Imam Darimi : 81
أَخْبَرَنَا فَرْوَةُ بْنُ أَبِي الْمَغْرَاءِ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُخْتَارٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَرَضِهِ صُبُّوا عَلَيَّ سَبْعَ قِرَبٍ مِنْ سَبْعِ آبَارٍ شَتَّى حَتَّى أَخْرُجَ إِلَى النَّاسِ فَأَعْهَدَ إِلَيْهِمْ قَالَتْ فَأَقْعَدْنَاهُ فِي مِخْضَبٍ لِحَفْصَةَ فَصَبَبْنَا عَلَيْهِ الْمَاءَ صَبًّا أَوْ شَنَنَّا عَلَيْهِ شَنًّا الشَّكُّ مِنْ قِبَلِ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ فَوَجَدَ رَاحَةً فَخَرَجَ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَاسْتَغْفَرَ لِلشُّهَدَاءِ مِنْ أَصْحَابِ أُحُدٍ وَدَعَا لَهُمْ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ الْأَنْصَارَ عَيْبَتِي الَّتِي أَوَيْتُ إِلَيْهَا فَأَكْرِمُوا كَرِيمَهُمْ وَتَجَاوَزُوا عَنْ مُسِيئِهِمْ إِلَّا فِي حَدٍّ أَلَا إِنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِ اللَّهِ قَدْ خُيِّرَ بَيْنَ الدُّنْيَا وَبَيْنَ مَا عِنْدَ اللَّهِ فَاخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ وَظَنَّ أَنَّهُ يَعْنِي نَفْسَهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى رِسْلِكَ يَا أَبَا بَكْرٍ سُدُّوا هَذِهِ الْأَبْوَابَ الشَّوَارِعَ إِلَى الْمَسْجِدِ إِلَّا بَابَ أَبِي بَكْرٍ فَإِنِّي لَا أَعْلَمُ امْرَأً أَفْضَلَ عِنْدِي يَدًا فِي الصُّحْبَةِ مِنْ أَبِي بَكْرٍ
Ya gaya mana [Farwah bin Abu Al Maghra'] ya gaya mana [Ibrahim bin Mukhtar] daga [Muhammad bin Ishaq] daga [Muhammad bin Ka'ab] daga [Urwah] daga [Aisyah] Radliyallahu'anha ya ce: Annabi sallallahu 'alaihi wasallam' ya ce lokacin da yake rashin lafiya: "Ku zuba min bokiti bakwai na ruwa daga rijiyoyi bakwai daban-daban, domin in fito ga mutane don cika musu alkawuransu" mai ba da labari ya ce: "Don haka muka zaunar da shi a kan jirgin ruwa na Hafsah Radliyallahu'anha, muka yayyafa ko muka zuba masa ruwa - muka yayyafa shakkun edita ko muka zuba wannan daga Muhammad bin Ishaq -, sannan ya sami nutsuwa, sannan ya fito ya hau mimbari yana cewa: "Ansar su ne amintaccena kuma masu kiyaye sirrina, inda nake mafaka, sai dai idan sun karya shi da gaske; doka." Ka tuna, akwai wani bawan Allah Subhanahu wa Ta'ala wanda aka ba shi 'yancin zaɓa tsakanin duniya da abin da ke tare da Allah Subhanahu wa Ta'ala, don haka yana zaɓar abin da ke tare da Allah Subhanahu wa Ta'ala." Sai Abu Bakr Radliyallahu 'anhu ya yi kuka, yana tunanin an yi masa maganar Annabi sallallahu 'alaihi wasallam. Sai Annabi sallallahu 'alaihi wasallam ya ce: "Jira kaɗan, ya Abu Bakr, rufe shi ƙofofin hanyar da ke kaiwa ga masallaci (Nabawi) sai ƙofar Abu Bakr, domin ban san wani wanda ya fi muhimmanci a gare ni a abota da tsaro fiye da Abu Bakr, Radliyallahu 'anhu."
Imam Darimi : 82
أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ أُوذِنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالصَّلَاةِ فِي مَرَضِهِ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَلَمَّا سُرِّيَ عَنْهُ قَالَ هَلْ أَمَرْتُنَّ أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَقُلْتُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ فَقَالَ أَنْتُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَرُبَّ قَائِلٍ مُتَمَنٍّ وَيَأْبَى اللَّهُ وَالْمُؤْمِنُونَ
Ya gaya mana [Sa'id bin Manshur] ya gaya mana [Fulaih bin Sulaiman] daga [Sulaiman bin Abdurrahman] daga [Al Qasim bin Muhammad] daga [Aisyah] Radliyallahu'anha ya ce: "Rasulullah sallallahu 'Alaihi wa Aalam ya yarda a kira kiran sallah, sannan ya ce: "Ku umarci Abubakar ya jagoranci mutanen sallah," sannan ya suma. Da ya farfado, sai ya tambaya: "Shin na umarci Abubakar Radliyallahu'anhu ya jagoranci mutane? Sai ni (mai ba da labari) na ce: "Shin Abubakar ba mutum ne mai tawali'u wanda ke kuka cikin sauƙi ba, shin bai kamata ku umarci Umar kawai ba?" Sai Manzon Allah sallallahu 'alaihi wasallam ya ce: "Ah, kai kamar 'yan'uwan Yusufu kake, ka umarci Abubakar ya jagoranci mutane, mutane nawa ne ke mafarki amma Allah Subhaanallahu wa Ta'ala kuma muminai ba sa so."
Imam Darimi : 83
َخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ فَحُبِسَ بَقِيَّةَ يَوْمِهِ وَلَيْلَتَهُ وَالْغَدَ حَتَّى دُفِنَ لَيْلَةَ الْأَرْبِعَاءِ وَقَالُوا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنْ عُرِجَ بِرُوحِهِ كَمَا عُرِجَ بِرُوحِ مُوسَى فَقَامَ عُمَرُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنْ عُرِجَ بِرُوحِهِ كَمَا عُرِجَ بِرُوحِ مُوسَى وَاللَّهِ لَا يَمُوتُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى يَقْطَعَ أَيْدِيَ أَقْوَامٍ وَأَلْسِنَتَهُمْ فَلَمْ يَزَلْ عُمَرُ يَتَكَلَّمُ حَتَّى أَزْبَدَ شِدْقَاهُ مِمَّا يُوعِدُ وَيَقُولُ فَقَامَ الْعَبَّاسُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ مَاتَ وَإِنَّهُ لَبَشَرٌ وَإِنَّهُ يَأْسُنُ كَمَا يَأْسُنُ الْبَشَرُ أَيْ قَوْمِ فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ فَإِنَّهُ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ مِنْ أَنْ يُمِيتَهُ إِمَاتَتَيْنِ أَيُمِيتُ أَحَدَكُمْ إِمَاتَةً وَيُمِيتُهُ إِمَاتَتَيْنِ وَهُوَ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ مِنْ ذَلِكَ أَيْ قَوْمِ فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ فَإِنْ يَكُ كَمَا تَقُولُونَ فَلَيْسَ بِعَزِيزٍ عَلَى اللَّهِ أَنْ يَبْحَثَ عَنْهُ التُّرَابَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ مَا مَاتَ حَتَّى تَرَكَ السَّبِيلَ نَهْجًا وَاضِحًا فَأَحَلَّ الْحَلَالَ وَحَرَّمَ الْحَرَامَ وَنَكَحَ وَطَلَّقَ وَحَارَبَ وَسَالَمَ مَا كَانَ رَاعِي غَنَمٍ يَتَّبِعُ بِهَا صَاحِبُهَا رُءُوسَ الْجِبَالِ يَخْبِطُ عَلَيْهَا الْعِضَاهَ بِمِخْبَطِهِ وَيَمْدُرُ حَوْضَهَا بِيَدِهِ بِأَنْصَبَ وَلَا أَدْأَبَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِيكُمْ أَيْ قَوْمِ فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ قَالَ وَجَعَلَتْ أُمُّ أَيْمَنَ تَبْكِي فَقِيلَ لَهَا يَا أُمَّ أَيْمَنَ تَبْكِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ إِنِّي وَاللَّهِ مَا أَبْكِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَّا أَكُونَ أَعْلَمُ أَنَّهُ قَدْ ذَهَبَ إِلَى مَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ مِنْ الدُّنْيَا وَلَكِنِّي أَبْكِي عَلَى خَبَرِ السَّمَاءِ انْقَطَعَ قَالَ حَمَّادٌ خَنَقَتْ الْعَبْرَةُ أَيُّوبَ حِينَ بَلَغَ هَا هُنَا
Ya gaya mana [Sulaiman bin Harb] ya gaya mana [Hammad bin Zaid] daga [Ayyub] daga [Ikrimah] ya ce: "Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya mutu ranar Litinin amma ba a binne gawarsa ba a wannan rana, da yamma, da kuma washegari, don haka aka binne shi a daren Laraba, suka ce: "Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam bai mutu ba, sai dai ya hau sama da ruhinsa yayin da aka tashe Musa 'Alaihi wasallam. Sai Umar Radiyallahu anhu ya mike ya ce: "Hakika Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam bai mutu ba, amma an tashe shi da ruhinsa (zuwa sama) kamar yadda aka tashe Musa 'Alaihi wasallam. Wallahi Subhaanallahu wa Ta'ala, Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam bai mutu ba har sai da ya yanke hannayensu da harsunansu. Umar Radiyallahu anhu ya ci gaba da cewa (haka) har sai da kusurwoyin bakinsa suka yi kumfa saboda nasa. Barazana da kalmomi. Sai Abbas Radliyallahu'anhu ya miƙe ya ce: "Hakika Manzon Allah sallallahu'alaihi wasallam ya mutu, domin shi mutum ne na yau da kullun, kuma yana canzawa yayin da mutane ke canzawa, don haka binne abokinka, hakika ya fi daraja a wurin Allah Subhaanallahu wa Ta'ala fiye da idan ya mutu sau biyu, shin zai yiwu a kashe ka sau ɗaya kuma ya mutu sau biyu duk da cewa ya fi daraja a wurin Allah Subhaanallahu wa Ta'ala fiye da su? Ya ku mutane, ku binne abokinka, to idan ya kasance kamar abin da kuke faɗa, ba zai yi wa Allah Subhaanallahu wa Ta'ala wahala ba wajen nemo masa wurin kabari. Wallahi, hakika Manzon Allah sallallahu 'alaihi wasallam, bai mutu ba har sai da ya bar manhaji bayyananne, ya halatta abin da ke halal, ya haramta abin da ke haram, ya yi aure kuma ya sake shi, ya yi yaƙi kuma ya yi sulhu. Kuma babu wani makiyayi da ya gaji da bin awakinsa zuwa saman duwatsu, ya rushe bishiyoyi masu ƙaya da sandarsa, ya gyara tafkunan ruwansa da hannunsa, fiye da Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi). Yanzu yana cikinku, don haka ku binne abokinku." Ya ce: "Ummu Aiman Radliyallahu 'anha ta yi kuka, sai aka tambaye ta, 'Ya Ummu Aiman, kina kuka ne ga Manzon Allah sallallahu 'alaihi wasallam?' ya amsa: 'Wallahi, ba na kuka ne ga Manzon Allah sallallahu 'alaihi wasallam ba. Kin san na san cewa ya tafi wata ƙasa mafi kyau fiye da wannan duniya, amma ina kuka ne saboda an katse labarin sama (wahayi). " Hammad Rahimahullah: "Ayyub ya fashe da kuka lokacin da kalmomin Ummu Aiman suka isa nan.
Imam Darimi : 84
أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ سَعِيدٍ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ هُوَ ابْنُ إِسْحَقَ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنِي يَعِيشُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنِي مَكْحُولٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَصَابَ أَحَدَكُمْ مُصِيبَةٌ فَلْيَذْكُرْ مُصِيبَتَهُ بِي فَإِنَّهَا مِنْ أَعْظَمِ الْمَصَائِبِ
Ya gaya mana [Abdul Wahab bin Sa'id Ad Dimasyqi] ya gaya mana [Syu'aib Ibn Ishaq], ya gaya mana [Al 'Auza'i] ya gaya mini [Ya'isy bin Al Walid] ya gaya mini [Makhul] cewa Annabi sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Idan ɗaya daga cikinku ya kamu da wata masifa, to ku yi tunanin cewa bala'in da ya same shi ya same ni, to zai zama bala'i mafi girma."
Imam Darimi : 85
أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا فِطْرٌ عَنْ عَطَاءٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَصَابَ أَحَدَكُمْ مُصِيبَةٌ فَلْيَذْكُرْ مُصَابَهُ بِي فَإِنَّهَا مِنْ أَعْظَمِ الْمَصَائِبِ
An ruwaito mana cewa [Abu Nu'aim] ya ba mu labarin [Fithr] daga [Atha'] ya ce: Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam: "Idan wata masifa ta same daya daga cikinku to ku yi tunanin ta same ni, to wannan yana daya daga cikin manyan bala'o'i."
Imam Darimi : 86
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عُمَرَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ مَا سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ يَذْكُرُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَطُّ إِلَّا بَكَى
Ya gaya mana [Muhammad bin Ahmad bin Abu Khalaf] ya gaya mana [Sufyan] daga [Amr bin Muhammad] daga [mahaifinsa] ya ce: "Ban ji [Ibnu Umar] yana tuna Annabi sallallahu alaihi wasallam ba sai shi yana kuka."
Imam Darimi : 87
أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ فَاطِمَةَ قَالَتْ يَا أَنَسُ كَيْفَ طَابَتْ أَنْفُسُكُمْ أَنْ تَحْثُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ التُّرَابَ وَقَالَتْ يَا أَبَتَاهْ مِنْ رَبِّهِ مَا أَدْنَاهْ وَا أَبَتَاهْ جَنَّةُ الْفِرْدَوْسِ مَأْوَاهْ وَا أَبَتَاهْ إِلَى جِبْرِيلَ نَنْعَاهْ وَا أَبَتَاهْ أَجَابَ رَبًّا دَعَاهْ قَالَ حَمَّادٌ حِينَ حَدَّثَ ثَابِتٌ بَكَى و قَالَ ثَابِتٌ حِينَ حَدَّثَ أَنَسٌ بَكَى
[Abu An Nu'man] ya ba mu labari [Hammad bin Zaid] daga [Tsabit] daga [Anas bin Malik] Radliyallahu'anhu cewa [Fatimah] Radliyallahu'anha ya tambaya: "Ya Anas, ta yaya kake son yayyafa ƙasa a kan (kabarin) Manzon Allah sallallahu 'alaihi wasallam? Kuma Fatimah tana karanta ƙorafe-ƙorafenta: "Ya mahaifina wanda yake kusa da Ubangijinsa, Ya mahaifina wanda aljannarsa ce wurin dawowarsa, Ya mahaifina wanda muka sanar da Jibrilu 'Aalaihissalam game da mutuwarsa, Ya mahaifina wanda ya amsa wa Ubangijinsa lokacin da ya kira shi". Hammad Rahimahullah ya ce: "Lokacin da Thabit ya isar da wannan hadisin, sai ya yi kuka". Thabit ya ce: "Anas Radliyallahu'anhu lokacin da ya isar da wannan hadisin sai ya yi kuka".
Imam Darimi : 88
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ وَذَكَرَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ شَهِدْتُهُ يَوْمَ دَخَلَ الْمَدِينَةَ فَمَا رَأَيْتُ يَوْمًا قَطُّ كَانَ أَحْسَنَ وَلَا أَضْوَأَ مِنْ يَوْمٍ دَخَلَ عَلَيْنَا فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَشَهِدْتُهُ يَوْمَ مَوْتِهِ فَمَا رَأَيْتُ يَوْمًا كَانَ أَقْبَحَ وَلَا أَظْلَمَ مِنْ يَوْمٍ مَاتَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ya gaya mana ['Affan] ya gaya mana [Hammad Salamah] daga [Tsabit] daga [Anas] Radliyallahu 'anhu ya tuna da Annabi sallallahu 'alaihi wasallam, "Na shaida shi lokacin da ya shiga Madina, ban taɓa ganin rana mafi kyau da haske fiye da ranar da Manzon Allah sallallahu 'alaihi wasallam ya zo Madina ba, kuma na shaida ranar mutuwarsa, don haka ban ga wata rana da ta fi muni da muni ba fiye da ranar da Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) ya mutu."
Imam Darimi : 89
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُطِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي عَبْدِ الْجَلِيلِ عَنْ أَبِي حَرِيزٍ الْأَزْدِيِّ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلَامٍ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَجِدُكَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَائِمًا عِنْدَ رَبِّكَ وَأَنْتَ مُحْمَارَّةٌ وَجْنَتَاكَ مُسْتَحْيٍ مِنْ رَبِّكَ مِمَّا أَحْدَثَتْ أُمَّتُكَ مِنْ بَعْدِكَ
Ya gaya mana [Abdullahi bin Muthi] ya gaya mana [Husyaim] daga [Abu Abdul Jalil] daga [Abu Hariz Al Azdi] ya ce: "Abdullahi bin Salam ya ce wa Annabi sallallahu alaihi wasallam: 'Ya Manzon Allah, mun gan ka tsaye a gefen Ubangijinka, fuskarka ta yi ja (ta yi ja kaɗan) yayin da goshinka ke jin kunyar Ubangijinka saboda ayyukan da mutanenka suka yi bayan ka (mutu)."
Imam Darimi : 90
أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ كَثِيرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ شُرَيْحٍ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ الْقُرَشِيِّ عَنْ أَبِي قُرَّةَ مَوْلَى أَبِي جَهْلٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ هَذِهِ السُّورَةَ لَمَّا أُنْزِلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيَخْرُجُنَّ مِنْهَا أَفْوَاجًا كَمَا دَخَلُوهُ أَفْوَاجًا
Da ya ruwaito mana [Al Qasim bn Katsir] ya ce: “Na ji (Abdurrahman bin Syuraih) ya ce daga [Abu Al Aswad Al Qurasyi] daga [Abu Farwah] – tsohon bawan Abu Jahal – daga [Abu Hurairah] Radliyallahu’anhu Daga Annabi Sallallahu Alaihi Wasallama ya ce: “Hakika JASHAR ta sauka, “A lokacin da wannan wasiqa ta JIRA’I (A.S). FATHU WA RAITANNASA YADKHULUNA FI DIINILLAHI AFWAAJAA" (Lokacin da taimakon Allah Suhaanallahu Wa Ta'ala ya zo. Kuma ka ga mutane suna shiga addinin Allah da yawa) -Qs. Nashr: 1-2-. Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya ce: "Hakika za su bar (addininsu) da yawa kamar yadda suka shige shi da yawa".
Imam Darimi : 91
أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرٍ الْمِصْرِيُّ عَنْ سُلَيْمَانَ أَبِي أَيُّوبَ الْخُزَاعِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأُمَوِيِّ عَنْ مَعْرُوفِ بْنِ خَرَّبُوذَ الْمَكِّيِّ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ قَالَ دَخَلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْأَهْتَمِ عَلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ مَعَ الْعَامَّةِ فَلَمْ يُفْجَأْ عُمَرُ إِلَّا وَهُوَ بَيْنَ يَدَيْهِ يَتَكَلَّمُ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ اللَّهَ خَلَقَ الْخَلْقَ غَنِيًّا عَنْ طَاعَتِهِمْ آمِنًا لِمَعْصِيَتِهِمْ وَالنَّاسُ يَوْمَئِذٍ فِي الْمَنَازِلِ وَالرَّأْيِ مُخْتَلِفُونَ فَالْعَرَبُ بِشَرِّ تِلْكَ الْمَنَازِلِ أَهْلُ الْحَجَرِ وَأَهْلُ الْوَبَرِ وَأَهْلُ الدَّبَرِ يُحْتَازُ دُونَهُمْ طَيِّبَاتُ الدُّنْيَا وَرَخَاءُ عَيْشِهَا لَا يَسْأَلُونَ اللَّهَ جَمَاعَةً وَلَا يَتْلُونَ لَهُ كِتَابًا مَيِّتُهُمْ فِي النَّارِ وَحَيُّهُمْ أَعْمَى نَجِسٌ مَعَ مَا لَا يُحْصَى مِنْ الْمَرْغُوبِ عَنْهُ وَالْمَزْهُودِ فِيهِ فَلَمَّا أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَنْشُرَ عَلَيْهِمْ رَحْمَتَهُ بَعَثَ إِلَيْهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ { عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ } صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَلَيْهِ السَّلَامُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ فَلَمْ يَمْنَعْهُمْ ذَلِكَ أَنْ جَرَحُوهُ فِي جِسْمِهِ وَلَقَّبُوهُ فِي اسْمِهِ وَمَعَهُ كِتَابٌ مِنْ اللَّهِ نَاطِقٌ لَا يُقَدَّمُ إِلَّا بِأَمْرِهِ وَلَا يُرْحَلُ إِلَّا بِإِذْنِهِ فَلَمَّا أُمِرَ بِالْعَزْمَةِ وَحُمِلَ عَلَى الْجِهَادِ انْبَسَطَ لِأَمْرِ اللَّهِ لَوْثُهُ فَأَفْلَجَ اللَّهُ حُجَّتَهُ وَأَجَازَ كَلِمَتَهُ وَأَظْهَرَ دَعْوَتَهُ وَفَارَقَ الدُّنْيَا تَقِيًّا نَقِيًّا ثُمَّ قَامَ بَعْدَهُ أَبُو بَكْرٍ فَسَلَكَ سُنَّتَهُ وَأَخَذَ سَبِيلَهُ وَارْتَدَّتْ الْعَرَبُ أَوْ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ مِنْهُمْ فَأَبَى أَنْ يَقْبَلَ مِنْهُمْ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا الَّذِي كَانَ قَابِلًا انْتَزَعَ السُّيُوفَ مِنْ أَغْمَادِهَا وَأَوْقَدَ النِّيرَانَ فِي شُعُلِهَا ثُمَّ رَكِبَ بِأَهْلِ الْحَقِّ أَهْلَ الْبَاطِلِ فَلَمْ يَبْرَحْ يُقَطِّعُ أَوْصَالَهُمْ وَيَسْقِي الْأَرْضَ دِمَاءَهُمْ حَتَّى أَدْخَلَهُمْ فِي الَّذِي خَرَجُوا مِنْهُ وَقَرَّرَهُمْ بِالَّذِي نَفَرُوا عَنْهُ وَقَدْ كَانَ أَصَابَ مِنْ مَالِ اللَّهِ بَكْرًا يَرْتَوِي عَلَيْهِ وَحَبَشِيَّةً أَرْضَعَتْ وَلَدًا لَهُ فَرَأَى ذَلِكَ عِنْدَ مَوْتِهِ غُصَّةً فِي حَلْقِهِ فَأَدَّى ذَلِكَ إِلَى الْخَلِيفَةِ مِنْ بَعْدِهِ وَفَارَقَ الدُّنْيَا تَقِيًّا نَقِيًّا عَلَى مِنْهَاجِ صَاحِبِهِ ثُمَّ قَامَ بَعْدَهُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَمَصَّرَ الْأَمْصَارَ وَخَلَطَ الشِّدَّةَ بِاللِّينِ وَحَسَرَ عَنْ ذِرَاعَيْهِ وَشَمَّرَ عَنْ سَاقَيْهِ وَأَعَدَّ لِلْأُمُورِ أَقْرَانَهَا وَلِلْحَرْبِ آلَتَهَا فَلَمَّا أَصَابَهُ قَيْنُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَمَرَ ابْنَ عَبَّاسٍ يَسْأَلُ النَّاسَ هَلْ يُثْبِتُونَ قَاتِلَهُ فَلَمَّا قِيلَ قَيْنُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ اسْتَهَلَّ يَحْمَدُ رَبَّهُ أَنْ لَا يَكُونَ أَصَابَهُ ذُو حَقٍّ فِي الْفَيْءِ فَيَحْتَجَّ عَلَيْهِ بِأَنَّهُ إِنَّمَا اسْتَحَلَّ دَمَهُ بِمَا اسْتَحَلَّ مِنْ حَقِّهِ وَقَدْ كَانَ أَصَابَ مِنْ مَالِ اللَّهِ بِضْعَةً وَثَمَانِينَ أَلْفًا فَكَسَرَ لَهَا رِبَاعَهُ وَكَرِهَ بِهَا كَفَالَةَ أَوْلَادِهِ فَأَدَّاهَا إِلَى الْخَلِيفَةِ مِنْ بَعْدِهِ وَفَارَقَ الدُّنْيَا تَقِيًّا نَقِيًّا عَلَى مِنْهَاجِ صَاحِبَيْهِ ثُمَّ إِنَّكَ يَا عُمَرُ بُنَيُّ الدُّنْيَا وَلَّدَتْكَ مُلُوكُهَا وَأَلْقَمَتْكَ ثَدْيَيْهَا وَنَبَتَّ فِيهَا تَلْتَمِسُهَا مَظَانَّهَا فَلَمَّا وُلِّيتَهَا أَلْقَيْتَهَا حَيْثُ أَلْقَاهَا اللَّهُ هَجَرْتَهَا وَجَفَوْتَهَا وَقَذِرْتَهَا إِلَّا مَا تَزَوَّدْتَ مِنْهَا فَالْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَلَا بِكَ حَوْبَتَنَا وَكَشَفَ بِكَ كُرْبَتَنَا فَامْضِ وَلَا تَلْتَفِتْ فَإِنَّهُ لَا يَعِزُّ عَلَى الْحَقِّ شَيْءٌ وَلَا يَذِلُّ عَلَى الْبَاطِلِ شَيْءٌ أَقُولُ قَوْلِي وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لِي وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ قَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَكَانَ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ يَقُولُ فِي الشَّيْءِ قَالَ لِيَ ابْنُ الْأَهْتَمِ امْضِ وَلَا تَلْتَفِتْ
[Abu Bakr Al Mishri] ya ba ni rahoto daga [Sulaiman Abu Ayyub Al Khuza'i] daga [Yahya bin Sa'id Al Umawi] daga [Ma'ruf bin Kharrabudz Al Makki] daga [Khalid bin Ma'dan] ya ce: "[Abdullah bin Al Ahtam] ya haɗu da Umar bin Abdul'aziz tare da mutane. Umar bai yi komai ba, ba zato ba tsammani Abdullah bin Al Ahtam Rahimahullah yana tsaye a gabansa kuma nan da nan ya yi magana, ya yabi Allah Subhaanallahu wa Ta'ala ya yabe Shi, sannan ya ce: "Amma ba'd. Hakika, Allah Subhaanallahu wa Ta'ala ya halicci mutane kuma ba ya buƙatar biyayyarsu, koyaushe yana lafiya daga zunubansu. A wancan lokacin mutane suna cikin matakai da ra'ayoyi daban-daban, kuma Larabawa suna cikin mafi munin matsayi. Mazauna birni, mazauna ƙauye da mazauna tsaunuka ana hana su daga alherin duniya da jin daɗinta, gabaɗaya ba su san yadda za su roƙi Allah Subhaanallahu wa Ta'ala ba, kuma ba sa karanta littafinSa, waɗanda suka mutu suna cikin wuta kuma waɗanda ke rayuwa a cikin yanayi makaho ga shiriya da ƙazanta, suna da matsaloli marasa adadi masu ban ƙyama da ban haushi. Lokacin da Allah Subhaanallahu wa Ta'ala yake son ya yaɗa musu rahamarsa, Ya aiko da Manzo daga gare su, wanda yake da halayyar "'AZIIZUN 'ALAIHIM MA ANITTUM HARIISUN 'ALAIKUM BIL MU'MININA RAUFURRAHIM" (Wutar da kuke sha ta ji sosai, yana son imani da ceto a gare ku, mai tausayi da tausayi ga muminai) -Q. A Taubah: 128. Allah Subhaanallahu wa Ta'ala Ya yi masa albarka, wadata, rahama da albarka. Duk da haka, da dukkan kyawawan halayensa, wannan bai hana su ji rauni a jikinsa ba, suna ba shi munanan lakabi, duk da cewa yana ɗauke da littafi wanda ya yi magana daga Allah, bai faɗi komai ba sai abin da Ya umarta, bai tafi ba sai idan Ya ba shi izini. Don haka lokacin da aka umarce shi da ya dage zuciyarsa, ya ɗauki nauyin jihadi, ƙarfinsa ya miƙe don aiwatar da umarnin Allah Subhaanallahu Ta'ala don Allah Ya bayyana shaidarsa kuma Ya kiyaye kalmominSa, da kuma nuna wa'azinsa. Kuma ya mutu cikin halin ibada da tsafta. Sai Abu Bakr Radliyallahu Anhu ya gaje shi ya bi sunnarsa, yana bin tafarkinsa, amma (wasu daga cikin) Larabawa sun yi ridda ko duk wanda ya yi haka, sai Abu Bakr ya ƙi karɓar su bayan (mutuwar) Manzon Allah sallallahu Alaihi Wasallam ban da waɗanda suke son karɓe shi, ya zare takobinsa daga kubensa ya kunna wuta don ta kasance tare da fitilarsa (ya karɓi manufar yaƙinsa), sannan tare da masu kare gaskiya ya kawar da masu tsattsauran ra'ayi. mugunta. Bai taɓa daina yaƙi da shayar da ƙasa da jininsu ba, har sai da ya mayar da su cikin addinin da suka yi watsi da shi, ya kuma sake tabbatar da su a cikin koyarwar da suka ƙi. Kuma ya sami taska ta Allah (ghanimah) a cikin siffar ƙananan raƙuma, wanda ya gamsu da shi, kuma ya sami wata mace ta Habasyah wadda ta shayar da ɗansa nono, wanda a lokacin da ta mutu ya yi tunanin toshewar makogwaronsa ne. A ƙarshe ya miƙa wannan aikin ga khalifa bayansa, kuma ya bar duniya cikin halin ibada da tsafta ta hanyar riƙe manhajin abokinsa (Annabi sallallahu 'alaihi wasallam). Sai Umar ɗan Khattab ya zama khalifa a bayansa; Ya gina kuma ya wadata birane da dama, ya haɗa ƙarfi da tawali'u, ya naɗe hannayensa da 'yan maraƙinsa (ma'ana ya yi aiki tuƙuru gwargwadon iyawarsa), ya shirya duk abin da ke kewaye da matsalar, kuma ya shirya dukkan kayan aiki don yaƙi, don haka lokacin da bawan Mughirah bin Syu`bah Radliyallahu'anhu ya daba masa wuka, sai ya gaya wa Ibn Abbas Radliyallahu'anhu ya tambayi mutane, "Shin mutane sun tabbatar da mai kisan?" Lokacin da labari ya zo cewa mai kisan "bawan Mughirah bin Syu`bah ne" sai ya yi ihu da ƙarfi yana yabon Ubangijinsa, domin wanda ya daba masa wuka ba mutum ne mai hakki a fai` ba don haka zai iya jayayya cewa ya halatta jininsa don dalilin yin haƙƙinsa. Umar ya sami kusan dukiyar Allah Subhaanallahu wa Ta'ala ta kai kusan dubu tamanin, har ma ya sayar da gidansa saboda yana damuwa cewa zai iya zama abin dogaro ga 'ya'yansa. Sai ya miƙa waɗannan taskokin ga khalifa da ya zo bayansa, shi kuma (Umar Radliyallahu'anhu) ya bar duniya cikin halin ibada da tsafta bisa ga tsarin abokinsa. Sai ya Umar bin Abd Aziz, duniya ta haifi mulki a gare ka kuma ta ba ka nonuwanta guda biyu, kuma ka girma a can kana neman wurin zama, lokacin da aka ba ka wannan iko, maimakon haka ka jefar da shi inda Allah Subhaanallahu wa Ta'ala ya jefar da shi, ka yi watsi da shi, ka ɗauke shi abin ƙyama, kuma ka ɗauke shi ƙazanta sai abin da ka ɗauka a matsayin tanadi. Godiya ta tabbata ga Allah Subhaanallahu wa Ta'ala, saboda Kai ne ake tsarkake zunubanmu, bala'o'inmu suna bayyana, don haka ka ci gaba da tafiya, kada ka waiwaya baya, domin babu abin da zai iya kayar da abin da yake daidai, kuma babu abin da zai iya kayar da abin da ba daidai ba. Ya isa in faɗi waɗannan kalmomin, ina roƙon Allah Subhaanallahu wa Ta'ala gafara a gare ni da kuma ga muminai da muminai." Khalid bin Ma'dan Rahimahullah ya ce: "Sai Umar bin Abdul Aziz ya faɗi wani abu." Ibn Haitsam ya ce mini: "Ka ci gaba kada ka waiwaya baya."
Imam Darimi : 92
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مَالِكٍ النُّكْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو الْجَوْزَاءِ أَوْسُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قُحِطَ أَهْلُ الْمَدِينَةِ قَحْطًا شَدِيدًا فَشَكَوْا إِلَى عَائِشَةَ فَقَالَتْ انْظُرُوا قَبْرَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاجْعَلُوا مِنْهُ كِوًى إِلَى السَّمَاءِ حَتَّى لَا يَكُونَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ السَّمَاءِ سَقْفٌ قَالَ فَفَعَلُوا فَمُطِرْنَا مَطَرًا حَتَّى نَبَتَ الْعُشْبُ وَسَمِنَتْ الْإِبِلُ حَتَّى تَفَتَّقَتْ مِنْ الشَّحْمِ فَسُمِّيَ عَامَ الْفَتْقِ
An gaya mana [Abu Nu'man] ya gaya mana [Sa'id bin Zaid] ya gaya mana [Umar bin Malik An Nukri] ya gaya mana [Abu Al Jauza` Aus bin Abdullah], ya ce: "Wata rana mutanen Madina sun fuskanci fari mai tsanani, kuma a lokacin sun kai ƙara ga [Aisha] Radliyallahu 'anha, sannan ta ce: "Ku je kabarin Annabi sallallahu 'alaihi wasallam, ku yi rami zuwa sama kada ku bari rufin ya kasance tsakaninta da sama. Sai Abu Al Jauza` ya ci gaba da labarinsa: "sannan mutanen Madina suka yi abin da Aisha Radliyallahu 'anha ta umarta, bayan haka, ruwan sama ya sauka kuma ciyawar ta girma kuma dabbobin suka yi lafiya. Saboda haka ana kiran wannan shekarar da shekarar nasara."
Imam Darimi : 93
أَخْبَرَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ لَمَّا كَانَ أَيَّامُ الْحَرَّةِ لَمْ يُؤَذَّنْ فِي مَسْجِدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثًا وَلَمْ يُقَمْ وَلَمْ يَبْرَحْ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ مِنْ الْمَسْجِدِ وَكَانَ لَا يَعْرِفُ وَقْتَ الصَّلَاةِ إِلَّا بِهَمْهَمَةٍ يَسْمَعُهَا مِنْ قَبْرِ النَّبِيِّ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
An ruwaito mana daga [Marwan bin Muhammad] daga [Sa'id bin Abdul Aziz] cewa ya ce: "Lokacin da akwai mummunan lokacin rani, babu kiran sallah a masallacin Nabawi sau uku, haka nan Iqamah. Kuma, [Sa'id bin Al Musayyib] bai fito daga masallacin Annabi sallallahu alaihi wasallam ba. Bai san lokacin sallah ba sai bayan ya ji muryoyi daga inda kabarin Annabi sallallahu alaihi wasallam yake. Sannan ya bayyana ma'anarta.
Imam Darimi : 94
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي خَالِدٌ هُوَ ابْنُ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدٍ هُوَ ابْنُ أَبِي هِلَالٍ عَنْ نُبَيْهِ بْنِ وَهْبٍ أَنَّ كَعْبًا دَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ فَذَكَرُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ كَعْبٌ مَا مِنْ يَوْمٍ يَطْلُعُ إِلَّا نَزَلَ سَبْعُونَ أَلْفًا مِنْ الْمَلَائِكَةِ حَتَّى يَحُفُّوا بِقَبْرِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَضْرِبُونَ بِأَجْنِحَتِهِمْ وَيُصَلُّونَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا أَمْسَوْا عَرَجُوا وَهَبَطَ مِثْلُهُمْ فَصَنَعُوا مِثْلَ ذَلِكَ حَتَّى إِذَا انْشَقَّتْ عَنْهُ الْأَرْضُ خَرَجَ فِي سَبْعِينَ أَلْفًا مِنْ الْمَلَائِكَةِ يَزِفُّونَهُ
An gaya mana [Abdullah bin Salih] ya gaya mini, [Al Laits] ya gaya mini, [Khalid Ibnu Yazid], daga [Sa`id Ibnu Abu Hilal] daga [Nubaih bin Wahb] cewa Ka'ab ya zo ya ziyarci Aisyah Radliyallahu 'anha. Sai sahabbai suka ambaci sunan Annabi sallallahu 'alaihi wasallam, [Ka'ab] ya ce: "Ba wata rana (ta shude) sai mala'iku dubu sun sauko suka kewaye kabarin Annabi sallallahu 'alaihi wasallam, suna girgiza fikafikansu suna yi wa Annabi sallallahu 'alaihi wasallam salati. Har sai da yamma ta yi, suna hawa (zuwa sama), mala'iku kuma suna saukowa kamar haka kuma suna yin haka kamar da, har sai da ƙasa ta tsage, Allah ya fito tare da mala'iku dubu saba'in."
Imam Darimi : 95
أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ أَخْبَرَنَا ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنِي خَالِدُ بْنُ مَعْدَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ قَالَ صَلَّى لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الْفَجْرِ ثُمَّ وَعَظَنَا مَوْعِظَةً بَلِيغَةً ذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ وَوَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ فَقَالَ قَائِلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَأَنَّهَا مَوْعِظَةُ مُوَدِّعٍ فَأَوْصِنَا فَقَالَ أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَإِنْ كَانَ عَبْدًا حَبَشِيًّا فَإِنَّهُ مَنْ يَعِشْ مِنْكُمْ بَعْدِي فَسَيَرَى اخْتِلَافًا كَثِيرًا فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسَنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيِّينَ عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ وَإِيَّاكُمْ وَالْمُحْدَثَاتِ فَإِنَّ كُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ و قَالَ أَبُو عَاصِمٍ مَرَّةً وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدَثَاتِ الْأُمُورِ فَإِنَّ كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ
Ya gaya mana [Abu 'Ashim] ya gaya mana [Tsaur bin Yazid] ya gaya min [Khalid bin Ma'dan] daga [Abdur Rahman bin 'Amr] daga ['Irbadl bin Sariah] ya ce: "Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) ya yi sallar asuba tare da mu, sannan ya ba mu shawara mai zurfi har sai da hawayenmu suka zubo, muka yi rawar jiki a hankali, sai wani ya tambaya; "Ya Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi), kamar dai wannan shawara ita ce shawara ta ƙarshe (da ka bayar), to ka ba mu wasiyya." Sai Ya Ce: "Ina Umartar Ku Da Ku Ji Tsoron Allah Subhaanallahu Wa Ta'ala Kuma Ku Sauya Ku Yi Wa Shugabanni Biyayya, Ko Da Yake Bawan Habasyah Ne, A Gaskiya Duk Wanda Yake Rayuwa A Bayana Daga Cikinku Zai Ga Banbanci Da Yawa, To Dole Ne Ku Bi Sunnata Da Sunnar Khulafa`urrasyidin, Ku Cinye Ta Da Hakoranku (Ku Riƙe Ta), Ku Yi Hattara Da Duk Wani Sabon Abu (Bidi'ah), Domin Duk Wani Sabon Abu Bidi'ah Ne." Abu 'Ashim Ya Ce: "Ya Kamata Ku Yi Hattara Da Sabbin Abu (A Addini), Domin Duk Wani Sabon Abu Bidi'ah Ne."
Imam Darimi : 96
أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ كَانَ مَنْ مَضَى مِنْ عُلَمَائِنَا يَقُولُونَ الِاعْتِصَامُ بِالسُّنَّةِ نَجَاةٌ وَالْعِلْمُ يُقْبَضُ قَبْضًا سَرِيعًا فَنَعْشُ الْعِلْمِ ثَبَاتُ الدِّينِ وَالدُّنْيَا وَفِي ذَهَابِ الْعِلْمِ ذَهَابُ ذَلِكَ كُلِّهِ
[Abu Al Mughirah] ya ruwaito mana cewa [Al `Auza'i] ya ba mu labari daga [Yunus bin Yazid] daga [Az Zuhri] wanda ya ce: "Babu wani daga cikin malamanmu da ya ce sai dai sun ce: 'Riƙewa da sunnah nasara ce, kuma za a ɗauke ilimi da sauri, kafa ilimi shine kafa addini da duniya, kuma tare da asarar ilimi duk wannan ya ɓace."
Imam Darimi : 97
أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي عَمْرٍو السَّيْبَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الدَّيْلَمِيِّ قَالَ بَلَغَنِي أَنَّ أَوَّلَ الدِّينِ تَرْكًا السُّنَّةُ يَذْهَبُ الدِّينُ سُنَّةً سُنَّةً كَمَا يَذْهَبُ الْحَبْلُ قُوَّةً قُوَّةً
An ruwaito mana [Abu Al Mughirah] ya gaya mana [Al `Auza'i] daga [Yahya bin Abu 'Amr As Saibani] daga [Abdullah bin Ad Dailami] ya ce: "(Labarai) ya zo mini cewa matsalar addini ta farko da za a yi watsi da ita ita ce sunnah, wannan addinin zai rasa sunnahrsa ɗaya bayan ɗaya kamar yadda ake yanke zare kaɗan kaɗan."
Imam Darimi : 98
أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ حَسَّانَ قَالَ مَا ابْتَدَعَ قَوْمٌ بِدْعَةً فِي دِينِهِمْ إِلَّا نَزَعَ اللَّهُ مِنْ سُنَّتِهِمْ مِثْلَهَا ثُمَّ لَا يُعِيدُهَا إِلَيْهِمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ
An ruwaito mana [Abu Al Mughirah] ya gaya mana [Al `Auza'i] daga [Hassan] cewa: "Ba mutane ne ke yin bidi'a a cikin addininsu ba, amma Allah Subhaanallahu wa Ta'ala zai cire sunnarsu kamar wani ɓangare na bidi'ah (wanda suka aikata) sannan ba zai sake dawo da sunnah ba har zuwa Ranar Alkiyama."
Imam Darimi : 99
أَخْبَرَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ قَالَ مَا ابْتَدَعَ رَجُلٌ بِدْعَةً إِلَّا اسْتَحَلَّ السَّيْفَ
Ya gaya mana [Muslim bin Ibrahim] ya gaya mana [Wuhaib] ya gaya mana [Ayyub] daga [Abu Kilabah] cewa: "Babu wanda ke yin bidi'a sai dai idan ya yarda a yanke takobi."
Imam Darimi : 100
أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ قَالَ إِنَّ أَهْلَ الْأَهْوَاءِ أَهْلُ الضَّلَالَةِ وَلَا أَرَى مَصِيرَهُمْ إِلَّا النَّارَ فَجَرِّبْهُمْ فَلَيْسَ أَحَدٌ مِنْهُمْ يَنْتَحِلُ قَوْلًا أَوْ قَالَ حَدِيثًا فَيَتَنَاهَى بِهِ الْأَمْرُ دُونَ السَّيْفِ وَإِنَّ النِّفَاقَ كَانَ ضُرُوبًا ثُمَّ تَلَا { وَمِنْهُمْ مَنْ عَاهَدَ اللَّهَ } { وَمِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقَاتِ } { وَمِنْهُمْ الَّذِينَ يُؤْذُونَ النَّبِيَّ } فَاخْتَلَفَ قَوْلُهُمْ وَاجْتَمَعُوا فِي الشَّكِّ وَالتَّكْذِيبِ وَإِنَّ هَؤُلَاءِ اخْتَلَفَ قَوْلُهُمْ وَاجْتَمَعُوا فِي السَّيْفِ وَلَا أَرَى مَصِيرَهُمْ إِلَّا النَّارَ قَالَ حَمَّادٌ ثُمَّ قَالَ أَيُّوبُ عِنْدَ ذَا الْحَدِيثِ أَوْ عِنْدَ الْأَوَّلِ وَكَانَ وَاللَّهِ مِنْ الْفُقَهَاءِ ذَوِي الْأَلْبَابِ يَعْنِي أَبَا قِلَابَةَ
Ya gaya mana [Sulaiman bin Harb] ya gaya mana [Hammad bin Zaid] daga [Ayyub] daga [Abu Qilabah] ya ce: "Hakika masu bauta wa sha'awa mutane ne da suka ɓace, kuma ban ga ƙarshen tafiyarsu ba sai wuta. Ka gwada su. Babu ɗaya daga cikinsu da ke ambaton kalma ko ya faɗi, har sai al'amarin ya zama ba komai ba sai takobi. Hakika, munafunci ya zama siffa tasu. Sannan ya karanta ayar "WA MINHUM MAN 'AHADALLAHA' (Kuma daga cikinsu akwai mutanen da suka yi alƙawarin Allah Subhaanallahu wa Ta'ala) -QS. A Taubah: 75-, da kuma ayar "WA MINHUM MAN YALMIZUKA FIS SHADAQAAT" (Kuma daga cikinsu akwai waɗanda ke sukar ku game da (rarraba) zakka) -Q. A Taubah: 58-, da kuma ayar "WAMINHUMULLADZINA YU`DZUUNANABIYYA" (Kuma daga cikinsu 'munafukai' akwai waɗanda ke cutar da Annabi sallallahu 'alaihi wasallam) -Q. A Taubah: 116-,. Sannan suka yi sabani a ra'ayi suka yi jayayya, kuma a ƙarshe suka taru cikin shakku da ƙarya,. Hakika, sun yi sabani a ra'ayi kuma suka haɗa kai a cikin riƙe takuba. Kuma ban ga tafiyarsu ba sai zuwa wuta". Hammad ya ce: "Ayyub ya faɗi game da wannan hadisi ko hadisi na farko, ta Allah Subhaanallahu wa Ta'ala, yana ɗaya daga cikin fikihu mafi hankali, ina nufin Abu Qilabah".