Imam Darimi : 61
أَخْبَرَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَزْهَرَ اللَّوْنِ كَأَنَّ عَرَقَهُ اللُّؤْلُؤُ إِذَا مَشَى تَكَفَّأَ وَمَا مَسِسْتُ حَرِيرَةً وَلَا دِيبَاجَةً أَلْيَنَ مِنْ كَفِّهِ وَلَا شَمِمْتُ رَائِحَةً قَطُّ أَطْيَبُ مِنْ رَائِحَتِهِ مِسْكَةً وَلَا غَيْرَهَا
Yatubwiye [Hajjaj bin Minhal] yatubwiye [Hammad bin Salamah] yatubwiye [Thabit] kuva kuri [Anasi] ati; Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yari umuntu afise urukoba rworoshe nk’aho ivyutsi vyiwe ari amabuye y’agaciro, iyo agenda agororotse, kandi sinigeze nkora ku budodo canke ku bwoya bw’intama bwari bwiza kuruta ikiganza ciwe, kandi sinigeze numva na rimwe umunuko w’umukara canke ikindi kintu cose cari umunuko kuruta umunuko wiwe.
Imam Darimi : 62
أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ خَدَمْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَا قَالَ لِي أُفٍّ قَطُّ وَلَا قَالَ لِي لِشَيْءٍ صَنَعْتُهُ لِمَ صَنَعْتَ كَذَا وَكَذَا أَوْ هَلَّا صَنَعْتَ كَذَا وَكَذَا وَقَالَ لَا وَاللَّهِ مَا مَسِسْتُ بِيَدِي دِيبَاجًا وَلَا حَرِيرًا أَلْيَنَ مِنْ يَدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا وَجَدْتُ رِيحًا قَطُّ أَوْ عَرْفًا كَانَ أَطْيَبَ مِنْ عَرْفِ أَوْ رِيحِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Yatubwiye [Abu Nu’man] yatubwiye [Hammad bin Zaid] kuva kuri [Thabit] kuva kuri [Anas bin Malik] Radliyallahu’anhu yatubwiye; Kera, narafashije Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam kandi ntiyigeze avuga ati; ‘Ah - wewe munyaruyeri, Huss, no kunsemerera gutyo, canke kuvuga ikintu cose nkora; ‘Kubera iki ukora ibi n’ibi? ’, canke ‘Ubwirizwa gukora ibi n’ibi? ’ Anasi aravuga ati; Oya, sinigeze nkora ku mpuzu y’ubwoya bw’ubudodo iryoshe kuruta ibiganza vya Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam, kandi sinigeze numva umunuko n’icuya bimota neza kuruta ivyuya canke umunuko wa Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam.
Imam Darimi : 63
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ الرِّفَاعِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ خُدْرَةَ قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ بَنِي حُرَيْشٍ قَالَ كُنْتُ مَعَ أَبِي حِينَ رَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَاعِزَ بْنَ مَالِكٍ فَلَمَّا أَخَذَتْهُ الْحِجَارَةُ أُرْعِبْتُ فَضَمَّنِي إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَالَ عَلَيَّ مِنْ عَرَقِ إِبْطِهِ مِثْلُ رِيحِ الْمِسْكِ
Yaratubwiye [Muhammad bin Yazid Ar Rifa’i] yatubwiye [Abu Bakr] avuye kuri [Habib bin Khadrah] yabimbwiye [umuntu avuye kuri Bani Huraisy] ati; Mbere, nari kumwe na dawe igihe Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam yatera amabuye Ma’iz bin Malik, igihe ibitandara vyamutera, narahungabana hanyuma Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam arampobera, hanyuma ivyuya bimutonyanga vyari bimota nk’imibavu.
Imam Darimi : 64
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْبَرَاءِ قَالَ سَأَلَهُ رَجُلٌ قَالَ أَرَأَيْتَ كَانَ وَجْهُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَ السَّيْفِ قَالَ لَا مِثْلَ الْقَمَرِ
Yatubwiye [Abu Nu’aim] yatubwiye [Zuhair] kuva kuri [Abu Ishaq] kuva kuri [Barra`] ati; umuntu aramubaza ati; Woba wabonye mu maso ha Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam nk’inkota? Arishura ati; ‘Oya, mu maso hiwe hameze nk’ukwezi. '
Imam Darimi : 65
أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْرَفُ بِاللَّيْلِ بِرِيحِ الطِّيبِ
Yaratubwirije [Yazid bin Harun] yatubwirije [Sharia] kuva kuri [Al Amasy] kuva kuri [Ibrahim] ati; ’ Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yaramenyekanye mw’ijoro kubera umunuko wiwe uryoshe cane. '
Imam Darimi : 66
أَخْبَرَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ الْفَضْلِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْهَاشِمِيُّ أَخْبَرَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَسْلُكْ طَرِيقًا أَوْ لَا يَسْلُكُ طَرِيقًا فَيَتْبَعُهُ أَحَدٌ إِلَّا عَرَفَ أَنَّهُ قَدْ سَلَكَهُ مِنْ طِيبِ عَرْفِهِ أَوْ قَالَ مِنْ رِيحِ عَرَقِهِ
Yatubwiye [Malik bin Isma’il] yatubwiye [Ishaq bin Al Fadl bin AbdurRahman Al Hasyimi] yatubwiye [Al Mughirah bin ‘Athiyah] avuye kuri [Abu Zubair] avuye kuri [Jabir] ko Nkurunziza sallallaahu alaihi Wasallam ataciye mu nzira imwe gusa yari azi ko yaciyemwo- ko yaciyemwo gusa. inzira kubera umunuko w’icuya ciwe canke yavuze; kubera ivyutsi vyiwe bimota neza.
Imam Darimi : 67
أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو اللَّيْثِيُّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْكُلُ الْهَدِيَّةَ وَلَا يَقْبَلُ الصَّدَقَةَ فَأَهْدَتْ لَهُ امْرَأَةٌ مِنْ يَهُودِ خَيْبَرَ شَاةً مَصْلِيَّةً فَتَنَاوَلَ مِنْهَا وَتَنَاوَلَ مِنْهَا بِشْرُ بْنُ الْبَرَاءِ ثُمَّ رَفَعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ ثُمَّ قَالَ إِنَّ هَذِهِ تُخْبِرُنِي أَنَّهَا مَسْمُومَةٌ فَمَاتَ بِشْرُ بْنُ الْبَرَاءِ فَأَرْسَلَ إِلَيْهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا حَمَلَكِ عَلَى مَا صَنَعْتِ فَقَالَتْ إِنْ كُنْتَ نَبِيًّا لَمْ يَضُرَّكَ شَيْءٌ وَإِنْ كُنْتَ مَلِكًا أَرَحْتُ النَّاسَ مِنْكَ فَقَالَ فِي مَرَضِهِ مَا زِلْتُ مِنْ الْأَكْلَةِ الَّتِي أَكَلْتُ بِخَيْبَرَ فَهَذَا أَوَانُ انْقِطَاعِ أَبْهَرِي
Yatumenyesheje [Ja’far bin ‘Aun] yatumenyesheje [Muhammad bin ‘Amr Al Laitsi] avuye kuri [Abu Salamah] ati; Kera, Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yari afise umutima ukunze wo kurya - kwemera - ingabirano kandi ntiyashaka kwemera ubusaserdoti, ni co gituma umugore w’Umuyuda w’i Khaibar yamuhaye impene yokeje maze arayirya na Bisyr bin Barra`, hanyuma Alaihu ati Nkurunziza Wahilla araduza ukuboko kwiwe Sa; Nkako, iyo mpene yambwiye ko -yasizwe- ubumara. Nuko Bisyr bin Al Barra` arapfa, rero Nkurunziza w’Imana arungika umuntu ngo amufate, aca arabaza; Ni igiki catumye ukora ico gikorwa c’agaterasoni? Umugore aramwishura ati; ‘Iyo uba umuhanuzi vy’ukuri, nta n’umwe yoshobora kukugirira nabi, ku rundi ruhande, iyo uba umwami, nari kukubohora abantu. ’ Yavuze igihe yari arwaye; Na n’ubu ndacabona ingaruka z’ivyo nariye i Khaibar, kandi ni ho umugongo wanje wacitse.
Imam Darimi : 68
أَخْبَرَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ أَخْبَرَنَا شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ كَانَ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ يُحَدِّثُ أَنَّ يَهُودِيَّةً مِنْ أَهْلِ خَيْبَرَ سَمَّتْ شَاةً مَصْلِيَّةً ثُمَّ أَهْدَتْهَا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهَا الذِّرَاعَ فَأَكَلَ مِنْهَا وَأَكَلَ الرَّهْطُ مِنْ أَصْحَابِهِ مَعَهُ ثُمَّ قَالَ لَهُمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ارْفَعُوا أَيْدِيَكُمْ وَأَرْسَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْيَهُودِيَّةِ فَدَعَاهَا فَقَالَ لَهَا أَسَمَمْتِ هَذِهِ الشَّاةَ فَقَالَتْ نَعَمْ وَمَنْ أَخْبَرَكَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْنِي هَذِهِ فِي يَدِيَ الذِّرَاعُ قَالَتْ نَعَمْ قَالَ فَمَاذَا أَرَدْتِ إِلَى ذَلِكَ قَالَتْ قُلْتُ إِنْ كَانَ نَبِيًّا لَمْ يَضُرَّهُ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ نَبِيًّا اسْتَرَحْنَا مِنْهُ فَعَفَا عَنْهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُعَاقِبْهَا وَتُوُفِّيَ بَعْضُ أَصْحَابِهِ الَّذِينَ أَكَلُوا مِنْ الشَّاةِ وَاحْتَجَمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى كَاهِلِهِ مِنْ أَجْلِ الَّذِي أَكَلَ مِنْ الشَّاةِ حَجَمَهُ أَبُو هِنْدٍ مَوْلَى بَنِي بَيَاضَةَ بِالْقَرْنِ وَالشَّفْرَةِ وَهُوَ مِنْ بَنِي ثُمَامَةَ وَهُمْ حَيٌّ مِنْ الْأَنْصَارِ
Yaratumenyesheje [Al Hakam bin Nafi’] yatumenyesheje [Syu’aib bin Abu Hamzah] kuva [Az Zuhri] ati; [Jabiri bin Abdullah] Radliyalahu’anhu yaravuze ati; Umuyudakazi umwe aba i Khaibar yashize ubumara ku nyama z’impene zokejwe, araheza azishikiriza Nkurunziza w’Imana sallallaahu alaihi Wasallam. Nkurunziza yafashe iyo nyama mu rubavu rwiwe arayirya, na bamwe mu bagenzi biwe na bo nyene bararya kumwe na we. Uwo muhanuzi w’Imana aca ababwira ati; 'Muduze ibiganza vyanyu'. Hanyuma arungika umuntu gufata wa Muyudakazi ngo amubaze ibibazo; ‘Woba warasize ubumara iyo mpene? ’ Arishura ati; ‘Ego, ni ko biri. ’ Uwo mugore arabaza; ‘Ni nde yari gushobora kubikubwira? ’ Umuhanuzi arishura ati; ‘Ikimbwira ni ikiri mu kuboko kwanje,’ - bisobanura scapula - uwo mugore aravuga; Yarambajije ati: ‘Nivyo, narashizeko ubumara, ushaka kuvuga iki mu gukora ivyo? ’ arishura ati: ‘Nshaka gusa kwemeza ko iyo umuhanuzi atamugiriye nabi, kandi iyo atamugiriye nabi, tuba twidegemvya kuri we. ’ Nuko Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yamubabariye mu kutamuhana, mu gihe abandi bagenzi benshi bariye iyo nyama y’impene bapfuye. Nkurunziza sallallaahu alaihi wasallam aca afata umugongo wiwe wo hejuru kugira ngo akureho ubumara yari yariye mu nyama y’impene. Yari afise igikombe ca Abu Hind, maula wa Bani Bayadh, afise amahembe n’imihoro, yari uwo mu Bani Tsumamah, ari co gice c’aba Ansar. '
Imam Darimi : 69
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيُّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا فَتَحْنَا خَيْبَرَ أُهْدِيَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَاةٌ فِيهَا سُمٌّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اجْمَعُوا لِي مَنْ كَانَ هَا هُنَا مِنْ الْيَهُودِ فَجُمِعُوا لَهُ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي سَائِلُكُمْ عَنْ شَيْءٍ فَهَلْ أَنْتُمْ صَادِقِيَّ عَنْهُ قَالُوا نَعَمْ يَا أَبَا الْقَاسِمِ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَبُوكُمْ قَالُوا أَبُونَا فُلَانٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَذَبْتُمْ بَلْ أَبُوكُمْ فُلَانٌ قَالُوا صَدَقْتَ وَبَرَرْتَ فَقَالَ لَهُمْ هَلْ أَنْتُمْ صَادِقِيَّ عَنْ شَيْءٍ إِنْ سَأَلْتُكُمْ عَنْهُ فَقَالُوا نَعَمْ وَإِنْ كَذَبْنَاكَ عَرَفْتَ كَذِبَنَا كَمَا عَرَفْتَ فِي آبَائِنَا فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَنْ أَهْلُ النَّارِ فَقَالُوا نَكُونُ فِيهَا يَسِيرًا ثُمَّ تَخْلُفُونَا فِيهَا قَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْسَئُوا فِيهَا وَاللَّهِ لَا نَخْلُفُكُمْ فِيهَا أَبَدًا ثُمَّ قَالَ لَهُمْ هَلْ أَنْتُمْ صَادِقِيَّ عَنْ شَيْءٍ إِنْ سَأَلْتُكُمْ عَنْهُ قَالُوا نَعَمْ قَالَ هَلْ جَعَلْتُمْ فِي هَذِهِ الشَّاةِ سُمًّا قَالُوا نَعَمْ قَالَ مَا حَمَلَكُمْ عَلَى ذَلِكَ قَالُوا أَرَدْنَا إِنْ كُنْتَ كَاذِبًا أَنْ نَسْتَرِيحَ مِنْكَ وَإِنْ كُنْتَ نَبِيًّا لَمْ يَضُرَّكَ
Yaratubwiye [Abdullah bin Salih] yarambwiye [Al Laits] yabimbwiye [Said bin Abu Said Al Maqburi] kuva kuri [Abu Hurairah] Radliyallahu’anhu ati; 'Igihe twanesha Khaibar, Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yarahawe ingabirano y'impene y'ubumara. Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam amahera yavuze ati; ’ Ndabinginze mukoranirize hamwe Abayuda bari hano. ’ Nuko barabakoraniriza kuri we. Hanyuma Rasulullah aravuga ati; ‘Nzobaza ikintu, uzokwishura ata buryarya? ’, ni ko bishura bati; 'Ego cane, ewe Abu Qasim -Umuhanuzi Muhammad-. ’ Maze Rasulullah arabaza ati; ‘So wawe ni nde? ’ Barishura bati: ‘Data wacu ni uko kandi ni uko. ’ Hanyuma Rasulullah aravuga ati; ‘Mwebwe murabesha! , ariko so wawe ni uko kandi ni uko. ’ Barishura bati: ‘Umwami wawe aravuga ukuri. ’ Araheza ababwira ati; ‘Woba uzoba uwutagira uburyarya ni nakubaza ikintu? ’ Barishura bati: ‘Ego, kandi nitwabesha, uzobimenya, nk’uko wamenye ba sogokuruza bacu. ’ Rasulullah arababaza ati; ‘Abatuye mu muriro udahera ni bande? ’ Barishura bati: ‘Twarari muri ryo umwanya mutoyi aca aradusubirira muri ryo. ’ Nuko Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam arababwira ati; Muzocishwa bugufi muri ryo, na Allah Subhanahu wa Ta’ala ntituzogusubirira muri ryo ibihe vyose. Hanyuma Rasulullah arababaza ati; Woba uzovuga ukuri ku bibazo nzokubaza? , baramwishura bati; Egome. Aravuga ati; Mbega mwashize uburozi mu nyama y’impene? Bamwishura bati: Ego cane, yarabajije ati; ni igiki catumye ukora ivyo? Bamwishura bati: Turashaka kwidegemvya nimba uri umubeshi kandi nimba uri umuhanuzi vy’ukuri rero - ubumara - ntibuzokugirira nabi.
Imam Darimi : 70
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ مَا سُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا قَطُّ فَقَالَ لَا قَالَ أَبُو مُحَمَّد قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ إِذَا لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ وَعَدَ
Amaze kutubwira [Muhamadi bin Yusufu] avuye kuri [Sufyan] avuye kuri [Ibnu Al Munkadir] avuye kuri [Jabir] ati; Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam ntaco yigeze asabwa, aca arishura ngo oya. Abu Muhamadi ati; Ibnu Uyaina ati; Nimba atagira ico asaba, nta gukeka ko azosezerana.
Imam Darimi : 71
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عِمْرَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ عَنْ زَمْعَةَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيِيًّا لَا يُسْأَلُ شَيْئًا إِلَّا أَعْطَاهُ
Yatubwiye [Abudula bin Imran] yatubwiye [Abu Daud Al Thayalitsi] avuye [Zam’ah] avuye [Abu Hazim] avuye [Sahl bin Sa’ad] Radliyallahu’anhu ati; Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yari afise isoni, kandi ntaco yasabwa ahubwo yari kugitanga.
Imam Darimi : 72
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ الْعَرَبِ قَالَ زَحَمْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ حُنَيْنٍ وَفِي رِجْلِي نَعْلٌ كَثِيفَةٌ فَوَطِئْتُ بِهَا عَلَى رِجْلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَفَحَنِي نَفْحَةً بِسَوْطٍ فِي يَدِهِ وَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ أَوْجَعْتَنِي قَالَ فَبِتُّ لِنَفْسِي لَائِمًا أَقُولُ أَوْجَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَبِتُّ بِلَيْلَةٍ كَمَا يَعْلَمُ اللَّهُ فَلَمَّا أَصْبَحْنَا إِذَا رَجُلٌ يَقُولُ أَيْنَ فُلَانٌ قَالَ قُلْتُ هَذَا وَاللَّهِ الَّذِي كَانَ مِنِّي بِالْأَمْسِ قَالَ فَانْطَلَقْتُ وَأَنَا مُتَخَوِّفٌ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّكَ وَطِئْتَ بِنَعْلِكَ عَلَى رِجْلِي بِالْأَمْسِ فَأَوْجَعْتَنِي فَنَفَحْتُكَ نَفْحَةً بِالسَّوْطِ فَهَذِهِ ثَمَانُونَ نَعْجَةً فَخُذْهَا بِهَا
Yatubwiye [Muhamadi bin Ahmad bin Abu Khalaf] yatubwiye [Abdurrahman bin Muhamadi] avuye kuri [Muhamadi bin Ishaq] yabimbwiye [Abdullah bin Abu Bakr] avuye [umuntu avuye muri Arabiya] ati; Nariko ndaterana na Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam mu ntambara ya Hunain kandi nari nambaye inkweto nini, hanyuma nkandagira ku birenge vya Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam. Nuko aca ankubita ikimoko mu minwe ati; Bismillah warababaje cane. Uwuvuga inkuru - umunyaburayi - ati; ku mugoroba naridodomba mu mutima wanje; Nababaje Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam. Hanyuma ndarara muri ico gihe arico Allah Subhanahu wa Ta’ala wenyene azi. Mu gitondo, umuntu aca abaza bukwi na bukwi ati; None ivyo n’ivyo biri hehe? . Uwuvuga inkuru - umunyaburayi - ati; Nca ndamubwira mu rurimi rworoshe nti; Na Allah Subhanahu wa Ta’ala, uwo niwe muntu nari mfise ingorane ejo. Aravuga ati; Naciye ndagenda mfise ubwoba. Maze Rasulullah arambwira ati; Ni wewe wanteye ibirenge ejo ukandwaza, hanyuma ndagukubita inkoni, rero ng’izi intama z’ingore mirongo umunani, ndagusavye uzitware mu kibanza cazo.
Imam Darimi : 73
أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ أَخِي الزُّهْرِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ إِنَّ جِبْرِيلَ قَالَ مَا فِي الْأَرْضِ أَهْلُ عَشَرَةِ أَبْيَاتٍ إِلَّا قَلَّبْتُهُمْ فَمَا وَجَدْتُ أَحَدًا أَشَدَّ إِنْفَاقًا لِهَذَا الْمَالِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Yatubwiye [Yaqub bin Humaid] yatubwiye [Abdul Aziz bin Muhammad] kuva kuri [Ibnu Akhi Az Zuhri] kuva kuri [Az Zuhri] ati; Jibril Aalaihisalamu yavuze ati; Nta n’umwe kuri iyi si afise inyubakwa cumi kiretse jewe - Aalaihissalam - narazihinduye, rero nta n’umwe nasanze yatanze intererano ziruta Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam.
Imam Darimi : 74
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ وَاقِدٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ عُقَيْلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُكْثِرُ الذِّكْرَ وَيُقِلُّ اللَّغْوَ وَيُطِيلُ الصَّلَاةَ وَيُقْصِرُ الْخُطْبَةَ وَلَا يَأْنَفُ وَلَا يَسْتَنْكِفُ أَنْ يَمْشِيَ مَعَ الْأَرْمَلَةِ وَالْمِسْكِينِ فَيَقْضِيَ لَهُمَا حَاجَتَهُمَا
Yatubwiye [Muhammad bin Humaid] yatubwiye [Al Fadl bin Musa] yatubwiye [Al Husain bin Waqid] kuva kuri [Yahya bin ‘Uqail] kuva kuri [Abdullah bin Abi Aufa] ati; Nkurunziza sallallaahu alaihi wasallam yama yongera dhikr yiwe, agabanya - arinda - ibintu bitagira akamaro, arambura amasengesho yiwe, agabanya inyigisho ziwe, ntiyagira ubujuju, ntiyumva isoni zo kuvugana n’abapfakazi n’abakene kugira ngo batunganye ibibazo vyabo.
Imam Darimi : 75
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ قَالَ قَالَ الْعَبَّاسُ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ لَأَعْلَمَنَّ مَا بَقَاءُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِينَا فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي رَأَيْتُهُمْ قَدْ آذَوْكَ وَآذَاكَ غُبَارُهُمْ فَلَوْ اتَّخَذْتَ عَرِيشًا تُكَلِّمُهُمْ مِنْهُ فَقَالَ لَا أَزَالُ بَيْنَ أَظْهُرِهِمْ يَطَئُونَ عَقِبِي وَيُنَازِعُونِي رِدَائِي حَتَّى يَكُونَ اللَّهُ هُوَ الَّذِي يُرِيحُنِي مِنْهُمْ قَالَ فَعَلِمْتُ أَنَّ بَقَاءَهُ فِينَا قَلِيلٌ
Yatubwiye [Sulayimani bin Harb] yatubwiye [Hammad bin Zaid] kuva [Ayyub] kuva [‘Ikrimah] ati; [Abbasi] Radiliyalahu’anhu ati; Nkako, ndazi vy’ukuri igihe Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yamaze natwe, ni ko umuvugizi -Ikrimah- yavuze; Ewe Ntumwa y’Imana ndabona ko bakubabaje kandi n’umukungugu wabo nawo warakubabaje, none nogukorera uburaro wokoresha mu kuvugana nabo? Arishura ati; Nzoguma muri bo, naho bokankandagira ibirenge, bagakwega igitambaro canje gushika Allah Subhanahu wa Ta’ala ankuye muri bo. Uwo muvugizi ati; Twaramenye rero ko azomarana natwe igihe gito gusa.
Imam Darimi : 76
أَخْبَرَنَا الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمْزَةَ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ دَاوُدَ بْنِ عَلِيٍّ قَالَ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا نَحْجُبُكَ فَقَالَ لَا دَعُوهُمْ يَطَئُونَ عَقِبِي وَأَطَأُ أَعْقَابَهُمْ حَتَّى يُرِيحَنِي اللَّهُ مِنْهُمْ
Yatubwiye [Al Hakam bin Musa] yatubwiye [Yahya bin Hamzah] kuva kuri [Al ‘Auza’i] kuva kuri [Daud bin Ali] ati; Vyabwiwe Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam; None iyo tugupfutse? Arishura ati; Ntaco bimaze, reka bantere ku birenge nanje nkanda ku birenge vyabo gushika Allah Subhanahu wa Ta’ala ankuye muri bo.
Imam Darimi : 77
أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ عَدِيٍّ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ أُنَيْسِ بْنِ أَبِي يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ وَنَحْنُ فِي الْمَسْجِدِ عَاصِبًا رَأْسَهُ بِخِرْقَةٍ حَتَّى أَهْوَى نَحْوَ الْمِنْبَرِ فَاسْتَوَى عَلَيْهِ وَاتَّبَعْنَاهُ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنِّي لَأَنْظُرُ إِلَى الْحَوْضِ مِنْ مَقَامِي هَذَا ثُمَّ قَالَ إِنَّ عَبْدًا عُرِضَتْ عَلَيْهِ الدُّنْيَا وَزِينَتُهَا فَاخْتَارَ الْآخِرَةَ قَالَ فَلَمْ يَفْطِنْ لَهَا أَحَدٌ غَيْرُ أَبِي بَكْرٍ فَذَرَفَتْ عَيْنَاهُ فَبَكَى ثُمَّ قَالَ بَلْ نَفْدِيكَ بِآبَائِنَا وَأُمَّهَاتِنَا وَأَنْفُسِنَا وَأَمْوَالِنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ثُمَّ هَبَطَ فَمَا قَامَ عَلَيْهِ حَتَّى السَّاعَةِ
Yatubwiye [Zakariya bin ‘Adi] yatubwiye [Hatim bin Ismail] avuye kuri [Unais bin Abu Yahya] avuye kuri [se wiwe] avuye kuri [Abu Said Al Khudri] ati; Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yarasohotse kudusanganira igihe yari arwaye arivyo vyatumye apfa. Twari mu musigiti - umusigiti w’Abanabawi - mu gihe twariko turamuboha umutwe n’igitambaro, gushika aho yegera impuzu akayicarako. Turabandanya kumukurikira. Araheza ati; ‘Kubera Uwo umutima wanje uri mu Kuboko kwiwe, mbona vy’ukuri ikiyaga ndi aho mpagaze. ’ Araheza ati; ‘Nta gukeka, hari umusuku yeretswe isi n’amabuye yayo, hanyuma ahitamwo ubuzima bwo inyuma y’urupfu. ’ Uwuvuga inkuru -Abu Sayidi alkhudzri- ati; Iciyo gihe nta n’umwe yashobora gutahura ivyo yariko aravuga atari Abu Bakr, ni co gituma Abu Bakr amaso yuzuye amarira aca ararira ati; Nkako, tuzogucungura ba sogokuruza bacu, ba mawe bacu, ubugingo bwacu n’ubutunzi bwacu, ewe Ntumwa y’Imana! '. Uwuvuga inkuru ni we avuga inkuru; Hanyuma aramanuka avuye ku mpuzu ntiyigera ahagarara ku mpuzu gushika apfuye.
Imam Darimi : 78
أَخْبَرَنَا خَلِيفَةُ بْنُ خَيَّاطٍ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا ابْنُ إِسْحَقَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ عَلِيِّ بْنِ عَدِيٍّ عَنْ عُبَيْدٍ مَوْلَى الْحَكَمِ بْنِ أَبِي الْعَاصِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي مُوَيْهِبَةَ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أَسْتَغْفِرَ لِأَهْلِ الْبَقِيعِ فَانْطَلِقْ مَعِي فَانْطَلَقْتُ مَعَهُ فِي جَوْفِ اللَّيْلِ فَلَمَّا وَقَفَ عَلَيْهِمْ قَالَ السَّلَامُ عَلَيْكُمْ يَا أَهْلَ الْمَقَابِرِ لِيُهْنِكُمْ مَا أَصْبَحْتُمْ فِيهِ مِمَّا أَصْبَحَ فِيهِ النَّاسُ أَقْبَلَتْ الْفِتَنُ كَقِطْعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ يَتْبَعُ آخِرُهَا أَوَّلَهَا الْآخِرَةُ أَشَدُّ مِنْ الْأُولَى ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيَّ فَقَالَ يَا أَبَا مُوَيْهِبَةَ إِنِّي قَدْ أُوتِيتُ بِمَفَاتِيحِ خَزَائِنِ الدُّنْيَا وَالْخُلْدِ فِيهَا ثُمَّ الْجَنَّةُ فَخُيِّرْتُ بَيْنَ ذَلِكَ وَبَيْنَ لِقَاءِ رَبِّي قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي خُذْ مَفَاتِيحَ خَزَائِنِ الدُّنْيَا وَالْخُلْدَ فِيهَا ثُمَّ الْجَنَّةَ قَالَ لَا وَاللَّهِ يَا أَبَا مُوَيْهِبَةَ لَقَدْ اخْتَرْتُ لِقَاءَ رَبِّي ثُمَّ اسْتَغْفَرَ لِأَهْلِ الْبَقِيعِ ثُمَّ انْصَرَفَ فَبُدِئَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي وَجَعِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ
Yatubwiye [Khalifa bin Khayyat] yatubwiye [Bakar bin Suilaiman] yatubwiye [Ibn Ishaq] yabimbwiye [Abdullah bin Umar bin Ali bin Adi] kuva kuri ['Ubaid] -uwahoze ari umuja wa Al Hakam bin Abu Al 'Ash- kuva kuri [Abdulmahiwa] umuja wa Rasulullah- ati; Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam arambwira ati ‘Ni ukuri, nategetswe gusaba imbabazi abatuye mu mva ya Baqi’, hanyuma aragenda nanje hagati mw’ijoro. Igihe yari ahagaze arabahanganye - amaziko - ati; ASSALAMU 'ALAIKUM YAA AHLAL MAQAABIR -Ndabipfurije guterimbere mwebwe ababa muri iyi mva-. Nizere ko uko urimwo ubu bigutekanye kuruta uko abantu barimwo ubu. None ugusebanya kwarakwiragiye nk’ibipande vy’ijoro ryirabura cane, iherezo rikurikira intango. Kandi vy’ukuri ubuzima bwo hanyuma y’urupfu buragoye kuruta ubuzima bwo kw’isi. Araheza arahindukira araba, arambwira ati; Ewe Abu Muwaihibah, nahawe imfunguruzo z’ububiko bw’isi n’ibihe bidahera biri muri yo. Maze mpabwa umwidegemvyo wo guhitamwo hagati y’ivyo canke guhura n’Imana yanje. Jewe -Abu Muwaihiba- ndamwishura nti; Kubera dawe na mama nk’incungu, mwami, fata gusa imfunguruzo z’ububiko bw’ubuzima bwo mw’isi n’ibihe bidahera biri muri bwo, hanyuma ijuru. Arishura ati; « Oya, ndahiye Allah, ewe Abu Muwaihiba, vy’ukuri nahisemwo guhura n’Umukama wanje. Hanyuma asaba imbabazi ababa i Baqi, aragenda.
Imam Darimi : 79
أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عَبَّادِ بْنِ الْعَوَّامِ عَنْ هِلَالِ بْنِ خَبَّابٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ دَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاطِمَةَ فَقَالَ قَدْ نُعِيَتْ إِلَيَّ نَفْسِي فَبَكَتْ فَقَالَ لَا تَبْكِي فَإِنَّكِ أَوَّلُ أَهْلِي لِحَاقًا بِي فَضَحِكَتْ فَرَآهَا بَعْضُ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْنَ يَا فَاطِمَةُ رَأَيْنَاكِ بَكَيْتِ ثُمَّ ضَحِكْتِ قَالَتْ إِنَّهُ أَخْبَرَنِي أَنَّهُ قَدْ نُعِيَتْ إِلَيْهِ نَفْسُهُ فَبَكَيْتُ فَقَالَ لِي لَا تَبْكِي فَإِنَّكِ أَوَّلُ أَهْلِي لَاحِقٌ بِي فَضَحِكْتُ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ وَجَاءَ أَهْلُ الْيَمَنِ هُمْ أَرَقُّ أَفْئِدَةً وَالْإِيمَانُ يَمَانٍ وَالْحِكْمَةُ يَمَانِيَةٌ
Yaratubwiye [Said bin Sulaiman] avuye kuri [‘Abbad bin Al ‘Awwam] avuye kuri [Hilal bin Khabbab] avuye kuri [‘Ikrimah] avuye kuri [Ibn Abbas] Radliyallahu’anhu Igihe umurongo wahishuriwe IDZAAJAA` Umusi/110; 1-. Rasulullah yahamagaye Fatima Radliyallah Anha, aramubwira mu rurimi rworoshe; Namenyeshejwe urupfu rwanje. Hanyuma Fatima Radliyala Anha ararira, aca avuga ati; 'Nturirire, mu vy'ukuri ni wewe wari umuntu wa mbere yansanganye, hanyuma Fatimah Radliyallah Anha aratwenga. Abagore ba Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam barabibonye barabaza bati; Ewe Fatimah, mu ntango twakubonye urira, none kuki wagumye utwenga? Fatima Radliyala Anha arishura ati: Yambwiye ivyerekeye urupfu rwiwe rwari rugiye gupfa, nca ndarira. Araheza arambwira ati; Ntuze urire kuko ni wewe wambere kunsanga, nico gituma ndatwenga. Rasulullah ati; 'Igihe imfashanyo ya Allah Subhanahu wa Ta'ala n'intsinzi bizoshika, abantu bo muri Yemeni bazoza, bafise imitima ikora ku mutima bitagoranye, ukwizera - gukomeye - ni ukw'Abayemeni, kandi ubwenge na bwo ni ubw'Abayemeni.
Imam Darimi : 80
أَخْبَرَنَا الْحَكَمُ بْنُ الْمُبَارَكِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ابْنِ إِسْحَقَ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ رَجَعَ إِلَيَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ مِنْ جَنَازَةٍ مِنْ الْبَقِيعِ فَوَجَدَنِي وَأَنَا أَجِدُ صُدَاعًا وَأَنَا أَقُولُ وَا رَأْسَاهُ قَالَ بَلْ أَنَا يَا عَائِشَةُ وَا رَأْسَاهُ قَالَ وَمَا ضَرَّكِ لَوْ مُتِّ قَبْلِي فَغَسَّلْتُكِ وَكَفَّنْتُكِ وَصَلَّيْتُ عَلَيْكِ وَدَفَنْتُكِ فَقُلْتُ لَكَأَنِّي بِكَ وَاللَّهِ لَوْ فَعَلْتَ ذَلِكَ لَرَجَعْتَ إِلَى بَيْتِي فَعَرَّسْتَ فِيهِ بِبَعْضِ نِسَائِكَ قَالَتْ فَتَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ بُدِئَ فِي وَجَعِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ
Yatubwiye [Al Hakam bin Mubarak] yatubwiye [Muhammad bin Salamah] kuva kuri [Ibn Ishaq] kuva kuri [Yaqub bin ‘Utbah] kuva kuri [Ibn Shihab] kuva kuri [Ubaidullah bin Abdullah bin ‘Utbah] kuva kuri [Aisyah] Radliyallah Anha ati; Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam, umusi umwe yaraje iwanje avuye -guhamba- umuvyimba wiwe i Baqi'. Hanyuma asanga mfise umutwe aca aridodomba; ‘Ewe mutwe wanje’, Yaravuze; 'Ewe mutwe wanje, ewe Aisyah'. Arongera ati; ‘Ni igiki cogutera ingorane iyo upfa imbere yanje? ’ Nzokwoza, ndakwambike, ndaguhambe. Maze jewe -Aisiya Radliyala Anha- ndavuga nti; Bisa n’uko arivyo mwizigiye, na Allah Subhanahu wa Ta’ala, nimwabikora, muzogaruka muhira iwanje ata kabuza. Hanyuma umwami aryamana na bamwe mu bagore b’umwami ng’aho. Aisyah Radliyallah Anha yavuze ati; Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam aca amwenyura aca atangura kurwara ivyo bimutera gupfa.