Imam Darimi (الامام الدارمي) - 3469 Hadith

Hadith

Imam Darimi : 41

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ أَبِي طَلْحَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُومُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَيُسْنِدُ ظَهْرَهُ إِلَى جِذْعٍ مَنْصُوبٍ فِي الْمَسْجِدِ فَيَخْطُبُ النَّاسَ فَجَاءَهُ رُومِيٌّ فَقَالَ أَلَا أَصْنَعُ لَكَ شَيْئًا تَقْعُدُ عَلَيْهِ وَكَأَنَّكَ قَائِمٌ فَصَنَعَ لَهُ مِنْبَرًا لَهُ دَرَجَتَانِ وَيَقْعُدُ عَلَى الثَّالِثَةِ فَلَمَّا قَعَدَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى ذَلِكَ الْمِنْبَرِ خَارَ الْجِذْعُ كَخُوَارِ الثَّوْرِ حَتَّى ارْتَجَّ الْمَسْجِدُ حُزْنًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَزَلَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمِنْبَرِ فَالْتَزَمَهُ وَهُوَ يَخُورُ فَلَمَّا الْتَزَمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَكَنَ ثُمَّ قَالَ أَمَا وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ لَمْ أَلْتَزِمْهُ لَمَا زَالَ هَكَذَا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ حُزْنًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدُفِنَ

މުޙައްމަދު ބިން އަޙްމަދު ބިން އަބޫ ޚަލަފް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި އުމަރު ބިން ޔޫނުސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ އިކްރީމާ ބިން އައްމާރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި އިސްޙާޤު ބިން އަބޫ ތަލްޙާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަނަސް ބިން މާލިކް ގާތު ވިދާޅުވީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ހުކުރު ދުވަހު ކޮޅަށް ހުރެ މިސްކިތުގައި އިންދާފައިވާ ގަހަކަށް ފުރަގަސްދީގެން ދަރުސް ދެއްވައި، ރައްޔިތުންނަށް ދަރުސް ދެއްވާ ކަމަށެވެ. ދެން ރޯމަނުންގެ މީހަކު އައިސް ބުނީ: 'ތިޔަބައިމީހުން އިށީނދެގެން ތިބިތަން ފެންނާނެ ތަނެއް އަހަރެން ތިޔަބައިމީހުންނަށް ހަދައިދޭނަން ހެއްޔެވެ؟' އެހެންކަމުން އެމީހާ އޭނާއަށްޓަކައި ދެފިޔަވަޅެއް ހުންނަ ޕަލްޕިޓެއް ހަދައި، ތިންވަނަ ފިޔަވަހީގައި އިށީނެވެ. ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މަންޒަރުގައި އިށީނދެވަޑައިގަތުމުން، ގަހުގެ ފަތްކޮޅު ބުޅަލެއްގެ ގިސްލުމެއް ފަދައިން ގިސްލަމުން މުޅި މިސްކިތް ތެޅިގަތެވެ. އޭނާ ގައިގައި ބައްދާލަމުން ދިޔައިރު އޭނަ ހުރީ ހިމޭންވެފައެވެ. ދެން ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެންގެ ނަފްސު އޭނާގެ އަތުގައި އޮތް މީހާގެ ޙައްޤުގައި، އަހަރެން އެކަން ބައްދާނުލައިފިނަމަ ޤިޔާމަތް ދުވަހާއި ހަމައަށް މިގޮތަށް ދެމިއޮންނާނެ، ސަބަބަކީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދޫކޮށް ދިއުމަކީ ހިތާމަވެރި ކަމެކެވެ. ދެން މާތްالله ގެ ރަސޫލާ އެކަލޭގެފާނަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ސަލާމް ދެއްވާށި، އެކަން ފޮރުވުމަށް އަމުރު ކުރައްވައި، އެކަން ކުރެވުނެވެ.

Hadith

Imam Darimi : 42

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ أَبَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُحَارِبِيُّ عَنْ عَبْدِ الْوَاحِدِ بْنِ أَيْمَنَ الْمَكِّيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قُلْتُ لِجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ حَدِّثْنِي بِحَدِيثٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتَهُ مِنْهُ أَرْوِيهِ عَنْكَ فَقَالَ جَابِرٌ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ نَحْفُرُهُ فَلَبِثْنَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ لَا نَطْعَمُ طَعَامًا وَلَا نَقْدِرُ عَلَيْهِ فَعَرَضَتْ فِي الْخَنْدَقِ كُدْيَةٌ فَجِئْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذِهِ كُدْيَةٌ قَدْ عَرَضَتْ فِي الْخَنْدَقِ فَرَشَشْنَا عَلَيْهَا الْمَاءَ فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَطْنُهُ مَعْصُوبٌ بِحَجَرٍ فَأَخَذَ الْمِعْوَلَ أَوْ الْمِسْحَاةَ ثُمَّ سَمَّى ثَلَاثًا ثُمَّ ضَرَبَ فَعَادَتْ كَثِيبًا أَهْيَلَ فَلَمَّا رَأَيْتُ ذَلِكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ايْذَنْ لِي قَالَ فَأَذِنَ لِي فَجِئْتُ امْرَأَتِي فَقُلْتُ ثَكِلَتْكِ أُمُّكِ فَقُلْتُ قَدْ رَأَيْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا لَا صَبْرَ لِي عَلَيْهِ فَهَلْ عِنْدَكِ مِنْ شَيْءٍ فَقَالَتْ عِنْدِي صَاعٌ مِنْ شَعِيرٍ وَعَنَاقٌ قَالَ فَطَحَنَّا الشَّعِيرَ وَذَبَحْنَا الْعَنَاقَ وَسَلَخْتُهَا وَجَعَلْتُهَا فِي الْبُرْمَةِ وَعَجَنْتُ الشَّعِيرَ ثُمَّ رَجَعْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَبِثْتُ سَاعَةً ثُمَّ اسْتَأْذَنْتُهُ الثَّانِيَةَ فَأَذِنَ لِي فَجِئْتُ فَإِذَا الْعَجِينُ قَدْ أَمْكَنَ فَأَمَرْتُهَا بِالْخَبْزِ وَجَعَلْتُ الْقِدْرَ عَلَى الْأَثَاثِي قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّمَا هِيَ الْأَثَافِيُّ وَلَكِنْ هَكَذَا قَالَ ثُمَّ جِئْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ إِنَّ عِنْدَنَا طُعَيِّمًا لَنَا فَإِنْ رَأَيْتَ أَنْ تَقُومَ مَعِي أَنْتَ وَرَجُلٌ أَوْ رَجُلَانِ مَعَكَ فَقَالَ وَكَمْ هُوَ قُلْتُ صَاعٌ مِنْ شَعِيرٍ وَعَنَاقٌ فَقَالَ ارْجِعْ إِلَى أَهْلِكَ وَقُلْ لَهَا لَا تَنْزِعْ الْقِدْرَ مِنْ الْأَثَافِيِّ وَلَا تُخْرِجْ الْخُبْزَ مِنْ التَّنُّورِ حَتَّى آتِيَ ثُمَّ قَالَ لِلنَّاسِ قُومُوا إِلَى بَيْتِ جَابِرٍ قَالَ فَاسْتَحْيَيْتُ حَيَاءً لَا يَعْلَمُهُ إِلَّا اللَّهُ فَقُلْتُ لِامْرَأَتِي ثَكِلَتْكِ أُمُّكِ قَدْ جَاءَكِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَصْحَابِهِ أَجْمَعِينَ فَقَالَتْ أَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلَكَ كَمْ الطَّعَامُ فَقُلْتُ نَعَمْ فَقَالَتْ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَدْ أَخْبَرْتَهُ بِمَا كَانَ عِنْدَنَا قَالَ فَذَهَبَ عَنِّي بَعْضُ مَا كُنْتُ أَجِدُ وَقُلْتُ لَقَدْ صَدَقْتِ فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَخَلَ ثُمَّ قَالَ لِأَصْحَابِهِ لَا تَضَاغَطُوا ثُمَّ بَرَّكَ عَلَى التَّنُّورِ وَعَلَى الْبُرْمَةِ قَالَ فَجَعَلْنَا نَأْخُذُ مِنْ التَّنُّورِ الْخُبْزَ وَنَأْخُذُ اللَّحْمَ مِنْ الْبُرْمَةِ فَنُثَرِّدُ وَنَغْرِفُ لَهُمْ وَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَجْلِسْ عَلَى الصَّحْفَةِ سَبْعَةٌ أَوْ ثَمَانِيَةٌ فَإِذَا أَكَلُوا كَشَفْنَا عَنْ التَّنُّورِ وَكَشَفْنَا عَنْ الْبُرْمَةِ فَإِذَا هُمَا أَمْلَأُ مَا كَانَا فَلَمْ نَزَلْ نَفْعَلُ ذَلِكَ كُلَّمَا فَتَحْنَا التَّنُّورَ وَكَشَفْنَا عَنْ الْبُرْمَةِ وَجَدْنَاهُمَا أَمْلَأَ مَا كَانَا حَتَّى شَبِعَ الْمُسْلِمُونَ كُلُّهُمْ وَبَقِيَ طَائِفَةٌ مِنْ الطَّعَامِ فَقَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ النَّاسَ قَدْ أَصَابَتْهُمْ مَخْمَصَةٌ فَكُلُوا وَأَطْعِمُوا فَلَمْ نَزَلْ يَوْمَنَا ذَلِكَ نَأْكُلُ وَنُطْعِمُ قَالَ وَأَخْبَرَنِي أَنَّهُمْ كَانُوا ثَمَانَ مِائَةٍ أَوْ قَالَ ثَلَاثَ مِائَةٍ قَالَ أَيْمَنُ لَا أَدْرِي أَيُّهُمَا قَالَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު ބިން އަބާން] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން މުޙައްމަދު އަލް މުޙަރީބީ] [ޢަބްދުލް ވަޙީދު ބިން ޢާއިމާން އަލް މައްކީ] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެން ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުالله صلى الله عليه وسلم އަށް ބުނީމެވެ: އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުން އަޑުއަހާފައިވާ އަދި އަޅުގަނޑަށް ކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުން ރިވާކުރެވޭނެ ޙަދީޘެއް އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރައްވާށެވެ. ޖާބިރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ އަހަރެމެން ތިބީ ވަޅުގެ ހަނގުރާމައިގައި الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކުގައި ކަމަށާއި އަޅުގަނޑުމެން ތިބީ ވަޅުގަނޑެއް ކޮނެގެން ކަމަށެވެ. ތިން ދުވަސް ވަންދެން ނުކައި ކާން ނުލިބުމުން ކާން ނުލިބުނެވެ. އެއަށްފަހު ވަޅުގަނޑުން ހަރު ފަސްގަނޑެއް ފެނުމުން އަހަރެން ދިޔައީ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހަށެވެ. އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم، މި ހަރު ފަސްގަނޑުން މި ވަޅުގަނޑު ކޮނެގެން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެންދީފައިވީނަމަވެސް ހުރަސްއެޅިއްޖެއެވެ.' ދެން ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ބަނޑުގައި ހިލަގަނޑަކުން ބަނދެފައި ހުއްޓެވެ، ހޮޅިއެއް ހިފައިގެން ތިން ފަހަރު ބިސްމިالله ކިޔެވިއެވެ. އޭގައި ތަޅައި މަޑު ދޮންވެލިގަނޑަކަށް ބަދަލުކޮށްލިއެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޙާލަތު އެގޮތަށް ފެނުމުން، އެކަލޭގެފާނަށް ބުނީމެވެ. ' ދެން އަހަރެން އަންހެނުން ކައިރިއަށް ގޮސް ބުނީމެވެ: 'ހާލަތު ވަރަށް ސީރިއަސް.' އަދި އަހަރެންގެ އަނބިމީހާއަށް ބުނީމެވެ. އެކަމަނާ ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އާނ، ހަމައެކަނި އެއް ސާ` ގަދަ ފުށާއި އަންހެން ބަކަރިއެކެވެ. ' ޖާބިރު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ދެން އަހަރެމެން ގަދަ ފުށް ކައްކާލެވޭ ގޮތަށް ތަޅައި އަހަރެމެން ބަކަރި ކަތިލައި، ހަން ނަގައި ތަށިގަނޑަކަށް ލީމެވެ. އަހަރެން ފުށް އުނގުޅަމުން ދިޔައީ ދެން އަހަރެން އެނބުރި الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހަށް ގޮސް އިރުކޮޅަކު ހިމޭންވެލީމެވެ. ދެން ދެވަނަ ފަހަރަށް ގެއަށް ދިއުމުގެ ހުއްދައަށް އެދުނީމެވެ. އޭނާ އަހަންނަށް ހުއްދަ ދިނުމުން އަހަރެންގެ އަންހެނުންނާ ބައްދަލުވުމުން އެނގުނީ ހަނޑުލުގެ ފުށް ތައްޔާރުވެފައިވާ ކަމުން އަހަރެން އަނބިމީހާއަށް ރޮށި ހަދަން އަމުރުކޮށް، ކައްކާ ހިލަގަނޑުގައި ތަށި ޖައްސާލީމެވެ. އަބްދުއްރަހްމާން ވިދާޅުވި އެވެ؛ މާނައަކީ އުނދުން/ބަދިގެ މަތީގައި. ދެން ޖާބިރު ވިދާޅުވިއެވެ: ދެން އަނެއްކާވެސް ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައާ ބައްދަލުވެ، އެކަލޭގެފާނަށް ބުނީމެވެ. އޭނާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ: 'ކާނާ ހުރީ ކިހާވަރަކަށް ހެއްޔެވެ؟' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ؛ 'އެކަނި އެއް ސާ` ހަނޑުލާއި ކުޑަ ބަކަރިއެކެވެ.' ދެން ރަސޫލާ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ދެން އޭނާގެ އެކުވެރިންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ: 'ހިނގާ އަހަރެމެން ޖާބިރުގެ ގެއަށް ދާން.' ޖާބިރު ވިދާޅުވިއެވެ. - -އެހެނީ ރަސޫލާ އޭނާގެ ޞަޙާބީންނަށް ދަޢުވަތު ދެއްވީ، ކާނާގެ މިންވަރު މާ ބޮޑު ނުވިޔަސް- --- އަހަރެން އަނބިމީހާއަށް ބުނީމެވެ: 'ވާއު،،، މައްސަލަ އެހާ ސީރިއަސް،،، ރަސޫލާ އައީ އޭނާގެ ހުރިހާ ޞަޙާބީންނާއެކުގައެވެ.' އަހަރެންގެ އަނބިކަނބަލުން ވިދާޅުވިއެވެ: 'އަހަރެމެންގެ ކާނާގެ ކިހާވަރެއްތޯ ރަސޫލާ ސުވާލު ކުރެއްވީ ހެއްޔެވެ؟' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީ 'އާނ، އަހަރެން ވިސްނައިދީފިން'! ދެން އަހަރެންގެ އަންހެނުން ވިދާޅުވިއެވެ: 'الله އާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާ އެންމެ ރަނގަޅަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކާނާ ލިބޭ މިންވަރު ކަލޭގެފާނަށް އަންގަވާފައިވާކަން ސާފުވެގެންދެއެވެ'. ޖާބިރު ބުނީ އަނބިމީހާ ބުނި އެއްޗަކުން އަހަރެންގެ ހުރިހާ ކަންބޮޑުވުމެއްގެ ޔަގީންކަން ލިބުނެވެ. ' ދެން އަހަރެން އޭނައަށް ބުނީމެވެ: 'ތިޔަ ބުނީ ތެދެއް. ' އެއަށްފަހު ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ވަޑައިގެން، އެކަލޭގެފާނުގެ އަޞްޙާބީންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ' ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރޮށި ގްރިލް އާއި ތަށީގައި ބަރަކާތް ލެއްވިއެވެ. ޖާބިރު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ދެން އަހަރެމެން ގްރިލް އިން ރޮށި އަދި ތަށިން މަސް ނަގައި، ދެން ހޫނުކޮށްފައި އެމީހުންނަށް ސަމުސާއެއް ޖަހާލީމެވެ. ' ދެން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ' އެމީހުން ކެއުމަށްފަހު އަހަރެމެން ގްރިލް އާއި ތަށީގެ ފުރާޅު ހުޅުވާލިއިރު ދެމީހުންވެސް އަދިވެސް ކުރިން ހުރި ގޮތަށް ފުރިފައި ހުރިތަން ފެނުނެވެ. އަދި މިހާލަތު ކުރިއަށް ދިޔައީ ހުރިހާ މުސްލިމުން ފުރިގެން ގޮސް އެންމެ ކުޑަ ކާއެއްޗެހި ބާކީވާންދެންނެވެ. ދެން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ' އެހެންކަމުން އެދުވަހު އަހަރެމެން އެ ރޮށި މަހާއި އެކު އެތައް ފަހަރަކު ކެއީމެވެ. ޖާބިރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އަހަންނަށް ކިޔައިދިނީ ޖާބިރުގެ ގޭގައި ކެއި ރައްޓެހިންގެ އަދަދު ގާތްގަނޑަކަށް އަށްސަތޭކަ މީހުން ނުވަތަ ތިންސަތޭކަ މީހުން ކަމަށް. ' އައިމަން ބުންޏެވެ: އަދަދުތަކުގެ ތެރެއިން ކޮން އެއްޗެއް ތެދެއްކަން ނޭނގެއެވެ.

Hadith

Imam Darimi : 43

أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ عَدِيٍّ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ هُوَ ابْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ أَمَرَ أَبُو طَلْحَةَ أُمَّ سُلَيْمٍ أَنْ تَجْعَلَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَعَامًا يَأْكُلُ مِنْهُ قَالَ ثُمَّ بَعَثَنِي أَبُو طَلْحَةَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ بَعَثَنِي إِلَيْكَ أَبُو طَلْحَةَ فَقَالَ لِلْقَوْمِ قُومُوا فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ الْقَوْمُ مَعَهُ فَقَالَ أَبُو طَلْحَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا صَنَعْتُ طَعَامًا لِنَفْسِكَ خَاصَّةً فَقَالَ لَا عَلَيْكَ انْطَلِقْ قَالَ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ الْقَوْمُ قَالَ فَجِيءَ بِالطَّعَامِ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ وَسَمَّى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ائْذَنْ لِعَشَرَةٍ قَالَ فَأَذِنَ لَهُمْ فَقَالَ كُلُوا بِاسْمِ اللَّهِ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا ثُمَّ قَامُوا ثُمَّ وَضَعَ يَدَهُ كَمَا صَنَعَ فِي الْمَرَّةِ الْأُولَى وَسَمَّى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ائْذَنْ لِعَشَرَةٍ فَأَذِنَ لَهُمْ فَقَالَ كُلُوا بِاسْمِ اللَّهِ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا ثُمَّ قَامُوا حَتَّى فَعَلَ ذَلِكَ بِثَمَانِينَ رَجُلًا قَالَ وَأَكَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَهْلُ الْبَيْتِ وَتَرَكُوا سُؤْرًا

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޒަކަރިއްޔާ ބިން ޢާދީ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އުބައިދުالله ބިން ޢަމްރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުލްމާލިކް ބިން ޢުމައިރު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަބޫލައިލާ] ގެ އަރިހުން [އަނަސް ބިން މާލިކް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ކާން ލިބޭނެ ކާނާ ތައްޔާރުކުރުމަށް އަބޫ ތަލްޙާ އުއްމު ސުލައިމަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ ދެން އަބޫ ތަލްހާ އަހަރެން ފޮނުއްވީ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހަށެވެ. އަހަރެން އޭނާއާ ބައްދަލުވީ، ދެން އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ އަބޫ ތަލްހާ އަހަރެން އޭނާގެ ގާތަށް ފޮނުއްވުމުން، ދެން ގޮވާލިއެވެ؛ 'އޭ މުސްލިމުން އަޅުގަނޑުމެން ދަތުރު ފަށަމާ ހިނގާށެވެ.' އަދި އެކަލޭގެފާނު ނިކުމެވަޑައިގަތުމުން، އެކުވެރިން ނިކުމެގެން ދިޔައެވެ. ވާހަކަ ކިޔައިދިން މީހާ ބުންޏެވެ؛ ދެން ކާއެއްޗެހި ގެނެސްގެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އޭގައި އަތް އަޅުއްވައި އެ ކާނާގެ ބަރަކާތް އެދި ދުޢާކުރައްވައި ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ދިހަ މީހަކަށް ދޭށެވެ.' ވާހަކަ ކިޔައިދިން މީހާ ބުންޏެވެ؛ އެހެންކަމުން ކާއެއްޗެހި އެމީހުންނަށް ދިނެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން އެމީހުން ފުރިހަމަވާންދެން ކެއީ، ދެން ތެދުވެވުނީ އޭނާއަށް އެކަން ކުރެވޭނީ އަށްޑިހަ މީހުންނަށް. ވާހަކަ ކިޔައިދިން މީހާ ބުންޏެވެ؛ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެގޭގެ ވެރިމީހާއާއި އެކު ކައިގެން އަދިވެސް ބޮޑު ތަށިގަނޑެއް ބާއްވައިފިއެވެ.

Hadith Corroboration (13)

Hadith

Imam Darimi : 44

أَخْبَرَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبَانُ هُوَ الْعَطَّارُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ أَنَّهُ طَبَخَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِدْرًا فَقَالَ لَهُ نَاوِلْنِي الذِّرَاعَ وَكَانَ يُعْجِبُهُ الذِّرَاعُ فَنَاوَلَهُ الذِّرَاعَ ثُمَّ قَالَ نَاوِلْنِي الذِّرَاعَ فَنَاوَلَهُ ذِرَاعًا ثُمَّ قَالَ نَاوِلْنِي الذِّرَاعَ فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَكَمْ لِلشَّاةِ مِنْ ذِرَاعٍ فَقَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ أَنْ لَوْ سَكَتَّ لَأُعْطِيتُ أَذْرُعًا مَا دَعَوْتُ بِهِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުސްލިމް ބިން އިބްރާހީމް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އަބާން އަލް ޢަޘަރު] [ސިޔާޙް ބިން ޙައުޞަބު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޢުބައިދު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޤަތަދާ] ވިދާޅުވުމުން، އޭނާ ރަސޫލުالله ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ތަށި ކައްކާފައި ވާކަމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ޙަމް ދެއްވިއެވެ. ދެން އޭނާ ބުނީ: 'އަހަންނަށް ހެމް ދީ' އެހެންވެ އޭނާއަށް ހެމް ދިނެވެ. ' ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'އަހަންނަށް ހަމް ދެއްވާ' އެހެންކަމުން އަހަރެން ބުނީމެވެ: 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ބަކަރިއެއްގައި ކިތައް ހެމް ހުންނަނީ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އަހަރެންގެ ނަފްސު އޭނާގެ އަތުގައި އޮތް މީހާގެ ސަބަބުން، ތިބާ ހިމޭންވެއްޖެނަމަ، އަހަރެން އެދުނު ގޮތަށް ހެމް ތައްޔާރު ކުރެވޭނެއެވެ.'

Hadith

Imam Darimi : 45

أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ نُبَيْحٍ الْعَنَزِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمُشْرِكِينَ لِيُقَاتِلَهُمْ فَقَالَ أَبِي عَبْدُ اللَّهِ يَا جَابِرُ لَا عَلَيْكَ أَنْ تَكُونَ فِي نَظَّارِي أَهْلِ الْمَدِينَةِ حَتَّى تَعْلَمَ إِلَى مَا يَصِيرُ أَمْرُنَا فَإِنِّي وَاللَّهِ لَوْلَا أَنِّي أَتْرُكُ بَنَاتٍ لِي بَعْدِي لَأَحْبَبْتُ أَنْ تُقْتَلَ بَيْنَ يَدَيَّ قَالَ فَبَيْنَمَا أَنَا فِي النَّظَّارِينَ إِذْ جَاءَتْ عَمَّتِي بِأَبِي وَخَالِي لِتَدْفِنَهُمَا فِي مَقَابِرِنَا فَلَحِقَ رَجُلٌ يُنَادِي إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَرُدُّوا الْقَتْلَى فَتَدْفِنُوهَا فِي مَضَاجِعِهَا حَيْثُ قُتِلَتْ فَرَدَدْنَاهُمَا فَدَفَنَّاهُمَا فِي مَضْجَعِهِمَا حَيْثُ قُتِلَا فَبَيْنَا أَنَا فِي خِلَافَةِ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ إِذْ جَاءَنِي رَجُلٌ فَقَالَ يَا جَابِرُ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ لَقَدْ أَثَارَ أَبَاكَ عُمَّالُ مُعَاوِيَةَ فَبَدَا فَخَرَجَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ فَانْطَلَقْتُ إِلَيْهِ فَوَجَدْتُهُ عَلَى النَّحْوِ الَّذِي دَفَنْتُهُ لَمْ يَتَغَيَّرْ إِلَّا مَا لَمْ يَدَعْ الْقَتِيلَ قَالَ فَوَارَيْتُهُ وَتَرَكَ أَبِي عَلَيْهِ دَيْنًا مِنْ التَّمْرِ فَاشْتَدَّ عَلَيَّ بَعْضُ غُرَمَائِهِ فِي التَّقَاضِي فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي أُصِيبَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا وَإِنَّهُ تَرَكَ عَلَيْهِ دَيْنًا مِنْ التَّمْرِ وَإِنَّهُ قَدْ اشْتَدَّ عَلَيَّ بَعْضُ غُرَمَائِهِ فِي الطَّلَبِ فَأُحِبُّ أَنْ تُعِينَنِي عَلَيْهِ لَعَلَّهُ أَنْ يُنْظِرَنِي طَائِفَةً مِنْ تَمْرِهِ إِلَى هَذَا الصِّرَامِ الْمُقْبِلِ قَالَ نَعَمْ آتِيكَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ قَرِيبًا مِنْ وَسَطِ النَّهَارِ قَالَ فَجَاءَ وَمَعَهُ حَوَارِيُّوهُ قَالَ فَجَلَسُوا فِي الظِّلِّ وَسَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَأْذَنَ ثُمَّ دَخَلَ عَلَيْنَا قَالَ وَقَدْ قُلْتُ لِامْرَأَتِي إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَائِيَّ الْيَوْمَ وَسَطَ النَّهَارِ فَلَا يَرَيَنَّكِ وَلَا تُؤْذِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شَيْءٍ وَلَا تُكَلِّمِيهِ فَفَرَشَتْ فِرَاشًا وَوِسَادَةً وَوَضَعَ رَأْسَهُ فَنَامَ فَقُلْتُ لِمَوْلًى لِي اذْبَحْ هَذِهِ الْعَنَاقَ وَهِيَ دَاجِنٌ سَمِينَةٌ فَالْوَحَى وَالْعَجَلَ افْرُغْ مِنْهَا قَبْلَ أَنْ يَسْتَيْقِظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَكَ فَلَمْ نَزَلْ فِيهَا حَتَّى فَرَغْنَا مِنْهَا وَهُوَ نَائِمٌ فَقُلْتُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ يَسْتَيْقِظُ يَدْعُو بِطَهُورِهِ وَأَنَا أَخَافُ إِذَا فَرَغَ أَنْ يَقُومَ فَلَا يَفْرُغَ مِنْ طُهُورِهِ حَتَّى يُوضَعَ الْعَنَاقُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ قَالَ يَا جَابِرُ ايْتِنِي بِطَهُورٍ قَالَ نَعَمْ فَلَمْ يَفْرُغْ مِنْ وُضُوئِهِ حَتَّى وُضِعَتْ الْعَنَاقُ بَيْنَ يَدَيْهِ قَالَ فَنَظَرَ إِلَيَّ فَقَالَ كَأَنَّكَ قَدْ عَلِمْتَ حُبَّنَا اللَّحْمِ ادْعُ أَبَا بَكْرٍ ثُمَّ دَعَا حَوَارِيِّيهِ قَالَ فَجِيءَ بِالطَّعَامِ فَوُضِعَ قَالَ فَوَضَعَ يَدَهُ وَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ كُلُوا فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا وَفَضَلَ مِنْهَا لَحْمٌ كَثِيرٌ وَقَالَ وَاللَّهِ إِنَّ مَجْلِسَ بَنِي سَلَمَةَ لَيَنْظُرُونَ إِلَيْهِمْ هُوَ أَحَبُّ إِلَيْهِمْ مِنْ أَعْيُنِهِمْ مَا يَقْرَبُونَهُ مَخَافَةَ أَنْ يُؤْذُوهُ ثُمَّ قَامَ وَقَامَ أَصْحَابُهُ فَخَرَجُوا بَيْنَ يَدَيْهِ وَكَانَ يَقُولُ خَلُّوا ظَهْرِي لِلْمَلَائِكَةِ قَالَ فَاتَّبَعْتُهُمْ حَتَّى بَلَغْتُ سَقُفَّةَ الْبَابِ فَأَخْرَجَتْ امْرَأَتِي صَدْرَهَا وَكَانَتْ سَتِيرَةً فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلِّ عَلَيَّ وَعَلَى زَوْجِي قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْكِ وَعَلَى زَوْجِكِ ثُمَّ قَالَ ادْعُوا لِي فُلَانًا لِلْغَرِيمِ الَّذِي اشْتَدَّ عَلَيَّ فِي الطَّلَبِ فَقَالَ أَنْسِ جَابِرًا طَائِفَةً مِنْ دَيْنِكَ الَّذِي عَلَى أَبِيهِ إِلَى هَذَا الصِّرَامِ الْمُقْبِلِ قَالَ مَا أَنَا بِفَاعِلٍ قَالَ وَاعْتَلَّ وَقَالَ إِنَّمَا هُوَ مَالُ يَتَامَى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ جَابِرٌ قَالَ قُلْتُ أَنَا ذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كِلْ لَهُ مِنْ الْعَجْوَةِ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى سَوْفَ يُوَفِّيهِ فَرَفَعَ رَأْسَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَإِذَا الشَّمْسُ قَدْ دَلَكَتْ قَالَ الصَّلَاةُ يَا أَبَا بَكْرٍ قَالَ فَانْدَفَعُوا إِلَى الْمَسْجِدِ فَقُلْتُ لِغَرِيمِي قَرِّبْ أَوْعِيَتَكَ فَكِلْتُ لَهُ مِنْ الْعَجْوَةِ فَوَفَّاهُ اللَّهُ وَفَضَلَ لَنَا مِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَجِئْتُ أَسْعَى إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسْجِدِهِ كَأَنِّي شَرَارَةٌ فَوَجَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ صَلَّى فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ كِلْتُ لِغَرِيمِي تَمْرَهُ فَوَفَّاهُ اللَّهُ وَفَضَلَ لَنَا مِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ فَجَاءَ يُهَرْوِلُ قَالَ سَلْ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ غَرِيمِهِ وَتَمْرِهِ قَالَ مَا أَنَا بِسَائِلِهِ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ اللَّهَ سَوْفَ يُوَفِّيهِ إِذْ أَخْبَرْتَ أَنَّ اللَّهَ سَوْفَ يُوَفِّيهِ فَرَدَّدَ عَلَيْهِ وَرَدَّدَ عَلَيْهِ هَذِهِ الْكَلِمَةَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ كُلُّ ذَلِكَ يَقُولُ مَا أَنَا بِسَائِلِهِ وَكَانَ لَا يُرَاجَعُ بَعْدَ الْمَرَّةِ الثَّالِثَةِ فَقَالَ مَا فَعَلَ غَرِيمُكَ وَتَمْرُكَ قَالَ قُلْتُ وَفَّاهُ اللَّهُ وَفَضَلَ لَنَا مِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا فَرَجَعْتُ إِلَى امْرَأَتِي فَقُلْتُ أَلَمْ أَكُنْ نَهَيْتُكِ أَنْ تُكَلِّمِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِي فَقَالَتْ تَظُنُّ أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى يُورِدُ نَبِيَّهُ فِي بَيْتِي ثُمَّ يَخْرُجُ وَلَا أَسْأَلُهُ الصَّلَاةَ عَلَيَّ وَعَلَى زَوْجِي

[އަބޫ އަން ނޫޢުމާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ޢަވާނާ] އަށް [އަލް އަސްވާދު] ގެ އަރިހުން [ނުބައިޙް އަލް ޢަނާޒީ] ގެ ކިބައިން [ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުالله] ރަދުލިޔަالله ޢަންހޫގެ ކިބައިން ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ނުކުމެވަޑައިގަތީ މުޝްރިކުންނާ ހަނގުރާމަކުރުމަށެވެ. އަހަރެންގެ ބައްޕަ -ޢަބްދުﷲ- ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ހަނގުރާމައަށް ނުދާށެވެ އޭ ޖާބިރު، މުސްލިމް ލަޝްކަރުގެ ހާލަތުގެ މައުލޫމާތު މޮނިޓަރ ކުރުން ވާޖިބު ކަމުގައިވާ މަދީނާގެ ރައްޔިތެއްގެ ގޮތުގައި ތިބާ ފުދެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ނަސީބަކީ ކޮބައިކަން ހަގީގަތުގައިވެސް އެނގޭނެ ގޮތަކަށް. އަޅުގަނޑު ހުވާކުރަން الله ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ، އަޅުގަނޑުގެ ފަހުން އަންހެން ދަރިން ދޫކޮށްލާނެ ކަމުގެ ޙަޤީޤަތް ނޫންނަމަ، އަޅުގަނޑުގެ ކުރިމަތީގައި ކަލޭ މަރާލެވުނު ނަމަ - ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނުގައި ޝަހީދުވެއްޖެނަމަ- އަޅުގަނޑު ވަރަށް އުފާވާނެ. ޖާބިރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ ހާލަތު މޮނިޓަރކޮށް ސިފައިން އެނބުރި އައުމުގެ ވާޖިބު ކަމުގައިވާ މީހުންނާއެކު ހުއްޓާ ކުއްލިއަކަށް ދައްތަ އައީ ބައްޕައާއި ދޮންބައްޕަގެ ހަށިގަނޑު ހިފައިގެން އަހަރެމެންގެ އާއިލީ ސަހަރާގައި އެދެމީހުން ވަޅުލުމަށެވެ. ދެން އޭނާއަށް ދިމާވީ ހަޅޭއްލަވައިގަނެ ހަޅޭއްލަވަމުން ދިޔަ މީހަކާއެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން، ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އަމުރުކުރެއްވީ، މަރުވެފައިވާ މީހާ މަރާލި ތަނަށް އަނބުރާ ގެންދިއުމަށާއި، އޭނާ މަރާލި ތަނަށް ވަޅުލުމަށެވެ.' އެހެންކަމުން އަހަރެމެން ވަގުތުން ބައްޕައާއި ދޮންބައްޕަގެ ހަށިގަނޑުތައް އޭނާ މަރާލި ތަނަށް އަނބުރާ ގެންދިޔައީމެވެ. އަހަރެމެން ވަޅުލީ ހަމަ އެދެމީހުން ކަތިލާފައިވާ ތަނެވެ. ފަހުން އަހަރެން -ޖާބިރު- މުޢާވިޔަތު ބިން އަބޫ ސުފްޔާން ރަޟިޔަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޚިލާފަތުގައި ހުރިއިރު، ކުއްލިއަކަށް ރަސޫލަކު އަހަރެންގެ އަރިހަށް އައެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ބައެއް ބިލްޑަރުން ދިޔައީ ބައްޕަގެ ހަށިގަނޑު ފެނުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބުމުންނެވެ. އުހް،، އުހު،،،، އަހަރެންނަށް ފެނުނީ ބައްޕަގެ ހަށިގަނޑު އަދިވެސް ހަމަ އަހަރެން ވަޅުލި ގޮތަށް، މަރާލި މީހާގެ އަސަރުތައް ފިޔަވައި ބަދަލެއް ނާންނަ ގޮތަށެވެ. ވާހަކަ ކިޔައިދޭ މީހާ -ޖާބިރު- ބުންޏެވެ؛ އެހެންވެ ނިވާކުރީމެވެ. އަހަރެން އަދިވެސް ހަނދާން އެބަހުރި ބައްޕަ ދަރަންޏެއް ދޫކޮށްލީ ޚަޒާނާގެ ސިފައިގައި، ދަރަންޏަށް ނެގި ބައެއް މީހުން އަހަންނަށް މަޖުބޫރުކޮށްގެން -ވަގުތުން- ދައްކަން. ދެން އަހަރެން ދިޔައީ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހަށް. އަހަރެންގެ ހުރިހާ ކަންބޮޑުވުމެއް އޭނާއަށް ކިޔައިދިނީމެވެ: 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم، އަހަރެންގެ ބައްޕަ ހަނގުރާމައެއްގައި މަރުވެ، ތާރީޚުގެ ދަރަންޏެއް ދޫކޮށްލެއްވުމުން، ދަރަނިވެރިން އަހަންނަށް މަޖުބޫރު ކުރަމުން ދިޔައީ ވަގުތުން އެ ދަރަނި އަދާކުރުމަށެވެ. އަޅުގަނޑު ވަރަށް އުފާވާނެ ތިޔަބޭފުޅުން އޭނާއަށް އެހީތެރިވެދެއްވައިފިނަމަ، ފަހަރެއްގައި ދެން އަންނަ ދަނޑުވެރިކަމަށް ފަސްކުރައްވާފާނެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: އޯކޭ، މިއަދު މެންދުރު ފަހު ކުޑައިރުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި الله އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އަހަރެން ކަލެއަށް ދޭނަމެވެ. ވާހަކަ ކިޔައިދޭ މީހާ -ޖާބިރު- ވިދާޅުވިއެވެ: 'އޭނާ ދެން އައީ އޭނާގެ ވަފާތެރި އެކުވެރިންނާއެކުގައެވެ.' ވާހަކަ ކިޔައިދޭ މީހާ -ޖާބިރު- ބުންޏެވެ؛ އެމީހުން ހިޔަލުގައި މަޑުކޮށްގެން ތިއްބާ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ސަލާމްކޮށް ހުއްދައަށް އެދި، ދެން އަހަރެމެންގެ ގެއަށް ވަދެވަޑައިގަތެވެ. ވާހަކަ ކިޔައިދޭ މީހާ -ޖާބިރު- ބުންޏެވެ؛ 'އަހަރެންގެ އަނބިމީހާ ގާތު ބުނީމެވެ، މިއަދު މެންދުރުގެ ފަހުން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަހަންނަށް ޒިޔާރަތް ކުރައްވާނެ ކަމަށާއި އެހެންކަމުން އަމިއްލަ ނަފްސު ނުދައްކާށެވެ. ދެން އަހަރެން އެނދެއް ފަތުރާލައިގެން ބާލީހެއް ތައްޔާރުކޮށްލުމަށްފަހު، އޭނަ ބޯ އަޅާލައިގެން ނިދާލިއެވެ. ދެން އަހަރެންގެ ޚާދިމަށް އަމުރުކުރީމެވެ. 'މި އަންހެން ބަކަރި ކަތިލާ، މިއީ ތަމަން ބަކަރިއެއް، މަސް ގިނައިން ހުންނަ އަދި ފަރިތަ ބަކަރިއެއް. ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ހޭލުމުގެ ކުރިން ތައްޔާރުކޮށްދެއްވާ، އަދި ހޭލައިފިނަމަ ކަނޑައެޅިގެން ވުޟޫ ކުރުމަށް ފެނަށް އެދޭނެއެވެ. ނިދާފައި ހޭލެވުމުން ވިދާޅުވިއެވެ: 'އޭ ޖާބިރު، އަހަރެންނަށް ވުޟޫ ކުރުމަށް ފެން ތައްޔާރުކޮށްދެއްވާ، އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ؛ 'އާނ އޯކޭ.' އެހެންކަމުން އޭނާގެ ވުޟޫ ފުރިހަމަ ކުރުމުގެ ކުރިން އަހަރެން ބަކަރި މަސް އޭނާގެ ކުރިމަތީގައި ބަހައްޓާލީމެވެ. ވާހަކަ ކިޔައިދޭ މީހާ -ޖާބިރު- ބުންޏެވެ؛ 'އޭނާ އަހަންނަށް ބަލާލަމުން ބުންޏެވެ؛ ހީވަނީ އަހަރެމެންގެ އެންމެ ކަމުދާ މަސް ކުރިންވެސް އެނގޭހެން، އަބޫބަކުރު ރަދުލިޔަالله ޢަންހޫއަށް ގުޅާށެވެ. ދެން ކާއެއްޗެހި ގެނެސްގެން ސާރވް ކުރިއެވެ. ވާހަކަ ކިޔައިދޭ މީހާ -ޖާބިރު- ބުންޏެވެ؛ ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: الله ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ -ބިސްމިﷲ- ގެ ނަންފުޅު ކިޔަވައި ކާށެވެ. އެހެންކަމުން އެމީހުން ކެއީ ފުރިހަމަވާންދެން ކަމަށާއި ބާކީ އޮތީ ވަރަށް ގިނަ މަސް - ތަށިން-. ވާހަކަ ކިޔައިދޭ މީހާ -ޖާބިރު- ބުންޏެވެ؛ 'الله ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ހަޟްރަތުން، ހަމަކަށަވަރުން ބަނޫ ސަލާމާގެ ޖަމާޢަތުން އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ނަފްސުގެ ވަޒަންކުރުމެއް އޮތީ، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެއުރެންނާ ވަރަށް ގާތް ލޮލަށްވުރެ ބޮޑަށް ލޯބިވެވޮޑިގެންވާ ކަމުގައެވެ. ދެން އޭނާ ތެދުވެވަޑައިގަތީ އަދި އޭނާގެ އެކުވެރިން ވެސް ތެދުވެވަޑައިގެން، ދެން އެމީހުން އޭނާގެ ކައިރިން ފާއިތުވެގެން ނުކުމެވަޑައިގެން، އޭނާ ވިދާޅުވީ 'އަހަރެންގެ މޭމަތީގެ ޖާގަ - އަހަރެންގެ ކަންތައްތައް - މަލާއިކަތުންނަށް ދޫކޮށްލާށެވެ.' ' ވާހަކަ ކިޔައިދޭ މީހާ -ޖާބިރު- ބުންޏެވެ؛ ދެން އަހަރެން އެމީހުންނާއެކު ގެއަށް ދިޔައީ ދޮރު ކައިރީގައި ހުރި ބޯޑާ ހަމައަށް ވާސިލްވާންދެން، ދެން އަހަރެންގެ އަންހެނުން ކުރިން ނިވާކޮށްފައި ހުރި ކުޑަކުޑަ ގޮތަކަށް ފެނިގެން ގޮސް ބުނީ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم، އަޅުގަނޑާއި އަޅުގަނޑުގެ ފިރިމީހާއަށްޓަކައި ދުޢާކުރުން.' އެކަމަނާ ޖަވާބު ދެއްވީ، الله (صلى الله عليه وسلم) ތިބާއާއި ތިބާގެ ފިރިމީހާގެ މައްޗަށް އެކަލާނގެ ނިޢުމަތްތައް ފޮނުއްވާށިއެވެ. ދެން ވިދާޅުވީ، 'އަޅުގަނޑަށްޓަކައި ފަންނާނަކަށް ގުޅާލައްވާ - ވަގުތުން ފައިސާ ދެއްކުމަށް އަޅުގަނޑަށް އިލްތިމާސް ކުރަމުންދާ ދަރަނިވެރިޔާއަށް މުޚާޠަބުކޮށް.' ދެން ވިދާޅުވީ، ޖާބިރު ރަޟިޔަالله ޢަންހު، އޭނާގެ ބައްޕައަށް ދައްކަންޖެހޭ ބައެއް ދަރަނި ދެން ލިބޭ ދަނޑުވެރިކަމާ ހަމައަށް ފަސްކޮށްދެއްވާށެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭނާ ބުނީ، 'ނުވަތަ ތިބާ ކުޑަކުރާށެވެ.' އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން الله ގެ ރަސޫލާ ވިދާޅުވީ، ޖާބިރު ކޮބައިތޯއެވެ؟ ޖާބިރު ވިދާޅުވިއެވެ: އަހަންނަކީ އޭ الله ގެ ރަސޫލާއެވެ. ދެން الله ގެ ރަސޫލާ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ބޯ އުފުއްލަވައިލެއްވުމުން އިރު ފަޅައިގެން ގޮސްފައިވާކަން އެނގުމުން ވިދާޅުވިއެވެ. ޖާބިރު ރަދުލިޔާالله ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: އެ އެންމެންވެސް ދިޔައީ މިސްކިތަކަށެވެ. ދެން އަހަރެން ދަރަނިވެރިޔާއަށް ބުނީމެވެ: 'ތިބާގެ އުޅަނދު ކައިރިކޮށްލާށެވެ.' ދެން އަހަރެން އޭނާއަށް ބައެއް 'އަޖުވާ ތާރީހު' ބަރުކޮށްލީމެވެ. ދެން الله ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އެކަލޭގެފާނަށް ފުއްދައިދެއްވައި އަދިވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ބައެއް ތާރީޚުތައް ދޫކޮށްލެއްވިއެވެ. ޖާބިރު ރަދުލިޔަالله ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އަޅުގަނޑު ތާރީހުތައް އެއްކޮށްފައިވާއިރު الله ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއަށް އެ ތާރީހުތައް ފުދިއްޖެއެވެ. ' ދެން الله ގެ ރަސޫލާ ރަސޫލާ އެކަލޭގެފާނަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞަލަވާތް ދެއްވުން އެދި ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ. ވާހަކަ ކިޔައިދޭ މީހާ -ޖާބިރު- ބުންޏެވެ؛ އުމަރު ދުވެފައި އައީ، އެހެންކަމުން އޭނާއަށް އަމުރުކުރެއްވީ، ދަރަނިވެރިވާ މީހާ - އޭނާގެ ބައްޕަ - އާއި އަދި އޭނާއަށް ނިސްބަތްވާ ތާރީޚުތަކާ ބެހޭގޮތުން ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުالله ރަދުލިޔަالله ޢާންހޫއާ ސުވާލުކުރައްވާށެވެ. އުމަރު ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'އަޅުގަނޑު އޭނާގެ ގާތުގައި އެދެން ނުޖެހޭނެ އަދި އަޅުގަނޑަށް ޔަޤީންކަން ކުރެވެނީ الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ކަނޑައެޅިގެން އޭނާއަށް ފުދޭވަރަކަށް ދެއްވާނެ ކަމުގެ، އެއީ الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އޭނާއަށް ފުދޭވަރަކަށް ދެއްވާނެ ކަމަށް ބުނާ ވަގުތެވެ. ' ދެން އެ ސުވާލު އޭނާއަށް ތަކުރާރު ކުރެވުނު އިރު، ޢުމަރު ރަދުލިޔަالله ޢަންހޫ ތިން ފަހަރު ޖަވާބު ތަކުރާރު ކުރެއްވިއެވެ. 'އަހަރެން އެހެން އަހާކަށް ނުޖެހޭނެ. ' ރަސޫލުالله ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ތިންވަނަ ފަހަރަށް ފަހު އެކަލޭގެފާނުގެ ސުވާލު ތަކުރާރު ނުކުރައްވާތީ، އެކަލޭގެފާނު ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ: 'ތިބާއަށް ދަރަނިވެރިވާ މީހުންގެ ޙާލަތަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟' ވާހަކަ ކިޔައިދިން މީހާ ބުންޏެވެ؛ އެހެންކަމުން އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ. الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އޭނާއަށް ރިޒުޤު ދެއްވައި، އެފަދަ ތާރީޚުތައް ދޫކޮށްލައްވާފައިވެއެވެ. ދެން އަހަރެން ގެއަށް ގޮސް އަހަރެންގެ އަންހެނުން ކައިރިއަށް ގޮސް ބުނީމެވެ؛ 'އަހަރެންގެ ގޭގައި الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ވާހަކަ ދެއްކުން މަނާ ނުކުރީ ހެއްޔެވެ؟' އެކަމަނާ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އެކަލާނގެ ރަސޫލާ އަހަރެންގެ ގެއަށް ގެނެސް، ދެން ފުރައިގެން ދިޔައީ އަހަރެންނާއި އަހަރެންގެ ފިރިމީހާގެ މައްޗަށް ނިޢުމަތް - ޞުލްޙައަށް ދުޢާ - ފޮނުއްވުމަށް އެދިވަޑައިނުގަންނަވާ ކަމަށް ހެއްޔެވެ؟؟

Hadith

Imam Darimi : 46

أَخْبَرَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَكِيمٍ حَدَّثَنِي الْحَكَمُ بْنُ أَبَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ إِنَّ اللَّهَ فَضَّلَ مُحَمَّدًا عَلَى الْأَنْبِيَاءِ وَعَلَى أَهْلِ السَّمَاءِ فَقَالُوا يَا ابْنَ عَبَّاسٍ بِمَ فَضَّلَهُ عَلَى أَهْلِ السَّمَاءِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ قَالَ لِأَهْلِ السَّمَاءِ { وَمَنْ يَقُلْ مِنْهُمْ إِنِّي إِلَهٌ مِنْ دُونِهِ فَذَلِكَ نَجْزِيهِ جَهَنَّمَ كَذَلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ } الْآيَةَ وَقَالَ اللَّهُ لِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ } قَالُوا فَمَا فَضْلُهُ عَلَى الْأَنْبِيَاءِ قَالَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ } الْآيَةَ وَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا كَافَّةً لِلنَّاسِ } فَأَرْسَلَهُ إِلَى الْجِنِّ وَالْإِنْسِ

[އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވައިދެއްވީ [ޔަޒީދު ބިން އަބޫޙަކީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްޙަކަމް ބިން އަބާން] [ޢިކްރިމާ] އިން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ރަދުލިޔަالله ޢަންހޫގެ އަރިހުން އަންގަވާފައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އެހެން ނަބިއްޔުންނާއި އުޑުމަތީގެ އަހުލުވެރިންނަށްވުރެ ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް އިސްކަންދެއްވިއެވެ. ' ދެން އެމީހުން ސުވާލުކުރީ: 'އޭ އިބްނު އައްބާސް، އުޑުތަކުގެ އަހުލުވެރިންނަށް ވުރެ އޭނާއަށް އިސްކަން ދިނީ ކޮން ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟' އިބްނު އައްބާސް ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އުޑުތަކުގެ އަހުލުވެރިންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ: އިބްނު ޢައްބާސްގެ ކިބައިން ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ ތަޢާލާ، ދެން ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެކަލޭގެފާނަށް ނަރަކައިން ޘަވާބު ދޭނަމެވެ. -ސ. އަލް އަންބިޔާ` /21: 29- އަދި الله ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ތިބާގެ މާޒީއާއި ކުރިއަށް އޮތް ފާފަތަކަށްޓަކައި އަދި އެކަލާނގެ ނިޢުމަތް ތިބާގެ މައްޗަށް ފުރިހަމަކޮށް، ސީދާ މަގަށް މަގުދައްކަވާށެވެ. ` -ސ. އަލް ފާތު /48: 1. 2- ދެން އެއުރެން ސުވާލުކުރީ، ހުރިހާ ނަބިއްޔުންނަށްވުރެ އެކަލޭގެފާނުގެ މަތިވެރިކަމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ އިބްނު ޢައްބާސް ޖަވާބު ދެއްވީ، ހަމަކަށަވަރުން الله ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވިދާޅުވެފައިވަނީ، `އެކަލޭގެފާނުގެ މީސްތަކުންނަށް ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށްދެއްވުމަށްޓަކައި، އެކަލޭގެފާނުގެ މީސްތަކުންގެ ބަހުން މެނުވީ އެއްވެސް ރަސޫލަކު ފޮނުއްވާފައެއް ނުވެއެވެ. ` -ސ. އިބްރާހީމް /14: 4- އަދި الله ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަށް ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ` -ސ. ޞަބާ` 34: 28- ފަދައިން، އެކަލޭގެފާނު ޖިންނީންނާއި އިންސާނުންނަށް ފޮނުއްވިއެވެ.

Hadith

Imam Darimi : 47

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ حَدَّثَنَا زَمْعَةُ عَنْ سَلَمَةَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ جَلَسَ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْتَظِرُونَهُ فَخَرَجَ حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْهُمْ سَمِعَهُمْ يَتَذَاكَرُونَ فَتَسَمَّعَ حَدِيثَهُمْ فَإِذَا بَعْضُهُمْ يَقُولُ عَجَبًا إِنَّ اللَّهَ اتَّخَذَ مِنْ خَلْقِهِ خَلِيلًا فَإِبْرَاهِيمُ خَلِيلُهُ وَقَالَ آخَرُ مَاذَا بِأَعْجَبَ مِنْ { وَكَلَّمَ اللَّهُ مُوسَى تَكْلِيمًا } وَقَالَ آخَرُ فَعِيسَى كَلِمَةُ اللَّهِ وَرُوحُهُ وَقَالَ آخَرُ وَآدَمُ اصْطَفَاهُ اللَّهُ فَخَرَجَ عَلَيْهِمْ فَسَلَّمَ وَقَالَ قَدْ سَمِعْتُ كَلَامَكُمْ وَعَجَبَكُمْ أَنَّ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلُ اللَّهِ وَهُوَ كَذَلِكَ وَمُوسَى نَجِيُّهُ وَهُوَ كَذَلِكَ وَعِيسَى رُوحُهُ وَكَلِمَتُهُ وَهُوَ كَذَلِكَ وَآدَمُ اصْطَفَاهُ اللَّهُ تَعَالَى وَهُوَ كَذَلِكَ أَلَا وَأَنَا حَبِيبُ اللَّهِ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا حَامِلُ لِوَاءِ الْحَمْدِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ تَحْتَهُ آدَمُ فَمَنْ دُونَهُ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا أَوَّلُ شَافِعٍ وَأَوَّلُ مُشَفَّعٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا أَوَّلُ مَنْ يُحَرِّكُ بِحَلَقِ الْجَنَّةِ وَلَا فَخْرَ فَيَفْتَحُ اللَّهُ فَيُدْخِلُنِيهَا وَمَعِي فُقَرَاءُ الْمُؤْمِنِينَ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا أَكْرَمُ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ عَلَى اللَّهِ وَلَا فَخْرَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އުބައިދުالله ބިން ޢަބްދުލްމަޖީދަށް] ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޛަމާޢަތް] [އިކްރިމާ] އިން [އިކްރީމާ] އިން [އިބްނު ޢައްބާސް] ރަދުލިޔަالله ޢަންހޫގެ އަރިހުން [ސަލާމާ] އިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީން އެކަލޭގެފާނުގެ އިންތިޒާރުގައި އިށީނދެގެން ތިއްބެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ނުކުމެވަޑައިގެން އެއުރެންނާ ގާތްވެވަޑައިގަތުމުން އެބޭކަލުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ނަންފުޅު ކިޔުއްވާ އަޑު އިވުނެވެ. ދެން އެމީހުންގެ ވާހަކަ ރަނގަޅަށް އަޑުއެހި، ދެން އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން ބުނީ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އެކަލާނގެ މަޚްލޫޤުންގެ ތެރެއިން އެކަލޭގެފާނުގެ ގާތް ރަޙްމަތްތެރިން ހައްދަވައި، އިބްރާހީމަކީ الله ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ގާތް އެކުވެރިޔާ ކަމުގައި ވުމަކީ ވަރަށް ހައިރާންވާންޖެހޭ ކަމެކެވެ. އަނެއް ބަޔަކު ބުނީ؛ އެއީ އާޔަތަށްވުރެ ހައިރާންކުރުވަނިވި އާޔަތެއް، WA KALLAMA ALLAHU MUSA TAKLIIMAA އަދި الله ތަޢާލާ ވާހަކަފުޅު ދެއްކެވީ ސީދާ ނަބިއްޔާ މޫސާގެފާނާ -Qs. އަން ނީސާ`/4: 164- އަނެއް ބަޔަކު ބުނީ؛ އީސާގެފާނަކީ الله ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ބަސްފުޅާއި އެކަލޭގެފާނުގެ ރޫޙު ކަމުގައިވާއިރު، އެހެން ބަޔަކުވެސް ބުނެފައިވެއެވެ؛ އާދަމްގެފާނު ޠާހިރު ކުރެއްވީ الله ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ކަމަށްވާއިރު. ދެން އެކަލޭގެފާނު އެމީހުންނާ ބައްދަލުކުރައްވައި ސަލާމް ކުރައްވައި ދެން ވިދާޅުވީ: 'ތިޔަބޭފުޅުންގެ ވާހަކަ އަޑުއަހާފައި ހައިރާންވެފައިވަނީ އިބްރާހީމަކީ الله ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ގާތް އެކުވެރިއެއް ކަމުގައި ވުމުން، އަދި އެއީ ތެދެއް، މޫސާއަކީ ސީދާ އެކަލޭގެފާނާ ވާހަކަ ދައްކަން ދަޢުވަތު ދެއްވި ބޭފުޅާ ކަމަށާއި އެއީ ތެދެއް، އަދި އީސާގެފާނަކީ އެކަލާނގެ ރޫޙާއި އެކަލާނގެ ބަސްފުޅެއް އަދި އެއީ ތެދެއް، އަދި އާދަމް الله ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އެކަލޭގެފާނު ޚިޔާރު ކުރައްވާފައިވާ އަދި އެއީ ތެދެއް ކަމަށެވެ ތެދެއް، އަހަންނަކީ ހަބީބުالله - މާތްރަސްކަލާނގެ ލޯބީގެ މީހެއް - އަދި ކިބުރުވެރިކަމެއް ނެތްކަން އެނގޭ، އަހަންނަކީ ޤިޔާމަތް ދުވަހު ތަޢުރީފުގެ މިންގަނޑު އުފުލާ މީހާ އާދަމް އާއި އޭނާއަށް ފަހުގެ ނަބިއްޔުންނަށް ތަބާވެ ކިބުރުވެރިކަމެއް ނެތް، އަދި އަހަރެންނަކީ ފުރަތަމަ ދިން މީހާ އަދި ޤިޔާމަތް ދުވަހު ޝަފާޢަތްތެރިވި މީހާ އަދި ކިބުރުވެރިކަމެއް ނެތް، އަދި ސުވަރުގެ ދޮރުގެ ރޯނު އެންމެ ފުރަތަމަ ހަރަކާތްތެރިވި މީހާއެވެ އަދި ކިބުރުވެރިކަމެއް ނެތް، ދެން الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ދޮރު ހުޅުވައިގެން އަހަރެން އެއަށް ވައްދާފައި، އަހަރެން މުސްލިމުންގެ ނިކަމެތިންނާއެކު ވަދެގެން ދިޔައިރު ކިބުރުވެރިކަމެއް ނެތް، އަދި ކުރީގެ މީހުންނާއި ފަހުން الله ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ޙަޟްރަތުގައި އައި މީހުންގެ ތެރެއިން އެންމެ މަތިވެރި މީހަކީ އަހަރެންނެވެ.

Hadith

Imam Darimi : 48

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ أَبِي الْأَسْوَدِ عَنْ لَيْثٍ عَنْ الرَّبِيعِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا أَوَّلُهُمْ خُرُوجًا وَأَنَا قَائِدُهُمْ إِذَا وَفَدُوا وَأَنَا خَطِيبُهُمْ إِذَا أَنْصَتُوا وَأَنَا مُسْتَشْفِعُكُمْ إِذَا حُبِسُوا وَأَنَا مُبَشِّرُهُمْ إِذَا أَيِسُوا الْكَرَامَةُ وَالْمَفَاتِيحُ يَوْمَئِذٍ بِيَدِي وَأَنَا أَكْرَمُ وَلَدِ آدَمَ عَلَى رَبِّي يَطُوفُ عَلَيَّ أَلْفُ خَادِمٍ كَأَنَّهُمْ بَيْضٌ مَكْنُونٌ أَوْ لُؤْلُؤٌ مَنْثُورٌ

ސަޢީދު ބިން ސުލައިމާނުގެ އަރިހުން މަންސޫރު ބިން އަބީ އަލް އަސްވާދުގެ އަރިހުން ލައިތު އިން އާރް ރަބީޢު ބިން އަނަސް އިން އަނަސް (الله ރުހިވޮޑިގެންވާ) ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ ހިމޭނުން.

Hadith Corroboration (12)

Hadith

Imam Darimi : 49

أخبرنا عبد الله بن عبد الحكم المصري حدثنا بكر بن مضر عن جعفر بن ربيعة عن صالح هو ابن عطاء بن خباب مولى بني الدئل عن عطاء بن أبي رباح عن جابر بن عبد الله أن النبي صلى الله عليه وسلم قال أنا قائد المرسلين ولا فخر وأنا خاتم النبيين ولا فخر وأنا أول شافع وأول مشفع ولا فخر

އަޅުގަނޑުމެން [ޢަބްދުﷲ ބިން ޢަބްދުލްޙަކަމް އަލް މިޝްރީ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ބަކުރު ބިން މުދުލާރ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޖަޢުފަރު ބިން ރަބީޢަތް] ގެ އަރިހުން [ޞާލިޙް އިބްނު ޢަތަ` ބިން ޚައްބާބު] ގެ އަރިހުން ބަނޫ އަލް ދުއިލް އިން ކުރީގެ އަޅަކު [ޢަޛާ` ބިން އަބީ ރައްބާ] ގެ އަރިހުން [ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުﷲ] ރަދުލިޔައްލަޙުޢަންހޫގެ އަރިހުން ރަސޫލާގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.

Hadith Corroboration (12)

Hadith

Imam Darimi : 50

حدثنا محمد بن عباد حدثنا سفيان هو ابن عيينة عن ابن جدعان عن أنس أن النبي صلى الله عليه وسلم قال أنا أول من يأخذ بحلقة باب الجنة فأقعقعها قال أنس كأني أنظر إلى يد رسول الله صلى الله عليه وسلم يحركها وصف لنا سفيان كذا وجمع أبو عبد الله أصابعه وحركها قال وقال له ثابت مسست يد رسول الله صلى الله عليه وسلم بيدك قال نعم قال فأعطنيها أقبلها

[މުޙައްމަދު ބިން ޢައްބާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ޖުދުޢާން] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޖުދުޢާން] ގެ އަރިހުން [ސުފްޔާން އިބްނު އުޔާނާ] އަށް [އަނަސް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ އޭތި. އަނަސް ވިދާޅުވިއެވެ: އެއީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަތްޕުޅު އެ ޙަރަކާތްތެރިވާތަން ފެނުނު ކަހަލަ ގޮތަކަށެވެ، އަދި ސުފްޔާން އެގޮތަށް -ވާހަކަ- ފާހަގަކޮށް، އަބޫ ޢަބްދުالله އޭނާގެ އަތުގައި ހިފަހައްޓައިގެން ހަރަކާތްތެރި ކުރެއްވުމުން، ވާހަކަ ކިޔައިދިން މީހާ ވިދާޅުވިއެވެ: ތާބިތު އޭނާއާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: އޭގެ ބަދަލުގައި އޭނާ އަހަންނަށް ބޮސްދޭން އަތް ދިނެވެ.

Hadith Corroboration (12)

Hadith

Imam Darimi : 51

أخبرنا أحمد بن عبد الله حدثنا حسين بن علي عن زائدة عن المختار بن فلفل عن أنس قال قال رسول الله صلى الله عليه وسلم أنا أول شافع في الجنة

އަޅުގަނޑުމެން [އަޙްމަދު ބިން ޢަބްދުالله] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޙުސައިން ބިން ޢަލީ] [ޒައިދާ] ގެ އަރިހުން [އަލް މުޚްޠަރު ބިން ފުލްފުލް] ގެ އަރިހުން [އަނަސް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.

Hadith Corroboration (12)

Hadith

Imam Darimi : 52

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يَزِيدُ هُوَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْهَادِ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي لَأَوَّلُ النَّاسِ تَنْشَقُّ الْأَرْضُ عَنْ جُمْجُمَتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَأُعْطَى لِوَاءَ الْحَمْدِ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا أَوَّلُ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَآتِي بَابَ الْجَنَّةِ فَآخُذُ بِحَلْقَتِهَا فَيَقُولُونَ مَنْ هَذَا فَأَقُولُ أَنَا مُحَمَّدٌ فَيَفْتَحُونَ لِي فَأَدْخُلُ فَأَجِدُ الْجَبَّارَ مُسْتَقْبِلِي فَأَسْجُدُ لَهُ فَيَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَتَكَلَّمْ يُسْمَعْ مِنْكَ وَقُلْ يُقْبَلْ مِنْكَ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَقُولُ أُمَّتِي أُمَّتِي يَا رَبِّ فَيَقُولُ اذْهَبْ إِلَى أُمَّتِكَ فَمَنْ وَجَدْتَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ شَعِيرٍ مِنْ الْإِيمَانِ فَأَدْخِلْهُ الْجَنَّةَ فَأَذْهَبُ فَمَنْ وَجَدْتُ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَلِكَ أَدْخَلْتُهُمْ الْجَنَّةَ فَأَجِدُ الْجَبَّارَ مُسْتَقْبِلِي فَأَسْجُدُ لَهُ فَيَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَتَكَلَّمْ يُسْمَعْ مِنْكَ وَقُلْ يُقْبَلْ مِنْكَ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَقُولُ أُمَّتِي أُمَّتِي يَا رَبِّ فَيَقُولُ اذْهَبْ إِلَى أُمَّتِكَ فَمَنْ وَجَدْتَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ الْإِيمَانِ فَأَدْخِلْهُ الْجَنَّةَ فَأَذْهَبُ فَمَنْ وَجَدْتُ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَلِكَ أَدْخَلْتُهُمْ الْجَنَّةَ وَفُرِغَ مِنْ حِسَابِ النَّاسِ وَأُدْخِلَ مَنْ بَقِيَ مِنْ أُمَّتِي فِي النَّارِ مَعَ أَهْلِ النَّارِ فَيَقُولُ أَهْلُ النَّارِ مَا أَغْنَى عَنْكُمْ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُونَ بِهِ شَيْئًا فَيَقُولُ الْجَبَّارُ فَبِعِزَّتِي لَأَعْتِقَنَّهُمْ مِنْ النَّارِ فَيُرْسِلُ إِلَيْهِمْ فَيَخْرُجُونَ مِنْ النَّارِ وَقَدْ امْتُحِشُوا فَيُدْخَلُونَ فِي نَهَرِ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ فِيهِ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي غُثَاءِ السَّيْلِ وَيُكْتَبُ بَيْنَ أَعْيُنِهِمْ هَؤُلَاءِ عُتَقَاءُ اللَّهِ فَيُذْهَبُ بِهِمْ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ فَيَقُولُ لَهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ هَؤُلَاءِ الْجَهَنَّمِيُّونَ فَيَقُولُ الْجَبَّارُ بَلْ هَؤُلَاءِ عُتَقَاءُ الْجَبَّارِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުالله ބިން ޞާލިޙް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އަލްލައިތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ [ޔާޒީދު އިބްނު ޢަބްދުالله ބިން އަލް ޙަދު] [`ޢަމްރު ބިން އަބޫ ޢަމްރު] ގެ އަރިހުން [އަނަސް ބިން މާލިކް] ރަދުލިޔަالله ޢަންހޫގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ވިދާޅުވެފައިވާ ވާހަކައެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ވިދާޅުވާ އަޑު އިވުނީމެވެ: ހަމަކަށަވަރުން، ޤިޔާމަތް ދުވަހު އަހަރެންގެ ޝަރަފުގެ ސަބަބުން ބިން ފަޅައިގެންދާ މީހުންގެ ތެރެއިން ފުރަތަމަ މީހާއަކީ އަހަރެން - ފަހުން - އަދި ކިބުރުވެރިކަމެއް ވެސް ނޯންނާނެ، އަހަރެންނަކީ ޤިޔާމަތް ދުވަހު ސުވަރުގެއަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ވަދެ ކިބުރުވެރިކަމެއް ނޯންނާނެ މީހާ، އަދި އަހަރެން ސުވަރުގެ ދޮރާށި ކައިރިވެ އޭގެ ރޯޕު ހިފަހައްޓާލީމެވެ ސުވަރުގެ ބަލަހައްޓާ މީހުން - ސުވާލުކުރީ މިމީހަކީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ އަހަރެން ބުނީމެވެ: އަހަންނަކީ މުޙައްމަދު ދެން އެމީހުން އަހަންނަށް ހުޅުވައިދިނީ، ދެން އަހަރެން ވަދެގެން އައިސް އަހަރެންގެ ކުރިމަތީގައި މާތްالله ފެނިގެން އަހަރެން އެކަލާނގެއަށް ސަޖިދަކުރީމެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: އޭ މުޙައްމަދު ބޯ އުފުއްލަވައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވާ، ކަލޭގެފާނުގެ ބަސްފުޅު އަޑު އިވޭނެ، ދުޢާ ކުރައްވާ، ކަލޭގެފާނުގެ ދުޢާ ފުއްދައި، ޝަފާޢަތްތެރިވެ، ޝަފާޢަތްތެރިވެވޭނެއެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ބޯ އުފުލާލަމުން ބުނީމެވެ: އަހަރެންގެ މީސްތަކުން، އަހަރެންގެ މީސްތަކުން، އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން އަހަރެން ގޮސް އެމީހުންގެ ހިތުން ހަނޑުލުގެ ދަނޑިއެއްގެ ބަރުދަނާ އެއްވަރުގެ އީމާންތެރިކަމެއް އަހަރެންނަށް ފެނިއްޖެނަމަ އެމީހުން ސުވަރުގެއަށް ވައްދާނަމެވެ. ދެން އަހަރެންގެ ކުރިމަތީގައި މާތްالله ފެނިވަޑައިގަތުމުން އެކަލާނގެއަށް ސަޖިދަކުރީމެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ބޯ އުފުލާލަމުން ބުނީމެވެ: އަހަރެންގެ މީސްތަކުން، އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ތިޔަބައިމީހުންގެ މީސްތަކުންގެ އަރިހަށް ދާށެވެ. ހުރިހާ މީސްތަކުންގެ އަމަލުތަކުގެ ޙިސާބު ފުރިހަމަވެ، އަހަރެންގެ މީސްތަކުންގެ ބާކީ ތިބި މީހުން ނަރަކައިގެ އަހުލުވެރިންނާއެކު ނަރަކައަށް ވައްދާފައި ވާތީ، ނަރަކައިގެ އަހުލުވެރިން ބުނީ: ކުރިން الله ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއަށް އަޅުކަންކޮށް، އެކަލާނގެއަށް އެއްވެސް ކަމެއް ޝަރީކު ނުކުރުމަކީ ތިބާއަށް ފައިދާއެއް ނޫނެވެ. ފަހެ، ކީރިތި ރަސްކަލާނގެ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ދެން އެއީ އެމީހުންނަށް ފޮނުވައިގެން ރޯކޮށްފައިވާ ޙާލަތެއްގައި އެތަނުން ނެރެ، ދެން އެމީހުން ދިރިއުޅުމުގެ ކޯރަށް ވައްދާފައި، ދެން އެމީހުން ބޮޑުވީ އޮށެއް އޮހޮރެމުންދާ ފެންގަނޑެއްގައި ބޮޑުވާ ފަދައިންނެވެ. އެއީ الله ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ މިނިވަން ކުރައްވާފައިވާ ބައެކެވެ. އެއަށްފަހު އެމީހުން ގެންގޮސް ސުވަރުގެއަށް ވެއްދިއެވެ. އެހެންކަމުން ސުވަރުގޭގެ އަހުލުވެރިން އެބައިމީހުންނަށް ބުންޏެވެ: 'މިއީ ނަރަކައިގެ މީހުންނެވެ'. ފަހެ، މާތް ރަސްކަލާނގެ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ' .

Hadith Corroboration (12)

Hadith

Imam Darimi : 53

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ عَنْ يُونُسَ بْنِ مَيْسَرَةَ عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلَانِيِّ عَنْ ابْنِ غَنْمٍ قَالَ نَزَلَ جِبْرِيلُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَشَقَّ بَطْنَهُ ثُمَّ قَالَ جِبْرِيلُ قَلْبٌ وَكِيعٌ فِيهِ أُذُنَانِ سَمِيعَتَانِ وَعَيْنَانِ بَصِيرَتَانِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ الْمُقَفِّي الْحَاشِرُ خُلُقُكَ قَيِّمٌ وَلِسَانُكَ صَادِقٌ وَنَفْسُكَ مُطْمَئِنَّةٌ قَالَ أَبُو مُحَمَّد وَكِيعٌ يَعْنِي شَدِيدًا

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުالله ބިން ޞާލިޙް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [މުޢާވިޔަތު] [ޔޫނުސް ބިން މައިސާރާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ އިދްރީސް އަލް ޚައުލާނީ] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޣަންމް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ ޖިބްރީލް صلى الله عليه وسلم ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް ފައިބައިވަޑައިގެން ބަނޑު ފަޅައިގެން ގޮސް، ދެން ޖިބްރީލް ވިދާޅުވިއެވެ. އަލް މުޤައްފާ - މަތިވެރި - އަދި އަލް ހަސީރު - އެއްކުރާ މީހާ - ގެ ރަސޫލާ، ތިބާގެ އަޚްލާޤަކީ މަތިވެރި، ތިބާގެ ދުލަކީ އިތުބާރު ކުރެވޭ އަދި ތިބާގެ ނަފްސު ހަމަޖެހޭ އެއްޗެކެވެ. އަބޫ މުޙައްމަދު ވިދާޅުވީ ވަކީޢު މި ލަފުޒުގެ މާނައަކީ ވަރުގަދަ ކަމެވެ.

Hadith Corroboration (10)

Hadith

Imam Darimi : 54

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ رُوَيْمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ قَيْسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ أَدْرَكَ بِيَ الْأَجَلَ الْمَرْحُومَ وَاخْتَصَرَ لِيَ اخْتِصَارًا فَنَحْنُ الْآخِرُونَ وَنَحْنُ السَّابِقُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَإِنِّي قَائِلٌ قَوْلًا غَيْرَ فَخْرٍ إِبْرَاهِيمُ خَلِيلُ اللَّهِ وَمُوسَى صَفِيُّ اللَّهِ وَأَنَا حَبِيبُ اللَّهِ وَمَعِي لِوَاءُ الْحَمْدِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَعَدَنِي فِي أُمَّتِي وَأَجَارَهُمْ مِنْ ثَلَاثٍ لَا يَعُمُّهُمْ بِسَنَةٍ وَلَا يَسْتَأْصِلُهُمْ عَدُوٌّ وَلَا يَجْمَعُهُمْ عَلَى ضَلَالَةٍ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުالله ބިން ޞާލިޙް] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [މުޢާވިޔަތު] [ޢުރުވާ ބިން ރުވައިމް] ގެ އަރިހުން [ޢަމްރު ބިން ޤައިސް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ވީމާ އަހަރުމެންނަކީ މީސްތަކުންގެ އެންމެ ފަހު މީހުން ނަމަވެސް ޤިޔާމަތް ދުވަހު އެންމެ ފުރަތަމަ މީހުންނެވެ. އަޅުގަނޑު ބަޔާނެއް ބަޔާންކުރާނަން އަދި މިއީ ކިބުރުވެރިކަމެއް ނޫން، އިބްރާހީމަކީ الله صلى الله عليه وسلم ގެ ގާތް އެކުވެރިޔާ، މޫސައަކީ الله صلى الله عليه وسلم ގެ ޚިޔާރުކުރެއްވި ބޭފުޅާ އަދި އަޅުގަނޑަކީ الله ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ލޮބުވެތި މީހާ އަދި އަޅުގަނޑާއެކު ޤިޔާމަތްދުވަހުގެ ޙަމްދުގެ ދިދައެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، الله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަހަރެންގެ މީސްތަކުންނަށް ވަޢުދުވެ، ތިންކަމަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވިއެވެ.

Hadith Corroboration (63)

Hadith

Imam Darimi : 55

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُبَارَكِ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا أَرْطَاةُ بْنُ الْمُنْذِرِ عَنْ ضَمْرَةَ بْنِ حَبِيبٍ قَالَ سَمِعْتُ مَسْلَمَةَ السَّكُونِيَّ وَقَالَ غَيْرُ مُحَمَّدٍ سَلَمَةَ السَّكُونِيَّ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ قَالَ قَائِلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ أُتِيتَ بِطَعَامٍ مِنْ السَّمَاءِ قَالَ نَعَمْ أُتِيتُ بِطَعَامٍ قَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ هَلْ كَانَ فِيهِ مِنْ فَضْلٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَمَا فُعِلَ بِهِ قَالِ رُفِعَ إِلَى السَّمَاءِ وَقَدْ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنِّي غَيْرُ لَابِثٍ فِيكُمْ إِلَّا قَلِيلًا ثُمَّ تَلْبَثُونَ حَتَّى تَقُولُوا مَتَى مَتَى ثُمَّ تَأْتُونِي أَفْنَادًا يُفْنِي بَعْضُكُمْ بَعْضًا بَيْنَ يَدَيْ السَّاعَةِ مُوتَانٌ شَدِيدٌ وَبَعْدَهُ سَنَوَاتُ الزَّلَازِلِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުބާރަކް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [މުޢާވިޔަތު ބިން ޔަޙްޔާ] އެ [ދުލަމްރާ ބިން ޙަބީބު] ގެ އަރިހުން [އާރްތަޙް ބިން އަލް މުންދިރު] ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ކުއްލިއަކަށް މީހަކު ބުންޏެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ: އާދެ، އަހަރެންނަށް ކާއެއްޗެހި ދީފައިވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ: 'އާނ.' އަނެއްކާވެސް އޭނާ އަހާލީ، އޭނާއަށް ކީއްކުރީ ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އެއީ އަނބުރާ އުޑުމައްޗަށް ގެންގޮސްފައި، އަދި އަޅުގަނޑަށް ވަޙީ ކުރެވިފައި އޮތީ، އަޅުގަނޑު ކަލޭގެފާނާއެކު މާގިނަ ދުވަހު ނުހުންނާނަމޭ، ދެން ކަލޭމެން ދިރިއުޅެމުން ގެންދާނީ: 'ކޮންއިރަކު، ކޮންއިރަކު؟ ދެން ތިޔަބައިމީހުން އަހަރެންގެ ގާތަށް ގުރޫޕްތަކަކަށް ބަހާލައިގެން އެކަކު އަނެކަކު ހަލާކުކޮށް އަންނާނެ، ޤިޔާމަތް އައުމުގެ ކުރިން ބިރުވެރި މަރެއް އަންނާނެ، އަދި އޭގެ ފަހުން އަންނާނެ އަހަރުތަކެއް ބިންހެލުންތަކުން ފުރިގެން.

Hadith

Imam Darimi : 56

أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِي الْعَلَاءِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيَ بِقَصْعَةٍ مِنْ ثَرِيدٍ فَوُضِعَتْ بَيْنَ يَدَيْ الْقَوْمِ فَتَعَاقَبُوهَا إِلَى الظُّهْرِ مِنْ غُدْوَةٍ يَقُومُ قَوْمٌ وَيَجْلِسُ آخَرُونَ فَقَالَ رَجُلٌ لِسَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ أَمَا كَانَتْ تُمَدُّ فَقَالَ سَمُرَةُ مِنْ أَيِّ شَيْءٍ تَعْجَبُ مَا كَانَتْ تُمَدُّ إِلَّا مِنْ هَا هُنَا وَأَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى السَّمَاءِ

[ޢުޘްމާން ބިން މުޙައްމަދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި [ޔަޒީދު ބިން ހާރޫން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި [ސުލައިމާން އައްތައިމީ] [ސަމުރާ ބިން ޖުންދުދު] ގެ ފަރާތުން [އަބޫ އަލް ޢާލާ`] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވަނީ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް މަސް ބަތް ހިމެނޭ ބޮޑު ތަށި ދެއްވައި، ދެން އެ ތަށި މީސްތަކުންގެ މެދުގައި ބަހައްޓާފައި ވާތީ، އެމީހުން ބަދަލު ބަދަލަށް ޛުޙްރީ ނަމާދު ކުރިއެވެ މެންދުރުގެ ކެއުމަށް އެއްބަޔަކު ކޮޅަށް ތިބެގެން އަނެއް ބަޔަކު އިށީނދެގެން ތިބެއެވެ. އަދި މީހަކު ސަމުރާ ބިން ޖުންދަބަށް ބުންޏެވެ: މި ކާނާ އައީ ހަމައެކަނި އެތަނުން ހެއްޔެވެ؟ ސަމުރާ ޖަވާބު ދިނެވެ: 'ތިޔަ ހައިރާންވަނީ ކޮންކަމަކުން ހެއްޔެވެ؟ އެތަނުން ނޫނީ ގެނައި އެއްޗެއް ނޫން،’ އަތުން އުޑުމައްޗަށް އިޝާރާތް ކުރަމުން ދަނިކޮށެވެ. ' .

Hadith

Imam Darimi : 57

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ سَوَّارٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي لَيْلَةٍ إِضْحِيَانَ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ حَمْرَاءُ فَجَعَلْتُ أَنْظُرُ إِلَيْهِ وَإِلَى الْقَمَرِ قَالَ فَلَهُوَ كَانَ أَحْسَنَ فِي عَيْنِي مِنْ الْقَمَرِ

އަޅުގަނޑުމެން [މުޙައްމަދު ބިން ސަޢީދު] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން މުޙައްމަދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެގެންވަނީ [އަޝް ޢަތު ބިން ޝައްވާރު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ އިސްޙާޤު] ގެ އަރިހުން [ޖާބިރު ބިން ސަމުރާ] ގެ އަރިހުން ކަމަށާއި އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. ބަލާލަމުން ހަނދަށް ބަލާލިއެވެ.

Hadith Corroboration (62)

Hadith

Imam Darimi : 58

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ الزُّهْرِيُّ حَدَّثَنِي إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ابْنُ أَخِي مُوسَى عَنْ عَمِّهِ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَجَ الثَّنِيَّتَيْنِ إِذَا تَكَلَّمَ رُئِيَ كَالنُّورِ يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ ثَنَايَاهُ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްރާހީމް ބިން އަލް މުންދިރު] ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޢަބްދުލްޢަޒީޒް ބިން އަބޫ ތާބިތު އަޒް ޒުހުރީ] އަޅުގަނޑަށް [އިސްމާޢީލް ބިން އިބްރާހީމް] - އަޅުގަނޑުގެ ކޮއްކޮ މޫސާގެ ދަރިކަލުން - އޭނާގެ ދޮންބައްޕަ [މޫސާ ބިން އުޤްބާޙް] ގެ އަރިހުން [ކުރައިބު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ރަދުލިޔަالله ޢަންހޫގެ އަރިހުން ވިދާޅުވީ: الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم upon him) ގައި ފުޅާކޮށް ސެޓްކޮށްފައިވާ އިންސިސަރސް ތަކެއް ހުރިއިރު، އޭނާ ވާހަކަ ދެއްކިއިރު ހީވަނީ އޭނާގެ ދެ އިންސިސަރސް ދޭތެރެއިން އަލި އަންނަހެންނެވެ.

Hadith Corroboration (53)

Hadith

Imam Darimi : 59

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا مِسْعَرٌ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَنْجَدَ وَلَا أَجْوَدَ وَلَا أَشْجَعَ وَلَا أَضْوَأَ وَأَوْضَأَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މަޙްމޫދު ބިން ޣައިލާނަށް] ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޔާޒީދު ބިން ހާރޫން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މިޞަރު] [ޢަބްދުލްމާލިކް ބިން ޢުމައިރު] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އިބްނު ޢުމަރު] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ވުރެ ހަނގުރާމައިގައި އަވަސް، ސާފުތާހިރު، ހިތްވަރުގަދަ، އަދި ވިދާ މީހަކު އަހަރެން ނުދެކެމެވެ.

Hadith Corroboration (53)

Hadith

Imam Darimi : 60

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ الْحِزَامِيُّ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ قُلْتُ لِلرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ بْنِ عَفْرَاءَ صِفِي لَنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا بُنَيَّ لَوْ رَأَيْتَهُ رَأَيْتَ الشَّمْسَ طَالِعَةً

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްރާހީމް ބިން އަލް މުންދިރު އަލް ހިޒާމީ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އުބައިދުالله ބިން މޫސާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އުސައިދު ބިން ޒައިދު] [އަބޫ ޢުބައިދާ ބިން މުޙައްމަދު ބިން ޢައްމާރު ބިން ޔާސިރު] ގެ އަރިހުން ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ الله ތަޢާލާ އޭނާގެ މައްޗަށް) ވީ، އެހެންކަމުން އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ: އޭ އަހަރެންގެ ދަރިފުޅާ، އޭނާ ފެނިއްޖެނަމަ، އިރު އަރާތަން ފެނުނު ފަދައިން ވާނެއެވެ.

Hadith Corroboration (53)