Imam Darimi : 1
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُؤَاخَذُ الرَّجُلُ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا كَانَ عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ
Bayan ya gaya mana [Muhammad bin Yusuf] daga [Sufyan] daga [Al A'masy] daga [Abu Wa'il] daga [Abdullah], sai ya ce: Wani mutum ya zo wurin Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: Ya Manzon Allah, za a hukunta wani saboda munanan ayyukan da ya aikata a lokacin jahiliyya? Manzo ya amsa: Duk wanda ya yi aiki mai kyau a lokacin Musulunci, ba a hukunta shi saboda munanan ayyukansa a lokacin Jahiliyya ba, amma duk wanda ya yi mummunan aiki a lokacin Musulunci, za a hukunta shi (saboda zunubansa) a baya da kuma a nan gaba.
Imam Darimi : 2
أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ بْنُ النَّضْرِ الرَّمْلِيُّ عَنْ مَسَرَّةَ بْنِ مَعْبَدٍ مِنْ بَنِي الْحَارِثِ بْنِ أَبِي الْحَرَامِ مِنْ لَخْمٍ عَنْ الْوَضِينِ أَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا أَهْلَ جَاهِلِيَّةٍ وَعِبَادَةِ أَوْثَانٍ فَكُنَّا نَقْتُلُ الْأَوْلَادَ وَكَانَتْ عِنْدِي ابْنَةٌ لِي فَلَمَّا أَجَابَتْ وَكَانَتْ مَسْرُورَةً بِدُعَائِي إِذَا دَعَوْتُهَا فَدَعَوْتُهَا يَوْمًا فَاتَّبَعَتْنِي فَمَرَرْتُ حَتَّى أَتَيْتُ بِئْرًا مِنْ أَهْلِي غَيْرَ بَعِيدٍ فَأَخَذْتُ بِيَدِهَا فَرَدَّيْتُ بِهَا فِي الْبِئْرِ وَكَانَ آخِرَ عَهْدِي بِهَا أَنْ تَقُولَ يَا أَبَتَاهُ يَا أَبَتَاهُ فَبَكَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى وَكَفَ دَمْعُ عَيْنَيْهِ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُلَسَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْزَنْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ كُفَّ فَإِنَّهُ يَسْأَلُ عَمَّا أَهَمَّهُ ثُمَّ قَالَ لَهُ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَأَعَادَهُ فَبَكَى حَتَّى وَكَفَ الدَّمْعُ مِنْ عَيْنَيْهِ عَلَى لِحْيَتِهِ ثُمَّ قَالَ لَهُ إِنَّ اللَّهَ قَدْ وَضَعَ عَنْ الْجَاهِلِيَّةِ مَا عَمِلُوا فَاسْتَأْنِفْ عَمَلَكَ
An ruwaito mana [Al Walid bin An Nadlr Ar Ramli] daga [Masarrah bin Ma'bad] - daga Bani Al Harith bin Abu Al Haram daga Lakhmin - daga [Al Wadliin] cewa wani mutum ya zo wurin Annabi sallallahu alaihi wasallam ya ce: Ya Manzon Allah, mu mutane ne marasa ilimi waɗanda ke bauta wa gumaka kuma mun kashe 'ya'yanmu, a lokacin muna da yara waɗanda suke farin ciki lokacin da na kira shi. Wata rana na kira shi nan take ya amsa ya bi ni. Da na isa wata rijiya ta iyali, nan take na kama hannunsa na jefa shi cikin rijiya, wannan shine ƙarshen zaman da nake yi da shi. Ya kira 'Ya Babana, Ya Babana.' Manzon Allah ya yi kuka har sai da hawayensa suka zubo. Sai wani da ke zaune tare da Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce wa mutumin: ka sa Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya yi baƙin ciki. Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce wa mutumin: bari ya kasance saboda yana tambaya game da wani muhimmin abu da yake fuskanta, sai Manzo ya ce wa mutumin: Maimaita labarinka kuma, sai ya maimaita labarin, sai Manzo ya sake kuka har sai da hawayensa suka zubo, ya jika gemunsa, sannan ya ce: Allah subhanahu wata'ala ya goge zunuban da aka aikata a lokacin jahilci, don haka, ka fara ayyukanka da sabon tsari mai tsabta.
Imam Darimi : 3
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سُلَيْمَانَ الْمُؤَدِّبِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَوْلَايَ أَنَّ أَهْلَهُ بَعَثُوا مَعَهُ بِقَدَحٍ فِيهِ زُبْدٌ وَلَبَنٌ إِلَى آلِهَتِهِمْ قَالَ فَمَنَعَنِي أَنْ آكُلَ الزُّبْدَ لِمَخَافَتِهَا قَالَ فَجَاءَ كَلْبٌ فَأَكَلَ الزُّبْدَ وَشَرِبَ اللَّبَنَ ثُمَّ بَالَ عَلَى الصَّنَمِ وَهُوَ إِسَافٌ وَنَائِلَةُ قَالَ هَارُونُ كَانَ الرَّجُلُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِذَا سَافَرَ حَمَلَ مَعَهُ أَرْبَعَةَ أَحْجَارٍ ثَلَاثَةً لِقِدْرِهِ وَالرَّابِعَ يَعْبُدُهُ وَيُرَبِّي كَلْبَهُ وَيَقْتُلُ وَلَدَهُ
[Harun bin Mu`awiyah] ya sanar da mu daga [Ibrahim bin Sulaiman Al Mu`addib] daga [Al A'mash] daga [Mujahid], [tsohon bawana] ya gaya mini; cewa iyalansa sun ba da amanar wani kwano mai ɗauke da cuku da madara don a miƙa wa allolinsu, ya ce; iyalina sun hana ni cin cuku saboda tsoron waɗannan alloli; sai wani kare ya zo, ya ci cuku ya sha madarar ya yi fitsari a kan gumakan, wato gumakan Iqaf da Nailah. Haruna ya ce: a zamanin jahiliyya lokacin da mutum yake son tafiya, zai haɗa da duwatsu huɗu, uku daga cikinsu su ne su tallafa/riƙe tukunya (kasko/jirgin ruwa) kuma na huɗu shi ne ya yi ibada, ya horar da karensa, kuma ya kashe ɗansa.
Imam Darimi : 4
حَدَّثَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا رَيْحَانُ هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ السَّامِيُّ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ هُوَ ابْنُ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ قَالَ كُنَّا فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِذَا أَصَبْنَا حَجَرًا حَسَنًا عَبَدْنَاهُ وَإِنْ لَمْ نُصِبْ حَجَرًا جَمَعْنَا كُثْبَةً مِنْ رَمْلٍ ثُمَّ جِئْنَا بِالنَّاقَةِ الصَّفِيِّ فَتَفَاجُّ عَلَيْهَا فَنَحْلُبُهَا عَلَى الْكُثْبَةِ حَتَّى نَرْوِيَهَا ثُمَّ نَعْبُدُ تِلْكَ الْكُثْبَةَ مَا أَقَمْنَا بِذَلِكَ الْمَكَانِ قَالَ أَبُو مُحَمَّد الصَّفِيُّ الْكَثِيرَةُ الْأَلْبَانِ
An gaya mana [Mujahid bin Musa] ya gaya mana [Raihan Ibnu Sa'id As Sami] ya gaya mana ['Abbad Ibnu Mansur] daga [Abu Raja'], ya ce: a zamanin jahiliyya, lokacin da muka sami dutse mai kyau, muka bauta masa, kuma lokacin da ba mu sami mai kyau ba, muka tattara yashi. Sai muka kawo raƙumi shafi, lokacin da raƙumi ke tafiya a kansa, muka matse madararsa don shayar da tarin yashi da muka tattara, sannan muka bauta wa tarin yashi matuƙar muna zaune a wurin. Abu Muhammad ya ce: Raƙumi Shafi raƙuma ne masu yawan madara.
Imam Darimi : 5
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَ قَالَ كَعْبٌ نَجِدُهُ مَكْتُوبًا مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا فَظٌّ وَلَا غَلِيظٌ وَلَا صَخَّابٌ بِالْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ وَأُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يُكَبِّرُونَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى كُلِّ نَجْدٍ وَيَحْمَدُونَهُ فِي كُلِّ مَنْزِلَةٍ وَيَتَأَزَّرُونَ عَلَى أَنْصَافِهِمْ وَيَتَوَضَّئُونَ عَلَى أَطْرَافِهِمْ مُنَادِيهِمْ يُنَادِي فِي جَوِّ السَّمَاءِ صَفُّهُمْ فِي الْقِتَالِ وَصَفُّهُمْ فِي الصَّلَاةِ سَوَاءٌ لَهُمْ بِاللَّيْلِ دَوِيٌّ كَدَوِيِّ النَّحْلِ وَمَوْلِدُهُ بِمَكَّةَ وَمُهَاجِرُهُ بِطَابَةَ وَمُلْكُهُ بِالشَّامِ
Ya gaya mana [Al Hasan bin Ar Rabi'] ya gaya mana [Abul Ahwash] daga [Al A'masy] daga [Abu Salih], ya ce; [Ka'ab] ya ce; mun same shi a rubuce: Muhammad Rasulullah sallallahu alaihi wasallam, bai kasance mai tsaurin kai a cikin jawabinsa ba, bai kasance mai tsaurin kai a cikin hali ba, bai yi murya mai ƙarfi lokacin da yake kasuwa ba, bai rama mugunta da mugunta ba, amma yana amsawa da afuwa da gafara, mutanensa mutane ne waɗanda koyaushe suna yin tahmid (yabon Allah) bertakbir (tasbihi) a kowane wuri mai tsayi / hawa, ko yaƙi, suna yabon Allah Subhanahu wa Ta'ala a kowane gida, suna sanye da sarƙoƙi a tsakiyarsu, suna yin alwala a kowane memba na alwalarsu, ana jin kiran sallah a sama, shaf ɗinsu a lokacin yaƙi kamar shaf ɗinsu ne a lokacin sallah, muryoyinsu (lokacin karatun Alƙur'ani da yin zikiri) kamar hayaniyar ƙudan zuma ne, wurin haihuwarsa yana Makka kuma wurin hijirarsa yana Thaabah (Madina) kuma masarautarsa tana Sham.
Imam Darimi : 6
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي خَالِدٌ هُوَ ابْنُ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدٍ هُوَ ابْنُ أَبِي هِلَالٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ أُسَامَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ سَلَامٍ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ إِنَّا لَنَجِدُ صِفَةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذِيرًا وَحِرْزًا لِلْأُمِّيِّينَ أَنْتَ عَبْدِي وَرَسُولِي سَمَّيْتُهُ الْمُتَوَكِّلَ لَيْسَ بِفَظٍّ وَلَا غَلِيظٍ وَلَا صَخَّابٍ بِالْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ مِثْلَهَا وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَتَجَاوَزُ وَلَنْ أَقْبِضَهُ حَتَّى نُقِيمَ الْمِلَّةَ الْمُتَعَوِّجَةَ بِأَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ يَفْتَحُ بِهِ أَعْيُنًا عُمْيًا وَآذَانًا صُمًّا وَقُلُوبًا غُلْفًا قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَسَارٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو وَاقِدٍ اللَّيْثِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ كَعْبًا يَقُولُ مِثْلَ مَا قَالَ ابْنُ سَلَامٍ
Ya gaya mana [Abdullahi bin Salih] ya gaya min [Al Laits] ya gaya min [Khalid Ibnu Yazid] daga [Sa'id Ibn Abu Hilal] daga [Hilal bin Usamah] daga [Atha' bin Yasar] daga [Ibn Salam] cewa ya ce; mun gano halin Manzon Allah sallallahu 'alaihi wasallam 'Hakika Mun aiko ka a matsayin shaida, mai bishara kuma mai gargaɗi', wanda ke taimaka wa Ummi, kai bawana ne Manzona, na sanya masa suna Al Mutawakkil, jawabinsa ba mai tsanani ba ne kuma halinsa ba mai tsanani ba ne, bai yi ihu a kasuwa ba kuma bai rama mugunta da mugunta ba, amma ta hanyar gafarta masa mun daidaita addinin da ya kauce daga shaidar cewa babu Allah. Yana da hakkin a bauta masa banda Allah Subhanahu wa Ta'ala, da wannan shaidar za mu iya buɗe idanu makafi, kunnuwan kurame da zukatan da aka rufe. ['Atha' bin Yasar] ya ce; [Abu waqid Al Laitsi] ya gaya min cewa ya ji [Ka'ab] yana faɗin abin da Ibn Salam ya faɗa.
Imam Darimi : 7
أَخْبَرَنَا زَيْدُ بْنُ عَوْفٍ قَالَ وَحَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ ذَكْوَانَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ كَعْبٍ فِي السَّطْرِ الْأَوَّلِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ عَبْدِي الْمُخْتَارُ لَا فَظٌّ وَلَا غَلِيظٌ وَلَا صَخَّابٌ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ مَوْلِدُهُ بِمَكَّةَ وَهِجْرَتُهُ بِطَيْبَةَ وَمُلْكُهُ بِالشَّامِ وَفِي السَّطْرِ الثَّانِي مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ أُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي كُلِّ مَنْزِلَةٍ وَيُكَبِّرُونَ عَلَى كُلِّ شَرَفٍ رُعَاةُ الشَّمْسِ يُصَلُّونَ الصَّلَاةَ إِذَا جَاءَ وَقْتُهَا وَلَوْ كَانُوا عَلَى رَأْسِ كُنَاسَةٍ وَيَأْتَزِرُونَ عَلَى أَوْسَاطِهِمْ وَيُوَضِّئُونَ أَطْرَافَهُمْ وَأَصْوَاتُهُمْ بِاللَّيْلِ فِي جَوِّ السَّمَاءِ كَأَصْوَاتِ النَّحْلِ
Ya gaya mana [Zaid bin Yusuf] ya gaya mana [Abu 'Awanah] daga [Abdul Malik bin Umair] daga [Dzakwan Abu Salih] daga [Ka'ab] cewa a sakin layi na farko an rubuta; Muhammadu manzon Allah Subhanahu wa Ta'ala ne, kuma bawana da na zaba, maganarsa ba ta da tsauri, halinsa ba shi da ƙarfi, ba ya yin magana da ƙarfi a kasuwa, ba ya rama mugunta da mugunta amma yana amsawa da gafara da gafara, wurin haihuwarsa yana Makka kuma wurin hijirarsa yana cikin Thaibah kuma mulkinsa/ikonsa yana cikin Sham. Kuma a sakin layi na biyu an rubuta, Muhammadu manzon Allah Subhanahu wa Ta'ala, mutanensa mutane ne waɗanda koyaushe suke yabon Allah saboda ɗaukakarsa, masu kallon rana (don sanin lokacin sallah) suna yin addu'a lokacin da lokaci ya yi, duk da cewa suna cikin wuri mai datti, suna sanye da sarong a tsakiya, suna wanke dukkan sassan alwalarsu, kuma ana jin muryoyinsu da daddare a sararin sama kamar hayaniyar ƙudan zuma (saboda dagewarsu cikin ibada da kuka).
Imam Darimi : 8
أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ أَبِي فَرْوَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ سَأَلَ كَعْبَ الْأَحْبَارِ كَيْفَ تَجِدُ نَعْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّوْرَاةِ فَقَالَ كَعْبٌ نَجِدُهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ يُولَدُ بِمَكَّةَ وَيُهَاجِرُ إِلَى طَابَةَ وَيَكُونُ مُلْكُهُ بِالشَّامِ وَلَيْسَ بِفَحَّاشٍ وَلَا صَخَّابٍ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَافِئُ بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ أُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي كُلِّ سَرَّاءَ وَضَرَّاءَ وَيُكَبِّرُونَ اللَّهَ عَلَى كُلِّ نَجْدٍ يُوَضِّئُونَ أَطْرَافَهُمْ وَيَأْتَزِرُونَ فِي أَوْسَاطِهِمْ يُصَفُّونَ فِي صَلَوَاتِهِمْ كَمَا يُصَفُّونَ فِي قِتَالِهِمْ دَوِيُّهُمْ فِي مَسَاجِدِهِمْ كَدَوِيِّ النَّحْلِ يُسْمَعُ مُنَادِيهِمْ فِي جَوِّ السَّمَاءِ
Ya gaya mana [Mujahid binu Musa] ya gaya mana [Ma'an ibn 'Isa] ya gaya mana [Mu'awiya binu Salih] daga [Abu Farwah] daga [Ibn 'Abbas] Radliyallahu 'anhu, cewa ya tambayi Ka'ab Al Ahbar; Ta yaya kuka sami halin Annabi sallallahu 'alaihi wasallam a cikin Attaura?, [Ka'ab] ya amsa; mun gano cewa an haifi Muhammad binu Abdullah a Makka, ya yi hijira zuwa Thaabah ko Madina, masarautarsa za ta kasance a Siriya, ba mutum ne mai zalunci ba, ba ya yin hayaniya a kasuwa, ba ya rama mugunta da mugunta amma yana gafartawa da gafartawa, mutanensa koyaushe suna yabon sa. Suna yabon Allah Subhanahu wa Ta'ala ko a lokacin alheri ko mara kyau, koyaushe suna ɗaukaka Allah Subhanahu wa Ta'ala a kowace nasara, suna wanke alwala, suna sanya sarong a tsakiyarsu, suna yin layi suna addu'a kamar suna tafiya a yaƙi, muryoyinsu a masallatansu kamar hayaniyar ƙudan zuma ne, ana iya jin muryar mu'dzinsu a sama.
Imam Darimi : 9
أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ الْمِيثَمِيُّ حَدَّثَنَا بَحِيرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ الْحَضْرَمِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ إِلَيْكُمْ لَيْسَ بِوَهِنٍ وَلَا كَسِلٍ لِيَخْتِنَ قُلُوبًا غُلْفًا وَيَفْتَحَ أَعْيُنًا عُمْيًا وَيُسْمِعَ آذَانًا صُمًّا وَيُقِيمَ أَلْسِنَةً عُوجًا حَتَّى يُقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ
Ya gaya mana [Haiwah bin Syuraih] ya gaya mana [Baqiyyah bin Al Walid Al Maitami] ya gaya mana [Buhair bin Sa'ad] daga [Khalid bin Ma'dan] daga [Jubair bin Nufair Al Hadlrami]; Manzon Allah (Sallallahu Alaihi Wasallam) ya ce: "Wani manzo ya zo muku wanda ba shi da rauni ko kasala, (an aiko shi) ya farkar da zukata marasa kulawa, ya buɗe idanu a rufe, ya sa kunnuwan kurame su ji, ya miƙe harsuna masu karkace, don a iya cewa; babu wani abin bautawa da ya cancanci bauta sai Allah Subhanahu wa Ta'ala shi kaɗai."
Imam Darimi : 10
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ الْحِزَامِيُّ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي قَيْسٍ عَنْ عَطَاءٍ قَالَ كَانَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُ إِلَيْهِ حَاجَةٌ فَمَشَى مَعَهُ حَتَّى دَخَلَ قَالَ فَإِحْدَى رِجْلَيْهِ فِي الْبَيْتِ وَالْأُخْرَى خَارِجَهُ كَأَنَّهُ يُنَاجِي فَالْتَفَتَ فَقَالَ أَتَدْرِي مَنْ كُنْتُ أُكَلِّمُ إِنَّ هَذَا مَلَكٌ لَمْ أَرَهُ قَطُّ قَبْلَ يَوْمِي هَذَا اسْتَأْذَنَ رَبَّهُ أَنْ يُسَلِّمَ عَلَيَّ قَالَ إِنَّا آتَيْنَاكَ أَوْ أَنْزَلْنَا الْقُرْآنَ فَصْلًا وَالسَّكِينَةَ صَبْرًا وَالْفُرْقَانَ وَصْلًا
Ya gaya mana [Muhammad bin Yazid Al Hizami] ya gaya mana [Ishaq bin Sulaiman] daga [Amr bin Abu Qais] daga [Atha'], ya ce; Ɗaya daga cikin sahabban Annabi Sallallahu Alaihi Wasallama yana da wata buƙata a gare shi. Ya yi tafiya tare da shi, har sai da ya shiga gidan, ɗaya daga cikin ƙafafunsa yana ciki, ɗayan kuma yana wajen gidan, sai ya zama kamar Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama yana tattaunawa da wani mutum, bayan haka sai ya juya ya yi magana da abokin: Shin ka san wanda nake magana da shi? Mala'ika ne da ban taɓa gani ba a da, mala'ikan ya nemi izinin Ubangijinsa ya gaishe ni. Allah ya ce: "Hakika, mun zo gare ka ko mun saukar da Alƙur'ani a matsayin mai yanke hukunci a shari'o'i da kuma Sakinah a matsayin haƙuri da kuma Al Furqon a matsayin jagora."
Imam Darimi : 11
أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا رَيْحَانُ هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ هُوَ ابْنُ مَنْصُورٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَطِيَّةَ أَنَّهُ سَمِعَ رَبِيعَةَ الْجُرَشِيَّ يَقُولُ أُتِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقِيلَ لَهُ لِتَنَمْ عَيْنُكَ وَلْتَسْمَعْ أُذُنُكَ وَلْيَعْقِلْ قَلْبُكَ قَالَ فَنَامَتْ عَيْنَايَ وَسَمِعَتْ أُذُنَايَ وَعَقَلَ قَلْبِي قَالَ فَقِيلَ لِي سَيِّدٌ بَنَى دَارًا فَصَنَعَ مَأْدُبَةً وَأَرْسَلَ دَاعِيًا فَمَنْ أَجَابَ الدَّاعِيَ دَخَلَ الدَّارَ وَأَكَلَ مِنْ الْمَأْدُبَةِ وَرَضِيَ عَنْهُ السَّيِّدُ وَمَنْ لَمْ يُجِبْ الدَّاعِيَ لَمْ يَدْخُلْ الدَّارَ وَلَمْ يَطْعَمْ مِنْ الْمَأْدُبَةِ وَسَخِطَ عَلَيْهِ السَّيِّدُ قَالَ فَاللَّهُ السَّيِّدُ وَمُحَمَّدٌ الدَّاعِي وَالدَّارُ الْإِسْلَامُ وَالْمَأْدُبَةُ الْجَنَّةُ
Ya gaya mana [Mujahid bin Musa] ya gaya mana [Raihan Ibnu Sa'id] ya gaya mana [Abbad Ibnu Mansur] daga [Ayyub] daga [Abu Qilabah] daga [Athiyah] cewa ya ji [Rabi'ah Al Jurasyi] yana cewa; An kawo Annabi sallallahu alaihi wasallam kuma aka ce masa, don Allah ka bar idanunka su yi barci, kunnuwanka su ji, zuciyarka kuma ta yi tunani. Ya ce: to idanuna su gani, kunnuwana su ji, zuciyata kuma ta yi tunani. Ya ce; Na sami bayanin "Akwai wani Malami wanda ya gina gida, sannan ya shirya liyafa, sannan ya aika wani ya gayyaci liyafa, duk wanda ya amsa kiran mai kiran ya shiga gidan ya ci abincin, to sarki zai yi farin ciki da shi. A gefe guda kuma, duk wanda bai amsa kiran mai kiran ba kuma bai shiga gidan ba kuma bai ci abincin ba, to Malami zai yi fushi da shi. Sannan ya ce: Malami shine Allah Subhanahu Wa Ta'ala, mai kiran shine Muhammadu sallallahu 'alaihi wasallam, gidansa shine Musulunci, kuma abincinsa aljanna ne.
Imam Darimi : 12
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مَيْمُونٍ التَّمِيمِيِّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ إِلَى الْبَطْحَاءِ وَمَعَهُ ابْنُ مَسْعُودٍ فَأَقْعَدَهُ وَخَطَّ عَلَيْهِ خَطًّا ثُمَّ قَالَ لَا تَبْرَحَنَّ فَإِنَّهُ سَيَنْتَهِي إِلَيْكَ رِجَالٌ فَلَا تُكَلِّمْهُمْ فَإِنَّهُمْ لَنْ يُكَلِّمُوكَ فَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ أَرَادَ ثُمَّ جَعَلُوا يَنْتَهُونَ إِلَى الْخَطِّ لَا يُجَاوِزُونَهُ ثُمَّ يَصْدُرُونَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ جَاءَ إِلَيَّ فَتَوَسَّدَ فَخِذِي وَكَانَ إِذَا نَامَ نَفَخَ فِي النَّوْمِ نَفْخًا فَبَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَوَسِّدٌ فَخِذِي رَاقِدٌ إِذْ أَتَانِي رِجَالٌ كَأَنَّهُمْ الْجِمَالُ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ بِيضٌ اللَّهُ أَعْلَمُ مَا بِهِمْ مِنْ الْجَمَالِ حَتَّى قَعَدَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ عِنْدَ رَأْسِهِ وَطَائِفَةٌ مِنْهُمْ عِنْدَ رِجْلَيْهِ فَقَالُوا بَيْنَهُمْ مَا رَأَيْنَا عَبْدًا أُوتِيَ مِثْلَ مَا أُوتِيَ هَذَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ عَيْنَيْهِ لَتَنَامَانِ وَإِنَّ قَلْبَهُ لَيَقْظَانُ اضْرِبُوا لَهُ مَثَلًا سَيِّدٌ بَنَى قَصْرًا ثُمَّ جَعَلَ مَأْدُبَةً فَدَعَا النَّاسَ إِلَى طَعَامِهِ وَشَرَابِهِ ثُمَّ ارْتَفَعُوا وَاسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ فَقَالَ لِي أَتَدْرِي مَنْ هَؤُلَاءِ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ هُمْ الْمَلَائِكَةُ قَالَ وَهَلْ تَدْرِي مَا الْمَثَلُ الَّذِي ضَرَبُوهُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ الرَّحْمَنُ بَنَى الْجَنَّةَ فَدَعَا إِلَيْهَا عِبَادَهُ فَمَنْ أَجَابَهُ دَخَلَ جَنَّتَهُ وَمَنْ لَمْ يُجِبْهُ عَاقَبَهُ وَعَذَّبَهُ
Ya sanar da mu [Al Hasan bin Ali] ya gaya mana [Abu Usamah] daga [Ja'afar bin Maimun At Tamimi] daga [Abu Uthman An Nahdi] cewa Manzon Allah (Sallallahu Alaihi Wasallam) ya fita zuwa Batha tare da shi Ibn Mas'ud Radliyallahu anhu, sannan Manzon Allah (Sallallahu Alaihi Wasallam) ya tafi Batha tare da Ibn Mas'ud, sannan ya zaunar da Ibn Mas'ud ya yi masa layi. Sannan ya ce: Kada ku taɓa barin wannan wuri, domin wasu mutane za su haɗu da ku kuma ba za ku yi musu magana ba, kuma ba za su yi muku magana ba. Sai Manzon Allah (Sallallahu Alaihi Wasallam) ya ci gaba da tafiyarsa duk inda yake so. Sai suka isa layin amma ba su wuce ba, sannan suka tafi wurin Manzon Allah (Sallallahu Alaihi Wasallam). Har sai da dare ya zo wurina ya yi barci yana amfani da cinyata a matsayin matashin kai, kuma lokacin da ya yi barci yana jin numfashinsa. Lokacin da Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam yake barci a cinyata, sai ga mutane sun zo da kyawawan fuskoki sanye da fararen tufafi. Nishi, kyawawan su! har sai da wata ƙungiya daga cikinsu ta zauna a kan Annabi sallallahu alaihi wasallam da wata ƙungiya a gefenmu suka ce wa junansu: ba mu taɓa samun wani bawa da aka ba shi kyauta kamar abin da aka ba Annabi sallallahu alaihi wasallam ba. Idanun wannan mutumin suna barci amma zuciyarsa a farke take, ku yi masa misali. To, kamar ubangida ne wanda ya gina fada, sannan ya yi abinci sannan ya gayyaci mutane su ci su sha, sannan mutane su hau sama. Sai Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) ya farka ya ce mini: shin ka san su wanene? Sai na amsa: Allah Subhanahu wa Ta'ala da Manzonsa sun fi sani. Sai ya ce: su mala'iku ne. Sai ya sake cewa: shin ka san menene misalin? Na ce Allah Subhanahu wa Ta'ala da Manzonsa wanda ya fi sani sun amsa: Ar Rahman ya gina aljanna, sannan ya kira bayinsa (ya kira su) zuwa gare shi, duk wanda ya yarda zai shiga aljanna, duk wanda ya ƙi to zai hukunta shi ya kuma azabtar da shi.
Imam Darimi : 13
أَخْبَرَنَا نُعَيْمُ بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ عَنْ بَحِيرٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو السُّلَمِيُّ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ السُّلَمِيِّ أَنَّهُ حَدَّثَهُمْ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ رَجُلٌ كَيْفَ كَانَ أَوَّلُ شَأْنِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كَانَتْ حَاضِنَتِي مِنْ بَنِي سَعْدِ بْنِ بَكْرٍ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَابْنٌ لَهَا فِي بَهْمٍ لَنَا وَلَمْ نَأْخُذْ مَعَنَا زَادًا فَقُلْتُ يَا أَخِي اذْهَبْ فَأْتِنَا بِزَادٍ مِنْ عِنْدِ أُمِّنَا فَانْطَلَقَ أَخِي وَمَكَثْتُ عِنْدَ الْبَهْمِ فَأَقْبَلَ طَائِرَانِ أَبْيَضَانِ كَأَنَّهُمَا نَسْرَانِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ أَهُوَ هُوَ قَالَ الْآخَرُ نَعَمْ فَأَقْبَلَا يَبْتَدِرَانِي فَأَخَذَانِي فَبَطَحَانِي لِلْقَفَا فَشَقَّا بَطْنِي ثُمَّ اسْتَخْرَجَا قَلْبِي فَشَقَّاهُ فَأَخْرَجَا مِنْهُ عَلَقَتَيْنِ سَوْدَاوَيْنِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ ائْتِنِي بِمَاءِ ثَلْجٍ فَغَسَلَ بِهِ جَوْفِي ثُمَّ قَالَ ائْتِنِي بِمَاءِ بَرَدٍ فَغَسَلَ بِهِ قَلْبِي ثُمَّ قَالَ ائْتِنِي بِالسَّكِينَةِ فَذَرَّهُ فِي قَلْبِي ثُمَّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ حُصْهُ فَحَاصَهُ وَخَتَمَ عَلَيْهِ بِخَاتَمِ النُّبُوَّةِ ثُمَّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ اجْعَلْهُ فِي كِفَّةٍ وَاجْعَلْ أَلْفًا مِنْ أُمَّتِهِ فِي كِفَّةٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا أَنَا أَنْظُرُ إِلَى الْأَلْفِ فَوْقِي أُشْفِقُ أَنْ يَخِرَّ عَلَيَّ بَعْضُهُمْ فَقَالَ لَوْ أَنَّ أُمَّتَهُ وُزِنَتْ بِهِ لَمَالَ بِهِمْ ثُمَّ انْطَلَقَا وَتَرَكَانِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرِقْتُ فَرَقًا شَدِيدًا ثُمَّ انْطَلَقْتُ إِلَى أُمِّي فَأَخْبَرْتُهَا بِالَّذِي لَقِيتُ فَأَشْفَقَتْ أَنْ يَكُونَ قَدْ الْتَبَسَ بِي فَقَالَتْ أُعِيذُكَ بِاللَّهِ فَرَحَلَتْ بَعِيرًا لَهَا فَجَعَلَتْنِي عَلَى الرَّحْلِ وَرَكِبَتْ خَلْفِي حَتَّى بُلْغَتِنَا إِلَى أُمِّي فَقَالَتْ أَدَّيْتُ أَمَانَتِي وَذِمَّتِي وَحَدَّثَتْهَا بِالَّذِي لَقِيتُ فَلَمْ يَرُعْهَا ذَلِكَ وَقَالَتْ إِنِّي رَأَيْتُ حِينَ خَرَجَ مِنِّي يَعْنِي نُورًا أَضَاءَتْ مِنْهُ قُصُورُ الشَّامِ
Ya gaya mana [Nu'aim bin Hammad] ya gaya mana [Baqiyyah] daga [Bahir] daga [Khalid bin Ma'dan] ya gaya mana [Abdur Rahman bin Amr As Sulami] daga [Utbah bin Abd As Sulami] cewa ya gaya musu, kuma yana ɗaya daga cikin sahabban Annabi sallallahu alaihi wasallam, wani mutum ya tambayi Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam: Me ya fara rayuwarka, ya Manzon Allah? ya amsa: Mahaifiyata mai reno a wancan lokacin mace ce daga Bani Sa'ad bin Bakr. A lokacin ni da wani ƙaramin yaro daga wannan ƙabila muna kiwon dabbobi. Domin ba mu kawo abinci ba, sai na tambayi abokina: Ya ɗan'uwana, ka koma gida ka nemi abinci daga mahaifiyarmu. Sai ɗan'uwana ya tafi, ni kuma na bar ni ni kaɗai don kula da dabbobi. Ba zato ba tsammani tsuntsaye biyu fararen fata suka zo kamar gaggafa, ɗaya daga cikinsu ya ce wa ɗayan, shin da gaske shi ne? ɗayan ya amsa: eh! Sai suka kewaye ni suka ja ni suka kwantar da ni, sannan suka yanke cikina suka cire hantata, suka yanke ta suka cire ƙuraje biyu baƙi. Sai ɗaya daga cikinsu ya ce wa abokinsa: ba ni ruwan dusar ƙanƙara, sai ya yi amfani da shi don wanke cikina. Sai ya sake cewa: Ba ni ruwan sanyi. Sai ya yi amfani da shi don wanke zuciyata. Sai ya ce: Ba ni Sakinah (natsuwa)! Sai ya yayyafa a zuciyata. Sai ɗaya daga cikinsu ya ce wa abokinsa: Dinka shi! Sai ya dinka shi ya yi masa alama da hatimin annabawa. Sai ɗayansu ya ce wa abokinsa: Sanya shi a kan sikeli ɗaya ka sanya dubu daga cikin mutanensa a kan sikeli ɗaya. Sai Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: A lokacin na ga mutane dubu a sama da ni, don haka na ji tsoron kada wasu daga cikinsu su faɗo mini, sai mutumin ya sake cewa: Da ace mutanensa za a auna su da shi, tabbas zai fi mutanensa nauyi, to duka biyun sun bar ni. Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: Na ji tsoro sosai, sai na gudu zuwa wurin mai shayarwata na jika na gaya mata abin da ya faru da ni. Tana cikin damuwa ko wani abu zai same ni, sai ta ce: Ina neman kariya daga Allah Subhanahu wa Ta'ala a gare ki. Sai ya shirya abin hawansa ya tafi ya dora ni a kai. a kan rakumi, sai ya hau a baya na har muka isa mahaifiyata, sai ya ce mata: Na cika umarni da nauyin da aka dora min, sannan ya gaya min abin da ya same ni. Amma hakan bai sa shi fushi ba, a gaskiya mahaifiyata ta amsa: A gaskiya ma, na gan shi lokacin da ya fito daga cikina, wato hasken da ke haskakawa a kan karagar mulkin Sham.
Imam Darimi : 14
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عِمْرَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عُثْمَانَ الْقُرَشِيُّ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ الْغِفَارِيِّ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ عَلِمْتَ أَنَّكَ نَبِيٌّ حَتَّى اسْتَيْقَنْتَ فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ أَتَانِي مَلَكَانِ وَأَنَا بِبَعْضِ بَطْحَاءِ مَكَّةَ فَوَقَعَ أَحَدُهُمَا عَلَى الْأَرْضِ وَكَانَ الْآخَرُ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ أَهُوَ هُوَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَزِنْهُ بِرَجُلٍ فَوُزِنْتُ بِهِ فَوَزَنْتُهُ ثُمَّ قَالَ فَزِنْهُ بِعَشَرَةٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ ثُمَّ قَالَ زِنْهُ بِمِائَةٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ ثُمَّ قَالَ زِنْهُ بِأَلْفٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَنْتَثِرُونَ عَلَيَّ مِنْ خِفَّةِ الْمِيزَانِ قَالَ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ لَوْ وَزَنْتَهُ بِأُمَّتِهِ لَرَجَحَهَا
Ya gaya mana [Abdullahi bin Imran] ya gaya mana [Abu Dauda] ya gaya mana [Ja'afar bin Utsman Al Qurasyi] daga [Uthman bin Urwah bin Az Zubair] daga [mahaifinsa] daga [Abu Dzar Al Ghifari] Radliyallahu 'anhu, ya ce; Na tambaya, Ya Manzon Allah, ta yaya za ka tabbatar da cewa kai annabi ne? Annabi ya amsa: Ya Abu Dzar, mala'iku biyu sun zo mini lokacin da nake cikin wani kwari a Makka. Ɗaya daga cikinsu yana saukowa ƙasa ɗayan kuma yana tsakanin sama da ƙasa. Ɗaya daga cikinsu ya ce wa abokinsa: shin da gaske ne? Sai abokinsa ya amsa: eh! sannan ya sake cewa: to a auna shi da wani, sannan a auna ni da mutane goma kuma na fi su nauyi. Sai ya sake cewa: "Ka auna shi da mutane ɗari", sai aka auna ni kuma na fi su nauyi. Sai ya sake cewa: "To a auna kanka da mutane dubu", sannan aka auna ni kuma na fi su nauyi. Sai ya sake cewa: "To a auna kanka da mutane dubu", sannan aka auna ni kuma na fi su nauyi. A lokacin, da alama na gan su suna ta gudu saboda ma'aunin ya yi ƙanƙanta, sai ɗaya daga cikin mala'iku biyu ya ce wa abokinsa: ko da an auna shi da dukkan mutanensa, zai fi su nauyi.
Imam Darimi : 15
أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ خَلِيلٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُنَادِيهِمْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا أَنَا رَحْمَةٌ مُهْدَاةٌ
Ya gaya mana [Isma'il bin Khalil] ya gaya mana [Ali bin Mushir] ya gaya mana [Al A'masy] daga [Abu Salih], ya ce; Annabi sallallahu alaihi wasallam ya taba kiran su; Ya ku mutane, lallai ni rahama ce kuma jagora.
Imam Darimi : 16
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ طَرِيفٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَقْبَلَ أَعْرَابِيٌّ فَلَمَّا دَنَا مِنْهُ قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ تُرِيدُ قَالَ إِلَى أَهْلِي قَالَ هَلْ لَكَ فِي خَيْرٍ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَ تَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ قَالَ وَمَنْ يَشْهَدُ عَلَى مَا تَقُولُ قَالَ هَذِهِ السَّلَمَةُ فَدَعَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهِيَ بِشَاطِئِ الْوَادِي فَأَقْبَلَتْ تَخُدُّ الْأَرْضَ خَدًّا حَتَّى قَامَتْ بَيْنَ يَدَيْهِ فَاسْتَشْهَدَهَا ثَلَاثًا فَشَهِدَتْ ثَلَاثًا أَنَّهُ كَمَا قَالَ ثُمَّ رَجَعَتْ إِلَى مَنْبَتِهَا وَرَجَعَ الْأَعْرَابِيُّ إِلَى قَوْمِهِ وَقَالَ إِنْ اتَّبَعُونِي أَتَيْتُكَ بِهِمْ وَإِلَّا رَجَعْتُ فَكُنْتُ مَعَكَ
Ya gaya mana [Muhammad bin Tharif] ya gaya mana [Muhammad bin Fudlail] ya gaya mana [Abu Hayyan] daga [Atha'] daga [Ibn Umar] Radliyallahu 'anhu, ya ce; A lokacin da muke tare da Manzon Allah sallallahu 'alaihi wasallam a kan tafiya mun haɗu da wani Balaraben Bakiya, bayan mun kusance shi, Manzon Allah sallallahu 'alaihi wasallam ya ce masa: ina za ka? Balaraben Bakiya ya amsa: Ina so in haɗu da iyalina. Sai Manzon Allah ya ce: Shin kana son wani abu nagari? Sai ya amsa: menene alheri? Manzon Allah sallallahu 'alaihi wasallam ya ce: wato, ka shaida cewa babu wani abin bautawa da ya cancanci bauta sai Allah Subhanahu wa Ta'ala kuma ka shaida cewa Muhammadu sallallahu 'alaihi wasallam bawansa ne kuma Manzonsa ne. Balaraben Bakiya ya ce: to wa zai iya tabbatar da gaskiyar abin da ka faɗa? Annabi ya amsa: bishiyar Salamah, sai Annabi ya kira shi yayin da bishiyar take gefen tudu, sai bishiyar ta kusanci Annabi sallallahu alaihi wasallam ta hanyar raba ƙasa har sai da bishiyar ta iso gaban Annabi sallallahu alaihi wasallam. Manzo ya roƙe shi ya yi shaida sau uku. Ya kuma yi shaida sau uku kamar yadda Annabi sallallahu alaihi wasallam ya faɗa sannan bishiyar ta koma inda ta girma. Balaraben Balaraben ya koma ga mutanensa ya ce: Idan suka bi ni, zan kai su wurin sarki (Rasulullah sallallahu alaihi wasallam), idan ba haka ba zan koma wurin sarki in zauna tare da shi.
Imam Darimi : 17
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ خَرَجْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ وَكَانَ لَا يَأْتِي الْبَرَازَ حَتَّى يَتَغَيَّبَ فَلَا يُرَى فَنَزَلْنَا بِفَلَاةٍ مِنْ الْأَرْضِ لَيْسَ فِيهَا شَجَرٌ وَلَا عَلَمٌ فَقَالَ يَا جَابِرُ اجْعَلْ فِي إِدَاوَتِكَ مَاءً ثُمَّ انْطَلِقْ بِنَا قَالَ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى لَا نُرَى فَإِذَا هُوَ بِشَجَرَتَيْنِ بَيْنَهُمَا أَرْبَعُ أَذْرُعٍ فَقَالَ يَا جَابِرُ انْطَلِقْ إِلَى هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَقُلْ يُقَلْ لَكِ الْحَقِي بِصَاحِبَتِكِ حَتَّى أَجْلِسَ خَلْفَكُمَا فَرَجَعَتْ إِلَيْهَا فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَلْفَهُمَا ثُمَّ رَجَعَتَا إِلَى مَكَانِهِمَا فَرَكِبْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَسُولُ اللَّهِ بَيْنَنَا كَأَنَّمَا عَلَيْنَا الطَّيْرُ تُظِلُّنَا فَعَرَضَتْ لَهُ امْرَأَةٌ مَعَهَا صَبِيٌّ لَهَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنِي هَذَا يَأْخُذُهُ الشَّيْطَانُ كُلَّ يَوْمٍ ثَلَاثَ مِرَارٍ قَالَ فَتَنَاوَلَ الصَّبِيَّ فَجَعَلَهُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ مُقَدَّمِ الرَّحْلِ ثُمَّ قَالَ اخْسَأْ عَدُوَّ اللَّهِ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْسَأْ عَدُوَّ اللَّهِ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثًا ثُمَّ دَفَعَهُ إِلَيْهَا فَلَمَّا قَضَيْنَا سَفَرَنَا مَرَرْنَا بِذَلِكَ الْمَكَانِ فَعَرَضَتْ لَنَا الْمَرْأَةُ مَعَهَا صَبِيُّهَا وَمَعَهَا كَبْشَانِ تَسُوقُهُمَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ اقْبَلْ مِنِّي هَدِيَّتِي فَوَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا عَادَ إِلَيْهِ بَعْدُ فَقَالَ خُذُوا مِنْهَا وَاحِدًا وَرُدُّوا عَلَيْهَا الْآخَرَ قَالَ ثُمَّ سِرْنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَنَا كَأَنَّمَا عَلَيْنَا الطَّيْرُ تُظِلُّنَا فَإِذَا جَمَلٌ نَادٌّ حَتَّى إِذَا كَانَ بَيْنَ سِمَاطَيْنِ خَرَّ سَاجِدًا فَحَبَسَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَلَيَّ النَّاسَ مَنْ صَاحِبُ الْجَمَلِ فَإِذَا فِتْيَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ قَالُوا هُوَ لَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَمَا شَأْنُهُ قَالُوا اسْتَنَيْنَا عَلَيْهِ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً وَكَانَتْ بِهِ شُحَيْمَةٌ فَأَرَدْنَا أَنْ نَنْحَرَهُ فَنَقْسِمَهُ بَيْنَ غِلْمَانِنَا فَانْفَلَتَ مِنَّا قَالَ بِيعُونِيهِ قَالُوا لَا بَلْ هُوَ لَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ أَمَّا لِي فَأَحْسِنُوا إِلَيْهِ حَتَّى يَأْتِيَهُ أَجَلُهُ قَالَ الْمُسْلِمُونَ عِنْدَ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَحْنُ أَحَقُّ بِالسُّجُودِ لَكَ مِنْ الْبَهَائِمِ قَالَ لَا يَنْبَغِي لِشَيْءٍ أَنْ يَسْجُدَ لِشَيْءٍ وَلَوْ كَانَ ذَلِكَ كَانَ النِّسَاءُ لِأَزْوَاجِهِنَّ
Ubaidullah bin Musa ya ba mu labari daga Isa bin Abdul Malik daga Abu Az Zubair daga Jabir (Allah Ya yarda da shi) wanda ya ce: Na fita tare da Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) a kan tafiya, kuma duk lokacin da yake son yin sassauci, yakan ɓuya don kada a gan shi. Mun kasance a cikin wani babban fili ba tare da bishiyoyi ko alamun rai ba, sai ya ce: Ya Jabir, ka ɗauki ruwa da jirgin ruwanka ka bar mu mu ci gaba da tafiyarmu. Jabir ya ce, Mun ci gaba da tafiyarmu har sai da ba a gan mu ba. Ba zato ba tsammani, bishiyoyi biyu suka bayyana, kamu huɗu a tsakaninsu. Ya ce: Don Allah ku kusanci wannan bishiyar ku yi magana da ita, za ta amsa, don haka ku ce: Ku je wurin bishiyar da ke kusa da ku don in zauna a bayanku ku biyu. Itacen ya matso (abokin tafiyarsa, bishiyar da ke kusa da ita) sai Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) ya zauna a bayansu, sannan bishiyoyin biyu suka koma gidajensu. Sai muka hau kan abin hawanmu, kamar a sama da mu akwai tsuntsu yana rufe mu, sai wata mata da jaririnta suka tare Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam, sai ya ce; Ya Manzon Allah, shaidan yana damuna sau uku a kowace rana. Jabir ya ce; sai Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ɗauki jaririn ya ajiye shi a gaban abin hawansa sannan ya ce; Ku tafi, ya maƙiyin Allah! Ni ne Manzon Allah. Manzon Allah ya faɗi haka sau uku. Sai ya mayar wa matar. Da muka dawo daga tafiyarmu, muka wuce ta hanyar asali, sai wata mata da ɗanta suka tare mu da tumaki biyu da take kiwonsu. Sai ya ce; "Ya Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam, don Allah ku karɓi wannan kyautar daga gare ni, da wanda ya aiko ku da gaske, shaidan ba zai sake dawowa ba." Ya ce: ku ɗauki ɗaya ku mayar masa da ɗayan. Sai muka ci gaba da tafiyarmu, tsuntsayen suka yi kama da suna ɓoye mana, kwatsam sai wani raƙumi ya gudu, amma da ya isa ga wasu bishiyoyi guda biyu, nan take ya yi sujada ya yi sujada, Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya kama shi. Manzo ya tambayi mutanen: "Ku zo nan, ya ku mutane, wa ke da wannan raƙumi?" Sai wasu samari daga Ansar suka amsa: Namu ne, ya Manzon Allah, sai ya tambaya: Me ke damunsa? Suka amsa: Mun gaji da kula da shi tsawon shekaru ashirin kuma ya sami kitse mai yawa (ya zama mai kitse) don haka muka so mu yanka shi kuma muna son mu raba shi da 'ya'yanmu, amma ya gudu daga gare mu. Ya ce: "To, sai ku sayar mini da shi." Suka amsa: "Kai, babu buƙata, Mai Martaba, amma ya isa kyauta a gare ku." Annabi ya ce; "To, idan shi nawa ne to ka kyautata masa, har sai ya mutu. A lokacin Musulmai suka ce: Ya Manzon Allah, muna da hakkin yin sujada ga sarki fiye da dabbobi, ya ce: Bai dace ba ga wani (halitta) ya yi sujada ga wani (halitta), idan hakan ya halatta to an yarda mata su yi sujada ga mazajensu.
Imam Darimi : 18
حَدَّثَنَا يَعْلَى حَدَّثَنَا الْأَجْلَحُ عَنْ الذَّيَّالِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَقْبَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى دُفِعْنَا إِلَى حَائِطٍ فِي بَنِي النَّجَّارِ فَإِذَا فِيهِ جَمَلٌ لَا يَدْخُلُ الْحَائِطَ أَحَدٌ إِلَّا شَدَّ عَلَيْهِ فَذَكَرُوا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَاهُ فَدَعَاهُ فَجَاءَ وَاضِعًا مِشْفَرَهُ عَلَى الْأَرْضِ حَتَّى بَرَكَ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ هَاتُوا خِطَامًا فَخَطَمَهُ وَدَفَعَهُ إِلَى صَاحِبِهِ ثُمَّ الْتَفَتَ فَقَالَ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ إِلَّا يَعْلَمُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَّا عَاصِيَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ
Ya gaya mana [Ya'ala] ya gaya mana [Al Ajlah] daga [Adz Dzayyal bin Harmalah] daga [Jabir bin Abdullah] Radliyallahu 'anhu ya ce; mun dawo daga tafiya tare da Annabi sallallahu 'alaihi wasallam. Har sai da muka isa wani ƙauyen Bani Najjar, kwatsam sai ga raƙumi ya tare duk wanda ke son shiga gonar. An ba da labarin hakan ga Annabi sallallahu 'alaihi wasallam, sai ya je wurinsa ya kira raƙumin. Raƙumin ya zo ya sanya leɓunansa a ƙasa har sai da ya durƙusa a gabansa. Sai ya ce: ɗauki igiya, sannan ya ɗaure shi da igiyar ya mayar wa mai shi. Sai ya waiwaya baya ya ce: Babu kowa tsakanin sama da ƙasa amma ya san cewa ni manzon Allah ne Subhanahu wa Ta'ala sai waɗanda suka yi rashin biyayya; daga aljanu da mutane.
Imam Darimi : 19
أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ امْرَأَةً جَاءَتْ بِابْنٍ لَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنِي بِهِ جُنُونٌ وَإِنَّهُ يَأْخُذُهُ عِنْدَ غَدَائِنَا وَعَشَائِنَا فَيُخَبَّثُ عَلَيْنَا فَمَسَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدْرَهُ وَدَعَا فَثَعَّ ثَعَّةً وَخَرَجَ مِنْ جَوْفِهِ مِثْلُ الْجِرْوِ الْأَسْوَدِ فَسَعَى
An ruwaito mana [Al Hajjaj bin Minhal] ya gaya mana [Hammad bin Salamah] daga [Farqad As Sabakhi] daga [Sa'id bin Jubair] daga [Ibn Abbas] Radliyallahu 'anhu, cewa wata mata ta zo ta kawo ɗanta wurin Manzon Allah sallallahu 'alaihi wasallam] ta ce: "Ya Rasulullah, ɗana aljani ne ya kamu da shi, aljani koyaushe yana shigowa lokacin da muke cin abincin rana da abincin dare, kuma yana yi mana baƙar magana." Sai Manzon Allah sallallahu 'alaihi wasallam ya yi masa addu'a. Sannan ya yi amai sai wani abu baƙi (kamar ɗan kwikwiyo) ya fito daga bakinsa sannan ya tafi.
Imam Darimi : 20
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ الْعَبْدِيُّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ طَهْمَانَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْرِفُ حَجَرًا بِمَكَّةَ كَانَ يُسَلِّمُ عَلَيَّ قَبْلَ أَنْ أُبْعَثَ إِنِّي لَأَعْرِفُهُ الْآنَ
Ya gaya mana [Muhammad bin Sa'id] ya gaya mana [Yahya bin Abu Bakr Al 'Abdi] daga [Ibrahim bin Thahman] daga [Simak] daga [Jabir bin Samurah] Radliyallahu anhu ya ce; Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Na san akwai wani dutse a Makka da yake yi min gaisuwa da shi kafin a aiko ni. Hakika, na san shi yanzu."