قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ تُرِيدُ قَالَ إِلَى أَهْلِي قَالَ هَلْ لَكَ فِي خَيْرٍ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَ تَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ قَالَ وَمَنْ يَشْهَدُ عَلَى مَا تَقُولُ قَالَ هَذِهِ السَّلَمَةُ فَدَعَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهِيَ بِشَاطِئِ الْوَادِي فَأَقْبَلَتْ تَخُدُّ الْأَرْضَ خَدًّا حَتَّى قَامَتْ بَيْنَ يَدَيْهِ فَاسْتَشْهَدَهَا ثَلَاثًا فَشَهِدَتْ ثَلَاثًا أَنَّهُ كَمَا قَالَ ثُمَّ رَجَعَتْ إِلَى مَنْبَتِهَا وَرَجَعَ الْأَعْرَابِيُّ إِلَى قَوْمِهِ وَقَالَ إِنْ اتَّبَعُونِي أَتَيْتُكَ بِهِمْ وَإِلَّا رَجَعْتُ فَكُنْتُ مَعَكَ
Yatubwiye [Muhamadi bin Tharif] yatubwiye [Muhamadi bin Fudlail] yatubwiye [Abu Hayyan] avuye kuri [Atha] avuye kuri [Ibn Umar] Radliyallahu’anhu, ati; igihe twari kumwe na Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam mu rugendo twahuye n’Umunyaburayi w’Umubedouin maze tumaze kumwegera Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam aramubwira ati; mugiye hehe? Abanyaburayi b’Ababedouin barishura bati; Ndashaka guhura n’umuryango wanje. Maze Intumwa iti; woba ushaka ikintu ciza? Arishura ati; ukugira neza ni iki? Rasulullah ati; ni ukuvuga ko mushingira intahe ko ata mana ibereye gusengwa kiretse Allah Subhanahu wa Ta’ala kandi mushingira intahe ko Muhammad Shallallahu Alaihi Wasallam ari umusavyi wiwe n’Intumwa yiwe. Uwo munyaburayi w’umubeduini ati; none ni nde yokwemeza ukuri kw’ivyo wavuze? Intumwa yishura iti; Igiti ca Salamah, Nkurunziza yaramuhamagara igihe ico giti cari ku nkengera y’umusozi, hanyuma ico giti cegera Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam mu gucapura isi gushika ico giti gishitse imbere ya Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam. Intumwa yamusavye gushingira intahe incuro zitatu. Yaciye kandi atanga ubuhamya incuro zitatu nk’uko vyavuzwe na Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam, hanyuma ico giti kigaruka aho cakuriye. Uwo munyaburayi w’umubeduini asubira mu bantu biwe ati; Nibankurikiye nzobajana guhura na Nyakubahwa -Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam-, nimba bitabaye nzosubira guhura na Nyakubahwa, ngume nawe.
Imam Darimi : 17
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ خَرَجْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ وَكَانَ لَا يَأْتِي الْبَرَازَ حَتَّى يَتَغَيَّبَ فَلَا يُرَى فَنَزَلْنَا بِفَلَاةٍ مِنْ الْأَرْضِ لَيْسَ فِيهَا شَجَرٌ وَلَا عَلَمٌ فَقَالَ يَا جَابِرُ اجْعَلْ فِي إِدَاوَتِكَ مَاءً ثُمَّ انْطَلِقْ بِنَا قَالَ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى لَا نُرَى فَإِذَا هُوَ بِشَجَرَتَيْنِ بَيْنَهُمَا أَرْبَعُ أَذْرُعٍ فَقَالَ يَا جَابِرُ انْطَلِقْ إِلَى هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَقُلْ يُقَلْ لَكِ الْحَقِي بِصَاحِبَتِكِ حَتَّى أَجْلِسَ خَلْفَكُمَا فَرَجَعَتْ إِلَيْهَا فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَلْفَهُمَا ثُمَّ رَجَعَتَا إِلَى مَكَانِهِمَا فَرَكِبْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَسُولُ اللَّهِ بَيْنَنَا كَأَنَّمَا عَلَيْنَا الطَّيْرُ تُظِلُّنَا فَعَرَضَتْ لَهُ امْرَأَةٌ مَعَهَا صَبِيٌّ لَهَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنِي هَذَا يَأْخُذُهُ الشَّيْطَانُ كُلَّ يَوْمٍ ثَلَاثَ مِرَارٍ قَالَ فَتَنَاوَلَ الصَّبِيَّ فَجَعَلَهُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ مُقَدَّمِ الرَّحْلِ ثُمَّ قَالَ اخْسَأْ عَدُوَّ اللَّهِ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْسَأْ عَدُوَّ اللَّهِ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثًا ثُمَّ دَفَعَهُ إِلَيْهَا فَلَمَّا قَضَيْنَا سَفَرَنَا مَرَرْنَا بِذَلِكَ الْمَكَانِ فَعَرَضَتْ لَنَا الْمَرْأَةُ مَعَهَا صَبِيُّهَا وَمَعَهَا كَبْشَانِ تَسُوقُهُمَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ اقْبَلْ مِنِّي هَدِيَّتِي فَوَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا عَادَ إِلَيْهِ بَعْدُ فَقَالَ خُذُوا مِنْهَا وَاحِدًا وَرُدُّوا عَلَيْهَا الْآخَرَ قَالَ ثُمَّ سِرْنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَنَا كَأَنَّمَا عَلَيْنَا الطَّيْرُ تُظِلُّنَا فَإِذَا جَمَلٌ نَادٌّ حَتَّى إِذَا كَانَ بَيْنَ سِمَاطَيْنِ خَرَّ سَاجِدًا فَحَبَسَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَلَيَّ النَّاسَ مَنْ صَاحِبُ الْجَمَلِ فَإِذَا فِتْيَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ قَالُوا هُوَ لَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَمَا شَأْنُهُ قَالُوا اسْتَنَيْنَا عَلَيْهِ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً وَكَانَتْ بِهِ شُحَيْمَةٌ فَأَرَدْنَا أَنْ نَنْحَرَهُ فَنَقْسِمَهُ بَيْنَ غِلْمَانِنَا فَانْفَلَتَ مِنَّا قَالَ بِيعُونِيهِ قَالُوا لَا بَلْ هُوَ لَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ أَمَّا لِي فَأَحْسِنُوا إِلَيْهِ حَتَّى يَأْتِيَهُ أَجَلُهُ قَالَ الْمُسْلِمُونَ عِنْدَ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَحْنُ أَحَقُّ بِالسُّجُودِ لَكَ مِنْ الْبَهَائِمِ قَالَ لَا يَنْبَغِي لِشَيْءٍ أَنْ يَسْجُدَ لِشَيْءٍ وَلَوْ كَانَ ذَلِكَ كَانَ النِّسَاءُ لِأَزْوَاجِهِنَّ
Yaratumenyesheje [Ubaidullah bin Musa] avuye kuri [Isa bin Abdul Malik] avuye kuri [Abu Az Zubair] avuye kuri [Jabir] Radliyallahu’anhu, ati; Nasohotse na Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam mu rugendo kandi iyo ashaka kwiruhutsa yama yihisha kugira ngo ntaboneke. Ico gihe twari mu murima munini aho ata biti canke ibimenyetso vy’ubuzima vyariho maze ati; Ewe Yabiri, n’ushire amazi mu gitereko cawe, maze tubandanye urugendo rwacu. Jabir ati, twabandanije kugenda gushika aho tutaboneka. Bukwi na bukwi haba ibiti bibiri bifise urugendo rw’amatambwe ane hagati yavyo. Aravuga ati; Ndagusavye wegere igiti, umusabe ngo muvugane, azokwishura, umubwire ngo 'za ku giti kiri iruhande yawe kugira ngo nicare inyuma yanyu mwempi'. Ico giti kiramwegera - umugenzi wiwe, igiti cari iruhande yiwe - Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam aca yicara inyuma yabo bompi, hanyuma ivyo biti bibiri bisubira aho vyari. Inyuma y’aho twaciye tuja ku misozi yacu, maze nk’aho hejuru yacu hari inyoni idupfutse, hanyuma umugore n’uruyoya rwiwe barafata Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam, ati; Ewe Ntumwa y’Imana, umwana wanje mu vy’ukuri arahungabanywa na shetani incuro zitatu ku musi. Yabiri ati; hanyuma Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam afata uwo mwana amushira imbere y’imodoka yiwe aca avuga ati; Genda, wa mwansi wa Allah! Ndi Intumwa y’Imana. Intumwa yarabivuze incuro zitatu. Hanyuma arayisubiza uwo mugore. Twavuye mu rugendo rwacu, twaciye mu nzira y’intango, maze umugore n’umwana wiwe baradufata bafise intama zibiri yariko araragira. Araheza ati; 'Ewe Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam, ndagusavye wemere iyi ngabirano yanje, kubera Uwagutumye vy'ukuri, shetani ntazosubira kuza. ’ Aravuga ati; fata kimwe umusubize ikindi. Hanyuma turabandanya urugendo inyoni zisa n’iziriko ziradupfuka, bukwi na bukwi ingamiya irahunga, ariko ishitse ku bibanza bibiri vy’ibiti, ica irapfukama irapfukama maze Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam arayifata. Intumwa ibaza abantu iti; ‘Nimuze ngaha bantu, iyi ngamiya ni iya nde? Nuko abasore benshi bo mu ba Ansar barishura bati; ni uwacu, ewe Ntumwa y’Imana, ni ko yabajije; ni igiki ariko arashikirwa? Bamwishura bati: Twararushe no kumurera imyaka mirongo ibiri kandi yari afise ibinure vyinshi - yari yaravyibushe - rero twashaka kumukerera tukamusangira n’abana bacu, ariko araduhunga. Aravuga ati; ‘Sawa, rero n’uwugurishe gusa. '. Bamwishura bati: 'Ewe, ntaco bimaze, mushingantahe, ariko ingamiya izohagije nk'ingabirano- y'ubwami bwawe. Umuhanuzi ati; ‘Sawa, nimba ari uwanje rero umugirire neza, gushika apfuye. Iciyo gihe abayisilamu bati; Ewe Ntumwa y’Imana, turafise uburenganzira bwinshi bwo gupfukamira umwami w’ibikoko, ati; Si vyiza ko -ikiremwa- kimwe gipfukamira ikindi -kiremwa, iyo biba vyemewe rero abagore bokwemererwa gupfukamira abagabo babo.
Imam Darimi : 18
حَدَّثَنَا يَعْلَى حَدَّثَنَا الْأَجْلَحُ عَنْ الذَّيَّالِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَقْبَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى دُفِعْنَا إِلَى حَائِطٍ فِي بَنِي النَّجَّارِ فَإِذَا فِيهِ جَمَلٌ لَا يَدْخُلُ الْحَائِطَ أَحَدٌ إِلَّا شَدَّ عَلَيْهِ فَذَكَرُوا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَاهُ فَدَعَاهُ فَجَاءَ وَاضِعًا مِشْفَرَهُ عَلَى الْأَرْضِ حَتَّى بَرَكَ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ هَاتُوا خِطَامًا فَخَطَمَهُ وَدَفَعَهُ إِلَى صَاحِبِهِ ثُمَّ الْتَفَتَ فَقَالَ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ إِلَّا يَعْلَمُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَّا عَاصِيَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ
Yatubwiye [Ya’la] yatubwiye [Al Ajlah] kuva kuri [Adz Dzayyal bin Harmalah] kuva kuri [Jabir bin Abdullah] Radliyallahu’anhu ati; twagarutse tuvuye mu rugendo turi kumwe na Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam. Gushika dushitse mu gisagara kimwe c’i Bani Najjar, bukwi na bukwi hari ingamiya ibuza umuntu wese yipfuza kwinjira muri iyo murima. Ivyo vyamenyeshejwe Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam, aca araza aho ari, ahamagara iyo ngamiya. Ingamiya iraza ishira iminwa yayo hasi gushika ipfukamye imbere yiwe. Araheza ati; yafashe umugozi, hanyuma awubohera n’uwo mugozi, awusubiza nyen’uwo mugozi. Araheza araba inyuma ati; Nta n’umwe ari hagati y’ijuru n’isi ariko azi ko ndi intumwa ya Allah Subhanahu wa Ta’ala vy’ukuri kiretse abatumvira; kuva ku ma jini n’abantu.
Imam Darimi : 19
أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ امْرَأَةً جَاءَتْ بِابْنٍ لَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنِي بِهِ جُنُونٌ وَإِنَّهُ يَأْخُذُهُ عِنْدَ غَدَائِنَا وَعَشَائِنَا فَيُخَبَّثُ عَلَيْنَا فَمَسَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدْرَهُ وَدَعَا فَثَعَّ ثَعَّةً وَخَرَجَ مِنْ جَوْفِهِ مِثْلُ الْجِرْوِ الْأَسْوَدِ فَسَعَى
Yatubwiye [Al Hajjaj bin Minhal] yatubwiye [Hammad bin Salamah] avuye muri [Farqad As Sabakhi] avuye kuri [Said bin Jubair] avuye kuri [Ibn Abbas] Radliyallahu’anhu; ko umugore yaje n’umwana wiwe kwa Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam ati; ‘Ewe Ntumwa y’Imana, umwana wanje yari afise umuzimu, umuzimu wama winjira iyo turiko turarya ivyo kurya vyacu vya sasita n’ivya nimugoroba, ukatuvuga nabi. 'Hanyuma Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam aramusengera. Hanyuma araruha ikintu - nk’akabwana k’umwirabura - kiva mu kanwa kiwe hanyuma aragenda.
Imam Darimi : 20
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ الْعَبْدِيُّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ طَهْمَانَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْرِفُ حَجَرًا بِمَكَّةَ كَانَ يُسَلِّمُ عَلَيَّ قَبْلَ أَنْ أُبْعَثَ إِنِّي لَأَعْرِفُهُ الْآنَ
Yatubwiye [Muhamadi bin Said] yatubwiye [Yahya bin Abu Bakri Al Abdi] kuva kuri [Ibrahimu bin Thahman] kuva kuri [Simak] kuva kuri [Jabir bin Samura] Radliyallahu’anhu ati; Rasulullah ati; ’ Mu vy’ukuri ndazi ko i Mecca hari ibuye yandamukije imbere y’uko ntumwa. Mu vy’ukuri ndabizi vy’ukuri ubu’.