Imam Darimi (الامام الدارمي) - 3469 حديث

حديث

Imam Darimi : 41

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ أَبِي طَلْحَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُومُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَيُسْنِدُ ظَهْرَهُ إِلَى جِذْعٍ مَنْصُوبٍ فِي الْمَسْجِدِ فَيَخْطُبُ النَّاسَ فَجَاءَهُ رُومِيٌّ فَقَالَ أَلَا أَصْنَعُ لَكَ شَيْئًا تَقْعُدُ عَلَيْهِ وَكَأَنَّكَ قَائِمٌ فَصَنَعَ لَهُ مِنْبَرًا لَهُ دَرَجَتَانِ وَيَقْعُدُ عَلَى الثَّالِثَةِ فَلَمَّا قَعَدَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى ذَلِكَ الْمِنْبَرِ خَارَ الْجِذْعُ كَخُوَارِ الثَّوْرِ حَتَّى ارْتَجَّ الْمَسْجِدُ حُزْنًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَزَلَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمِنْبَرِ فَالْتَزَمَهُ وَهُوَ يَخُورُ فَلَمَّا الْتَزَمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَكَنَ ثُمَّ قَالَ أَمَا وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ لَمْ أَلْتَزِمْهُ لَمَا زَالَ هَكَذَا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ حُزْنًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدُفِنَ

اسان کي محمد بن احمد بن ابو خلف ٻڌايو آهي اسان کي عمر بن يونس ٻڌايو آهي اسان کي عڪرمه بن عمار ٻڌايو آهي اسان کي اسحاق بن ابو طلحه ٻڌايو آهي اسان کي انس بن مالڪ ٻڌايو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم اڳ ۾ جمعي جي ڏينهن مسجد ۾ لڳل هڪ وڻ تي پٺي ٽيڪ ڏئي بيٺا هوندا هئا ۽ ماڻهن کي وعظ ڪندا هئا. پوءِ روم کان هڪ ماڻهو آيو، ان چيو؛ 'ڇا مان توهان لاءِ ڪا جاءِ ٺاهيان جتي توهان ويهو ۽ ڏسو ته توهان بيٺا آهيو؟' پوءِ ان ماڻهوءَ ان لاءِ ٻن قدمن وارو هڪ پليٽ فارم ٺاهيو، هو ٽئين منزل تي ويٺو. جڏهن نبي ﷺ منبر تي ويٺا ته وڻ جو ٿڙ بيل جي ڪرڪڻ وانگر ڪرڪڻ لڳو، جنهن ڪري سڄي مسجد ۾ شور مچي ويو. نبي ﷺ کي پوئتي رهجي وڃڻ جو ڏک ٿيو. نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم فوراً منبر تان لهي آيا ۽ ان جي ويجهو آيا، ان کي ڀاڪر پائي ورتو جڏهن ته وڻ اڃا تائين ڪراهت ڪري رهيو هو. جڏهن پاڻ ان کي ڀاڪر پائي رهيا هئا ته اهو خاموش ٿي ويو. پوءِ فرمايائون: قسم آهي ان ذات جو جنهن جي هٿ ۾ منهنجي جان آهي، جيڪڏهن مان ان کي ڀاڪر نه ڏيان ها ته هو قيامت تائين اهڙي طرح رهي ها، رسول الله صلي الله عليه وسلم جي ڇڏي وڃڻ جي غم جي ڪري. پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم حڪم ڏنو ته ان کي دفن ڪيو وڃي، ۽ اهو ڪيو ويو.

حديث

Imam Darimi : 42

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ أَبَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُحَارِبِيُّ عَنْ عَبْدِ الْوَاحِدِ بْنِ أَيْمَنَ الْمَكِّيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قُلْتُ لِجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ حَدِّثْنِي بِحَدِيثٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتَهُ مِنْهُ أَرْوِيهِ عَنْكَ فَقَالَ جَابِرٌ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ نَحْفُرُهُ فَلَبِثْنَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ لَا نَطْعَمُ طَعَامًا وَلَا نَقْدِرُ عَلَيْهِ فَعَرَضَتْ فِي الْخَنْدَقِ كُدْيَةٌ فَجِئْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذِهِ كُدْيَةٌ قَدْ عَرَضَتْ فِي الْخَنْدَقِ فَرَشَشْنَا عَلَيْهَا الْمَاءَ فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَطْنُهُ مَعْصُوبٌ بِحَجَرٍ فَأَخَذَ الْمِعْوَلَ أَوْ الْمِسْحَاةَ ثُمَّ سَمَّى ثَلَاثًا ثُمَّ ضَرَبَ فَعَادَتْ كَثِيبًا أَهْيَلَ فَلَمَّا رَأَيْتُ ذَلِكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ايْذَنْ لِي قَالَ فَأَذِنَ لِي فَجِئْتُ امْرَأَتِي فَقُلْتُ ثَكِلَتْكِ أُمُّكِ فَقُلْتُ قَدْ رَأَيْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا لَا صَبْرَ لِي عَلَيْهِ فَهَلْ عِنْدَكِ مِنْ شَيْءٍ فَقَالَتْ عِنْدِي صَاعٌ مِنْ شَعِيرٍ وَعَنَاقٌ قَالَ فَطَحَنَّا الشَّعِيرَ وَذَبَحْنَا الْعَنَاقَ وَسَلَخْتُهَا وَجَعَلْتُهَا فِي الْبُرْمَةِ وَعَجَنْتُ الشَّعِيرَ ثُمَّ رَجَعْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَبِثْتُ سَاعَةً ثُمَّ اسْتَأْذَنْتُهُ الثَّانِيَةَ فَأَذِنَ لِي فَجِئْتُ فَإِذَا الْعَجِينُ قَدْ أَمْكَنَ فَأَمَرْتُهَا بِالْخَبْزِ وَجَعَلْتُ الْقِدْرَ عَلَى الْأَثَاثِي قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّمَا هِيَ الْأَثَافِيُّ وَلَكِنْ هَكَذَا قَالَ ثُمَّ جِئْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ إِنَّ عِنْدَنَا طُعَيِّمًا لَنَا فَإِنْ رَأَيْتَ أَنْ تَقُومَ مَعِي أَنْتَ وَرَجُلٌ أَوْ رَجُلَانِ مَعَكَ فَقَالَ وَكَمْ هُوَ قُلْتُ صَاعٌ مِنْ شَعِيرٍ وَعَنَاقٌ فَقَالَ ارْجِعْ إِلَى أَهْلِكَ وَقُلْ لَهَا لَا تَنْزِعْ الْقِدْرَ مِنْ الْأَثَافِيِّ وَلَا تُخْرِجْ الْخُبْزَ مِنْ التَّنُّورِ حَتَّى آتِيَ ثُمَّ قَالَ لِلنَّاسِ قُومُوا إِلَى بَيْتِ جَابِرٍ قَالَ فَاسْتَحْيَيْتُ حَيَاءً لَا يَعْلَمُهُ إِلَّا اللَّهُ فَقُلْتُ لِامْرَأَتِي ثَكِلَتْكِ أُمُّكِ قَدْ جَاءَكِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَصْحَابِهِ أَجْمَعِينَ فَقَالَتْ أَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلَكَ كَمْ الطَّعَامُ فَقُلْتُ نَعَمْ فَقَالَتْ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَدْ أَخْبَرْتَهُ بِمَا كَانَ عِنْدَنَا قَالَ فَذَهَبَ عَنِّي بَعْضُ مَا كُنْتُ أَجِدُ وَقُلْتُ لَقَدْ صَدَقْتِ فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَخَلَ ثُمَّ قَالَ لِأَصْحَابِهِ لَا تَضَاغَطُوا ثُمَّ بَرَّكَ عَلَى التَّنُّورِ وَعَلَى الْبُرْمَةِ قَالَ فَجَعَلْنَا نَأْخُذُ مِنْ التَّنُّورِ الْخُبْزَ وَنَأْخُذُ اللَّحْمَ مِنْ الْبُرْمَةِ فَنُثَرِّدُ وَنَغْرِفُ لَهُمْ وَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَجْلِسْ عَلَى الصَّحْفَةِ سَبْعَةٌ أَوْ ثَمَانِيَةٌ فَإِذَا أَكَلُوا كَشَفْنَا عَنْ التَّنُّورِ وَكَشَفْنَا عَنْ الْبُرْمَةِ فَإِذَا هُمَا أَمْلَأُ مَا كَانَا فَلَمْ نَزَلْ نَفْعَلُ ذَلِكَ كُلَّمَا فَتَحْنَا التَّنُّورَ وَكَشَفْنَا عَنْ الْبُرْمَةِ وَجَدْنَاهُمَا أَمْلَأَ مَا كَانَا حَتَّى شَبِعَ الْمُسْلِمُونَ كُلُّهُمْ وَبَقِيَ طَائِفَةٌ مِنْ الطَّعَامِ فَقَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ النَّاسَ قَدْ أَصَابَتْهُمْ مَخْمَصَةٌ فَكُلُوا وَأَطْعِمُوا فَلَمْ نَزَلْ يَوْمَنَا ذَلِكَ نَأْكُلُ وَنُطْعِمُ قَالَ وَأَخْبَرَنِي أَنَّهُمْ كَانُوا ثَمَانَ مِائَةٍ أَوْ قَالَ ثَلَاثَ مِائَةٍ قَالَ أَيْمَنُ لَا أَدْرِي أَيُّهُمَا قَالَ

اسان کي [عبدالله بن عمر بن ابان] ٻڌايو آهي اسان کي [عبدالرحمٰن بن محمد المحاربي] [عبدالواحد بن ايمن المڪي] کان [پنهنجي پيءُ] کان ٻڌايو آهي ته مون جابر بن عبدالله رضي الله عنه کي چيو ته مون کي رسول الله صلي الله عليه وسلم کان هڪ حديث بيان ڪريو جيڪا توهان کان ٻڌي آهي ۽ مان توهان کان روايت ڪري سگهان ٿو. جابر چيو ته اڳ ۾، اسان جنگ خندق دوران رسول الله صلي الله عليه وسلم سان گڏ هئاسين ۽ اسان خندق کوٽائي رهيا هئاسين. ٽن ڏينهن تائين اسان نه کاڌو ۽ نه کاڌو ملي سگهيو. پوءِ مون کي خندق ۾ سخت مٽي جو هڪ ٽڪرو مليو، تنهنڪري مان رسول الله صلي الله عليه وسلم وٽ ويس. مون چيو: 'يا رسول الله صلي الله عليه وسلم، هن سخت مٽي هن خندق کي کوٽڻ کان روڪيو آهي، جيتوڻيڪ اسان ان تي پاڻي وجهي ڇڏيو آهي'. پوءِ نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم پنهنجي پيٽ کي پٿر سان ٻڌل بيهي رهيا، پوءِ هڪ ڪُلهو ڪڍيو ۽ پوءِ ٽي ڀيرا بسم الله پڙهي. ان کي ماريو ۽ ان کي نرم مٽي ۾ تبديل ڪري ڇڏيو. جڏهن مون رسول الله صلي الله عليه وسلم جي حالت اهڙي ڏٺي، ته مون ان کي چيو؛ 'يا رسول الله صلي الله عليه وسلم، مون کي ڪجهه دير لاءِ گهر وڃڻ ڏيو، پوءِ هن مون کي اجازت ڏني - ڪجهه دير لاءِ گهر وڃڻ جي -' پوءِ مان پنهنجي زال وٽ آيس، مون چيو؛ 'حالت واقعي سنگين آهي'. ۽ مون پنهنجي زال کي چيو؛ 'مون رسول الله صلي الله عليه وسلم جي حالت ڏٺي آهي جنهن جي ڪري مان ان کي اندر نه رکي سگهيس. ڇا توهان وٽ کائڻ لاءِ ڪجهه آهي؟' هن جواب ڏنو؛ 'صرف هڪ شق ٿلهو اٽو ۽ هڪ ٻڪري جي ٻڪري آهي.' جابر چيو؛ 'پوءِ اسان ٿلهو اٽو پيس ته جيئن اهو چبائڻ لاءِ مناسب هجي ۽ اسان ٻڪري جي ٻار کي ذبح ڪيو، اسان ان جي چمڙي ڪڍي ۽ ان کي هڪ ٿانو ۾ وجهي ڇڏيو.' مون اٽو ڳهڻ جاري رکيو پوءِ مان رسول الله ﷺ وٽ واپس ويس ۽ ڪجهه دير خاموش رهيس. پوءِ مون ٻيهر گهر وڃڻ جي اجازت گهري. پاڻ ﷺ مون کي اجازت ڏني، پوءِ جڏهن مان پنهنجي زال سان مليس ته خبر پئي ته ڪڻڪ جو اٽو تيار آهي، تنهن ڪري مون پنهنجي زال کي ماني ٺاهڻ جو حڪم ڏنو، ۽ مون ٿانو کي پچائڻ واري پٿر تي رکيو. عبدالرحمان چيو؛ مطلب ته چولھي/باورچی خاني جي مٿان آهي. پوءِ جابر چيو؛ پوءِ مان نبي ﷺ سان مليو. وري، پوءِ مون کيس چيو؛ 'مون وٽ گهڻو کاڌو ناهي. او، جيڪڏهن توهان چاهيو ٿا، رسول الله، توهان صرف هڪ يا ٻن ماڻهن سان منهنجي گهر اچي سگهو ٿا.' هن پڇيو؛ 'ڪافي ڪيترو آهي؟' مون جواب ڏنو؛ 'صرف ڪڻڪ جو هڪ داڻو ۽ هڪ ٻڪري.' پوءِ رسول الله ﷺ چيو؛ 'ڇا ٻڌايان، پنهنجي گهر وارن وٽ گهر وڃ ۽ کيس چئو ته ماني کي باورچی خانه مان نه کڻندو ۽ ٽوسٽر مان ماني نه ڪڍندو جيستائين مان نه اچان.' پوءِ هن پنهنجن دوستن کي چيو؛ ' 'اچو ته جابر جي گهر هلون.' جابر چيو؛ 'مون کي هڪ تمام سخت شرمندگيءَ جي ڪري شرم آئي، جيڪا الله کان سواءِ ڪو به نٿو ڄاڻي. ' - - ڇاڪاڻ ته نبي ﷺ پنهنجن دوستن کي دعوت ڏني، جيتوڻيڪ کاڌي جي مقدار ايتري نه هئي - --- مون پنهنجي زال کي چيو؛ 'واھ، مسئلو سنگين ٿي رهيو آهي، الله جو رسول پنهنجن سڀني ساٿين سان گڏ آيو.' منهنجي زال چيو؛ 'ڇا رسول الله ﷺ اڳ ۾ توهان کان پڇيو هو ته اسان وٽ ڪيترو کاڌو آهي؟'. مون جواب ڏنو 'ها، مون وضاحت ڪئي آهي'! پوءِ منهنجي زال چيو؛ 'الله ۽ ان جو رسول بهتر ڄاڻن ٿا، واضح ڳالهه اها آهي ته توهان هن کي ٻڌايو آهي ته اسان وٽ ڪيترو کاڌو آهي'. جابر چيو؛ 'منهنجي زال جي لفظن مون کي هر ان شيءِ کان پرسڪون ڪيو جنهن بابت مان پريشان هوس.' پوءِ مون کيس چيو؛ 'تون واقعي صحيح آهين.' پوءِ نبي ﷺ آيا ۽ اندر داخل ٿيا، پوءِ پنهنجن ساٿين کي چيو ته 'خبردار رهو، توهان کي گڏ نه ڪريو!' پوءِ رسول الله ﷺ ٽوسٽر ۽ ٿانو تي برڪت ڏني. جابر چيو؛ 'پوءِ اسان گرل مان ماني ۽ ٿانو مان گوشت ڪڍيو، پوءِ ان کي هلايو ۽ انهن کي چمچو ڏنو.' پوءِ نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم فرمايو، 'ست يا اٺ ماڻهن کي هڪ پليٽ تي گڏ ويهڻ ڏيو.' جڏهن اهي کائي چڪا، اسان گرل ۽ ٿانو جو ڍڪ کوليو ۽ انهن ٻنهي کي اڳ وانگر ڀريل ڏٺو. ۽ هي صورتحال جاري رهي جيستائين سڀئي مسلمان ڀرجي ويا ۽ صرف ٿورو کاڌو بچيو. پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم اسان کي چيو، 'بيشڪ، سڀ ماڻهو ڀريل آهن؛ هاڻي کائو، توهان ۽ توهان جا گهر وارا!' تنهن ڪري ان ڏينهن اسان ان ماني ۽ گوشت سان ڪيترائي ڀيرا کاڌو. جابر چيو، 'مون کي ٻڌايو ويو ته جابر جي گهر ۾ کائڻ وارن اصحابن جو تعداد تقريباً اٺ سؤ يا ٽي سؤ هو.' ايمن چيو، 'مون کي خبر ناهي ته انهن مان ڪهڙو انگ صحيح آهي.'

حديث

Imam Darimi : 43

أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ عَدِيٍّ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ هُوَ ابْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ أَمَرَ أَبُو طَلْحَةَ أُمَّ سُلَيْمٍ أَنْ تَجْعَلَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَعَامًا يَأْكُلُ مِنْهُ قَالَ ثُمَّ بَعَثَنِي أَبُو طَلْحَةَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ بَعَثَنِي إِلَيْكَ أَبُو طَلْحَةَ فَقَالَ لِلْقَوْمِ قُومُوا فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ الْقَوْمُ مَعَهُ فَقَالَ أَبُو طَلْحَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا صَنَعْتُ طَعَامًا لِنَفْسِكَ خَاصَّةً فَقَالَ لَا عَلَيْكَ انْطَلِقْ قَالَ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ الْقَوْمُ قَالَ فَجِيءَ بِالطَّعَامِ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ وَسَمَّى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ائْذَنْ لِعَشَرَةٍ قَالَ فَأَذِنَ لَهُمْ فَقَالَ كُلُوا بِاسْمِ اللَّهِ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا ثُمَّ قَامُوا ثُمَّ وَضَعَ يَدَهُ كَمَا صَنَعَ فِي الْمَرَّةِ الْأُولَى وَسَمَّى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ائْذَنْ لِعَشَرَةٍ فَأَذِنَ لَهُمْ فَقَالَ كُلُوا بِاسْمِ اللَّهِ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا ثُمَّ قَامُوا حَتَّى فَعَلَ ذَلِكَ بِثَمَانِينَ رَجُلًا قَالَ وَأَكَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَهْلُ الْبَيْتِ وَتَرَكُوا سُؤْرًا

اسان کي [زڪريا بن عدي] ٻڌايو آهي [عبيدالله بن عمرو] [عبدالمالڪ بن عمير] کان [عبدالرحمان بن ابو ليليٰ] کان [انس بن مالڪ] ٻڌايو آهي ته ابو طلحه ام سليم کي حڪم ڏنو ته رسول الله ﷺ کي کاڌو تيار ڪري جيڪو هو کائي سگهي. هن چيو؛ پوءِ ابو طلحه مون کي رسول الله ﷺ ڏانهن موڪليو. مان ان سان مليو، پوءِ مون چيو؛ ابو طلحه مون کي بادشاهه ڏانهن موڪليو، تنهن ڪري هن چيو؛ 'اي مسلمانو، اچو ته هلون.' ۽ هو هليو ويو، تنهن ڪري ساٿي هليا ويا. راوي چيو؛ پوءِ کاڌو آندو ويو پوءِ رسول الله ﷺ ان تي هٿ رکيا ۽ کاڌي تي برڪت جي دعا ڪئي ۽ چيو ته: 'ڏهن ماڻهن کي ڏيو.' راوي چيو؛ پوءِ انهن کي کاڌو ڏنو ويو. پوءِ هن چيو: 'الله جو نالو وٺي کائو، جيڪو رحمٰن ۽ بلند آهي.' پوءِ انهن کاڌو ايتري تائين کاڌو جو پيٽ ڀرجي ويو، پوءِ اهي اٿيا ته جيئن اهو ڪم اسي ماڻهن لاءِ ڪري سگهي. راوي چيو ته: رسول الله صلي الله عليه وسلم گهر جي مالڪ سان گڏ کاڌو کاڌو ۽ اڃا تائين هڪ وڏو پيالو بچيو هو.

تائيدي حديثون (13)

حديث

Imam Darimi : 44

أَخْبَرَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبَانُ هُوَ الْعَطَّارُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ أَنَّهُ طَبَخَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِدْرًا فَقَالَ لَهُ نَاوِلْنِي الذِّرَاعَ وَكَانَ يُعْجِبُهُ الذِّرَاعُ فَنَاوَلَهُ الذِّرَاعَ ثُمَّ قَالَ نَاوِلْنِي الذِّرَاعَ فَنَاوَلَهُ ذِرَاعًا ثُمَّ قَالَ نَاوِلْنِي الذِّرَاعَ فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَكَمْ لِلشَّاةِ مِنْ ذِرَاعٍ فَقَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ أَنْ لَوْ سَكَتَّ لَأُعْطِيتُ أَذْرُعًا مَا دَعَوْتُ بِهِ

اسان کي [مسلم بن ابراهيم] ٻڌايو آهي [ابان الاثار] اسان کي [قتاده] [سيهر بن حوصيب] کان [ابو عبيد] ٻڌايو آهي ته هن رسول الله ﷺ لاءِ هڪ ديڳڙو پچايو هو. پوءِ هن ان کي چيو: 'مون کي سنپل ڏيو' ۽ سندس پسنديده سنپل گوشت آهي. هن رسول الله ﷺ کي الناس - سنپل جو حصو پڻ ڏنو. پوءِ هن چيو: 'مهرباني ڪري مون کي الناس جو گوشت ڏيو' تنهنڪري هن ان کي الناس جو گوشت ڏنو. 'پوءِ هن ٻيهر چيو: 'مون کي ڪرنگهي جو گوشت ڏيو'، تنهن ڪري مون چيو: 'اي الله جا نبي سبحانه وتعاليٰ - بيشڪ - ٻڪري جا ڪيترا هٿ هوندا آهن؟' هن جواب ڏنو: 'ان ذات جو قسم جنهن جي هٿ ۾ مان آهيان، جيڪڏهن تون خاموش رهين ته ضرور الناس جو گوشت مهيا ڪري سگهندين جيئن مون درخواست ڪئي هئي.'

حديث

Imam Darimi : 45

أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ نُبَيْحٍ الْعَنَزِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمُشْرِكِينَ لِيُقَاتِلَهُمْ فَقَالَ أَبِي عَبْدُ اللَّهِ يَا جَابِرُ لَا عَلَيْكَ أَنْ تَكُونَ فِي نَظَّارِي أَهْلِ الْمَدِينَةِ حَتَّى تَعْلَمَ إِلَى مَا يَصِيرُ أَمْرُنَا فَإِنِّي وَاللَّهِ لَوْلَا أَنِّي أَتْرُكُ بَنَاتٍ لِي بَعْدِي لَأَحْبَبْتُ أَنْ تُقْتَلَ بَيْنَ يَدَيَّ قَالَ فَبَيْنَمَا أَنَا فِي النَّظَّارِينَ إِذْ جَاءَتْ عَمَّتِي بِأَبِي وَخَالِي لِتَدْفِنَهُمَا فِي مَقَابِرِنَا فَلَحِقَ رَجُلٌ يُنَادِي إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَرُدُّوا الْقَتْلَى فَتَدْفِنُوهَا فِي مَضَاجِعِهَا حَيْثُ قُتِلَتْ فَرَدَدْنَاهُمَا فَدَفَنَّاهُمَا فِي مَضْجَعِهِمَا حَيْثُ قُتِلَا فَبَيْنَا أَنَا فِي خِلَافَةِ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ إِذْ جَاءَنِي رَجُلٌ فَقَالَ يَا جَابِرُ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ لَقَدْ أَثَارَ أَبَاكَ عُمَّالُ مُعَاوِيَةَ فَبَدَا فَخَرَجَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ فَانْطَلَقْتُ إِلَيْهِ فَوَجَدْتُهُ عَلَى النَّحْوِ الَّذِي دَفَنْتُهُ لَمْ يَتَغَيَّرْ إِلَّا مَا لَمْ يَدَعْ الْقَتِيلَ قَالَ فَوَارَيْتُهُ وَتَرَكَ أَبِي عَلَيْهِ دَيْنًا مِنْ التَّمْرِ فَاشْتَدَّ عَلَيَّ بَعْضُ غُرَمَائِهِ فِي التَّقَاضِي فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي أُصِيبَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا وَإِنَّهُ تَرَكَ عَلَيْهِ دَيْنًا مِنْ التَّمْرِ وَإِنَّهُ قَدْ اشْتَدَّ عَلَيَّ بَعْضُ غُرَمَائِهِ فِي الطَّلَبِ فَأُحِبُّ أَنْ تُعِينَنِي عَلَيْهِ لَعَلَّهُ أَنْ يُنْظِرَنِي طَائِفَةً مِنْ تَمْرِهِ إِلَى هَذَا الصِّرَامِ الْمُقْبِلِ قَالَ نَعَمْ آتِيكَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ قَرِيبًا مِنْ وَسَطِ النَّهَارِ قَالَ فَجَاءَ وَمَعَهُ حَوَارِيُّوهُ قَالَ فَجَلَسُوا فِي الظِّلِّ وَسَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَأْذَنَ ثُمَّ دَخَلَ عَلَيْنَا قَالَ وَقَدْ قُلْتُ لِامْرَأَتِي إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَائِيَّ الْيَوْمَ وَسَطَ النَّهَارِ فَلَا يَرَيَنَّكِ وَلَا تُؤْذِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شَيْءٍ وَلَا تُكَلِّمِيهِ فَفَرَشَتْ فِرَاشًا وَوِسَادَةً وَوَضَعَ رَأْسَهُ فَنَامَ فَقُلْتُ لِمَوْلًى لِي اذْبَحْ هَذِهِ الْعَنَاقَ وَهِيَ دَاجِنٌ سَمِينَةٌ فَالْوَحَى وَالْعَجَلَ افْرُغْ مِنْهَا قَبْلَ أَنْ يَسْتَيْقِظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَكَ فَلَمْ نَزَلْ فِيهَا حَتَّى فَرَغْنَا مِنْهَا وَهُوَ نَائِمٌ فَقُلْتُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ يَسْتَيْقِظُ يَدْعُو بِطَهُورِهِ وَأَنَا أَخَافُ إِذَا فَرَغَ أَنْ يَقُومَ فَلَا يَفْرُغَ مِنْ طُهُورِهِ حَتَّى يُوضَعَ الْعَنَاقُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ قَالَ يَا جَابِرُ ايْتِنِي بِطَهُورٍ قَالَ نَعَمْ فَلَمْ يَفْرُغْ مِنْ وُضُوئِهِ حَتَّى وُضِعَتْ الْعَنَاقُ بَيْنَ يَدَيْهِ قَالَ فَنَظَرَ إِلَيَّ فَقَالَ كَأَنَّكَ قَدْ عَلِمْتَ حُبَّنَا اللَّحْمِ ادْعُ أَبَا بَكْرٍ ثُمَّ دَعَا حَوَارِيِّيهِ قَالَ فَجِيءَ بِالطَّعَامِ فَوُضِعَ قَالَ فَوَضَعَ يَدَهُ وَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ كُلُوا فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا وَفَضَلَ مِنْهَا لَحْمٌ كَثِيرٌ وَقَالَ وَاللَّهِ إِنَّ مَجْلِسَ بَنِي سَلَمَةَ لَيَنْظُرُونَ إِلَيْهِمْ هُوَ أَحَبُّ إِلَيْهِمْ مِنْ أَعْيُنِهِمْ مَا يَقْرَبُونَهُ مَخَافَةَ أَنْ يُؤْذُوهُ ثُمَّ قَامَ وَقَامَ أَصْحَابُهُ فَخَرَجُوا بَيْنَ يَدَيْهِ وَكَانَ يَقُولُ خَلُّوا ظَهْرِي لِلْمَلَائِكَةِ قَالَ فَاتَّبَعْتُهُمْ حَتَّى بَلَغْتُ سَقُفَّةَ الْبَابِ فَأَخْرَجَتْ امْرَأَتِي صَدْرَهَا وَكَانَتْ سَتِيرَةً فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلِّ عَلَيَّ وَعَلَى زَوْجِي قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْكِ وَعَلَى زَوْجِكِ ثُمَّ قَالَ ادْعُوا لِي فُلَانًا لِلْغَرِيمِ الَّذِي اشْتَدَّ عَلَيَّ فِي الطَّلَبِ فَقَالَ أَنْسِ جَابِرًا طَائِفَةً مِنْ دَيْنِكَ الَّذِي عَلَى أَبِيهِ إِلَى هَذَا الصِّرَامِ الْمُقْبِلِ قَالَ مَا أَنَا بِفَاعِلٍ قَالَ وَاعْتَلَّ وَقَالَ إِنَّمَا هُوَ مَالُ يَتَامَى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ جَابِرٌ قَالَ قُلْتُ أَنَا ذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كِلْ لَهُ مِنْ الْعَجْوَةِ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى سَوْفَ يُوَفِّيهِ فَرَفَعَ رَأْسَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَإِذَا الشَّمْسُ قَدْ دَلَكَتْ قَالَ الصَّلَاةُ يَا أَبَا بَكْرٍ قَالَ فَانْدَفَعُوا إِلَى الْمَسْجِدِ فَقُلْتُ لِغَرِيمِي قَرِّبْ أَوْعِيَتَكَ فَكِلْتُ لَهُ مِنْ الْعَجْوَةِ فَوَفَّاهُ اللَّهُ وَفَضَلَ لَنَا مِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَجِئْتُ أَسْعَى إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسْجِدِهِ كَأَنِّي شَرَارَةٌ فَوَجَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ صَلَّى فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ كِلْتُ لِغَرِيمِي تَمْرَهُ فَوَفَّاهُ اللَّهُ وَفَضَلَ لَنَا مِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ فَجَاءَ يُهَرْوِلُ قَالَ سَلْ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ غَرِيمِهِ وَتَمْرِهِ قَالَ مَا أَنَا بِسَائِلِهِ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ اللَّهَ سَوْفَ يُوَفِّيهِ إِذْ أَخْبَرْتَ أَنَّ اللَّهَ سَوْفَ يُوَفِّيهِ فَرَدَّدَ عَلَيْهِ وَرَدَّدَ عَلَيْهِ هَذِهِ الْكَلِمَةَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ كُلُّ ذَلِكَ يَقُولُ مَا أَنَا بِسَائِلِهِ وَكَانَ لَا يُرَاجَعُ بَعْدَ الْمَرَّةِ الثَّالِثَةِ فَقَالَ مَا فَعَلَ غَرِيمُكَ وَتَمْرُكَ قَالَ قُلْتُ وَفَّاهُ اللَّهُ وَفَضَلَ لَنَا مِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا فَرَجَعْتُ إِلَى امْرَأَتِي فَقُلْتُ أَلَمْ أَكُنْ نَهَيْتُكِ أَنْ تُكَلِّمِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِي فَقَالَتْ تَظُنُّ أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى يُورِدُ نَبِيَّهُ فِي بَيْتِي ثُمَّ يَخْرُجُ وَلَا أَسْأَلُهُ الصَّلَاةَ عَلَيَّ وَعَلَى زَوْجِي

اسان کي [ابو نعمان] ٻڌايو آهي ته اسان کي [ابو عوانه] ٻڌايو آهي ته [الاسود] کان [نبيح العنازي] کان [جابر بن عبدالله] رضه فرمايو ته؛ رسول الله ﷺ مشرڪن سان وڙهڻ لاءِ نڪتا. منهنجي پيءُ - عبدالله - چيو؛ 'جنگ ۾ نه وڃ، اي جابر، تون مديني جو رهواسي آهين جنهن جو ڪم مسلمان فوجن جي حالت جي معلومات جي نگراني ڪرڻ آهي. ته جيئن توکي واقعي خبر پوي ته اسان جو انجام ڇا آهي. الله جي واسطي، جيڪڏهن اهو نه هجي ها ته مان پنهنجين ڌيئرن کي پنهنجي موت کان پوءِ ڇڏي وڃان ها، ته مان تمام گهڻو خوش هجان ها جيڪڏهن تون منهنجي سامهون قتل ٿي وڃين ها - ميدان جنگ ۾ شهيد ٿي وڃين ها. جابر چيو؛ جڏهن مان انهن ماڻهن سان گڏ هوس جن جو ڪم صورتحال ۽ فوجن جي واپسي جي نگراني ڪرڻ هو، اوچتو منهنجي چاچي منهنجي پيءُ ۽ چاچي جا لاش کڻي آئي ته جيئن هوءَ انهن ٻنهي کي اسان جي خانداني قبرستان ۾ دفن ڪري سگهي. پوءِ هو ڪنهن ماڻهو سان مليو جيڪو رڙ ڪري رهيو هو؛ 'بيشڪ، رسول الله ﷺ توهان کي حڪم ڏنو آهي ته جيڪي مري ويا آهن انهن کي ان جاءِ تي واپس ڪريو جتي انهن کي قتل ڪيو ويو هو، ۽ توهان انهن کي ان جاءِ تي دفن ڪريو جتي انهن کي قتل ڪيو ويو هو.' تنهن ڪري اسان فوري طور تي منهنجي پيءُ ۽ چاچي جا لاش ان جاءِ تي واپس ڪيا جتي انهن کي قتل ڪيو ويو هو. اسان انهن کي بلڪل اتي دفن ڪيو جتي انهن ٻنهي کي قتل ڪيو ويو هو. بعد ۾، جڏهن مان - جابر - معاويه بن ابو سفيان رضي الله عنه جي خلافت دوران هوس، اوچتو هڪ قاصد مون وٽ آيو. هن چيو؛ 'اي جابر بن عبدالله، معاويه رضي الله عنه جي معمارن، قبرستان کي ڊاهيندي، توهان جي پيءُ جو لاش ڏٺو جيستائين سندس لاش نظر نه آيو. ڪجهه معمار هليا ويا هئا تنهنڪري مون کي پنهنجي پيءُ جو لاش ڏسڻ جو موقعو مليو. هه، هه، هه، هه، هه، هه، مون پنهنجي پيءُ جو لاش اڃا تائين ساڳيو ڏٺو جيئن مون کيس دفن ڪيو هو، سواءِ ان شخص جي نشانن جي جيڪو قتل ڪيو ويو هو. راوي - جابر - چيو؛ تنهنڪري مون ان کي ڍڪي ڇڏيو. مون کي اڃا تائين ياد آهي ته منهنجي پيءُ کجورن جي صورت ۾ قرض ڇڏيو هو، ڪجهه ماڻهن جن کيس قرض ڏنو هو، مون کي مجبور ڪيو ته مان ان کي فوري طور تي ادا ڪريان. پوءِ مان رسول الله صلي الله عليه وسلم سان مليس. ۽ مون پنهنجي سڀني خدشن جو اظهار ڪيو؛ 'يا رسول الله صلي الله عليه وسلم، حقيقت ۾ منهنجو پيءُ جنگ ۾ فوت ٿي ويو، ۽ حقيقت ۾ هن کجورن جي صورت ۾ قرض ڇڏيو هو، ۽ حقيقت ۾ قرض جي مالڪن مون کي مجبور ڪيو ته اهي قرض فوري طور تي ادا ڪريان. مون کي تمام گهڻي خوشي ٿيندي جيڪڏهن توهان هن جي مدد ڪرڻ لاءِ تيار هجو، ڪير ڄاڻي ٿو، هو شايد ايندڙ فصل جي موسم تائين پنهنجو بل ملتوي ڪرڻ لاءِ تيار هجي. هن چيو؛ 'ٺيڪ آهي، مان توهان کي ڏيندس، انشاالله، سبحان الله وتعاليٰ، اڄ منجهند کان ٿوري دير بعد.' راوي - جابر - چيو؛ 'پوءِ هو پنهنجن وفادار دوستن سان گڏ آيو.' راوي - جابر - چيو؛ اهي پناهه ۾ انتظار ڪندا هئا ۽ رسول الله صلي الله عليه وسلم اسان کي سلام ڪيو ۽ اجازت گهري، پوءِ اسان جي گهر ۾ داخل ٿيا. راوي - جابر - چيو؛ ' 'مون پنهنجي زال کي ٻڌايو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم اڄ منجهند کان پوءِ مون وٽ ايندا، تنهن ڪري پاڻ کي ظاهر نه ڪر، رسول الله صلي الله عليه وسلم کي ڪنهن به شيءِ سان ناراض نه ڪر - ڪنهن به شيءِ سان - ۽ ان سان ڳالهه به نه ڪر. ' پوءِ مون هڪ بسترو وڇايو ۽ هڪ تکيو ڏنو، پوءِ هن پنهنجو مٿو رکي سمهي پيو. پوءِ مون پنهنجي نوڪر کي حڪم ڏنو؛ 'هن ٻڪري کي ذبح ڪر، اها هڪ پاليل ٻڪري آهي، ان ۾ گهڻو گوشت آهي ۽ چست آهي. مهرباني ڪري ان کي رسول الله صلي الله عليه وسلم جي جاڳڻ کان اڳ تيار ڪر، ۽ جيڪڏهن هو جاڳي ٿو ته هو ضرور پاڪ ڪرڻ لاءِ پاڻي گهريندو، جڏهن ته مون کي پريشاني ٿئي ٿي ته جيڪڏهن هو جاڳي ٿو ۽ پاڪ ڪرڻ ختم ڪري ٿو جڏهن ته بکري جو گوشت اڃا تائين سندس سامهون موجود نه آهي.' جڏهن هو ننڊ مان جاڳيو، ته هن چيو؛ 'اي جابر، مون کي پاڪ ڪرڻ لاءِ پاڻي ڏيو،' مون جواب ڏنو؛ 'ها ٺيڪ آهي.' پوءِ ان کان اڳ جو هو پنهنجو وضو پورو ڪري، مون سندس اڳيان پکايل ٻڪري جو گوشت رکيو. راوي - جابر - چيو؛ 'هن مون ڏانهن ڏٺو ۽ چيو؛ لڳي ٿو ته توهان اسان جي پسنديده گوشت کي اڳ ۾ ئي ڄاڻو ٿا، ابوبڪر رضي الله عنه کي سڏ ڪريو. پوءِ کاڌو آندو ويو ۽ پيش ڪيو ويو. راوي - جابر - چيو؛ پوءِ هن چيو؛ الله جو نالو - سبحانه وتعاليٰ - بسم الله - پڙهو ۽ کائو. پوءِ انهن کاڌو جيستائين پيٽ ڀرجي ويو ۽ ٿانو مان گهڻو گوشت بچيو. راوي - جابر - چيو؛ 'الله جو قسم، بيشڪ بني سلمه جي جماعت پاڻ کي فيصلو ڪيو آهي ته اهي رسول الله ﷺ کي پنهنجين اکين کان وڌيڪ پيار ڪن ٿا جيڪي انهن جي تمام ويجهو آهن، ڇاڪاڻ ته اهي تمام پريشان آهن ته اهي کيس نقصان پهچائيندا. پوءِ هو اٿيو ۽ سندس ساٿي به اٿيا، پوءِ اهي سندس ڀرسان نڪري آيا، ۽ هن چيو، 'مون کي منهنجي آزادي - منهنجا معاملا - ملائڪن تي ڇڏي ڏيو.' راوي - جابر - چيو؛ پوءِ مان انهن سان گڏ دروازي جي ويجهو تختي تي واپس ويس، پوءِ منهنجي زال پاڻ کي ٿورو ڏيکاريو جيڪو اڳ ۾ پردي سان ڍڪيل هو ۽ چيو؛ "يا رسول الله صلي الله عليه وسلم، منهنجي ۽ منهنجي مڙس لاءِ دعا ڪريو." هن جواب ڏنو: "الله تعاليٰ توهان ۽ توهان جي مڙس تي رحمتون نازل ڪري." پوءِ هن چيو: "مهرباني ڪري مون کي فلاڻي کي سڏ ڪريو - ان شخص کي خطاب ڪندي جيڪو مون کي فوري طور تي ادا ڪرڻ لاءِ زور ڏئي رهيو آهي -" پوءِ هن چيو: "جابر رضي الله عنه کي سندس پيءُ جي قرض جو هڪ حصو ايندڙ فصل جي موسم تائين ملتوي ڪريو." هو چوي ٿو: "مان اهو نٿو ڪري سگهان، اي الله جا رسول!" هن چيو: "يا توهان ان کي گهٽايو" هن چيو: "هي ملڪيت يتيم جي آهي، اي الله جا رسول." پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: "جابر ڪٿي آهي؟" جابر چيو: "مان الله جو رسول آهيان" پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: "مون کي الله جو رسول آهي". "ان کي عجوه کجور جو وزن ڏيو - هڪ قسم جي کجور جيڪا عاليه مديني ۾ پيدا ٿئي ٿي - ڇاڪاڻ ته الله سبحانه وتعاليٰ ضرور ان لاءِ ڪافي هوندي"، پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم پنهنجو سر مٿي ڪيو ۽ اهو معلوم ٿيو ته سج لهي چڪو آهي، تنهن ڪري پاڻ فرمايائون: "اي ابوبڪر رضي الله عنه، اچو ته نماز پڙهون"، جابر رضي الله عنه چيو؛ "اهي سڀ مسجد ڏانهن ويا" پوءِ مون قرضدار کي چيو؛ "پنهنجو برتن ويجهو آڻيو." پوءِ مون ان کي ڪجهه کجور جو وزن ڪيو. پوءِ الله سبحانه وتعاليٰ اسان لاءِ ڪافي رزق ڏنو ۽ اڃا تائين اسان لاءِ ڪجهه کجور ڇڏي ڏني. جابر رضي الله عنه چيو؛ "پوءِ مان هن مسجد ۾ رسول الله صلي الله عليه وسلم سان ملڻ لاءِ ڊوڙيس، ڄڻ ته مان هڪ ڪمزور ماڻهو آهيان، پوءِ مون رسول الله صلي الله عليه وسلم کي نماز کان فارغ ڏٺو، پوءِ مون رسول الله صلي الله عليه وسلم کي چيو ته؛" حقيقت ۾، مون کجور ماپي ورتي آهي ۽ الله تعاليٰ وٽ ڪافي آهي، ۽ اسان لاءِ ايترو گهڻو ڪجهه باقي آهي. ' پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم پڇيو؛ 'عمر بن خطاب رضي الله عنه ڪٿي آهي؟' راوي - جابر - چيو؛ عمر ڊوڙندو آيو، تنهن ڪري هن ان کي حڪم ڏنو، 'مهرباني ڪري جابر بن عبدالله رضي الله عنه کان ان شخص بابت پڇو جيڪو هن تي قرضدار هو - سندس پيءُ - ۽ ان جي کجور پڻ.' عمر جواب ڏنو؛ 'مون کي هن کان پڇڻ جي ضرورت ناهي ۽ مون کي يقين آهي ته الله تعاليٰ ضرور هن کي ڪفايت ڏيندو، اهو تڏهن آهي جڏهن توهان هن کي ٻڌايو ته الله تعاليٰ هن کي ڪفايت ڏيندو.' پوءِ سوال هن کان ورجايو ويو، تنهن ڪري عمر رضي الله عنه ٽي ڀيرا جواب ورجايو، جيڪو سڀ هن لفظن سان چيو؛ 'مون کي هن کان پڇڻ جي ضرورت ناهي.' رسول الله صلي الله عليه وسلم ٽئين ڀيري کان پوءِ پنهنجو سوال نه ورجايو، تنهن ڪري پڇيائون: 'انهيءَ شخص جو ڪهڙو حال آهي جنهن تي توهان جو ۽ توهان جي کجورن جو قرض هو؟' راوي چيو؛ پوءِ مون جواب ڏنو؛ الله سبحانه وتعاليٰ هن کي ڪفايت ڏني آهي ۽ اهڙيون ۽ اهڙيون کجورون ڇڏي ويو آهي. پوءِ مان پنهنجي زال وٽ گهر ويس ۽ چيو؛ 'ڇا مون توکي پنهنجي گهر ۾ رسول الله صلي الله عليه وسلم سان ڳالهائڻ کان منع نه ڪيو هو؟' هن جواب ڏنو؛ 'ڇا توهان سوچيو ٿا ته الله سبحانه وتعاليٰ پنهنجي رسول کي منهنجي گهر آندو آهي، ۽ پوءِ مون کان سواءِ هليو ويو آهي ته مون کانئس منهنجي ۽ منهنجي مڙس لاءِ خوشحالي جي دعا گهري؟'.

حديث

Imam Darimi : 46

أَخْبَرَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَكِيمٍ حَدَّثَنِي الْحَكَمُ بْنُ أَبَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ إِنَّ اللَّهَ فَضَّلَ مُحَمَّدًا عَلَى الْأَنْبِيَاءِ وَعَلَى أَهْلِ السَّمَاءِ فَقَالُوا يَا ابْنَ عَبَّاسٍ بِمَ فَضَّلَهُ عَلَى أَهْلِ السَّمَاءِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ قَالَ لِأَهْلِ السَّمَاءِ { وَمَنْ يَقُلْ مِنْهُمْ إِنِّي إِلَهٌ مِنْ دُونِهِ فَذَلِكَ نَجْزِيهِ جَهَنَّمَ كَذَلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ } الْآيَةَ وَقَالَ اللَّهُ لِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ } قَالُوا فَمَا فَضْلُهُ عَلَى الْأَنْبِيَاءِ قَالَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ } الْآيَةَ وَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا كَافَّةً لِلنَّاسِ } فَأَرْسَلَهُ إِلَى الْجِنِّ وَالْإِنْسِ

اسان کي اسحاق بن ابراهيم ٻڌايو آهي اسان کي يزيد بن ابو حڪيم ٻڌايو آهي مون کي الحڪم بن ابان عڪريمه کان ابن عباس رضي الله عنه کان ٻڌايو آهي ته هن چيو ته: 'بيشڪ الله سبحانه وتعاليٰ نبي محمد صلي الله عليه وسلم کي ٻين نبين ۽ آسمان وارن تي ترجيح ڏني.' پوءِ انهن پڇيو ته: 'اي ابن عباس، آسمان وارن تي کيس ڪهڙي ترجيح ڏني وئي؟' ابن عباس جواب ڏنو؛ 'بيشڪ الله سبحانه وتعاليٰ آسمان وارن کي چيو آهي؛ ابن عباس کان چيو ته؛' ومن يقول منهم اني إلاهون من دُنيه فضالجكا نجزيه جهنما قدزالڪا نجزيه اذا ظلاميين ۽ جيڪو به انهن مان چوي ٿو ته بيشڪ مان الله سبحانه وتعاليٰ کان سواءِ ٻيو معبود آهيان، ته پوءِ اسان ان شخص کي جهنم سان بدلو ڏينداسين، اهڙي طرح ظالمن کي بدلو ڏينداسين. -قصة الانبياء /21؛ 29- ۽ الله سبحانه وتعاليٰ توهان جي گذريل ۽ مستقبل جي گناهن کي سنڀاليندو ۽ توهان تي پنهنجي نعمت پوري ڪندو ۽ توهان کي سڌي رستي تي هلائيندو. -قصة الفتح /48؛ 1. 2- پوءِ انهن پڇيو ته سڀني نبين تي سندس فضيلت ڇا آهي؟ بن عباس جواب ڏنو ته بيشڪ الله سبحانه وتعاليٰ فرمايو آهي ته اسان ڪو به رسول پنهنجي قوم جي زبان ۾ نه موڪليو آهي، ته جيئن هو انهن کي واضح طور تي بيان ڪري سگهي. ابراهيم/14؛ 4- ۽ الله تعاليٰ حضرت محمد ﷺ کي فرمايو ته، ''اسان توکي سڀني انسانن لاءِ خوشخبري ڏيندڙ ۽ ڊيڄاريندڙ بڻائي موڪليو آهي.'' -سوال سبا 34؛ 28-، پوءِ کيس جنن ۽ انسانن ڏانهن موڪليو ويو.

حديث

Imam Darimi : 47

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ حَدَّثَنَا زَمْعَةُ عَنْ سَلَمَةَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ جَلَسَ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْتَظِرُونَهُ فَخَرَجَ حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْهُمْ سَمِعَهُمْ يَتَذَاكَرُونَ فَتَسَمَّعَ حَدِيثَهُمْ فَإِذَا بَعْضُهُمْ يَقُولُ عَجَبًا إِنَّ اللَّهَ اتَّخَذَ مِنْ خَلْقِهِ خَلِيلًا فَإِبْرَاهِيمُ خَلِيلُهُ وَقَالَ آخَرُ مَاذَا بِأَعْجَبَ مِنْ { وَكَلَّمَ اللَّهُ مُوسَى تَكْلِيمًا } وَقَالَ آخَرُ فَعِيسَى كَلِمَةُ اللَّهِ وَرُوحُهُ وَقَالَ آخَرُ وَآدَمُ اصْطَفَاهُ اللَّهُ فَخَرَجَ عَلَيْهِمْ فَسَلَّمَ وَقَالَ قَدْ سَمِعْتُ كَلَامَكُمْ وَعَجَبَكُمْ أَنَّ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلُ اللَّهِ وَهُوَ كَذَلِكَ وَمُوسَى نَجِيُّهُ وَهُوَ كَذَلِكَ وَعِيسَى رُوحُهُ وَكَلِمَتُهُ وَهُوَ كَذَلِكَ وَآدَمُ اصْطَفَاهُ اللَّهُ تَعَالَى وَهُوَ كَذَلِكَ أَلَا وَأَنَا حَبِيبُ اللَّهِ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا حَامِلُ لِوَاءِ الْحَمْدِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ تَحْتَهُ آدَمُ فَمَنْ دُونَهُ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا أَوَّلُ شَافِعٍ وَأَوَّلُ مُشَفَّعٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا أَوَّلُ مَنْ يُحَرِّكُ بِحَلَقِ الْجَنَّةِ وَلَا فَخْرَ فَيَفْتَحُ اللَّهُ فَيُدْخِلُنِيهَا وَمَعِي فُقَرَاءُ الْمُؤْمِنِينَ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا أَكْرَمُ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ عَلَى اللَّهِ وَلَا فَخْرَ

اسان کي [عبيدالله بن عبدالمجيد] ٻڌايو آهي ته اسان کي [زامع] ٻڌايو آهي ته [سلمه] عڪريمه عن عن ابن عباس رضي الله عنهما چيو ته؛ رسول الله صلي الله عليه وسلم جي اصحابن مان ماڻهو سندس انتظار ۾ ويٺا هئا. پوءِ هو ٻاهر آيو ۽ جڏهن هو انهن جي ويجهو ٿيو ته انهن کي سندس نالو، شال الله عليه وسلم، جا نعرا هڻندي ٻڌو. پوءِ انهن جي گفتگو غور سان ٻڌي، پوءِ انهن مان هڪ چيو؛ 'اهو تمام گهڻو تعجب جي ڳالهه آهي ته الله سبحانه وتعاليٰ پنهنجي مخلوق کي پنهنجو ويجهو دوست بڻايو، ۽ ابراهيم الله سبحانه وتعاليٰ جو ويجهو دوست هو. ٻئي چيو؛ جيڪو آيت کان وڌيڪ حيران ڪندڙ آهي، و ڪلما الله موسيٰ تڪليما ۽ الله سڌو سنئون حضرت موسيٰ عليه السلام سان ڳالهايو -قس. النسا'/4؛ 164- جڏهن ته ٻيا چون ٿا؛ جڏهن ته عيسيٰ الله سبحانه وتعاليٰ جو ڪلام ۽ سندس روح آهي، ٻين اهو به چيو؛ انهيءَ دوران، آدم کي الله سبحانه وتعاليٰ پاڪ ڪري ڇڏيو آهي. پوءِ هو انهن سان ملڻ لاءِ ٻاهر آيو ۽ انهن کي سلام ڪيو، پوءِ چيو؛ 'مون توهان جي ڳالهه ٻڌي ۽ حيران ٿيس ته ابراهيم الله جو ويجهو دوست هو، ۽ بيشڪ هو هو، موسيٰ اهو هو جنهن سان سڌو سنئون ڳالهائيندو هو ۽ بيشڪ هو هو، ۽ عيسيٰ سندس روح ۽ سندس ڪلام هو ۽ بيشڪ هو هو، ۽ آدم الله سبحانه وتعاليٰ کيس چونڊيو هو ۽ بيشڪ هو هو، ڄاڻو ته مان حبيب الله آهيان - الله جو پيارو ماڻهو - ۽ ڪو به غرور ناهي، مان قيامت جي ڏينهن حمد جي جهنڊي جو کڻندڙ آهيان جيڪو آدم ۽ ان کان پوءِ نبين کي کڻندو ۽ ڪو به غرور ناهي، ۽ مان قيامت جي ڏينهن پهريون ڏيندڙ ۽ شفاعت ڪندڙ آهيان ۽ ڪو به غرور ناهي، ۽ مان پهريون آهيان جيڪو جنت جي دروازي جي رسيءَ کي هلايو ۽ ڪو به غرور ناهي، پوءِ الله سبحانه وتعاليٰ ان جو دروازو کوليو ۽ مون کي اندر داخل ڪيو، مان مسلمانن جي غريبن سان گڏ داخل ٿيس ۽ ڪو به غرور نه هو، ۽ مان الله سبحانه وتعاليٰ جي نظر ۾ اڳين ۽ پوئين کان وڌيڪ عزت وارو آهيان ۽ ڪو به غرور ناهي.'

حديث

Imam Darimi : 48

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ أَبِي الْأَسْوَدِ عَنْ لَيْثٍ عَنْ الرَّبِيعِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا أَوَّلُهُمْ خُرُوجًا وَأَنَا قَائِدُهُمْ إِذَا وَفَدُوا وَأَنَا خَطِيبُهُمْ إِذَا أَنْصَتُوا وَأَنَا مُسْتَشْفِعُكُمْ إِذَا حُبِسُوا وَأَنَا مُبَشِّرُهُمْ إِذَا أَيِسُوا الْكَرَامَةُ وَالْمَفَاتِيحُ يَوْمَئِذٍ بِيَدِي وَأَنَا أَكْرَمُ وَلَدِ آدَمَ عَلَى رَبِّي يَطُوفُ عَلَيَّ أَلْفُ خَادِمٍ كَأَنَّهُمْ بَيْضٌ مَكْنُونٌ أَوْ لُؤْلُؤٌ مَنْثُورٌ

اسان کي [سعيد بن سليمان]، [منصور بن ابي الاسود]، [ليث]، [ربيع بن انس]، [انس]، بيان ڪيو آهي ته: رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'مان قيامت جي ڏينهن قبر مان اٿندڙ پهريون شخص هوس، جڏهن اهي آيا ته مان انهن جو اڳواڻ هوس، جڏهن اهي خاموش هئا ته مان انهن جو ترجمان هوس، مان اهو شخص هوس جنهن انهن لاءِ شفاعت گهري هئي جڏهن اهي محشير جي صحرا ۾ ڦاٿل هئا، مان اهو شخص هوس جنهن انهن کي خبر ڏني جڏهن اهي مايوس هئا. ان ڏينهن جي شان ۽ ڪنجيون منهنجي هٿن ۾ آهن، ۽ مان آدم عليه السلام جو پٽ آهيان، منهنجي رب جي نظر ۾ سڀ کان وڌيڪ سلام، منهنجي چوڌاري هڪ هزار ٻانها آهن، ڄڻ ته اهي اڇا جواهر يا ڇڙيل موتي آهن.'

تائيدي حديثون (12)

حديث

Imam Darimi : 49

أخبرنا عبد الله بن عبد الحكم المصري حدثنا بكر بن مضر عن جعفر بن ربيعة عن صالح هو ابن عطاء بن خباب مولى بني الدئل عن عطاء بن أبي رباح عن جابر بن عبد الله أن النبي صلى الله عليه وسلم قال أنا قائد المرسلين ولا فخر وأنا خاتم النبيين ولا فخر وأنا أول شافع وأول مشفع ولا فخر

اسان کي [عبدالله بن عبدالحڪم المشري] ٻڌايو آهي ته اسان کي [بڪر بن مدلر] ٻڌايو آهي ته [جعفر بن ربيعہ] کان [صالح بن عطا بن خباب] بنو الدويل جي هڪ اڳوڻي غلام کان [عطا بن ابي رباح] کان [جابر بن عبدالله] رضي الله عنه کان ته رسول الله ﷺ فرمايو: 'مان رسولن جو سردار آهيان، ۽ ڪو به غرور ناهي، مان نبين جو ڍڪ آهيان ۽ ڪو به غرور ناهي، مان پهريون شفاعت ڪندڙ آهيان ۽ پهريون شفاعت ڪندڙ آهيان ۽ ڪو به غرور ناهي'.

تائيدي حديثون (12)

حديث

Imam Darimi : 50

حدثنا محمد بن عباد حدثنا سفيان هو ابن عيينة عن ابن جدعان عن أنس أن النبي صلى الله عليه وسلم قال أنا أول من يأخذ بحلقة باب الجنة فأقعقعها قال أنس كأني أنظر إلى يد رسول الله صلى الله عليه وسلم يحركها وصف لنا سفيان كذا وجمع أبو عبد الله أصابعه وحركها قال وقال له ثابت مسست يد رسول الله صلى الله عليه وسلم بيدك قال نعم قال فأعطنيها أقبلها

اسان کي [محمد بن عباد] ٻڌايو آهي ته اسان کي [سفيان بن عينة] [ابن جدعان] کان [انس] ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو؛ جابر بن عبدالله کان ته رسول الله ﷺ فرمايو؛ مان پهريون شخص هوس جنهن جنت جي دروازي جي رسي کي جهليو ۽ مون ان کي هلايو. انس چيو؛ اهو ائين هو جيئن مون رسول الله ﷺ جو هٿ ڏٺو جيڪو ان کي هلائي رهيو هو، ۽ سفيان به - قصو - چئي رهيو هو، ۽ ابو عبدالله سندس هٿ کي جهلي رهيو هو ۽ ان کي هلائي رهيو هو، راوي چيو؛ ثابت ان کان پڇيو؛ ڇا توهان پنهنجي هٿ سان رسول الله ﷺ جو هٿ جهليو ٿا؟ هن جواب ڏنو؛ هن مون کي پنهنجو هٿ چمي ڏيڻ لاءِ به ڏنو.

تائيدي حديثون (12)

حديث

Imam Darimi : 51

أخبرنا أحمد بن عبد الله حدثنا حسين بن علي عن زائدة عن المختار بن فلفل عن أنس قال قال رسول الله صلى الله عليه وسلم أنا أول شافع في الجنة

اسان کي [احمد بن عبدالله] ٻڌايو آهي اسان کي [حسين بن علي] ٻڌايو آهي [زيده] کان [المختار بن فولل] عن [انس] چيو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته: 'مان جنت ۾ پهريون شخص آهيان جيڪو شفاعت ڪندو.''

تائيدي حديثون (12)

حديث

Imam Darimi : 52

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يَزِيدُ هُوَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْهَادِ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي لَأَوَّلُ النَّاسِ تَنْشَقُّ الْأَرْضُ عَنْ جُمْجُمَتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَأُعْطَى لِوَاءَ الْحَمْدِ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا أَوَّلُ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَآتِي بَابَ الْجَنَّةِ فَآخُذُ بِحَلْقَتِهَا فَيَقُولُونَ مَنْ هَذَا فَأَقُولُ أَنَا مُحَمَّدٌ فَيَفْتَحُونَ لِي فَأَدْخُلُ فَأَجِدُ الْجَبَّارَ مُسْتَقْبِلِي فَأَسْجُدُ لَهُ فَيَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَتَكَلَّمْ يُسْمَعْ مِنْكَ وَقُلْ يُقْبَلْ مِنْكَ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَقُولُ أُمَّتِي أُمَّتِي يَا رَبِّ فَيَقُولُ اذْهَبْ إِلَى أُمَّتِكَ فَمَنْ وَجَدْتَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ شَعِيرٍ مِنْ الْإِيمَانِ فَأَدْخِلْهُ الْجَنَّةَ فَأَذْهَبُ فَمَنْ وَجَدْتُ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَلِكَ أَدْخَلْتُهُمْ الْجَنَّةَ فَأَجِدُ الْجَبَّارَ مُسْتَقْبِلِي فَأَسْجُدُ لَهُ فَيَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَتَكَلَّمْ يُسْمَعْ مِنْكَ وَقُلْ يُقْبَلْ مِنْكَ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَقُولُ أُمَّتِي أُمَّتِي يَا رَبِّ فَيَقُولُ اذْهَبْ إِلَى أُمَّتِكَ فَمَنْ وَجَدْتَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ الْإِيمَانِ فَأَدْخِلْهُ الْجَنَّةَ فَأَذْهَبُ فَمَنْ وَجَدْتُ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَلِكَ أَدْخَلْتُهُمْ الْجَنَّةَ وَفُرِغَ مِنْ حِسَابِ النَّاسِ وَأُدْخِلَ مَنْ بَقِيَ مِنْ أُمَّتِي فِي النَّارِ مَعَ أَهْلِ النَّارِ فَيَقُولُ أَهْلُ النَّارِ مَا أَغْنَى عَنْكُمْ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُونَ بِهِ شَيْئًا فَيَقُولُ الْجَبَّارُ فَبِعِزَّتِي لَأَعْتِقَنَّهُمْ مِنْ النَّارِ فَيُرْسِلُ إِلَيْهِمْ فَيَخْرُجُونَ مِنْ النَّارِ وَقَدْ امْتُحِشُوا فَيُدْخَلُونَ فِي نَهَرِ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ فِيهِ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي غُثَاءِ السَّيْلِ وَيُكْتَبُ بَيْنَ أَعْيُنِهِمْ هَؤُلَاءِ عُتَقَاءُ اللَّهِ فَيُذْهَبُ بِهِمْ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ فَيَقُولُ لَهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ هَؤُلَاءِ الْجَهَنَّمِيُّونَ فَيَقُولُ الْجَبَّارُ بَلْ هَؤُلَاءِ عُتَقَاءُ الْجَبَّارِ

اسان کي [عبدالله بن صالح] ٻڌايو آهي اسان کي [الليث] ٻڌايو آهي مون کي [يزيد بن عبدالله بن الحد] عمرو بن ابو عمرو کان [انس بن مالڪ] کان ۽ پاڻ فرمايائون ته مون رسول الله ﷺ کي ٻڌو آهي ته: بيشڪ مان پهريون شخص آهيان جنهن جي زمين منهنجي شان جي ڪري قيامت جي ڏينهن ڦاٽندي - بعد ۾ - ۽ ڪو به غرور نه هوندو، مان پهريون شخص آهيان جيڪو قيامت جي ڏينهن جنت ۾ داخل ٿيندو ۽ ڪو به غرور نه هوندو، ۽ مان جنت جي دروازي وٽ پهچان ٿو ۽ رسيءَ کي جهليان ٿو، اهي - جنت جا محافظ - پڇن ٿا ته هي ڪير آهي؟ مون جواب ڏنو؛ مان محمد آهيان پوءِ انهن مون لاءِ ان کي کوليو، پوءِ مان اندر داخل ٿيس ۽ مون الله تعاليٰ کي پنهنجي سامهون ڏٺو ته مون ان کي سجدو ڪيو. پوءِ فرمايائون: اي محمد، پنهنجو سر بلند ڪر ۽ ڳالهايو ته توهان جا لفظ ٻڌا ويندا، پڇو ته توهان جي درخواست قبول ڪئي ويندي، شفاعت ڪريو ته توهان شفاعت ڪري سگهندا. پوءِ مون پنهنجو مٿو مٿي ڪيو ۽ چيو: منهنجي قوم، منهنجي قوم، اي منهنجا خدا. هن چيو: 'پنهنجي قوم ڏانهن وڃو ۽ جنهن جي دل ۾ ڪڻڪ جي داڻي جيترو ايمان آهي، مان ضرور ان کي جنت ۾ رکندس. پوءِ مان ويو ۽ جنهن سان به مليو ان جو دل ٻج جي برابر هو، مون انهن کي جنت ۾ رکان ٿو. پوءِ مون قادر مطلق کي پنهنجي اڳيان ڏٺو، تنهن ڪري مون ان جي اڳيان سجدو ڪيو. هن چيو: پنهنجو مٿو مٿي ڪريو ۽ ڳالهايو ۽ توهان جا لفظ ٻڌا ويندا ۽ توهان کي ٻڌو ويندو ۽ چئو ۽ شفاعت ڪريو ۽ توهان شفاعت ڪري سگهندا. تنهن ڪري مون پنهنجو مٿو مٿي ڪيو ۽ مون پنهنجي قوم کي چيو، اي رب، پوءِ هن چيو، 'پنهنجي قوم ڏانهن وڃو، جيڪو به توهان جي دلين ۾ ڪڻڪ جي داڻي جيترو ايمان ڳوليندو، پوءِ انهن کي جنت ۾ وڃڻ ڏيو، پوءِ مان ويو ۽ جيڪو به مون انهن جي دلين ۾ داڻي جيترو ايمان ڏٺو، مون انهن کي جنت ۾ وجهي ڇڏيو. 'سڀني انسانن جي عملن جي ڳڻپ ختم ٿيڻ کان پوءِ، ۽ منهنجي قوم جي باقي ماڻهن کي دوزخ جي رهاڪن سان گڏ دوزخ ۾ اڇلايو ويو، دوزخ جي رهاڪن چيو؛' توهان جي ڪنهن به ڪم جو ناهي ته توهان الله سبحانه وتعاليٰ جي عبادت ڪندا هئا ۽ ان سان ڪنهن به شيءِ کي شريڪ نه ڪندا هئا. پوءِ الله تعاليٰ فرمايو ته: منهنجي عظمت جو قسم، مان انهن کي دوزخ جي باهه کان آزاد ڪندس. پوءِ انهن ڏانهن اهو موڪليو ويو ۽ انهن کي دوزخ مان ڪڍيو ويو، پوءِ انهن کي زندگي جي درياءَ ۾ اڇلايو ويو، پوءِ اهي ائين وڌا جيئن وهندڙ جھاگ ۾ ٻج ڄمندو آهي، ۽ انهن جي پيشانين تي لکيل هو؛ اهي اهي ماڻهو آهن جن کي الله سبحانه وتعاليٰ آزاد ڪيو. پوءِ انهن کي هدايت ڪئي وئي ۽ جنت ۾ داخل ڪيو ويو. پوءِ جنت وارن انهن کي چيو: 'هي دوزخ جا رهواسي آهن'. پوءِ الله تعاليٰ فرمايو: 'نه، اهي اهي ماڻهو آهن جن کي الله تعاليٰ آزاد ڪيو آهي.'

تائيدي حديثون (12)

حديث

Imam Darimi : 53

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ عَنْ يُونُسَ بْنِ مَيْسَرَةَ عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلَانِيِّ عَنْ ابْنِ غَنْمٍ قَالَ نَزَلَ جِبْرِيلُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَشَقَّ بَطْنَهُ ثُمَّ قَالَ جِبْرِيلُ قَلْبٌ وَكِيعٌ فِيهِ أُذُنَانِ سَمِيعَتَانِ وَعَيْنَانِ بَصِيرَتَانِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ الْمُقَفِّي الْحَاشِرُ خُلُقُكَ قَيِّمٌ وَلِسَانُكَ صَادِقٌ وَنَفْسُكَ مُطْمَئِنَّةٌ قَالَ أَبُو مُحَمَّد وَكِيعٌ يَعْنِي شَدِيدًا

اسان کي [عبدالله بن صالح] ٻڌايو آهي مون کي [معاويه] ٻڌايو آهي [يونس بن ميسرة] کان [ابو ادريس الخولاني] کان [ابن غنم] هن چيو ته؛ جبرائيل عليه السلام رسول الله ﷺ کي سلام ڪيو ۽ سندس پيٽ ڪٽيو، پوءِ جبرائيل عليه السلام چيو ته مضبوط دل ۾ ٻه ڪن هوندا آهن جيڪي ٻڌي سگهن ٿا ۽ ٻه اکيون جيڪي ڏسي سگهن ٿيون، محمد صلي الله عليه وسلم. رسول الله المقفّف - پاڪ - ۽ الحصير - گڏ ڪرڻ وارو -، توهان جا اخلاق شريف آهن، توهان جي زبان تي اعتبار ڪري سگهجي ٿو ۽ توهان جو روح پرسڪون آهي. ابو محمد چيو ته لفظ وکيع جي معنيٰ مضبوط آهي.

تائيدي حديثون (10)

حديث

Imam Darimi : 54

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ رُوَيْمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ قَيْسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ أَدْرَكَ بِيَ الْأَجَلَ الْمَرْحُومَ وَاخْتَصَرَ لِيَ اخْتِصَارًا فَنَحْنُ الْآخِرُونَ وَنَحْنُ السَّابِقُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَإِنِّي قَائِلٌ قَوْلًا غَيْرَ فَخْرٍ إِبْرَاهِيمُ خَلِيلُ اللَّهِ وَمُوسَى صَفِيُّ اللَّهِ وَأَنَا حَبِيبُ اللَّهِ وَمَعِي لِوَاءُ الْحَمْدِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَعَدَنِي فِي أُمَّتِي وَأَجَارَهُمْ مِنْ ثَلَاثٍ لَا يَعُمُّهُمْ بِسَنَةٍ وَلَا يَسْتَأْصِلُهُمْ عَدُوٌّ وَلَا يَجْمَعُهُمْ عَلَى ضَلَالَةٍ

اسان کي [عبدالله بن صالح] ٻڌايو آهي مون کي [معاويه] عروه بن رويم کان [عمرو بن قيس] ٻڌايو آهي، رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته: 'الله سبحانه وتعاليٰ مون کي منهنجي رحمدل موت جي خبر ڏني آهي ۽ منهنجي عمر مختصر ڪئي آهي.' تنهن ڪري اسان آخري ماڻهو آهيون پر قيامت جي ڏينهن اسان اڳڀرا آهيون. مان هڪ بيان ڪندس ۽ معاف ڪجو، هي ڪو غرور ناهي، ابراهيم الله سبحانه وتعاليٰ جو ويجهو دوست آهي - خليل الله-، موسيٰ الله جو پسند آهي - ۽ مان الله سبحانه وتعاليٰ جو عاشق آهيان ۽ قيامت جي ڏينهن مون سان گڏ حمد جو جهنڊو آهي. بيشڪ، الله سبحانه وتعاليٰ منهنجي قوم جو واعدو ڪيو آهي ۽ انهن کي ٽن شين کان بچايو آهي؛ انهن تي سخت قحط نه ايندو، اهي دشمن طرفان ٽڙي پکڙي نه ويندا ۽ اهي گمراهيءَ ۾ گڏ نه ڪيا ويندا.

تائيدي حديثون (63)

حديث

Imam Darimi : 55

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُبَارَكِ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا أَرْطَاةُ بْنُ الْمُنْذِرِ عَنْ ضَمْرَةَ بْنِ حَبِيبٍ قَالَ سَمِعْتُ مَسْلَمَةَ السَّكُونِيَّ وَقَالَ غَيْرُ مُحَمَّدٍ سَلَمَةَ السَّكُونِيَّ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ قَالَ قَائِلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ أُتِيتَ بِطَعَامٍ مِنْ السَّمَاءِ قَالَ نَعَمْ أُتِيتُ بِطَعَامٍ قَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ هَلْ كَانَ فِيهِ مِنْ فَضْلٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَمَا فُعِلَ بِهِ قَالِ رُفِعَ إِلَى السَّمَاءِ وَقَدْ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنِّي غَيْرُ لَابِثٍ فِيكُمْ إِلَّا قَلِيلًا ثُمَّ تَلْبَثُونَ حَتَّى تَقُولُوا مَتَى مَتَى ثُمَّ تَأْتُونِي أَفْنَادًا يُفْنِي بَعْضُكُمْ بَعْضًا بَيْنَ يَدَيْ السَّاعَةِ مُوتَانٌ شَدِيدٌ وَبَعْدَهُ سَنَوَاتُ الزَّلَازِلِ

اسان کي [محمد بن المبارڪ] ٻڌايو آهي [معاويه بن يحييٰ] اسان کي [ارثه بن المنذر] ٻڌايو آهي [دلمرة بن حبيب] کان، هن چيو ته مون مسلمه الثقوني کي ٻڌو - محمد کان سواءِ ڪنهن ٻئي جي چوڻ موجب - [سلامه الثقوني] چيو ته؛ جڏهن اسين رسول الله صلي الله عليه وسلم سان گڏ هئاسين، اوچتو ڪنهن چيو؛ 'يا رسول الله صلي الله عليه وسلم، ڇا توهان کي آسمان مان کاڌو ڏنو ويو آهي؟' هن جواب ڏنو؛ 'ها، مون کي کاڌو ڏنو ويو آهي.' هن ٻيهر پڇيو؛ 'يا رسول الله صلي الله عليه وسلم، ڇا اڃا تائين ڪو کاڌو باقي آهي؟' هن جواب ڏنو؛ 'ها.' هن ٻيهر پڇيو، ان سان ڇا ڪيو ويو؟ هن جواب ڏنو؛ 'اهو ٻيهر آسمان ۾ کنيو ويو آهي، ۽ مون تي وحي ڪئي وئي آهي ته مان توهان سان گڏ گهڻو وقت نه رهندس، پوءِ توهان جيئرو رهندا جيستائين توهان نه چئو؛ 'ڪجهه وقت؟' پوءِ تون مون وٽ ٽولن ۾ آيون جيڪي هڪ ٻئي کي تباهه ڪيو، دنيا جي خاتمي کان اڳ خوفناڪ موتون ٿينديون، ۽ ان کان پوءِ زلزلن سان ڀريل سال ايندا.

حديث

Imam Darimi : 56

أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِي الْعَلَاءِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيَ بِقَصْعَةٍ مِنْ ثَرِيدٍ فَوُضِعَتْ بَيْنَ يَدَيْ الْقَوْمِ فَتَعَاقَبُوهَا إِلَى الظُّهْرِ مِنْ غُدْوَةٍ يَقُومُ قَوْمٌ وَيَجْلِسُ آخَرُونَ فَقَالَ رَجُلٌ لِسَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ أَمَا كَانَتْ تُمَدُّ فَقَالَ سَمُرَةُ مِنْ أَيِّ شَيْءٍ تَعْجَبُ مَا كَانَتْ تُمَدُّ إِلَّا مِنْ هَا هُنَا وَأَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى السَّمَاءِ

[عثمان بن محمد] اسان کي ٻڌايو آهي ته [يزيد بن هارون] اسان کي ٻڌايو آهي ته [سليمان التيميءَ] اسان کي [ابو الاعليٰ] کان [سمره بن جندود] تائين ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ کي گوشت جي دليي جو هڪ وڏو پيالو ڏنو ويو، پوءِ اهو پيالو ماڻهن جي وچ ۾ رکيو ويو، پوءِ اهي ظهر جي نماز پڙهڻ لاءِ باری باری آيا، ڪجهه بيٺا ۽ ٻيا ويٺا هئا. ۽ ڪنهن سمره بن جندب کان پڇيو: ڇا هي کاڌو ڪٿان به آيو آهي؟ سمره جواب ڏنو: 'توهان کي ڪهڙي ڳالهه تي تعجب ٿيو آهي؟ اهو اتان کان سواءِ ٻيو ڪو به نه آندو ويو هو،' جڏهن ته هن پنهنجي هٿ سان آسمان ڏانهن اشارو ڪيو.

حديث

Imam Darimi : 57

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ سَوَّارٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي لَيْلَةٍ إِضْحِيَانَ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ حَمْرَاءُ فَجَعَلْتُ أَنْظُرُ إِلَيْهِ وَإِلَى الْقَمَرِ قَالَ فَلَهُوَ كَانَ أَحْسَنَ فِي عَيْنِي مِنْ الْقَمَرِ

اسان کي [محمد بن سعيد] ٻڌايو آهي اسان کي [عبدالرحمٰن بن محمد] ٻڌايو آهي [اشعث بن شوار] کان [ابو اسحاق] کان [جابر بن سمره] چيو آهي ته مون رسول الله ﷺ کي چوڏهين جي رات ڏٺو ۽ پاڻ ڳاڙهي ڪپڙا پائي رهيا هئا، پوءِ مون - بار بار - انهن ڏانهن ڏٺو ۽ چنڊ ڏانهن ڏٺو.

تائيدي حديثون (62)

حديث

Imam Darimi : 58

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ الزُّهْرِيُّ حَدَّثَنِي إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ابْنُ أَخِي مُوسَى عَنْ عَمِّهِ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَجَ الثَّنِيَّتَيْنِ إِذَا تَكَلَّمَ رُئِيَ كَالنُّورِ يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ ثَنَايَاهُ

اسان کي [ابراهيم بن المنذر] ٻڌايو آهي، اسان کي [عبدالعزيز بن ابو ثابت الزهري] ٻڌايو آهي، مون کي [اسماعيل بن ابراهيم] - منهنجي ڀاءُ جو پٽ، موسيٰ - پنهنجي چاچي [موسيٰ بن عقبه] کان، [ڪُريب] کان، [ابن عباس] کان، هن چيو ته رسول الله ﷺ جا ڪٽائي جا ڦڙا کليل هئا، جڏهن پاڻ ڳالهائيندا هئا ته ائين لڳندو هو ڄڻ ته سندن ٻنهي ڪٽائي جي وچ مان روشني نڪري رهي آهي.

تائيدي حديثون (53)

حديث

Imam Darimi : 59

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا مِسْعَرٌ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَنْجَدَ وَلَا أَجْوَدَ وَلَا أَشْجَعَ وَلَا أَضْوَأَ وَأَوْضَأَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

اسان کي [محمود بن غيلان] ٻڌايو آهي، اسان کي [يزيد بن هارون] ٻڌايو آهي، اسان کي [مصر] ٻڌايو آهي، [عبدالمالڪ بن عمير] کان، هن چيو ته؛ [ابن عمر] چيو ته؛ مون ڪڏهن به اهڙو ماڻهو نه ڏٺو آهي جيڪو رسول الله صلي الله عليه وسلم کان وڌيڪ تيز جنگ ڪندڙ، صاف، بهادر ۽ چمڪندڙ هجي.

تائيدي حديثون (53)

حديث

Imam Darimi : 60

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ الْحِزَامِيُّ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ قُلْتُ لِلرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ بْنِ عَفْرَاءَ صِفِي لَنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا بُنَيَّ لَوْ رَأَيْتَهُ رَأَيْتَ الشَّمْسَ طَالِعَةً

اسان کي [ابراهيم بن المنذر الحزامي] ٻڌايو آهي ته اسان کي [عبيدالله بن موسيٰ] ٻڌايو آهي ته اسان کي [اسامه بن زيد] ٻڌايو آهي ته [ابو عبيده بن محمد بن عمار بن ياسر] چيو ته مون [اربعي بنت معوذ بن عفراء] کي چيو ته مهرباني ڪري مون کي ٻڌايو ته ڪيئن - رسول الله صلي الله عليه وسلم، پوءِ پاڻ فرمايائون ته اي منهنجا ٻچا، جيڪڏهن تون ان کي ڏسندين ته اهو ائين لڳندو جيئن سج اڀرندو ڏٺو هوندو.

تائيدي حديثون (53)