Imam Darimi (الامام الدارمي) - 3469 Hadith

Hadith

Imam Darimi : 1

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُؤَاخَذُ الرَّجُلُ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا كَانَ عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ

[މުޙައްމަދު ބިން ޔޫސުފް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] ގެ އަރިހުން [އަލްއަޢުމަޝް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ވަޢީލް] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައި ވެއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: އިސްލާމްދީނުގައި ރަނގަޅު އުޅުއްވާ މީހަކަށް އިސްލާމްދީނުގެ ކުރިން ކުރި ނުބައި ޢަމަލުތަކުގެ އަދަބު ނުލިބޭނެ ކަމަށާއި، ނަމަވެސް އިސްލާމްދީނުގައި ނުބައި ޢަމަލުކުރާ މީހަކަށް އޭނާގެ މާޒީއާއި ކުރިއަށް އޮތް ފާފަތަކުގެ އަދަބު ލިބޭނެ ކަމަށެވެ.

Hadith Corroboration (35)

Hadith

Imam Darimi : 2

أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ بْنُ النَّضْرِ الرَّمْلِيُّ عَنْ مَسَرَّةَ بْنِ مَعْبَدٍ مِنْ بَنِي الْحَارِثِ بْنِ أَبِي الْحَرَامِ مِنْ لَخْمٍ عَنْ الْوَضِينِ أَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا أَهْلَ جَاهِلِيَّةٍ وَعِبَادَةِ أَوْثَانٍ فَكُنَّا نَقْتُلُ الْأَوْلَادَ وَكَانَتْ عِنْدِي ابْنَةٌ لِي فَلَمَّا أَجَابَتْ وَكَانَتْ مَسْرُورَةً بِدُعَائِي إِذَا دَعَوْتُهَا فَدَعَوْتُهَا يَوْمًا فَاتَّبَعَتْنِي فَمَرَرْتُ حَتَّى أَتَيْتُ بِئْرًا مِنْ أَهْلِي غَيْرَ بَعِيدٍ فَأَخَذْتُ بِيَدِهَا فَرَدَّيْتُ بِهَا فِي الْبِئْرِ وَكَانَ آخِرَ عَهْدِي بِهَا أَنْ تَقُولَ يَا أَبَتَاهُ يَا أَبَتَاهُ فَبَكَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى وَكَفَ دَمْعُ عَيْنَيْهِ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُلَسَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْزَنْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ كُفَّ فَإِنَّهُ يَسْأَلُ عَمَّا أَهَمَّهُ ثُمَّ قَالَ لَهُ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَأَعَادَهُ فَبَكَى حَتَّى وَكَفَ الدَّمْعُ مِنْ عَيْنَيْهِ عَلَى لِحْيَتِهِ ثُمَّ قَالَ لَهُ إِنَّ اللَّهَ قَدْ وَضَعَ عَنْ الْجَاهِلِيَّةِ مَا عَمِلُوا فَاسْتَأْنِفْ عَمَلَكَ

އަލްވަލިދު ބިން އަންނަދުލު އާރްރަމްލީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ މަޞްރާޙް ބިން މަޢުބާދުގެ ކިބައިން - ލަޚްމީނުން ބަނީ އަލްޙަރީޘް ބިން އަބޫ އަލްޙަރާމްގެ އަރިހުން - އަލް ވަދުލީންގެ ކިބައިން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް މީހަކު އައިސް ވިދާޅުވީ: އޭ ރަސޫލާ، އަހަރެމެން ތިބީ ޖާހިލުކަމުގެ ދުވަސްވަރުގެ އަހުލުވެރިން، ބުދު އަޅުކަންކުރާ މީހުން، އަދި އަހަރެމެން މަރާލީމެވެ ކުދިން. އެވަގުތު އަހަރެމެންނަށް ގުޅާލުމުން އުފާވާ ދަރިއަކު ލިބުނެވެ. އެއްދުވަހަކު އަހަރެން ގުޅާލުމުން ވަގުތުން ޖަވާބުދީ އަހަރެންގެ ފަހަތުން ދިޔައެވެ. އާއިލީ ވަޅަކަށް ވާސިލްވުމުން ވަގުތުން އޭނާގެ އަތުގައި ހިފާ ވަޅުގަނޑުގައި ފޮރުވާލީމެވެ، އަދި އެއީ އޭނާއާ އަހަރެންގެ ގުޅުން ނިމުނީއެވެ. އޭނާ ގޮވާލީ 'އޭ އަހަރެންގެ ބައްޕަ، އޭ އަހަރެންގެ ބައްޕަ' ކަމަށެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ލޮލުން ކަރުނައިން ފުރިގެންދާންދެން ރޮއިގަތެވެ. ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައާއި އެކު އިށީނދެގެން އިން މީހަކު އެމީހާއަށް ބުންޏެވެ: ކަލޭގެފާނު ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދެރަކޮށްފިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެމީހާއަށް ވިދާޅުވިއެވެ: އޭނާ ދޫކޮށްލާ ސަބަބަކީ އޭނާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނު މުހިއްމު ކަމެއްގެ ވާހަކަ އޭނާ ސުވާލު ކުރުމުންނެވެ. ދެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެމީހާއަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އޭނާގެ ވާހަކަ ތަކުރާރު ކުރުމުން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަނެއްކާވެސް ރޮއިގަތީ އޭނާގެ ކަރުނަތައް އޮހި ތުނބުޅި ތެމިގެންދާންދެންނެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: ޖާހިލުކަމުގެ ދުވަސްވަރު ކުރެވިފައިވާ ފާފަތައް الله صلى الله عليه وسلم ފޮހެލައްވާފައިވާތީ، ތިޔަބައިމީހުންގެ އަމަލުތައް ފަށާނީ ސާފު ސްލޭޓަކުންނެވެ.

Hadith

Imam Darimi : 3

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سُلَيْمَانَ الْمُؤَدِّبِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَوْلَايَ أَنَّ أَهْلَهُ بَعَثُوا مَعَهُ بِقَدَحٍ فِيهِ زُبْدٌ وَلَبَنٌ إِلَى آلِهَتِهِمْ قَالَ فَمَنَعَنِي أَنْ آكُلَ الزُّبْدَ لِمَخَافَتِهَا قَالَ فَجَاءَ كَلْبٌ فَأَكَلَ الزُّبْدَ وَشَرِبَ اللَّبَنَ ثُمَّ بَالَ عَلَى الصَّنَمِ وَهُوَ إِسَافٌ وَنَائِلَةُ قَالَ هَارُونُ كَانَ الرَّجُلُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِذَا سَافَرَ حَمَلَ مَعَهُ أَرْبَعَةَ أَحْجَارٍ ثَلَاثَةً لِقِدْرِهِ وَالرَّابِعَ يَعْبُدُهُ وَيُرَبِّي كَلْبَهُ وَيَقْتُلُ وَلَدَهُ

[ހާރޫން ބިން މުޢާވިޔަތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވަނީ [އިބްރާހިމް ބިން ސުލައިމާން އަލް މުޢައްދީބު] ގެ އަރިހުން [އަލްއަޢުމާޝް] ގެ ފަރާތުން [މުޖާހިދު] ގެ އަރިހުން ކަމަށް [އަހަރެންގެ ކުރީގެ އަޅު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނެވެ؛ އޭނާގެ އާއިލާއިން އެމީހުންގެ ކަލާނގެތަކަށް ހުށަހެޅުމަށް ޗީޒް އާއި ކިރު ފުރިފައިވާ ކޮންޓެއިނަރެއް ހަވާލުކުރި ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ؛ އަހަރެންގެ އާއިލާއިން އަހަރެން ޗީޒް ކެއުން މަނާކުރީ އެ ކަލާނގެތަކަށް ބިރުގަތުމުންނެވެ؛ ދެން ބުޅަލެއް އައިސް ޗީޒް ކައިގެން ކިރު ބޮއެ ކުޑަކަމުދިނީ ބުދުތަކުގެ މައްޗަށް ކަމަށްވާ އިޤާފާއި ނާއިލާގެ ބުދުތަކެވެ. ހާރޫން ވިދާޅުވީ: ޖާހިލުކަމުގެ ދުވަސްވަރު މީހަކު ދަތުރުކުރަން ބޭނުންވާއިރު ހަތަރު ހިލަ ނަގާއިރު އޭގެ ތެރެއިން ތިން ހިލައަކީ ތަށި - ތަށި/ އުޅަނދު - ތާއީދު/ދަމަހައްޓަން - އަދި ހަތަރުވަނަ ހިލައަކީ އޭނާ އަޅުކަންކުރުމާއި، ބުޅަލަށް ތަމްރީނުކުރުމާއި، ދަރިފުޅު މަރާލުމެވެ.

Hadith

Imam Darimi : 4

حَدَّثَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا رَيْحَانُ هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ السَّامِيُّ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ هُوَ ابْنُ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ قَالَ كُنَّا فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِذَا أَصَبْنَا حَجَرًا حَسَنًا عَبَدْنَاهُ وَإِنْ لَمْ نُصِبْ حَجَرًا جَمَعْنَا كُثْبَةً مِنْ رَمْلٍ ثُمَّ جِئْنَا بِالنَّاقَةِ الصَّفِيِّ فَتَفَاجُّ عَلَيْهَا فَنَحْلُبُهَا عَلَى الْكُثْبَةِ حَتَّى نَرْوِيَهَا ثُمَّ نَعْبُدُ تِلْكَ الْكُثْبَةَ مَا أَقَمْنَا بِذَلِكَ الْمَكَانِ قَالَ أَبُو مُحَمَّد الصَّفِيُّ الْكَثِيرَةُ الْأَلْبَانِ

[މުޖާހިދު ބިން މޫސާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ރައިހާން އިބްނު ސަޢީދު އަސް ސާމީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢައްބާދު އިބްނު މަންސޫރު] [އަބޫ ރާޖާ`] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: ޖާހިލުކަމުގެ ދުވަސްވަރު ރަނގަޅު ހިލައެއް ފެނުމުން އަޅުކަން ކުރާއިރު، ރަނގަޅު ހިލައެއް ނުލިބުމުން ވެލި އެއްކުރާނަމެވެ. ދެން އަޅުގަނޑުމެން ގެންނަނީ ސާފު ޖަމަލެއް، އޭގެ ބުރަކަށީގައި ހުންނައިރު، އަޅުގަނޑުމެން އެއްކުރި ވެލި އުފުރާއަށް ފެން ދިނުމަށް ކިރުދީ، ދެން އެތަނުގައި ތިބިހާ ހިނދަކު ވެލި އުފުރާއަށް އަޅުކަން ކުރާނަމެވެ. އަބޫ މުޙައްމަދު ވިދާޅުވިއެވެ: ޠާހިރު ޖަމަލަކީ ގިނަ އަދަދަކަށް ކިރު އުފައްދާ ޖަމަލެކެވެ.

Hadith

Imam Darimi : 5

أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَ قَالَ كَعْبٌ نَجِدُهُ مَكْتُوبًا مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا فَظٌّ وَلَا غَلِيظٌ وَلَا صَخَّابٌ بِالْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ وَأُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يُكَبِّرُونَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى كُلِّ نَجْدٍ وَيَحْمَدُونَهُ فِي كُلِّ مَنْزِلَةٍ وَيَتَأَزَّرُونَ عَلَى أَنْصَافِهِمْ وَيَتَوَضَّئُونَ عَلَى أَطْرَافِهِمْ مُنَادِيهِمْ يُنَادِي فِي جَوِّ السَّمَاءِ صَفُّهُمْ فِي الْقِتَالِ وَصَفُّهُمْ فِي الصَّلَاةِ سَوَاءٌ لَهُمْ بِاللَّيْلِ دَوِيٌّ كَدَوِيِّ النَّحْلِ وَمَوْلِدُهُ بِمَكَّةَ وَمُهَاجِرُهُ بِطَابَةَ وَمُلْكُهُ بِالشَّامِ

[އަލްޙަސަން ބިން ޢަރު ރަބީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބުލް އަޙްވާޝް] [އަލްއަޢުމާސީ] އިން [އަބޫ ޞާލިޙް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ކަޢުބު] ވިދާޅުވިއެވެ؛ we found it written: މުޙައްމަދު، ރަސޫލާ، الله ތަޢާލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ، ވާހަކަދެއްކުމުގައި ހަރުކަށި ނޫން، އަޚްލާޤުގައި ހަރުކަށި ނޫން، ބާޒާރުގައި އަޑުގަދައެއް ނޫން، ނުބައިކަމުން ނުބައިކަމުގެ ބަދަލު ނުދެއްވި، އެކަމަކު އެކަމަށް ރައްދު ދެއްވީ މާފުކޮށް މަޢާފުކޮށް، އޭނާގެ ތަބާ މީހުންނަކީ އަބަދުވެސް الله އަށް ޙަމްދުކުރާ މީހުން - الله އަށް ޙަމްދުކުރާ - الله އަށް މަތިވެރިކުރާ - ކޮންމެ އުސް ތަނެއްގައި / އުސްމިނެއްގައި، ނުވަތަ ހަނގުރާމައެއްގައި الله އަށް ޙަމްދުކުރި ބައެކެވެ ކޮންމެ ގެއެއްގައި ވެސް ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ، މެދުގައި ސަރޮންގް އަޅައި، ވުޟޫގެ ކޮންމެ ބައެއްގައި ވުޟޫކޮށް، އުޑުމަތިން ނަމާދަށް ގޮވާލުމާއި، ހަނގުރާމައިގެ ތެރޭގައި ސަފުތައް ނަމާދު ކުރާއިރު ސަފުތައް ފަދައިން، އެމީހުންގެ އަޑުތައް - ޤުރުއާން ކިޔަވާއިރު ހަނދާން ކުރާއިރު - މާމުއިގެ ގުގުމާލުން ފަދައިން، އޭނާގެ އުފަން ރަށް މައްކާގައި އަދި ހިޖުރަކުރާ ތަން ތަބަހުގައި - މަދީނާ - އަދި އޭނާގެ ރަސްކަން އޮތީ ޝާމްގައެވެ.

Hadith

Imam Darimi : 6

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي خَالِدٌ هُوَ ابْنُ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدٍ هُوَ ابْنُ أَبِي هِلَالٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ أُسَامَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ سَلَامٍ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ إِنَّا لَنَجِدُ صِفَةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذِيرًا وَحِرْزًا لِلْأُمِّيِّينَ أَنْتَ عَبْدِي وَرَسُولِي سَمَّيْتُهُ الْمُتَوَكِّلَ لَيْسَ بِفَظٍّ وَلَا غَلِيظٍ وَلَا صَخَّابٍ بِالْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ مِثْلَهَا وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَتَجَاوَزُ وَلَنْ أَقْبِضَهُ حَتَّى نُقِيمَ الْمِلَّةَ الْمُتَعَوِّجَةَ بِأَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ يَفْتَحُ بِهِ أَعْيُنًا عُمْيًا وَآذَانًا صُمًّا وَقُلُوبًا غُلْفًا قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَسَارٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو وَاقِدٍ اللَّيْثِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ كَعْبًا يَقُولُ مِثْلَ مَا قَالَ ابْنُ سَلَامٍ

[ޢަބްދުﷲ ބިން ޞާލިޙް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އަލްލައިތު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [ޚާލިދު އިބްނު ޔަޒީދު] އަޅުގަނޑަށް [ސަޢީދު އިބްނު އަބޫ ހިލާލް] [ހިލާލް ބިން އުސާމާ] ގެ އަރިހުން [‘އަތަޢު ބިން ޔާސާރު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ސަލާމް] ގެ އަރިހުން، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެނުނީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޠަބީޢަތެވެ ނުބައިކަމެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، الله ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ފިޔަވައި އަޅުކަން ކުރަން ޙައްޤު އިލާހެއް ނެތްކަމުގެ ޝަހާދަތަށް އެއްކިބާވި ދީން ސީދާ ކުރެވެންދެން އޭނާއަށް މާފުކުރުމުން، މި ޝަހާދަތުން ލޯފަން ލޮލާއި، ބީރު ކަންފަތާއި، ބަންދު ހިތްތައް ހުޅުވިދާނެއެވެ. ['އަތަ` ބިން ޔާސާރު] ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އަބޫ ވަޤީދުލް ލައިތި] އަޅުގަނޑަށް މަޢުލޫމާތު ދެއްވި ގޮތުގައި [ކަޢުބު] ވެސް އިބްނު ސަލާމް ވިދާޅުވި ވާހަކައެއް ދެއްކެވި އަޑު އިވިއްޖެއެވެ.

Hadith Corroboration (5)

Hadith

Imam Darimi : 7

أَخْبَرَنَا زَيْدُ بْنُ عَوْفٍ قَالَ وَحَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ ذَكْوَانَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ كَعْبٍ فِي السَّطْرِ الْأَوَّلِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ عَبْدِي الْمُخْتَارُ لَا فَظٌّ وَلَا غَلِيظٌ وَلَا صَخَّابٌ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ مَوْلِدُهُ بِمَكَّةَ وَهِجْرَتُهُ بِطَيْبَةَ وَمُلْكُهُ بِالشَّامِ وَفِي السَّطْرِ الثَّانِي مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ أُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي كُلِّ مَنْزِلَةٍ وَيُكَبِّرُونَ عَلَى كُلِّ شَرَفٍ رُعَاةُ الشَّمْسِ يُصَلُّونَ الصَّلَاةَ إِذَا جَاءَ وَقْتُهَا وَلَوْ كَانُوا عَلَى رَأْسِ كُنَاسَةٍ وَيَأْتَزِرُونَ عَلَى أَوْسَاطِهِمْ وَيُوَضِّئُونَ أَطْرَافَهُمْ وَأَصْوَاتُهُمْ بِاللَّيْلِ فِي جَوِّ السَّمَاءِ كَأَصْوَاتِ النَّحْلِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޒައިދު ބިން ޔޫސުފް] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [އަބުދުލްމާލިކް ބިން ޢުމައިރު] ގެ އަރިހުން [ދަޤްވާން އަބޫ ޞާލިޙް] ގެ އަރިހުން [ކަޢުބު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޢަވާނާ] ގެ ފަރާތުން ފުރަތަމަ ޕެރެގްރާފުގައި އެކަން ލިޔެވިފައިވާ ކަމެވެ؛ މުޙައްމަދަކީ الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ރަސޫލާ، އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ޚިޔާރުކުރެއްވި އަޅާ، އޭނާގެ ވާހަކަފުޅު ހަރުކަށި ނޫން، ރުޅިގަދަ ނޫން، ބާޒާރުގައި އަޑުގަދަކޮށް ވާހަކަ ނުދައްކާ، ނުބައިކަމުގެ ބަދަލު ނުބައިކަމުން ނުދެއްކި ނަމަވެސް މާފުކޮށް މާފުކޮށް ބަދަލުކުރެއެވެ. އަދި ދެވަނަ ޕެރެގްރާފުގައި ލިޔެވިފައިވަނީ، މުޙައްމަދަކީ الله ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ރަސޫލާ، އެކަލޭގެފާނުގެ މީސްތަކުންނަކީ އަބަދުވެސް الله އަށް ޙަމްދުކުރާ ބަޔަކީ، އިރު ބަލަހައްޓާ މީހުން - ނަމާދު ވަގުތު އެނގުމަށްޓަކައި - ނަމާދު ވަގުތު ޖެހުމުން، ހަޑި ތަނެއްގައި ތިބި ނަމަވެސް، މެދު ބައިގައި ސަރޮންގް އަޅައި، ވުޟޫގެ ހުރިހާ ގުނަވަންތަކެއްގައި ވުޟޫ ދޮވެ، ރޭގަނޑު އެމީހުންގެ އަޑު އިވެއެވެ މާމުއިގެ ހަޅޭކުގެ އަޑު ފަދައިން ވައި - އަޅުކަންކުރުމާއި ރޮއިގަތުމުގައި ދެމިތިބުމުގެ ސަބަބުން-.

Hadith

Imam Darimi : 8

أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ أَبِي فَرْوَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ سَأَلَ كَعْبَ الْأَحْبَارِ كَيْفَ تَجِدُ نَعْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّوْرَاةِ فَقَالَ كَعْبٌ نَجِدُهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ يُولَدُ بِمَكَّةَ وَيُهَاجِرُ إِلَى طَابَةَ وَيَكُونُ مُلْكُهُ بِالشَّامِ وَلَيْسَ بِفَحَّاشٍ وَلَا صَخَّابٍ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَافِئُ بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ أُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي كُلِّ سَرَّاءَ وَضَرَّاءَ وَيُكَبِّرُونَ اللَّهَ عَلَى كُلِّ نَجْدٍ يُوَضِّئُونَ أَطْرَافَهُمْ وَيَأْتَزِرُونَ فِي أَوْسَاطِهِمْ يُصَفُّونَ فِي صَلَوَاتِهِمْ كَمَا يُصَفُّونَ فِي قِتَالِهِمْ دَوِيُّهُمْ فِي مَسَاجِدِهِمْ كَدَوِيِّ النَّحْلِ يُسْمَعُ مُنَادِيهِمْ فِي جَوِّ السَّمَاءِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޖާހިދު ބިން މޫސާ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [މާޢުނު ބިން ޢީސާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޢާވިޔަތު ބިން ޞާލިޙް] [އަބޫ ފަރުވާ] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން، ކަޢުބު އަލް އަޙްބަރުގެ ކިބައިން އެދިވަޑައިގެންފައިވާ ވާހަކަ؛ الله ގެ ރަސޫލާގެ ޠަބީޢަތް ތައުރާތުން ހޯދީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ [ކަޢުބު] ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. އަހަރެމެންނަށް އޭނާ ފެނުނީ މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުالله، މައްކާއަށް އުފަން، ތަޢާބާ ނުވަތަ މަދީނާއަށް ހިޖުރަކުރި، އޭނާގެ ރަސްކަން އޮންނާނީ ސީރިޔާގައި، އޭނާއަކީ ނިކަމެތި މީހެއް ނޫން، ބާޒާރުގައި އަޑުގަދަކޮށް ވާހަކަ ނުދައްކާ، ނުބައިކަމުގެ ބަދަލު ނުބައިކޮށް ނުދެއްކި ނަމަވެސް މާފުކޮށް މަޢާފުކުރާ، އޭނާގެ ތަބާއިން އަބަދުވެސް އޭނާއަށް ތަޢުރީފުކުރެއެވެ. ހެޔޮ ނުރަނގަޅު ވަގުތުތަކުގައި الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއަށް ޙަމްދުކޮށް، ކޮންމެ ކާމިޔާބީއެއްގައި އަބަދުވެސް الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއަށް މަތިވެރިކޮށް، ވުޟޫކުރާ ބައިތައް ދޮވެ، މެދުބައިގައި ސަރޮންގް އަޅައި، ހަނގުރާމައިގައި ސަފުހަދާއިރު ނަމާދުގައި ސަފުކޮށް، މިސްކިތްތަކުގައި އަޑު މަދިރިގެ ގުގުރިއެއް ފަދައިން، އުޑުމަތިން މުއެޒިން އަޑު އިވެއެވެ.

Hadith Corroboration (5)

Hadith

Imam Darimi : 9

أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ الْمِيثَمِيُّ حَدَّثَنَا بَحِيرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ الْحَضْرَمِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ إِلَيْكُمْ لَيْسَ بِوَهِنٍ وَلَا كَسِلٍ لِيَخْتِنَ قُلُوبًا غُلْفًا وَيَفْتَحَ أَعْيُنًا عُمْيًا وَيُسْمِعَ آذَانًا صُمًّا وَيُقِيمَ أَلْسِنَةً عُوجًا حَتَّى يُقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ހައިވާ ބިން ޝުރައިޙް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ބަޤިއްޔާ ބިން އަލް ވަލީދު އަލް މައިޠާމީ] [ބުހައިރު ބިން ސަޢާދު] [ޚާލިދު ބިން މަޢުދާން] ގެ އަރިހުން [ޖުބައިރު ބިން ނޫފައިރު އަލް ހަދުލްރާމީ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ވާހަކަ؛ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.

Hadith

Imam Darimi : 10

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ الْحِزَامِيُّ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي قَيْسٍ عَنْ عَطَاءٍ قَالَ كَانَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُ إِلَيْهِ حَاجَةٌ فَمَشَى مَعَهُ حَتَّى دَخَلَ قَالَ فَإِحْدَى رِجْلَيْهِ فِي الْبَيْتِ وَالْأُخْرَى خَارِجَهُ كَأَنَّهُ يُنَاجِي فَالْتَفَتَ فَقَالَ أَتَدْرِي مَنْ كُنْتُ أُكَلِّمُ إِنَّ هَذَا مَلَكٌ لَمْ أَرَهُ قَطُّ قَبْلَ يَوْمِي هَذَا اسْتَأْذَنَ رَبَّهُ أَنْ يُسَلِّمَ عَلَيَّ قَالَ إِنَّا آتَيْنَاكَ أَوْ أَنْزَلْنَا الْقُرْآنَ فَصْلًا وَالسَّكِينَةَ صَبْرًا وَالْفُرْقَانَ وَصْلًا

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ޔަޒީދު އަލްޙިޒާމީ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އިޝާޤު ބިން ސުލައިމާން] [ޢަމްރު ބިން އަބޫޤައިސް] ގެ އަރިހުން [ޢަޘާ`] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނާއެކު ހިނގައިގަތީ ގޭތެރެއަށް ވަދެ އެއްފައި އެތެރެވެ އަނެއް ފައި ގޭގެ ބޭރުގައި ހުރެގެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މީހަކާ ވާހަކަ ދައްކަވާ ފަދައިންނެވެ. އެއީ އަހަރެން ދުވަހަކުވެސް ނުދެކޭ މަލާއިކަތެއް ކަމުން މަލާއިކަތާ އަހަންނަށް ސަލާމް ކުރެއްވުމަށް އެކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ކިބައިން ހުއްދައަށް އެދުނެވެ. الله ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.

Hadith Corroboration (1)

Hadith

Imam Darimi : 11

أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا رَيْحَانُ هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ هُوَ ابْنُ مَنْصُورٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَطِيَّةَ أَنَّهُ سَمِعَ رَبِيعَةَ الْجُرَشِيَّ يَقُولُ أُتِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقِيلَ لَهُ لِتَنَمْ عَيْنُكَ وَلْتَسْمَعْ أُذُنُكَ وَلْيَعْقِلْ قَلْبُكَ قَالَ فَنَامَتْ عَيْنَايَ وَسَمِعَتْ أُذُنَايَ وَعَقَلَ قَلْبِي قَالَ فَقِيلَ لِي سَيِّدٌ بَنَى دَارًا فَصَنَعَ مَأْدُبَةً وَأَرْسَلَ دَاعِيًا فَمَنْ أَجَابَ الدَّاعِيَ دَخَلَ الدَّارَ وَأَكَلَ مِنْ الْمَأْدُبَةِ وَرَضِيَ عَنْهُ السَّيِّدُ وَمَنْ لَمْ يُجِبْ الدَّاعِيَ لَمْ يَدْخُلْ الدَّارَ وَلَمْ يَطْعَمْ مِنْ الْمَأْدُبَةِ وَسَخِطَ عَلَيْهِ السَّيِّدُ قَالَ فَاللَّهُ السَّيِّدُ وَمُحَمَّدٌ الدَّاعِي وَالدَّارُ الْإِسْلَامُ وَالْمَأْدُبَةُ الْجَنَّةُ

އަޅުގަނޑުމެން [މުޖާހިދު ބިން މޫސާ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ރައިހާން އިބްނު ސަޢީދު] [ޢައްބާދު އިބްނު މަންސޫރު] [އައްޔޫބު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޤިލާބާ] ގެ އަރިހުން [ޢަތިއްޔާ] ގެ އަރިހުން [ރަބީޢަތު އަލް ޖުރާޝީ] ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިފައިވާ ވާހަކަ؛ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެނައުމަށްފަހު އެކަލޭގެފާނަށް ދެންނެވީ، ކަލޭގެ ލޮލުން ނިދާ، ކަލޭގެ ކަންފަތް އަޑުއަހާ، އަދި ކަލޭގެ ހިތް ވިސްނާލައްވާށި. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: އެހެންކަމުން އަހަރެންގެ ލޮލަށް ފެނި، ކަންފަތަށް އަޑުއިވި، އަހަރެންގެ ހިތް ވިސްނާލިއެވެ. އެކަމަނާ ވިދާޅުވީ؛ އަޅުގަނޑަށް މަޢުލޫމާތު ދިނީ: ގެއެއް ހަދައި، ދެން ޖާފަތެއް ތައްޔާރުކޮށް، ދެން ޖާފަތަށް ދަޢުވަތު ދޭން މީހަކު ފޮނުވި، ގުޅާ މީހާއަށް ޖަވާބުދީގެން ގެއަށް ވަދެ ކާއެއްޗެހި ކާނަމަ، ދެން މާސްޓަރ އޭނާދެކެ ހިތްހަމަޖެހޭނެ. އަނެއްކޮޅުން ގުޅާ މީހާއަށް ޖަވާބު ނުދީ ގެއަށް ނުވަދެ ކާއެއްޗެހި ނުކައި ހުރި މީހަކު ދެން ވެރިމީހާ އޭނާދެކެ ރުޅިއަންނާނެއެވެ. ދެން އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ: ވެރިރަސްކަލާނގެއަކީ الله ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ، އޭނާއަށް ގޮވާލާ މީހަކީ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ، އޭނާގެ ގެއަކީ އިސްލާމްދީން، އަދި އޭނާގެ ކާނާއަކީ ސުވަރުގެއެވެ.

Hadith

Imam Darimi : 12

أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مَيْمُونٍ التَّمِيمِيِّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ إِلَى الْبَطْحَاءِ وَمَعَهُ ابْنُ مَسْعُودٍ فَأَقْعَدَهُ وَخَطَّ عَلَيْهِ خَطًّا ثُمَّ قَالَ لَا تَبْرَحَنَّ فَإِنَّهُ سَيَنْتَهِي إِلَيْكَ رِجَالٌ فَلَا تُكَلِّمْهُمْ فَإِنَّهُمْ لَنْ يُكَلِّمُوكَ فَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ أَرَادَ ثُمَّ جَعَلُوا يَنْتَهُونَ إِلَى الْخَطِّ لَا يُجَاوِزُونَهُ ثُمَّ يَصْدُرُونَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ جَاءَ إِلَيَّ فَتَوَسَّدَ فَخِذِي وَكَانَ إِذَا نَامَ نَفَخَ فِي النَّوْمِ نَفْخًا فَبَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَوَسِّدٌ فَخِذِي رَاقِدٌ إِذْ أَتَانِي رِجَالٌ كَأَنَّهُمْ الْجِمَالُ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ بِيضٌ اللَّهُ أَعْلَمُ مَا بِهِمْ مِنْ الْجَمَالِ حَتَّى قَعَدَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ عِنْدَ رَأْسِهِ وَطَائِفَةٌ مِنْهُمْ عِنْدَ رِجْلَيْهِ فَقَالُوا بَيْنَهُمْ مَا رَأَيْنَا عَبْدًا أُوتِيَ مِثْلَ مَا أُوتِيَ هَذَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ عَيْنَيْهِ لَتَنَامَانِ وَإِنَّ قَلْبَهُ لَيَقْظَانُ اضْرِبُوا لَهُ مَثَلًا سَيِّدٌ بَنَى قَصْرًا ثُمَّ جَعَلَ مَأْدُبَةً فَدَعَا النَّاسَ إِلَى طَعَامِهِ وَشَرَابِهِ ثُمَّ ارْتَفَعُوا وَاسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ فَقَالَ لِي أَتَدْرِي مَنْ هَؤُلَاءِ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ هُمْ الْمَلَائِكَةُ قَالَ وَهَلْ تَدْرِي مَا الْمَثَلُ الَّذِي ضَرَبُوهُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ الرَّحْمَنُ بَنَى الْجَنَّةَ فَدَعَا إِلَيْهَا عِبَادَهُ فَمَنْ أَجَابَهُ دَخَلَ جَنَّتَهُ وَمَنْ لَمْ يُجِبْهُ عَاقَبَهُ وَعَذَّبَهُ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައި ވެއެވެ [އަލްޙަސަން ބިން ޢަލީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ އުސާމަތު] [ޖަޢުފަރު ބިން މައިމޫން ޢަތު ތަމީމީ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޢުޘްމާން އަން ނަޙީ] ގެ އަރިހުން އަންގަވާފައިވަނީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ބަތަހަށް ނުކުމެވަޑައިގަތުމާއި، އެކަލޭގެފާނާއެކު އިބްނު މަސްޢޫދު ރަދުލިޔައްالله، ދެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ބަތަޢާއަށް ވަޑައިގެންނެވިއެވެ އިބްނު މަސްޢޫދާއެކު، ދެން އިބްނު މަސްޢޫދު އިށީނދެ، އޭނާއަށް ލައިނެއް ހަދައިދިނެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: ދުވަހަކުވެސް މިތަނުން ނުނިކުމެވަޑައިގަންނަވާށެވެ. ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އެކަލޭގެފާނު ބޭނުން ތަނަކަށް ދަތުރުފުޅު ކުރިއަށް ގެންދެވިއެވެ. ދެން އެމީހުން ލައިނަށް އައިސް އެމީހުން އެތަނުން ފާސްނުވެ، ދެން ދިޔައީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ އަރިހަށް. ރޭގަނޑު ނިމެންދެން އޭނާ އަހަރެންގެ ގާތަށް އައިސް އަހަރެންގެ އުނަގަނޑު ބާލީހެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށްގެން ނިދާފައި ނިދާއިރު، ނިދާއިރު އޭނާގެ ނޭވާ އަޑު އިވެއެވެ. އަހަރެންގެ އުނަގަނޑުގައި ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނިދާފައި ވަނިކޮށް ފިރިހެނުން އައީ ރީތި މޫނުތަކަކާއެކު ހުރިހާ ހުދު ހެދުމެއް ލައިގެންނެވެ. ފުންނޭވާއެއް ދޫކޮށްލާ، އެމީހުން ކިހާ ރީތި ހެއްޔެވެ! ފަހެ، އެބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ބަޔަކު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ބޮލުގައި އިށީނދެ އަނެއް ބަޔަކު އަހަރެމެންގެ އަރިހުގައި އިށީނދެގެން ތިބެ އެކަކު އަނެކަކަށް ބުނީ: އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދުވަހަކުވެސް ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ދެއްވި ފަދަ ހަދިޔާއެއް ދެއްވި އަޅާއެއް ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ. މިމީހާގެ ލޯ ނިދާފައި އޮތް ނަމަވެސް އޭނާގެ ހިތް ހޭލާ، އޭނާއަށް މާނައެއް ހަދާށެވެ. އާދެ، އޭނާއަކީ ގަނޑުވަރެއް ހަދައިގެން، ދެން ކާއެއްޗެއް ހަދައިގެން ދެން މީހުންނަށް ކާން ބޯން ދައުވަތުދީ، ދެން ރައްޔިތުން އުޑުމައްޗަށް އަރާ މާސްޓަރެއް ފަދައިން. ދެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ހޭއެރުމުން އަހަރެން ގާތު ވިދާޅުވިއެވެ: އެއީ ކޮންބައެއްކަން އެނގޭ ހެއްޔެވެ؟ ދެން އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީ: الله ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާ މާ ރަނގަޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ. ދެން ވިދާޅުވިއެވެ: އެއީ މަލާއިކަތުންނެވެ. ދެން އަނެއްކާވެސް ވިދާޅުވީ: އެ ތަފާތުކުރުމަކީ ކޮބައިކަން އެނގޭ ހެއްޔެވެ؟ އަހަރެން ބުނީމެވެ، الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އާއި އެކަލޭގެފާނުގެ ރަސޫލާ ރަނގަޅަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވާ ޖަވާބު ދެއްވީ: އާރް ރަޙްމާން ސުވަރުގެ ބިނާކުރައްވައި، ދެން ގޮވާލެއްވީ -ދަޢުވަތު ދެއްވައި- އެކަލޭގެފާނުގެ އަޅުތަކުން އޭނާއަށް ސުވަރުގެ ވަދެވޭނެއެވެ.

Hadith Corroboration (4)

Hadith

Imam Darimi : 13

أَخْبَرَنَا نُعَيْمُ بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ عَنْ بَحِيرٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو السُّلَمِيُّ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ السُّلَمِيِّ أَنَّهُ حَدَّثَهُمْ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ رَجُلٌ كَيْفَ كَانَ أَوَّلُ شَأْنِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كَانَتْ حَاضِنَتِي مِنْ بَنِي سَعْدِ بْنِ بَكْرٍ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَابْنٌ لَهَا فِي بَهْمٍ لَنَا وَلَمْ نَأْخُذْ مَعَنَا زَادًا فَقُلْتُ يَا أَخِي اذْهَبْ فَأْتِنَا بِزَادٍ مِنْ عِنْدِ أُمِّنَا فَانْطَلَقَ أَخِي وَمَكَثْتُ عِنْدَ الْبَهْمِ فَأَقْبَلَ طَائِرَانِ أَبْيَضَانِ كَأَنَّهُمَا نَسْرَانِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ أَهُوَ هُوَ قَالَ الْآخَرُ نَعَمْ فَأَقْبَلَا يَبْتَدِرَانِي فَأَخَذَانِي فَبَطَحَانِي لِلْقَفَا فَشَقَّا بَطْنِي ثُمَّ اسْتَخْرَجَا قَلْبِي فَشَقَّاهُ فَأَخْرَجَا مِنْهُ عَلَقَتَيْنِ سَوْدَاوَيْنِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ ائْتِنِي بِمَاءِ ثَلْجٍ فَغَسَلَ بِهِ جَوْفِي ثُمَّ قَالَ ائْتِنِي بِمَاءِ بَرَدٍ فَغَسَلَ بِهِ قَلْبِي ثُمَّ قَالَ ائْتِنِي بِالسَّكِينَةِ فَذَرَّهُ فِي قَلْبِي ثُمَّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ حُصْهُ فَحَاصَهُ وَخَتَمَ عَلَيْهِ بِخَاتَمِ النُّبُوَّةِ ثُمَّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ اجْعَلْهُ فِي كِفَّةٍ وَاجْعَلْ أَلْفًا مِنْ أُمَّتِهِ فِي كِفَّةٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا أَنَا أَنْظُرُ إِلَى الْأَلْفِ فَوْقِي أُشْفِقُ أَنْ يَخِرَّ عَلَيَّ بَعْضُهُمْ فَقَالَ لَوْ أَنَّ أُمَّتَهُ وُزِنَتْ بِهِ لَمَالَ بِهِمْ ثُمَّ انْطَلَقَا وَتَرَكَانِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرِقْتُ فَرَقًا شَدِيدًا ثُمَّ انْطَلَقْتُ إِلَى أُمِّي فَأَخْبَرْتُهَا بِالَّذِي لَقِيتُ فَأَشْفَقَتْ أَنْ يَكُونَ قَدْ الْتَبَسَ بِي فَقَالَتْ أُعِيذُكَ بِاللَّهِ فَرَحَلَتْ بَعِيرًا لَهَا فَجَعَلَتْنِي عَلَى الرَّحْلِ وَرَكِبَتْ خَلْفِي حَتَّى بُلْغَتِنَا إِلَى أُمِّي فَقَالَتْ أَدَّيْتُ أَمَانَتِي وَذِمَّتِي وَحَدَّثَتْهَا بِالَّذِي لَقِيتُ فَلَمْ يَرُعْهَا ذَلِكَ وَقَالَتْ إِنِّي رَأَيْتُ حِينَ خَرَجَ مِنِّي يَعْنِي نُورًا أَضَاءَتْ مِنْهُ قُصُورُ الشَّامِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ނުޢަޢިމް ބިން ޙައްމާދަށް] ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ބަޤިއްޔާ] [ބަޙީރު] ގެ އަރިހުން [ޚާލިދު ބިން މަޢުދާން] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި [ޢަބްދުރަޙްމާން ބިން ޢަމްރު އައްސުލާމީ] [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޢަބްދު އައްސުލާމީ] ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު އެމީހުންނަށް ކިޔައިދެއްވި ވާހަކަ، އަދި އެކަލޭގެފާނަކީ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަޞްޙާބީންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މީހެކެވެ އޭނާގެ މައްޗަށް)، މީހަކު الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުން ސުވާލު ކުރުމުންނެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: އަހަރެންގެ ބެލެހެއްޓި މަންމައަކީ އޭރު ބަނީ ސަޢުދު ބިން ބަކުރުގެ އަންހެނެއް، އެ ދުވަސްވަރު އަހަރެންނާއި އެ ޤަބީލާގެ އެހެން ޒުވާން ފިރިހެން ކުއްޖަކު ދިރޭތަކެތި ގެންގުޅެމުން ދިޔައީމެވެ. އަޅުގަނޑުމެން އެއްވެސް ރިޒުޤެއް ނުގެންނަވާތީ، އަޅުގަނޑުގެ އެކުވެރިޔާ ގާތު އެދުނީމެވެ: އޭ ކޮއްކޮ، ގެއަށް ގޮސް އަހަރެމެންގެ މަންމަގެ ކިބައިން ރިޒުޤު ހޯދުމަށް އެދެން. ދެން ބޭބެ ގޮސް އަހަރެން އެކަނި ދޫކޮށްލީ ދިރޭތަކެތި ބަލަހައްޓަން. ކުއްލިއަކަށް ކަނބުލޮ ފަދަ ހުދު ދެ ދޫންޏެއް އައިސް އެއް ދޫނި އަނެއް ދޫންޏަށް ބުނީ އަސްލު އޭނާ ހެއްޔެވެ؟ އަނެއް މީހާ ޖަވާބު ދިނީ: އާނ! ދެން އެމީހުން އަހަރެން ވަށާލައި އަހަރެން ދަމައިގަނެ އަހަރެން އަނބުރާލީ، ދެން އަހަރެންގެ ބަނޑު ފަޅައިގެން ގޮސް އަހަރެންގެ ހިތް ނެރެ، ބައިބައިކޮށް ކަޅު ދެ ލޮނުގަނޑެއް ނެގިއެވެ. ދެން އެއިން އެކަކު އޭނާގެ އެކުވެރިޔާ ގާތު ބުންޏެވެ: އަހަރެންނަށް ސްނޯ ފެން ދިނުމުން އޭނާ އެ ފެން ބޭނުންކޮށްގެން އަހަރެންގެ ބަނޑު ދޮވެލިއެވެ. ދެން އަނެއްކާވެސް ބުންޏެވެ: ފިނިފެންކޮޅެއް ދީބަލަ. އަދި އަހަރެންގެ ހިތް ދޮވެލުމަށް ބޭނުންކުރިއެވެ. ދެން ވިދާޅުވިއެވެ: އަހަންނަށް ދެއްވާ އެސް ސަކީނާ - ހަމަޖެހުން -! އަދި އަހަރެންގެ ހިތަށް އެ އުނގުޅާލިއެވެ. ދެން އެއިން އެކަކު އޭނާގެ އެކުވެރިޔާއަށް ބުންޏެވެ: އޭނާ ފަހާށެވެ! އަދި އެތަން ފަހާފައި ނަބިއްޔުންގެ މުއްދަތު ޖަހައިގެން ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ -. ދެން އެއިން އެކަކު އޭނާގެ އެކުވެރިޔާއަށް ބުންޏެވެ: އޭނާ އެއް މީޒާނުގައި ބަހައްޓައި، އޭނާގެ ފަހަތުގައި ތިބި ހާސް މީހުން އެއް މީޒާނުގައި ޖައްސާށެވެ. ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވިއެވެ: އެވަގުތު އަހަރެންނަށް ފެނުނީ އަހަރެންގެ މަތީގައި ހާސް މީހުން ކަމުން އެމީހުންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން އަހަރެންގެ މައްޗަށް ވެއްޓިދާނެތީ ބިރުގަތީމެވެ. ރަސޫލުالله صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: އަޅުގަނޑު ވަރަށް ބިރުގަތީ ދެން ދުވެފައި ގޮސް ކިރުދޭ މަންމަ ކައިރިއަށް ގޮސް ދެންމެ އަޅުގަނޑަށް ދިމާވި ކަންތައް ކިޔައިދިނީމެވެ. އަހަންނަށް ކަމެއް ވެދާނެތީވެސް އޭނާ ކަންބޮޑުވެފައި ހުރުމުން ބުނީ: އަހަރެން މި އެދެނީ الله ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ޙިމާޔަތަށް ކަލޭގެފާނަށްޓަކައެވެ. ދެން އޭނާގެ މައުންޓް ތައްޔާރުކޮށްލަން ގޮސް އަހަރެން ޖަމަލުގައި ބަހައްޓައިގެން އަހަރެމެން މަންމައާ ހަމައަށް ވާސިލްވާންދެން އަހަރެންގެ ފަހަތުން ދުއްވައިގަތީމެވެ. އެކަމަކު އެކަމުން އޭނާ ރުޅިއެއް ނާންނަ ކަމަށް މަންމަ ވެސް ޖަވާބު ދިނެވެ: އަހަރެންނަށް އޭނާ ފެނުނީ ދެންމެ އަހަރެންގެ ބަނޑުން ނުކުތްއިރު، އެއީ ޝާމްގެ ތަޚުތުގައި ވިދާ އަލިކަމެވެ.

Hadith

Imam Darimi : 14

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عِمْرَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عُثْمَانَ الْقُرَشِيُّ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ الْغِفَارِيِّ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ عَلِمْتَ أَنَّكَ نَبِيٌّ حَتَّى اسْتَيْقَنْتَ فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ أَتَانِي مَلَكَانِ وَأَنَا بِبَعْضِ بَطْحَاءِ مَكَّةَ فَوَقَعَ أَحَدُهُمَا عَلَى الْأَرْضِ وَكَانَ الْآخَرُ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ أَهُوَ هُوَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَزِنْهُ بِرَجُلٍ فَوُزِنْتُ بِهِ فَوَزَنْتُهُ ثُمَّ قَالَ فَزِنْهُ بِعَشَرَةٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ ثُمَّ قَالَ زِنْهُ بِمِائَةٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ ثُمَّ قَالَ زِنْهُ بِأَلْفٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَنْتَثِرُونَ عَلَيَّ مِنْ خِفَّةِ الْمِيزَانِ قَالَ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ لَوْ وَزَنْتَهُ بِأُمَّتِهِ لَرَجَحَهَا

އަޅުގަނޑުމެން [ޢަބްދުالله ބިން އިމްރާން] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އަބޫދާއޫދު] [ޖަޢުފަރު ބިން ޢުޘްމާން އަލް ޤުރަޝީ] [ޢުޘްމާން ބިން އުރުވާ ބިން އަޒްޒުބައިރު] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުގެ އަރިހުން] [އަބޫ ދަރުލް ޣިފާރީ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ވާހަކަ، ވިދާޅުވީ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަޅުގަނޑު ސުވާލުކުރީމެވެ. ރަސޫލާ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: އޭ އަބޫދާރު، އަހަރެން މައްކާގެ ވާދީއެއްގައި ހުއްޓާ ދެ މަލާއިކަތުން އަހަރެންގެ އަރިހަށް ވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެކަކު ބިމަށް ފައިބައިގެން ދިޔައިރު އަނެއް މީހާ އޮތީ އުޑުތަކާއި ބިމާ ދެމެދުގައެވެ. އެއިން އެކަކު އޭނާގެ އެކުވެރިޔާ ގާތު ބުނީ: ހަގީގަތުގައި އެއީ އޭނާ ހެއްޔެވެ؟ އޭނާގެ އެކުވެރިޔާ ޖަވާބު ދިނެވެ: އާދެ! ދެން ވިދާޅުވިއެވެ: ދެން އޭނާ މީހަކާ އެކު ބަރުކޮށްލާ، އެހެންކަމުން އަހަރެން ދިހަ މީހުންނާއެކު ބަރުކޮށް، އެމީހުންނަށްވުރެ އަހަރެން ބަރުވިއެވެ. ދެން ވިދާޅުވީ: 'ސަތޭކަ މީހުންނާ އެކު އޭނާ ބަރުކުރައްވާށެވެ'، އެހެންކަމުން އަހަރެން ބަރުކޮށް، އެމީހުންނަށް ވުރެ އަހަރެން ބަރުވީމެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ދެން ހާސް މީހުންނާ އެކު އޭނާގެ ބަރުދަން އަޅާށެވެ'، އެހެންކަމުން އަހަރެން ބަރުކޮށް އެމީހުންނަށް ވުރެ އަހަރެން ބަރުވީމެވެ. އެވަގުތު އަޅުގަނޑަށް ފެނުނު ކަހަލަ ގޮތަކަށް އެމީހުން ޖޯސްޓް ކުރާތަން ފެނުނީ މީޒާނުގެ ހަނިކަމުން ދެން ދެ މަލާއިކަތުންގެ ތެރެއިން އެކަކު އޭނާގެ އެކުވެރިޔާއަށް ބުންޏެވެ: އޭނާގެ ހުރިހާ މީސްތަކުންނާއެކު ބަރުކުރިޔަސް ދެން އޭނާ އެމީހުންނަށްވުރެ ބަރުވާނެއެވެ.

Hadith

Imam Darimi : 15

أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ خَلِيلٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُنَادِيهِمْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا أَنَا رَحْمَةٌ مُهْدَاةٌ

އަޅުގަނޑުމެން [އިސްމާޢީލް ބިން ޚަލީލް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޢަލީ ބިން މުޝީރު] [އަބޫ ޞާލިޙް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްއަޢުމާސީ] ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.

Hadith

Imam Darimi : 16

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ طَرِيفٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَقْبَلَ أَعْرَابِيٌّ فَلَمَّا دَنَا مِنْهُ قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ تُرِيدُ قَالَ إِلَى أَهْلِي قَالَ هَلْ لَكَ فِي خَيْرٍ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَ تَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ قَالَ وَمَنْ يَشْهَدُ عَلَى مَا تَقُولُ قَالَ هَذِهِ السَّلَمَةُ فَدَعَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهِيَ بِشَاطِئِ الْوَادِي فَأَقْبَلَتْ تَخُدُّ الْأَرْضَ خَدًّا حَتَّى قَامَتْ بَيْنَ يَدَيْهِ فَاسْتَشْهَدَهَا ثَلَاثًا فَشَهِدَتْ ثَلَاثًا أَنَّهُ كَمَا قَالَ ثُمَّ رَجَعَتْ إِلَى مَنْبَتِهَا وَرَجَعَ الْأَعْرَابِيُّ إِلَى قَوْمِهِ وَقَالَ إِنْ اتَّبَعُونِي أَتَيْتُكَ بِهِمْ وَإِلَّا رَجَعْتُ فَكُنْتُ مَعَكَ

އަތަޢުގެ ކިބައިން އަބޫ ޙަޔާންގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި އިބްނު ޢުމަރު ރަޟިޔަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. ބަދުޢީން ޖަވާބު ދިނެވެ: އަހަރެން މިދަނީ އަހަރެންގެ އާއިލާއާ ބައްދަލު ކުރަން. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: އެއީ ކޮން ރަނގަޅު ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ބަދުޢީން ވިދާޅުވިއެވެ: ތިޔަ ބުނާ އެއްޗެއްގެ ޙަޤީޤަތަށް ހެކިވާނީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެ ފަރުބަދަ އަރިމަތީގައި އޮއްވާ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އެއަށް ގޮވާލެއްވިއެވެ. އެ ގަސް الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހަށް ވާޞިލްވާންދެން ބިން ބައިބައިކޮށް ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ގާތްވިއެވެ. ތިން ފަހަރު ހެކިބަސް ދިނުމަށް ރަސޫލާ އެދުނެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތަށް ތިން ފަހަރު ހެކިބަސް ދެއްވުމުން، ދެން އެގަސް ހެދިފައިވާ ތަނަށް އެނބުރި ދިޔައެވެ. ބަދުޢީ ޢަރަބި އޭނާގެ މީސްތަކުންގެ ގާތަށް އެނބުރި އައިސް ވިދާޅުވިއެވެ: އެމީހުން އަހަރެންގެ ފަހަތުން އަންނަނަމަ، އަހަރެން އެމީހުން ތިބާގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް ގެންދާނަމެވެ.

Hadith

Imam Darimi : 17

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ خَرَجْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ وَكَانَ لَا يَأْتِي الْبَرَازَ حَتَّى يَتَغَيَّبَ فَلَا يُرَى فَنَزَلْنَا بِفَلَاةٍ مِنْ الْأَرْضِ لَيْسَ فِيهَا شَجَرٌ وَلَا عَلَمٌ فَقَالَ يَا جَابِرُ اجْعَلْ فِي إِدَاوَتِكَ مَاءً ثُمَّ انْطَلِقْ بِنَا قَالَ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى لَا نُرَى فَإِذَا هُوَ بِشَجَرَتَيْنِ بَيْنَهُمَا أَرْبَعُ أَذْرُعٍ فَقَالَ يَا جَابِرُ انْطَلِقْ إِلَى هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَقُلْ يُقَلْ لَكِ الْحَقِي بِصَاحِبَتِكِ حَتَّى أَجْلِسَ خَلْفَكُمَا فَرَجَعَتْ إِلَيْهَا فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَلْفَهُمَا ثُمَّ رَجَعَتَا إِلَى مَكَانِهِمَا فَرَكِبْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَسُولُ اللَّهِ بَيْنَنَا كَأَنَّمَا عَلَيْنَا الطَّيْرُ تُظِلُّنَا فَعَرَضَتْ لَهُ امْرَأَةٌ مَعَهَا صَبِيٌّ لَهَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنِي هَذَا يَأْخُذُهُ الشَّيْطَانُ كُلَّ يَوْمٍ ثَلَاثَ مِرَارٍ قَالَ فَتَنَاوَلَ الصَّبِيَّ فَجَعَلَهُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ مُقَدَّمِ الرَّحْلِ ثُمَّ قَالَ اخْسَأْ عَدُوَّ اللَّهِ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْسَأْ عَدُوَّ اللَّهِ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثًا ثُمَّ دَفَعَهُ إِلَيْهَا فَلَمَّا قَضَيْنَا سَفَرَنَا مَرَرْنَا بِذَلِكَ الْمَكَانِ فَعَرَضَتْ لَنَا الْمَرْأَةُ مَعَهَا صَبِيُّهَا وَمَعَهَا كَبْشَانِ تَسُوقُهُمَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ اقْبَلْ مِنِّي هَدِيَّتِي فَوَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا عَادَ إِلَيْهِ بَعْدُ فَقَالَ خُذُوا مِنْهَا وَاحِدًا وَرُدُّوا عَلَيْهَا الْآخَرَ قَالَ ثُمَّ سِرْنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَنَا كَأَنَّمَا عَلَيْنَا الطَّيْرُ تُظِلُّنَا فَإِذَا جَمَلٌ نَادٌّ حَتَّى إِذَا كَانَ بَيْنَ سِمَاطَيْنِ خَرَّ سَاجِدًا فَحَبَسَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَلَيَّ النَّاسَ مَنْ صَاحِبُ الْجَمَلِ فَإِذَا فِتْيَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ قَالُوا هُوَ لَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَمَا شَأْنُهُ قَالُوا اسْتَنَيْنَا عَلَيْهِ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً وَكَانَتْ بِهِ شُحَيْمَةٌ فَأَرَدْنَا أَنْ نَنْحَرَهُ فَنَقْسِمَهُ بَيْنَ غِلْمَانِنَا فَانْفَلَتَ مِنَّا قَالَ بِيعُونِيهِ قَالُوا لَا بَلْ هُوَ لَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ أَمَّا لِي فَأَحْسِنُوا إِلَيْهِ حَتَّى يَأْتِيَهُ أَجَلُهُ قَالَ الْمُسْلِمُونَ عِنْدَ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَحْنُ أَحَقُّ بِالسُّجُودِ لَكَ مِنْ الْبَهَائِمِ قَالَ لَا يَنْبَغِي لِشَيْءٍ أَنْ يَسْجُدَ لِشَيْءٍ وَلَوْ كَانَ ذَلِكَ كَانَ النِّسَاءُ لِأَزْوَاجِهِنَّ

އުބައިދުالله ބިން މޫސާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިޕޯޓް ކުރެއްވީ އީސާ ބިން ޢަބްދުލް މާލިކުގެ އަރިހުން އަބޫއަޒް ޒުބައިރުގެ އަރިހުން ޖާބިރު (الله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ގެ އަރިހުން ކަމަށާއި އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. އަހަރެމެން ތިބީ އެއްވެސް ގަހެއް ނުވަތަ ދިރިއުޅުމުގެ އަލާމާތެއް ނެތް ފުޅާ ހުޅުވިފައިވާ ދަނޑެއްގައި ކަމަށާއި، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: އޭ ޖާބިރު، ތިބާގެ އުޅަނދާއެކު ފެންކޮޅެއް ގެންގޮސް، އަހަރެމެންގެ ދަތުރު ކުރިއަށް ގެންދަމާ ހިނގާށެވެ. ޖާބިރު ވިދާޅުވީ، ނުފެންނަންދެން އަޅުގަނޑުމެން ދަތުރު ކުރިއަށް ގެންދިޔައީ ކަމަށެވެ. ކުއްލިއަކަށް ހަތަރު ފޫޓު ދުރުމިނުގައި ދެ ގަހެއް ފެނިގެން ދިޔައެވެ. އޭނާ ބުންޏެވެ: އާދެ އެގަހާއި ކައިރިވެ ވާހަކަ ދައްކާ، ޖަވާބު ދޭނެ، އެހެންކަމުން ބުނެބަލަ: އަހަރެން ދެމީހުންގެ ފަހަތުގައި އިށީނދެވޭތޯ ކަލޭގެ ކައިރީގައި ހުރި ގަހަށް ދާށެވެ. އެގަސް އޭގެ އެކުވެރިޔާއާއި ޖެހިގެން ހުރި ގަހާއި ކައިރިވެ، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެމީހުންގެ ފަހަތުގައި އިށީނދެވަޑައިގަތުމުން، ދެން އެ ދެގަސް އެނބުރި އެތަންތަނަށް ދިޔައެވެ. ދެން އަހަރެމެން އަހަރެމެންގެ ފަރުބަދަތަކަށް އަރައި، އަހަރެމެންގެ މަތީގައި އަހަރެމެން ނިވާކޮށްފައިވާ ދޫންޏެއް ފަދައިން، ދެން އަންހެނަކާއި އޭނާގެ ތުއްތު ދަރިފުޅު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަށް ހުރަސް އެޅި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަހަރެންގެ ދަރިފުޅަށް ޙަޤީޤަތުގައި ކޮންމެ ދުވަހަކު ތިން ފަހަރު އިބިލީހުގެ ފަރާތުން އުނދަގޫ ކުރެއެވެ. ޖާބިރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ ދެން ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ތުއްތު ކުއްޖާ ގެންގޮސް އޭނާގެ އުޅަނދުގެ ކުރިމަތީގައި ބަހައްޓާފައި ދެން ބުންޏެވެ؛ الله ގެ ދުޝްމަނުން ދުރަށް ދާށެވެ! އަހަންނަކީ الله ގެ ރަސޫލާއެވެ. ރަސޫލާ ތިން ފަހަރު ވިދާޅުވެފައިވެ އެވެ. ދެން އެ އަންހެންމީހާއަށް އަނބުރާ ދިނެވެ. އަހަރެމެންގެ ދަތުރުން އެނބުރި އައިސް އަސްލު މަގުން ފާއިތުވެގެން ދިޔައިރު، އަންހެނަކާއި އޭނާގެ ދަރިފުޅު އޭނާ ގެންގުޅޭ ދެ ބިކަރު ހިފައިގެން އަހަރެމެން ހުއްޓުވިއެވެ. ދެން ވިދާޅުވިއެވެ؛ އޭ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ، އަހަރެންގެ ކިބައިން މި ހަދިޔާ ޤަބޫލުކުރައްވާ، ޙަޤީޤަތުގައި ކަލޭ ފޮނުއްވި ރަސްކަލާނގެއަށްޓަކައި، ޝައިޠާނާ ދެން ނާންނާނެއެވެ. ' އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: އެއް ނަގައިގެން އަނެއް މީހާ އޭނާއަށް އަނބުރާ ދެއްވާށެވެ. ދެން އަހަރެމެންގެ ދަތުރު ކުރިއަށް ގެންދިޔައިރު ދޫނިތައް އަހަރެމެންނަށް ހިޔާވަހިކަން ދޭހެން ހީވުމުން ކުއްލިއަކަށް ޖަމަލެއް ދުއްވައިގަތް ނަމަވެސް ދެ ގަސްގަހާގެހި ކައިރިއަށް ދިޔައިރު ވަގުތުން ބޯޖަހާލައިގެން ސަޖިދަކޮށް ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެ ޖަމަލެއް ހިފެހެއްޓިއެވެ. ރަސޫލާ މީސްތަކުންގެ ކިބައިން ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ: 'އޭ މީސްތަކުންނޭވެ، މި ޖަމަލުގެ މިލްކުވެރިޔަކީ ކާކުތޯ މިތަނަށް ވަޑައިގަންނަވާށެވެ؟' ދެން އަންސާރުންގެ ބައެއް ޒުވާނުން ޖަވާބު ދިނީ: 'އެއީ އަހަރެމެންގެ އެއްޗެއް، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ،' އޭނާ ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ. އެމީހުން ޖަވާބު ދިނީ: 'އަހަރެމެން އެތަން ބަލަހައްޓަން ވަރުބަލިވެފައި ތިބިތާ ވިހި އަހަރު ވެއްޖެ އަދި އެއީ ވަރަށް ގިނައިން ސަރުބީ އިތުރުވެފައިވާ އެއްޗެއް - އެއީ ފަލަވެފައިވާ އެއްޗެއް - އެހެންކަމުން އަހަރެމެން ބޭނުންވީ އެ އެއްޗެއް ކަތިލަން އަދި އަހަރެމެންގެ ދަރިންގެ މެދުގައި ހިއްސާ ކުރަން ބޭނުންވި ނަމަވެސް އެކަން އަހަރެމެންގެ އަތުން ފިލައިގެން ދިޔައީ.' އޭނާ ބުނީ: 'އޯކޭ، ދެން އަހަންނަށް ވިއްކާލާ.' އެމީހުން ޖަވާބު ދިނީ: 'އަޅެ، ބޭނުމެއް ނެތް، މާތްالله، އެކަމަކު އެއީ މާތްالله އަށް ހަދިޔާއެއްގެ ގޮތުގައި ފުދޭވަރުގެ ކަމެއް.' ރަސޫލާ ވިދާޅުވިއެވެ: 'އޯކޭ، އެއީ އަހަރެންގެ އެއްޗެއް ނަމަ ދެން ރަނގަޅަށް ކަންތައް ކުރާށެވެ، އޭގެ މަރު އަންނަންދެން.' އެވަގުތު މުސްލިމުން ބުނީ؛ އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޖަނަވާރުތަކުގެ ރަސްގެފާނަށް ސަޖިދަކުރުން އިތުރު ޙައްޤެއް ލިބިގެންވެއެވެ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: އެއް -މަޚްލޫޤަކަށް- އަނެއް -މަޚްލޫޤަކަށް ސަޖިދަކުރުން ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ.

Hadith

Imam Darimi : 18

حَدَّثَنَا يَعْلَى حَدَّثَنَا الْأَجْلَحُ عَنْ الذَّيَّالِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَقْبَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى دُفِعْنَا إِلَى حَائِطٍ فِي بَنِي النَّجَّارِ فَإِذَا فِيهِ جَمَلٌ لَا يَدْخُلُ الْحَائِطَ أَحَدٌ إِلَّا شَدَّ عَلَيْهِ فَذَكَرُوا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَاهُ فَدَعَاهُ فَجَاءَ وَاضِعًا مِشْفَرَهُ عَلَى الْأَرْضِ حَتَّى بَرَكَ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ هَاتُوا خِطَامًا فَخَطَمَهُ وَدَفَعَهُ إِلَى صَاحِبِهِ ثُمَّ الْتَفَتَ فَقَالَ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ إِلَّا يَعْلَمُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَّا عَاصِيَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ

ޔަޢުލާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުﷲ ރުހިވޮޑިގަންނަވާ ރަސޫލާގެ އަރިހުންނެވެ. ބަނޫ ނައްޖާރުގެ އަވަށަކަށް އަހަރެމެން އާދެވުނުއިރު، ކުއްލިއަކަށް ޖަމަލަކުން މޭވާގެ ބަގީޗާއަށް ވަންނަން ބޭނުންވާ އެންމެންނަށް ހުރަސް އަޅަމުން ދިޔައެވެ. މިކަން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ރިޕޯޓް ކުރެއްވުމުން، އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް ގޮސް ޖަމަލަށް ގޮވާލެއްވިއެވެ. ޖަމަލު އައިސް އޭނާގެ ކުރިމަތީގައި ކުޑަކަކޫ ޖަހަންދެން ބިންމަތީގައި ތުންފަތް ޖައްސާލިއެވެ. ދެން ވިދާޅުވިއެވެ: ރޯނެއް ގެނެސް، ދެން އެ ރޯނުން ބަނދެ، އޭގެ ވެރިފަރާތަށް އަނބުރާ ދެއްވިއެވެ. ދެން ފަހަތަށް ބަލާލަމުން ވިދާޅުވިއެވެ: އުޑުތަކާއި ބިމުގައި އެއްވެސް މީހަކު ނެތް ކަމަށާއި، އެއީ ނުކިޔަމަންތެރިވާ މީހުންނަށް މެނުވީ އަހަންނަކީ އެންމެ މަތިވެރި الله ގެ ރަސޫލާކަން އެނގޭ މީހެއް ނޫން ކަމަށެވެ. ޖިންނީންނާއި އިންސާނުންގެ ކިބައިންނެވެ.

Hadith

Imam Darimi : 19

أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ امْرَأَةً جَاءَتْ بِابْنٍ لَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنِي بِهِ جُنُونٌ وَإِنَّهُ يَأْخُذُهُ عِنْدَ غَدَائِنَا وَعَشَائِنَا فَيُخَبَّثُ عَلَيْنَا فَمَسَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدْرَهُ وَدَعَا فَثَعَّ ثَعَّةً وَخَرَجَ مِنْ جَوْفِهِ مِثْلُ الْجِرْوِ الْأَسْوَدِ فَسَعَى

އަލްޙައްޖާޖު ބިން މިންހާލް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފަރުޤާދު ބިން ސަލާމާގެ އަރިހުން ސަޢީދު ބިން ޖުބައިރުގެ އަރިހުން އިބްނު ޢައްބާސް ރަޟިޔަالله ޢަންހުގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި އަންހެނަކު އޭނާގެ ދަރިކަލުންނާއެކު ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް އައިސް ވިދާޅުވީ: "އޭ ރަސޫލާ، އަހަރެންގެ ދަރިފުޅަށް އަބަދުވެސް ޖިންނިއެއް ވަދެފައިވެއެވެ އަހަރެމެންގެ މެންދުރާއި ރޭގަނޑުގެ ކެއުން ކައިގެން އަހަރެމެންނަށް އަނިޔާ ކުރަނީ." ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެކަލޭގެފާނަށްޓަކައި ދުޢާކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު ހޮޑުލުމާއެކު ކުއްތާއެއްފަދަ ކަޅު އެއްޗެއް އޭނާގެ އަނގައިން ނުކުމެގެން ހިނގައްޖެއެވެ.

Hadith

Imam Darimi : 20

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ الْعَبْدِيُّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ طَهْمَانَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْرِفُ حَجَرًا بِمَكَّةَ كَانَ يُسَلِّمُ عَلَيَّ قَبْلَ أَنْ أُبْعَثَ إِنِّي لَأَعْرِفُهُ الْآنَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ސަޢީދަށް] ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޔަޙްޔާ ބިން އަބޫބަކުރު އަލްޢަބްދީ] [އިބްރާހީމް ބިން ތަޙްމާން] ގެ އަރިހުން [ސިމާކް] ގެ އަރިހުން [ޖާބިރު ބިން ސަމުރާ] ރަދުލިޔަالله ޢަންހޫގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އަހަންނަށް މިހާރު އެކަން ހަގީގަތުގައިވެސް އެނގޭ'.

Hadith Corroboration (5)