Revert to Islam, click here
Islam Al-Haq: Qur’an na Hadithi
(Islam nyayo)
Free Download / Gukuramo ku buntu

Imam Darimi (الامام الدارمي) - 3469 Hadithi

Hadithi

Imam Darimi : 41

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ أَبِي طَلْحَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُومُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَيُسْنِدُ ظَهْرَهُ إِلَى جِذْعٍ مَنْصُوبٍ فِي الْمَسْجِدِ فَيَخْطُبُ النَّاسَ فَجَاءَهُ رُومِيٌّ فَقَالَ أَلَا أَصْنَعُ لَكَ شَيْئًا تَقْعُدُ عَلَيْهِ وَكَأَنَّكَ قَائِمٌ فَصَنَعَ لَهُ مِنْبَرًا لَهُ دَرَجَتَانِ وَيَقْعُدُ عَلَى الثَّالِثَةِ فَلَمَّا قَعَدَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى ذَلِكَ الْمِنْبَرِ خَارَ الْجِذْعُ كَخُوَارِ الثَّوْرِ حَتَّى ارْتَجَّ الْمَسْجِدُ حُزْنًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَزَلَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمِنْبَرِ فَالْتَزَمَهُ وَهُوَ يَخُورُ فَلَمَّا الْتَزَمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَكَنَ ثُمَّ قَالَ أَمَا وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ لَمْ أَلْتَزِمْهُ لَمَا زَالَ هَكَذَا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ حُزْنًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدُفِنَ

Yatubwiye Muhammad bin Ahmad bin Abu Khalaf yatubwiye Umar bin Yunus yatubwiye 'Ikrimah bin 'Ammar yatubwiye Ishaq bin Abu Talhah yatubwiye Anas bin Malik ko Intumwa صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ, mbere ku wa gatanu yahagararaga -yabwirizaga - ahengamiye umugongo we ku giti cyari gifatiwe mu musigiti, maze abwiriza -abantu. Hanyuma umugabo yaje avuye i Roma, aravuga ati: 'Ese mbakorere ahantu mwakwicaraho mukareba ko muhagaze?' Nuko uwo mugabo amukorera urubuga rufite intambwe ebyiri, yicara ku igorofa rya gatatu. Ubwo Intumwa (Imana Imuhe amahoro n'imigisha) yicaraga ku ruti, igiti cyaratakaye nk'ikimasa, bituma umusigiti wose uhungabana. Intumwa (Imana Imuhe amahoro n'imigisha) yababajwe no gusigara inyuma. Intumwa (Imana imuhe amahoro n'imigisha) yahise imanuka kuri mimbari irayegera, irayihobera mu gihe igiti cyari kigitontoma. Ubwo yakomeje kuyihobera, yaracecetse. Hanyuma aravuga ati: Ndahiye uwo roho yanjye iri mu biganza bye, iyo ntaza kuyihobera yari kuguma imeze ityo kugeza ku munsi w'imperuka, kubera agahinda ko gusigwa n'Intumwa y'Imana (Imana imuhe amahoro n'imigisha). Hanyuma Intumwa y'Imana (Imana imuhe amahoro n'imigisha) yategetse ko ishyingurwa, maze birarangira.

Hadithi

Imam Darimi : 42

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ أَبَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُحَارِبِيُّ عَنْ عَبْدِ الْوَاحِدِ بْنِ أَيْمَنَ الْمَكِّيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قُلْتُ لِجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ حَدِّثْنِي بِحَدِيثٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتَهُ مِنْهُ أَرْوِيهِ عَنْكَ فَقَالَ جَابِرٌ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ نَحْفُرُهُ فَلَبِثْنَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ لَا نَطْعَمُ طَعَامًا وَلَا نَقْدِرُ عَلَيْهِ فَعَرَضَتْ فِي الْخَنْدَقِ كُدْيَةٌ فَجِئْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذِهِ كُدْيَةٌ قَدْ عَرَضَتْ فِي الْخَنْدَقِ فَرَشَشْنَا عَلَيْهَا الْمَاءَ فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَطْنُهُ مَعْصُوبٌ بِحَجَرٍ فَأَخَذَ الْمِعْوَلَ أَوْ الْمِسْحَاةَ ثُمَّ سَمَّى ثَلَاثًا ثُمَّ ضَرَبَ فَعَادَتْ كَثِيبًا أَهْيَلَ فَلَمَّا رَأَيْتُ ذَلِكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ايْذَنْ لِي قَالَ فَأَذِنَ لِي فَجِئْتُ امْرَأَتِي فَقُلْتُ ثَكِلَتْكِ أُمُّكِ فَقُلْتُ قَدْ رَأَيْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا لَا صَبْرَ لِي عَلَيْهِ فَهَلْ عِنْدَكِ مِنْ شَيْءٍ فَقَالَتْ عِنْدِي صَاعٌ مِنْ شَعِيرٍ وَعَنَاقٌ قَالَ فَطَحَنَّا الشَّعِيرَ وَذَبَحْنَا الْعَنَاقَ وَسَلَخْتُهَا وَجَعَلْتُهَا فِي الْبُرْمَةِ وَعَجَنْتُ الشَّعِيرَ ثُمَّ رَجَعْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَبِثْتُ سَاعَةً ثُمَّ اسْتَأْذَنْتُهُ الثَّانِيَةَ فَأَذِنَ لِي فَجِئْتُ فَإِذَا الْعَجِينُ قَدْ أَمْكَنَ فَأَمَرْتُهَا بِالْخَبْزِ وَجَعَلْتُ الْقِدْرَ عَلَى الْأَثَاثِي قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّمَا هِيَ الْأَثَافِيُّ وَلَكِنْ هَكَذَا قَالَ ثُمَّ جِئْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ إِنَّ عِنْدَنَا طُعَيِّمًا لَنَا فَإِنْ رَأَيْتَ أَنْ تَقُومَ مَعِي أَنْتَ وَرَجُلٌ أَوْ رَجُلَانِ مَعَكَ فَقَالَ وَكَمْ هُوَ قُلْتُ صَاعٌ مِنْ شَعِيرٍ وَعَنَاقٌ فَقَالَ ارْجِعْ إِلَى أَهْلِكَ وَقُلْ لَهَا لَا تَنْزِعْ الْقِدْرَ مِنْ الْأَثَافِيِّ وَلَا تُخْرِجْ الْخُبْزَ مِنْ التَّنُّورِ حَتَّى آتِيَ ثُمَّ قَالَ لِلنَّاسِ قُومُوا إِلَى بَيْتِ جَابِرٍ قَالَ فَاسْتَحْيَيْتُ حَيَاءً لَا يَعْلَمُهُ إِلَّا اللَّهُ فَقُلْتُ لِامْرَأَتِي ثَكِلَتْكِ أُمُّكِ قَدْ جَاءَكِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَصْحَابِهِ أَجْمَعِينَ فَقَالَتْ أَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلَكَ كَمْ الطَّعَامُ فَقُلْتُ نَعَمْ فَقَالَتْ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَدْ أَخْبَرْتَهُ بِمَا كَانَ عِنْدَنَا قَالَ فَذَهَبَ عَنِّي بَعْضُ مَا كُنْتُ أَجِدُ وَقُلْتُ لَقَدْ صَدَقْتِ فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَخَلَ ثُمَّ قَالَ لِأَصْحَابِهِ لَا تَضَاغَطُوا ثُمَّ بَرَّكَ عَلَى التَّنُّورِ وَعَلَى الْبُرْمَةِ قَالَ فَجَعَلْنَا نَأْخُذُ مِنْ التَّنُّورِ الْخُبْزَ وَنَأْخُذُ اللَّحْمَ مِنْ الْبُرْمَةِ فَنُثَرِّدُ وَنَغْرِفُ لَهُمْ وَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَجْلِسْ عَلَى الصَّحْفَةِ سَبْعَةٌ أَوْ ثَمَانِيَةٌ فَإِذَا أَكَلُوا كَشَفْنَا عَنْ التَّنُّورِ وَكَشَفْنَا عَنْ الْبُرْمَةِ فَإِذَا هُمَا أَمْلَأُ مَا كَانَا فَلَمْ نَزَلْ نَفْعَلُ ذَلِكَ كُلَّمَا فَتَحْنَا التَّنُّورَ وَكَشَفْنَا عَنْ الْبُرْمَةِ وَجَدْنَاهُمَا أَمْلَأَ مَا كَانَا حَتَّى شَبِعَ الْمُسْلِمُونَ كُلُّهُمْ وَبَقِيَ طَائِفَةٌ مِنْ الطَّعَامِ فَقَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ النَّاسَ قَدْ أَصَابَتْهُمْ مَخْمَصَةٌ فَكُلُوا وَأَطْعِمُوا فَلَمْ نَزَلْ يَوْمَنَا ذَلِكَ نَأْكُلُ وَنُطْعِمُ قَالَ وَأَخْبَرَنِي أَنَّهُمْ كَانُوا ثَمَانَ مِائَةٍ أَوْ قَالَ ثَلَاثَ مِائَةٍ قَالَ أَيْمَنُ لَا أَدْرِي أَيُّهُمَا قَالَ

Yatubwiye [Abdullah bin Umar bin Abaan] yatubwiye [Abdur Rahman bin Muhammad Al Muharibi] yabikuye kuri [Abdul Wahid bin Aiman Al Makki] yabivuze kuri [se] ati; Nabwiye Jabir bin Abdullah Radliyallahu'anhu ati: "Mbwira Hadithi yavuye ku Muhanuzi sallallahu 'alaihi wasallam wamwumvise kandi ko nshobora kukubwira." Jabir yaravuze ati: "Mbere, twari kumwe na Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam mu ntambara ya Khandaq kandi twari turimo gucukura imyobo. Tumaze iminsi itatu tutarya kandi ntitwashoboraga kubona ibiryo. Hanyuma mu mwobo nabonyemo igitaka gikomeye, nuko njya kwa Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam. Naravuze nti: 'Yewe Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, iki gitaka gikomeye cyabujije gucukura iki gikombe, nubwo twagisutseho amazi'." Hanyuma Intumwa y'Imana (saww) irahagarara ipfutse ibuye mu nda, hanyuma ifata isuka hanyuma isoma Bismillah inshuro eshatu. Irayikubita ihinduka ivumbi ryoroshye. Mbonye uko Rasulullah (saww) ameze, ndamubwira nti: 'Yewe Ntumwa y'Imana, reka ntahe gato, hanyuma aranyemerera - ngomba kujya mu rugo gato.' Hanyuma negereye umugore wanjye, ndamubwira nti: 'Ikibazo kirakomeye cyane'. Nabwiye umugore wanjye nti: 'Nabonye uko Rasulullah (saww) ameze byatumye ntabasha kubyifatamo. Ufite icyo kurya?' Arasubiza ati: 'Hari sha imwe gusa y'ifu ikaranze n'umwana w'ihene w'ingore.' Jabir aravuga ati: 'Hanyuma twaseye ifu ikaranze kugira ngo ibe nziza yo guhekenya maze twica umwana w'ihene, turawukuramo uruhu hanyuma tuwushyira mu nkono. Nakomeje gukaranga ifu hanyuma nsubira ku Muhanuzi sallallahu alaihi wasallam ndaceceka akanya gato. Hanyuma nongera gusaba uruhushya rwo gutaha ubwa kabiri. Yampaye uruhushya, nuko mpura n'umugore wanjye byaje kugaragara ko ifu y'ingano yari yiteguye, nuko ntegeka umugore wanjye guteka umugati, maze nshyira inkono ku ibuye ryo gutekesha. Abdurrahman aravuga; ibisobanuro biri hejuru y'itanura/igikoni. Hanyuma Jabir aravuga; hanyuma mpura n'Umuhanuzi sallallahu alaihi wasallam. nanone, hanyuma ndamubwira nti: 'Nta biryo byinshi mfite, oh, niba ubishaka, yewe Ntumwa ya Allah, ushobora kuza iwanjye n'umuntu umwe cyangwa babiri gusa.' Arabaza ati: 'Hari ibiryo bingana iki?' Naramushubije nti: 'Intete imwe y'ingano n'ihene.' Hanyuma Intumwa iravuga iti: 'Uko ni ko, jya mu rugo mu muryango wawe umubwire ko atazamuye inkono mu gikoni kandi ntakure umugati mu gikoni kugeza igihe nzazira.' ' Hanyuma abwira bagenzi be ati: 'Reka tujye kwa Jabir.' Jabir aravuga ati: 'Nagize isoni z'ikimwaro gikomeye cyane, nta wundi uzi uretse Allah. '- -kuko umuhanuzi yatumiye inshuti ze, nubwo ibiryo bitari byinshi cyane- --- Nabwiye umugore wanjye nti: 'Wow... ikibazo kirimo gukomera... Intumwa ya Allah yaje n'inshuti ze zose.' Umugore wanjye aravuga ati: 'Ese Intumwa yakubajije mbere ibiryo twari dufite bingana iki?'. Naramushubije nti 'Yego, narabisobanuye'! Hanyuma umugore wanjye aravuga ati: 'Allah n'Intumwa ye barabizi neza, ikigaragara ni uko mwamugejejeho ibiryo dufite bingana iki'. Jabir aravuga ati: 'Amagambo y'umugore wanjye yatumye ntuza kubera ibyo nari mfite byose.' Hanyuma ndamubwira nti: 'Mu by'ukuri uri mu kuri.' Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam araza yinjira, hanyuma abwira bagenzi be ati 'Mwirinde, ntimuzabahuze!' Hanyuma Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yahaye umugisha imigati n'inkono. Jabir aravuga ati: 'Hanyuma twafashe umugati wo mu itanura n'inyama zo mu nkono, hanyuma turawuvanga maze turawushyiramo ikiyiko.' Hanyuma Intumwa y'Imana (saww) iravuga iti: 'Nimureke abantu barindwi cyangwa umunani bicare hamwe ku isahani imwe.' Bamaze kurya, twafunguye umupfundikizo w'itanura n'inkono dusanga byombi bigihari nkuko byari bimeze mbere. Ibi byarakomeje kugeza ubwo Abayisilamu bose bahaze hasigara ibiryo bike gusa. Hanyuma Intumwa y'Imana (saww) iratubwira iti: 'Mu by'ukuri, abantu bose barahaze, none nimurye, mwebwe n'imiryango yanyu!' Uwo munsi rero twariye hamwe umugati umwe n'inyama inshuro nyinshi. Jabir aravuga ati: 'Nabwiwe ko umubare w'abagenzi bariye kwa Jabir wari hafi magana inani cyangwa magana atatu.' Aiman aravuga ati: 'Sinzi uwo ari wo muri iyi mibare ukwiye.'

Hadithi

Imam Darimi : 43

أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ عَدِيٍّ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ هُوَ ابْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ أَمَرَ أَبُو طَلْحَةَ أُمَّ سُلَيْمٍ أَنْ تَجْعَلَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَعَامًا يَأْكُلُ مِنْهُ قَالَ ثُمَّ بَعَثَنِي أَبُو طَلْحَةَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ بَعَثَنِي إِلَيْكَ أَبُو طَلْحَةَ فَقَالَ لِلْقَوْمِ قُومُوا فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ الْقَوْمُ مَعَهُ فَقَالَ أَبُو طَلْحَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا صَنَعْتُ طَعَامًا لِنَفْسِكَ خَاصَّةً فَقَالَ لَا عَلَيْكَ انْطَلِقْ قَالَ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ الْقَوْمُ قَالَ فَجِيءَ بِالطَّعَامِ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ وَسَمَّى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ائْذَنْ لِعَشَرَةٍ قَالَ فَأَذِنَ لَهُمْ فَقَالَ كُلُوا بِاسْمِ اللَّهِ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا ثُمَّ قَامُوا ثُمَّ وَضَعَ يَدَهُ كَمَا صَنَعَ فِي الْمَرَّةِ الْأُولَى وَسَمَّى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ائْذَنْ لِعَشَرَةٍ فَأَذِنَ لَهُمْ فَقَالَ كُلُوا بِاسْمِ اللَّهِ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا ثُمَّ قَامُوا حَتَّى فَعَلَ ذَلِكَ بِثَمَانِينَ رَجُلًا قَالَ وَأَكَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَهْلُ الْبَيْتِ وَتَرَكُوا سُؤْرًا

Yatubwiye [Zakariya bin 'Adi] yatubwiye [Ubaidullah Ibn 'Amr] yavuye kuri [Abdul Malik bin Umair] yavuye kuri [Abdur Rahman bin Abu Laila] yavuye kuri [Anas bin Malik] yaravuze ati; Abu Talha yategetse Umm Sulaim gutegurira Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam ibiryo kugira ngo arye. Yaravuze ati; hanyuma Abu Talha anyohereza ku Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam. Namuhuye, hanyuma ndavuga nti; Abu Talha yanyohereje ku mwami, nuko aravuga ati: 'Yemwe Bayisilamu, nimuze tugende.' Aragenda, nuko bagenzi baragenda. Uwanditse inkuru aravuga; hanyuma ibiryo birazanwa hanyuma Intumwa ya Allah sallallahu 'alaihi wasallam irabishyiraho ibiganza maze isabira imigisha ibiryo iti: 'Bihe abantu icumi.' Uwanditse inkuru aravuga; hanyuma ibiryo birabahabwa. Hanyuma aravuga ati: 'Murye mu izina rya Allah Subhanahu wa Ta'ala'. Hanyuma bararya kugeza bahaze, hanyuma barahaguruka kugira ngo abigenze atyo ku bantu mirongo inani. Uwanditse inkuru yaravuze ati: Rasulullah sallallaahu alaihi wasallam yariye na nyir'inzu kandi yari asigaranye igikombe kinini.

Hadithi

Imam Darimi : 44

أَخْبَرَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبَانُ هُوَ الْعَطَّارُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ أَنَّهُ طَبَخَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِدْرًا فَقَالَ لَهُ نَاوِلْنِي الذِّرَاعَ وَكَانَ يُعْجِبُهُ الذِّرَاعُ فَنَاوَلَهُ الذِّرَاعَ ثُمَّ قَالَ نَاوِلْنِي الذِّرَاعَ فَنَاوَلَهُ ذِرَاعًا ثُمَّ قَالَ نَاوِلْنِي الذِّرَاعَ فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَكَمْ لِلشَّاةِ مِنْ ذِرَاعٍ فَقَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ أَنْ لَوْ سَكَتَّ لَأُعْطِيتُ أَذْرُعًا مَا دَعَوْتُ بِهِ

Yatubwiye [Muslim bin Ibrahim] yatubwiye [Abaan Al 'Athar] yatubwiye [Qatadah] yabikuye kuri [Syahr bin Hausyab] yabikuye kuri [Abu Ubaid] ko yatekeye inkono Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam. Hanyuma aramubwira ati: 'Mpa sampil' kandi icyo yakundaga cyane ni inyama ya sampil. Yanahaye Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam igice cya ulna -sampil-. Hanyuma aravuga ati: 'Ndakwinginze umpe inyama ya ulna' maze amuha inyama ya ulna.' Hanyuma yongera kuvuga ati: 'Mpa inyama y'umugongo', nuko ndavuga nti: 'Yewe Muhanuzi wa Allah Subhanahu wa Ta'ala - koko - ihene ifite metero zingahe?' Arasubiza ati: 'Ndakwinginze, ndakwinginze, iyo uceceka wari kubasha kumpa inyama ya ulna nasabye.'

Hadithi

Imam Darimi : 45

أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ نُبَيْحٍ الْعَنَزِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمُشْرِكِينَ لِيُقَاتِلَهُمْ فَقَالَ أَبِي عَبْدُ اللَّهِ يَا جَابِرُ لَا عَلَيْكَ أَنْ تَكُونَ فِي نَظَّارِي أَهْلِ الْمَدِينَةِ حَتَّى تَعْلَمَ إِلَى مَا يَصِيرُ أَمْرُنَا فَإِنِّي وَاللَّهِ لَوْلَا أَنِّي أَتْرُكُ بَنَاتٍ لِي بَعْدِي لَأَحْبَبْتُ أَنْ تُقْتَلَ بَيْنَ يَدَيَّ قَالَ فَبَيْنَمَا أَنَا فِي النَّظَّارِينَ إِذْ جَاءَتْ عَمَّتِي بِأَبِي وَخَالِي لِتَدْفِنَهُمَا فِي مَقَابِرِنَا فَلَحِقَ رَجُلٌ يُنَادِي إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَرُدُّوا الْقَتْلَى فَتَدْفِنُوهَا فِي مَضَاجِعِهَا حَيْثُ قُتِلَتْ فَرَدَدْنَاهُمَا فَدَفَنَّاهُمَا فِي مَضْجَعِهِمَا حَيْثُ قُتِلَا فَبَيْنَا أَنَا فِي خِلَافَةِ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ إِذْ جَاءَنِي رَجُلٌ فَقَالَ يَا جَابِرُ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ لَقَدْ أَثَارَ أَبَاكَ عُمَّالُ مُعَاوِيَةَ فَبَدَا فَخَرَجَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ فَانْطَلَقْتُ إِلَيْهِ فَوَجَدْتُهُ عَلَى النَّحْوِ الَّذِي دَفَنْتُهُ لَمْ يَتَغَيَّرْ إِلَّا مَا لَمْ يَدَعْ الْقَتِيلَ قَالَ فَوَارَيْتُهُ وَتَرَكَ أَبِي عَلَيْهِ دَيْنًا مِنْ التَّمْرِ فَاشْتَدَّ عَلَيَّ بَعْضُ غُرَمَائِهِ فِي التَّقَاضِي فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي أُصِيبَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا وَإِنَّهُ تَرَكَ عَلَيْهِ دَيْنًا مِنْ التَّمْرِ وَإِنَّهُ قَدْ اشْتَدَّ عَلَيَّ بَعْضُ غُرَمَائِهِ فِي الطَّلَبِ فَأُحِبُّ أَنْ تُعِينَنِي عَلَيْهِ لَعَلَّهُ أَنْ يُنْظِرَنِي طَائِفَةً مِنْ تَمْرِهِ إِلَى هَذَا الصِّرَامِ الْمُقْبِلِ قَالَ نَعَمْ آتِيكَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ قَرِيبًا مِنْ وَسَطِ النَّهَارِ قَالَ فَجَاءَ وَمَعَهُ حَوَارِيُّوهُ قَالَ فَجَلَسُوا فِي الظِّلِّ وَسَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَأْذَنَ ثُمَّ دَخَلَ عَلَيْنَا قَالَ وَقَدْ قُلْتُ لِامْرَأَتِي إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَائِيَّ الْيَوْمَ وَسَطَ النَّهَارِ فَلَا يَرَيَنَّكِ وَلَا تُؤْذِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شَيْءٍ وَلَا تُكَلِّمِيهِ فَفَرَشَتْ فِرَاشًا وَوِسَادَةً وَوَضَعَ رَأْسَهُ فَنَامَ فَقُلْتُ لِمَوْلًى لِي اذْبَحْ هَذِهِ الْعَنَاقَ وَهِيَ دَاجِنٌ سَمِينَةٌ فَالْوَحَى وَالْعَجَلَ افْرُغْ مِنْهَا قَبْلَ أَنْ يَسْتَيْقِظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَكَ فَلَمْ نَزَلْ فِيهَا حَتَّى فَرَغْنَا مِنْهَا وَهُوَ نَائِمٌ فَقُلْتُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ يَسْتَيْقِظُ يَدْعُو بِطَهُورِهِ وَأَنَا أَخَافُ إِذَا فَرَغَ أَنْ يَقُومَ فَلَا يَفْرُغَ مِنْ طُهُورِهِ حَتَّى يُوضَعَ الْعَنَاقُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ قَالَ يَا جَابِرُ ايْتِنِي بِطَهُورٍ قَالَ نَعَمْ فَلَمْ يَفْرُغْ مِنْ وُضُوئِهِ حَتَّى وُضِعَتْ الْعَنَاقُ بَيْنَ يَدَيْهِ قَالَ فَنَظَرَ إِلَيَّ فَقَالَ كَأَنَّكَ قَدْ عَلِمْتَ حُبَّنَا اللَّحْمِ ادْعُ أَبَا بَكْرٍ ثُمَّ دَعَا حَوَارِيِّيهِ قَالَ فَجِيءَ بِالطَّعَامِ فَوُضِعَ قَالَ فَوَضَعَ يَدَهُ وَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ كُلُوا فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا وَفَضَلَ مِنْهَا لَحْمٌ كَثِيرٌ وَقَالَ وَاللَّهِ إِنَّ مَجْلِسَ بَنِي سَلَمَةَ لَيَنْظُرُونَ إِلَيْهِمْ هُوَ أَحَبُّ إِلَيْهِمْ مِنْ أَعْيُنِهِمْ مَا يَقْرَبُونَهُ مَخَافَةَ أَنْ يُؤْذُوهُ ثُمَّ قَامَ وَقَامَ أَصْحَابُهُ فَخَرَجُوا بَيْنَ يَدَيْهِ وَكَانَ يَقُولُ خَلُّوا ظَهْرِي لِلْمَلَائِكَةِ قَالَ فَاتَّبَعْتُهُمْ حَتَّى بَلَغْتُ سَقُفَّةَ الْبَابِ فَأَخْرَجَتْ امْرَأَتِي صَدْرَهَا وَكَانَتْ سَتِيرَةً فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلِّ عَلَيَّ وَعَلَى زَوْجِي قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْكِ وَعَلَى زَوْجِكِ ثُمَّ قَالَ ادْعُوا لِي فُلَانًا لِلْغَرِيمِ الَّذِي اشْتَدَّ عَلَيَّ فِي الطَّلَبِ فَقَالَ أَنْسِ جَابِرًا طَائِفَةً مِنْ دَيْنِكَ الَّذِي عَلَى أَبِيهِ إِلَى هَذَا الصِّرَامِ الْمُقْبِلِ قَالَ مَا أَنَا بِفَاعِلٍ قَالَ وَاعْتَلَّ وَقَالَ إِنَّمَا هُوَ مَالُ يَتَامَى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ جَابِرٌ قَالَ قُلْتُ أَنَا ذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كِلْ لَهُ مِنْ الْعَجْوَةِ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى سَوْفَ يُوَفِّيهِ فَرَفَعَ رَأْسَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَإِذَا الشَّمْسُ قَدْ دَلَكَتْ قَالَ الصَّلَاةُ يَا أَبَا بَكْرٍ قَالَ فَانْدَفَعُوا إِلَى الْمَسْجِدِ فَقُلْتُ لِغَرِيمِي قَرِّبْ أَوْعِيَتَكَ فَكِلْتُ لَهُ مِنْ الْعَجْوَةِ فَوَفَّاهُ اللَّهُ وَفَضَلَ لَنَا مِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَجِئْتُ أَسْعَى إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسْجِدِهِ كَأَنِّي شَرَارَةٌ فَوَجَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ صَلَّى فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ كِلْتُ لِغَرِيمِي تَمْرَهُ فَوَفَّاهُ اللَّهُ وَفَضَلَ لَنَا مِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ فَجَاءَ يُهَرْوِلُ قَالَ سَلْ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ غَرِيمِهِ وَتَمْرِهِ قَالَ مَا أَنَا بِسَائِلِهِ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ اللَّهَ سَوْفَ يُوَفِّيهِ إِذْ أَخْبَرْتَ أَنَّ اللَّهَ سَوْفَ يُوَفِّيهِ فَرَدَّدَ عَلَيْهِ وَرَدَّدَ عَلَيْهِ هَذِهِ الْكَلِمَةَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ كُلُّ ذَلِكَ يَقُولُ مَا أَنَا بِسَائِلِهِ وَكَانَ لَا يُرَاجَعُ بَعْدَ الْمَرَّةِ الثَّالِثَةِ فَقَالَ مَا فَعَلَ غَرِيمُكَ وَتَمْرُكَ قَالَ قُلْتُ وَفَّاهُ اللَّهُ وَفَضَلَ لَنَا مِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا فَرَجَعْتُ إِلَى امْرَأَتِي فَقُلْتُ أَلَمْ أَكُنْ نَهَيْتُكِ أَنْ تُكَلِّمِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِي فَقَالَتْ تَظُنُّ أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى يُورِدُ نَبِيَّهُ فِي بَيْتِي ثُمَّ يَخْرُجُ وَلَا أَسْأَلُهُ الصَّلَاةَ عَلَيَّ وَعَلَى زَوْجِي

Yatubwiye [Abu An Nu'man] yatubwiye [Abu 'Awanah] wo muri [Al Aswad] wo muri [Nubaih Al 'Anazi] wo muri [Jabir bin Abdullah] Radliyallahu'anhu yaravuze ati; Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yasohotse kurwana n'abasenga imana. Data -Abdullah- yaravuze ati: 'Ntukajye ku rugamba, yewe Jabir, uri umuturage wa Madina ufite akazi ko gukurikirana amakuru ku miterere y'ingabo z'Abayisilamu. Kugira ngo umenye neza uko iherezo ryacu riri. Ku bw'Imana, iyo bitaba ibyo nsize abakobwa banjye nyuma y'urupfu rwanjye, nari kwishima cyane iyo wicwa imbere yanjye - wiciwe ku rugamba -. Jabir yaravuze ati: Igihe nari ndi kumwe n'abantu bari bafite akazi ko gukurikirana uko ibintu bimeze no kugaruka kw'ingabo, masenge yaje azanye imirambo ya data na marume kugira ngo abashyingure bombi mu irimbi ry'umuryango wacu. Hanyuma ahura n'umuntu warimo arangurura ijwi; 'Mu by'ukuri, Intumwa y'Imana (saww) yagutegetse gusubiza abapfuye aho biciwe, kandi ukabashyingura aho biciwe.' Nuko duhita dusubiza imirambo ya data na nyirarume aho yiciwe. Twayishyinguye aho bombi biciwe. Nyuma, ubwo nari ndi mu gihe cy'ubutegetsi bwa Mu'awiyah bin Abu Sufyan Radliyallahuanhu, intumwa yaje irambwira iti: 'Yewe Jabir bin Abdullah, abubatsi ba Mu'awiyah Radliyallahuanhu, ubwo basenyaga irimbi, basanze umurambo wa so kugeza igihe umurambo we ugaragara. Bamwe mu bubatsi bari bagiye, bityo nabonye amahirwe yo kubona umurambo wa data. Uhh... Uhh... Nasanze umurambo wa data ukiri nk'uwo namushyinguye, nta gihindutse uretse ibimenyetso by'umuntu wishwe. Uwanditse inkuru -Jabir- aravuga; nuko ndawupfukirana. Ndibuka ko data yasize umwenda mu buryo bw'amatariki, abantu bamwe bamugurishije bampatiye - ako kanya - kuwushyura. Hanyuma nahuye na Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam. Maze ngaragaza impungenge zanjye zose: 'Yewe Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, koko data yapfuye mu ntambara, kandi koko yasize umwenda mu buryo bw'amatariki, kandi koko ba nyir'imyenda bampatiye - ako kanya - kwishyura iyi myenda. Nakwishima cyane uramutse witeguye kumufasha, ni nde uzi, ashobora kuba yiteguye gusubika fagitire ye kugeza mu gihe cy'isarura gitaha. Yaravuze ati: 'Sawa, nzayiguha, Imana nibishaka, Subhanahu wa Ta'ala, nyuma gato y'uyu munsi wa nyuma ya saa sita.' Uwanditse inkuru -Jabir- aravuga; 'Hanyuma yaje n'inshuti ze z'indahemuka.' Uwanditse inkuru -Jabir- aravuga; bategereje mu kigo cy'icumbi maze Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam aradusuhuza aradusaba uburenganzira, hanyuma yinjira mu nzu yacu. Uwanditse inkuru -Jabir- aravuga; 'Nabwiye umugore wanjye ko Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam azansura uyu munsi nyuma ya saa sita, bityo ntukigaragaze, ntugakomeretse Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam n'ikintu icyo ari cyo cyose - ikintu icyo ari cyo cyose - kandi ntunamuvugishe.' Hanyuma narambitse igitanda maze ntanga umusego, hanyuma arambika umutwe araryama. Hanyuma ntegeka umugaragu wanjye nti: 'Baga iyi hene y'ingore, ni ihene yororotse, ifite inyama nyinshi kandi irakora vuba. Nyamuneka uyitegure mbere yuko Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam abyuka, kandi nabyuka azasaba amazi yo gusukura, mu gihe numva mfite impungenge niba azabyuka akarangiza gusukura mu gihe inyama z'ihene zitaraboneka imbere ye.' Abyutse mu bitotsi bye, yaravuze ati: 'Yewe Jabir, mpa amazi yo gusukura,' ndasubiza nti: 'Yego rwose.' Nuko mbere yuko arangiza wudlu ye, nashyize inyama z'ihene - zatetse - imbere ye.' Uwanditse inkuru -Jabir- aravuga ati; 'Yarandebye aravuga ati: Bisa nkaho uzi inyama dukunda cyane, hamagara Abu Bakar Radliyallahu'anhu. Hanyuma ibiryo birazanwa biratangwa. Uwanditse inkuru -Jabir- aravuga; Hanyuma aravuga ati: Vuga izina rya Allah Subhanahu wa Ta'ala -Bismillah- urye. Nuko bararya kugeza barangije guhaga kandi hari inyama nyinshi zasigaye - mu isahani-. Uwanditse inkuru -Jabir- aravuga ati: 'Ndahiye Allah Subhanahu wa Ta'ala, mu by'ukuri iteraniro rya Bani Salamah ryemeje ko bakunda Intumwa sallallahu alaihi wasallam kurusha amaso yabo bwite ari hafi yabo, kuko bahangayikishijwe cyane n'uko bazamugirira nabi. Hanyuma arahaguruka n'abagenzi be barahaguruka, hanyuma baramunyuraho, maze aravuga ati: 'Reka nsigire ubwisanzure bwanjye - ibintu byanjye - abamarayika.' Uwanditse inkuru -Jabir- aravuga; Hanyuma ndabaherekeza nsubira ku kibaho hafi y'umuryango, hanyuma umugore wanjye yiyereka gato kari gatwikiriwe n'igitambaro maze aravuga ati: 'Yewe Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, munsabire njye n'umugabo wanjye.' Arasubiza ati: 'Allah Subhanahu wa Ta'ala aguhe imigisha ye wowe n'umugabo wawe.' Hanyuma aravuga ati: 'Ngwino umpamagare uti 'nhamagare uti 'nhamagare uti 'nhamagare uti 'nhamagare uti 'nhamagare uti 'nhamagare'. Hanyuma aravuga ati: 'Subiza Jabir Radliyallahu'anhu igice cy'umwenda ugomba se kugeza igihe cy'isarura gitaha.' Arasubiza ati: 'Sinshobora kubikora yewe Ntumwa ya Allah!' Arasubiza ati: 'Cyangwa ugabanye' aravuga ati: 'Uyu mutungo ni uw'imfubyi yewe Ntumwa ya Allah.' Hanyuma Intumwa iravuga iti: 'Jabir ari he?' Jabir aravuga ati: 'Ndi Intumwa ya Allah' Hanyuma Intumwa iravuga iti: 'Mupimire 'amadeki ya ajuwa - ubwoko bw'itariki ikura muri 'Aliyah Madina - kuko Allah Subhanahu wa Ta'ala azayabaha', hanyuma Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam arazamura umutwe we hejuru maze birangira izuba rirenze aravuga ati: 'Dusenge, yewe Abu Bakr Radliyallahu'anhu', Jabir Radliyallahu'anhu aravuga ati: 'Bose bagiye ku musigiti' hanyuma mbwira uwari ufite umwenda nti: 'Egereza ubwato bwawe.' Hanyuma ndamupimira amadeki amwe 'ajuwa. Nuko Allah Subhanahu wa Ta'ala yaduhaye bihagije kandi aracyadusigira amadeki amwe. Jabir Radliyallahu'anhu yaravuze ati: 'Nuko nihutiye guhura na Rasulullah shallahu 'alaihi wasallam muri uyu musigiti, nk'aho ndi umuntu wo hasi, hanyuma nsanga Rasulullah shallahu 'alaihi wasallam arangije gusenga, hanyuma mbwira Rasulullah shallahu 'alaihi wasallam; Mu by'ukuri, napimye amatariki kandi Allah Subhanahu wa Ta'ala arahagije, kandi dusigaranye ibi byinshi ibi n'ibi.' Hanyuma Rasulullah shallahu 'alaihi wasallam arabaza ati: 'Umar bin Khaththab Radliyallahu'anhu ari he?' Uwanditse inkuru - Jabir- aravuga; Umar yaje yiruka, nuko aramutegeka ati: 'Ndakwinginze ubaze Jabir bin Abdullah Radliyallahu'anhu ku muntu wari umufitiye umwenda - se - ndetse n'amatariki ye.' Umar aramusubiza ati; 'Sinkeneye kumubaza kandi ndumva ntashidikanya ko Allah Subhanahu wa Ta'ala azamuha ibimuhagije, ni bwo wamubwiye ko Allah Subhanahu wa Ta'ala azamuha ibimuhagije.' Hanyuma ikibazo cyarasubiwemo, nuko Umar Radliyallahu'anhu asubiramo igisubizo inshuro eshatu, byose abivuga agira ati: 'Sinkeneye kumubaza.' Intumwa ya Allah sallallahu 'alaihi wasallam ntiyasubiyemo ikibazo cye nyuma y'ubwa gatatu, nuko arabaza ati: 'Umuntu wagufitiye umwenda n'amatariki yawe ameze ate?' Uwanditse inkuru aravuga; Nuko ndasubiza nti: Allah Subhanahu wa Ta'ala yamuhaye ibimuhagije kandi yasize amatariki menshi. Hanyuma nasubiye kwa umugore wanjye ndamubwira nti: 'Sinakubujije kuvugana n'Intumwa ya Allah sallallahu 'alaihi wasallam mu nzu yanjye?' Arasubiza ati; Ese utekereza ko Allah Subhanahu wa Ta'ala yazanye Intumwa ye iwanjye, hanyuma akagenda ntayirimo amusaba ngo ansabire ibyiza njye n'umugabo wanjye??

Hadithi

Imam Darimi : 46

أَخْبَرَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَكِيمٍ حَدَّثَنِي الْحَكَمُ بْنُ أَبَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ إِنَّ اللَّهَ فَضَّلَ مُحَمَّدًا عَلَى الْأَنْبِيَاءِ وَعَلَى أَهْلِ السَّمَاءِ فَقَالُوا يَا ابْنَ عَبَّاسٍ بِمَ فَضَّلَهُ عَلَى أَهْلِ السَّمَاءِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ قَالَ لِأَهْلِ السَّمَاءِ { وَمَنْ يَقُلْ مِنْهُمْ إِنِّي إِلَهٌ مِنْ دُونِهِ فَذَلِكَ نَجْزِيهِ جَهَنَّمَ كَذَلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ } الْآيَةَ وَقَالَ اللَّهُ لِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ } قَالُوا فَمَا فَضْلُهُ عَلَى الْأَنْبِيَاءِ قَالَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ } الْآيَةَ وَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا كَافَّةً لِلنَّاسِ } فَأَرْسَلَهُ إِلَى الْجِنِّ وَالْإِنْسِ

Yatubwiye [Ishaq bin Ibrahim] yatubwiye [Yazid bin Abu Hakim] yambwiye [Al Hakam bin Abaan] yabikuye kuri ['Ikrimah] yabikuye kuri [Ibn Abbas] Radliyallahu'anhu yaravuze ati; 'Mu by'ukuri, Allah Subhanahu wa Ta'ala yahaye imbere Intumwa Muhammad sallallahu 'alaihi wasallam abandi bahanuzi no hejuru y'abatuye ijuru.' hanyuma barabaza bati: 'Yewe Ibn Abbas, ni ikihe kintu cyamushyize imbere kurusha abatuye ijuru?' Ibn Abbas arasubiza; 'Mu by'ukuri Allah Subhanahu wa Ta'ala yabwiye abatuye ijuru ati: Kuva kuri Ibn Abbas yaravuze ati: WAMAN YAQUL MINHUM INNII ILAAHUN MIN DUNIHI FADZALIJKA NAJZIIHI JAHANNAMA KADZALIKA NAJZII AZHA-ZHALIMIIN Kandi uwo ari we wese muri bo uvuga ati, mu by'ukuri ndi Imana itari Allah Subhanahu wa Ta'ala, tuzamuha uwo muntu jahannamu, bityo tugahorera abakora ibibi. -Qs. Al Anbiya` /21: 29- Kandi Allah Subhanahu wa Ta'ala ku byaha byanyu byashize n'iby'ejo hazaza kandi akarangiza imigisha ye kuri mwe akakuyobora mu nzira igororotse. ` -Qs. Al Fath /48: 1. 2- Hanyuma barabaza bati 'Ni iki gisumba abahanuzi bose?' bin Abbas arabasubiza ati 'Mu by'ukuri, Allah Subhanahu wa Ta'ala yaravuze ati: 'Nta ntumwa twatumye, keretse mu rurimi rw'abantu be, kugira ngo abasobanurire neza.' ` -Ibibazo. Ibraahiim /14: 4- kandi Allah Subhanahu wa Ta'ala yabwiye Intumwa Muhammad sallallahu 'alaihi wasallam,' kandi ntabwo twagutumye ahubwo ku bantu bose, nk'umutangazi w'inkuru nziza n'umuburira. ` -Ibibazo. As Saba` 34: 28-, hanyuma yoherezwa ku majini n'abantu.

Hadithi

Imam Darimi : 47

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ حَدَّثَنَا زَمْعَةُ عَنْ سَلَمَةَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ جَلَسَ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْتَظِرُونَهُ فَخَرَجَ حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْهُمْ سَمِعَهُمْ يَتَذَاكَرُونَ فَتَسَمَّعَ حَدِيثَهُمْ فَإِذَا بَعْضُهُمْ يَقُولُ عَجَبًا إِنَّ اللَّهَ اتَّخَذَ مِنْ خَلْقِهِ خَلِيلًا فَإِبْرَاهِيمُ خَلِيلُهُ وَقَالَ آخَرُ مَاذَا بِأَعْجَبَ مِنْ { وَكَلَّمَ اللَّهُ مُوسَى تَكْلِيمًا } وَقَالَ آخَرُ فَعِيسَى كَلِمَةُ اللَّهِ وَرُوحُهُ وَقَالَ آخَرُ وَآدَمُ اصْطَفَاهُ اللَّهُ فَخَرَجَ عَلَيْهِمْ فَسَلَّمَ وَقَالَ قَدْ سَمِعْتُ كَلَامَكُمْ وَعَجَبَكُمْ أَنَّ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلُ اللَّهِ وَهُوَ كَذَلِكَ وَمُوسَى نَجِيُّهُ وَهُوَ كَذَلِكَ وَعِيسَى رُوحُهُ وَكَلِمَتُهُ وَهُوَ كَذَلِكَ وَآدَمُ اصْطَفَاهُ اللَّهُ تَعَالَى وَهُوَ كَذَلِكَ أَلَا وَأَنَا حَبِيبُ اللَّهِ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا حَامِلُ لِوَاءِ الْحَمْدِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ تَحْتَهُ آدَمُ فَمَنْ دُونَهُ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا أَوَّلُ شَافِعٍ وَأَوَّلُ مُشَفَّعٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا أَوَّلُ مَنْ يُحَرِّكُ بِحَلَقِ الْجَنَّةِ وَلَا فَخْرَ فَيَفْتَحُ اللَّهُ فَيُدْخِلُنِيهَا وَمَعِي فُقَرَاءُ الْمُؤْمِنِينَ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا أَكْرَمُ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ عَلَى اللَّهِ وَلَا فَخْرَ

Yatubwiye [Ubaidullah bin Abdul Majid] yatubwiye [Zam'ah] avuye kuri [Salamah] avuye kuri ['Ikrimah] avuye kuri [Ibn Abbas] Radliyallahu'anhu yaravuze ati; Abantu bo mu basangirangendo b'Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam bicaye bamutegereje. Hanyuma arasohoka, ubwo yari hafi yabo yumva bavuga izina rye sallallahu 'alaihi wasallam. Hanyuma yateze amatwi neza ikiganiro cyabo, hanyuma umwe muri bo aravuga ati: 'Biratangaje cyane kuba Allah Subhanahu wa Ta'ala yaragize ibiremwa bye inshuti ze za hafi, kandi Ibrahim yari inshuti ye ya hafi ya Allah Subhanahu wa Ta'ala. Undi aravuga ati; Ibyo bitangaje kurusha umurongo, WA KALLAMA ALLAHU MUSA TAKLIIMAA Kandi Allah yavuganye n'Intumwa Musa mu buryo butaziguye -Qs. An Nisaa`/4: 164- mu gihe abandi bavugaga bati; Mu gihe Yesu ari Ijambo rya Allah Subhanahu wa Ta'ala n'Umwuka we, abandi nabo baravuze bati; Mugihe Adamu yeza na Allah Subhanahu wa Ta'ala. Hanyuma yarasohotse abasanga arabasuhuza, hanyuma aravuga ati: 'Numvise ikiganiro cyanyu maze ntangazwa nuko Ibrahim yari inshuti magara ya Allah Subhanahu wa Ta'ala, kandi koko yari we, Musa ni we wavugirijwe na we kandi koko yari we, kandi Yesu yari Umwuka we n'Ijambo rye kandi koko yari we, kandi Adamu Allah Subhanahu wa Ta'ala yari yaramuhisemo kandi koko yari we, muramenye ko ndi habibullah - umuntu ukunzwe na Allah - kandi nta kwishyira hejuru, ndi umutwazi w'ishimwe ku munsi w'imperuka utwara Adamu n'abahanuzi nyuma ye kandi nta kwishyira hejuru, kandi ndi uwa mbere gutanga no gusabirwa ku munsi w'imperuka kandi nta kwishyira hejuru, kandi ndi uwa mbere gukuraho umugozi w'irembo rya Paradizo kandi nta kwishyira hejuru, hanyuma Allah Subhanahu wa Ta'ala akingura irembo ryaryo aranyinjizamo, ninjiranye n'abakene mu Bayisilamu kandi nta kwishyira hejuru kwabayeho, kandi ndi umunyacyubahiro kurusha abandi ba mbere n'aba nyuma mu maso ya Allah Subhanahu wa Ta'ala kandi nta kwishyira hejuru kwabaho.'

Hadithi

Imam Darimi : 48

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ أَبِي الْأَسْوَدِ عَنْ لَيْثٍ عَنْ الرَّبِيعِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا أَوَّلُهُمْ خُرُوجًا وَأَنَا قَائِدُهُمْ إِذَا وَفَدُوا وَأَنَا خَطِيبُهُمْ إِذَا أَنْصَتُوا وَأَنَا مُسْتَشْفِعُكُمْ إِذَا حُبِسُوا وَأَنَا مُبَشِّرُهُمْ إِذَا أَيِسُوا الْكَرَامَةُ وَالْمَفَاتِيحُ يَوْمَئِذٍ بِيَدِي وَأَنَا أَكْرَمُ وَلَدِ آدَمَ عَلَى رَبِّي يَطُوفُ عَلَيَّ أَلْفُ خَادِمٍ كَأَنَّهُمْ بَيْضٌ مَكْنُونٌ أَوْ لُؤْلُؤٌ مَنْثُورٌ

Yatubwiye [Sa'id bin Sulaiman] kuva kuri [Mansur bin Abi Al Aswad] kuva kuri [Laits] kuva kuri [Ar Rabi' bin Anas] kuva kuri [Anas] Radliyallahu'anhu yagize ati; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yaravuze ati: 'Nari umuntu wa mbere wazutse mu mva ku munsi w'izuka, nari umuyobozi wabo ubwo bazaga, nari umuvugizi wabo ubwo bari bacecetse, nari umuntu wabasabye ubusabe igihe bari bafatiwe - mu mirima ya mahsyar-, nari umuntu wababwiraga amakuru ubwo bari mu bihe by'ihungabana. Ikuzo n'imfunguzo z'uwo munsi biri mu biganza byanjye, kandi ndi umwana wa Adamu Alaihi indamutso nziza cyane imbere y'Umwami wanjye, iruhande rwanjye abagaragu igihumbi, nk'aho ari imitako yera cyangwa amasaro yatanyaguwe'.

Hadithi

Imam Darimi : 49

أخبرنا عبد الله بن عبد الحكم المصري حدثنا بكر بن مضر عن جعفر بن ربيعة عن صالح هو ابن عطاء بن خباب مولى بني الدئل عن عطاء بن أبي رباح عن جابر بن عبد الله أن النبي صلى الله عليه وسلم قال أنا قائد المرسلين ولا فخر وأنا خاتم النبيين ولا فخر وأنا أول شافع وأول مشفع ولا فخر

Yatubwiye [Abdullah bin Abdul Hakam Al Mishri] yatubwiye [Bakar bin Mudlar] yabikuye kuri [Ja'far bin Rabi'ah] yabikuye kuri [Salih Ibn 'Atha` bin Khabbab] wahoze ari umugaragu wa Bani Al Duil yavuye kuri ['Atha` bin Abi Rabbah] yavuye kuri [Jabir bin Abdullah] Radliyallahu'anhu Ko Intumwa sallallahu alaihi wasallam. yavuze ati: 'Ndi umuyobozi w'Intumwa, kandi nta kwishyira hejuru, ndi igipfukisho cy'Intumwa kandi nta kwishyira hejuru, ndi umuntu wa mbere uzasabira kandi ni umuntu wa mbere uzasabira kandi nta kwishyira hejuru.'

Hadithi

Imam Darimi : 50

حدثنا محمد بن عباد حدثنا سفيان هو ابن عيينة عن ابن جدعان عن أنس أن النبي صلى الله عليه وسلم قال أنا أول من يأخذ بحلقة باب الجنة فأقعقعها قال أنس كأني أنظر إلى يد رسول الله صلى الله عليه وسلم يحركها وصف لنا سفيان كذا وجمع أبو عبد الله أصابعه وحركها قال وقال له ثابت مسست يد رسول الله صلى الله عليه وسلم بيدك قال نعم قال فأعطنيها أقبلها

Twabwiwe [Muhammad bin 'Abbad] yatubwiye [Sufyan Ibn 'Uyainah] bivuye kuri [Ibn Jud'aan] bivuye kuri [Anas] ko Intumwa sallallaahu alaihi wasallam yavuze ati: Kuva kuri Jabir bin Abdillah ko intumwa sallallaahu alaihi wasallam yavuze ati: Ninjye wa mbere nafashe umugozi w'irembo ry'ijuru maze ndawimura. Anas aravuga ati; Ni nk'aho nabonye ukuboko kwa Rasulullah sallallaahu alaihi wasallam kukwimura, na Sufyan avuga inkuru, na Abu Abdullah amufata ukuboko arakwimura, nk'uko inkuru ibivuga; Thabit aramubaza ati: Ufata ukuboko kw'Intumwa sallallaahu alaihi wasallam n'ukuboko kwawe? Arasubiza ati; Ndetse yampaye ukuboko kwe ngo nsome.

Hadithi

Imam Darimi : 51

أخبرنا أحمد بن عبد الله حدثنا حسين بن علي عن زائدة عن المختار بن فلفل عن أنس قال قال رسول الله صلى الله عليه وسلم أنا أول شافع في الجنة

Yatubwiye [Ahmad bin Abdullah] yatubwiye [Husain bin Ali] yabikuye kuri [Zaidah] yabikuye kuri [Al Mukhtar bin Fulful] yabikuye kuri [Anas] yagize ati; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yaravuze ati: 'Ndi umuntu wa mbere mu ijuru wo gusaba.'

Hadithi

Imam Darimi : 52

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يَزِيدُ هُوَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْهَادِ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي لَأَوَّلُ النَّاسِ تَنْشَقُّ الْأَرْضُ عَنْ جُمْجُمَتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَأُعْطَى لِوَاءَ الْحَمْدِ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا أَوَّلُ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَآتِي بَابَ الْجَنَّةِ فَآخُذُ بِحَلْقَتِهَا فَيَقُولُونَ مَنْ هَذَا فَأَقُولُ أَنَا مُحَمَّدٌ فَيَفْتَحُونَ لِي فَأَدْخُلُ فَأَجِدُ الْجَبَّارَ مُسْتَقْبِلِي فَأَسْجُدُ لَهُ فَيَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَتَكَلَّمْ يُسْمَعْ مِنْكَ وَقُلْ يُقْبَلْ مِنْكَ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَقُولُ أُمَّتِي أُمَّتِي يَا رَبِّ فَيَقُولُ اذْهَبْ إِلَى أُمَّتِكَ فَمَنْ وَجَدْتَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ شَعِيرٍ مِنْ الْإِيمَانِ فَأَدْخِلْهُ الْجَنَّةَ فَأَذْهَبُ فَمَنْ وَجَدْتُ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَلِكَ أَدْخَلْتُهُمْ الْجَنَّةَ فَأَجِدُ الْجَبَّارَ مُسْتَقْبِلِي فَأَسْجُدُ لَهُ فَيَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَتَكَلَّمْ يُسْمَعْ مِنْكَ وَقُلْ يُقْبَلْ مِنْكَ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَقُولُ أُمَّتِي أُمَّتِي يَا رَبِّ فَيَقُولُ اذْهَبْ إِلَى أُمَّتِكَ فَمَنْ وَجَدْتَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ الْإِيمَانِ فَأَدْخِلْهُ الْجَنَّةَ فَأَذْهَبُ فَمَنْ وَجَدْتُ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَلِكَ أَدْخَلْتُهُمْ الْجَنَّةَ وَفُرِغَ مِنْ حِسَابِ النَّاسِ وَأُدْخِلَ مَنْ بَقِيَ مِنْ أُمَّتِي فِي النَّارِ مَعَ أَهْلِ النَّارِ فَيَقُولُ أَهْلُ النَّارِ مَا أَغْنَى عَنْكُمْ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُونَ بِهِ شَيْئًا فَيَقُولُ الْجَبَّارُ فَبِعِزَّتِي لَأَعْتِقَنَّهُمْ مِنْ النَّارِ فَيُرْسِلُ إِلَيْهِمْ فَيَخْرُجُونَ مِنْ النَّارِ وَقَدْ امْتُحِشُوا فَيُدْخَلُونَ فِي نَهَرِ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ فِيهِ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي غُثَاءِ السَّيْلِ وَيُكْتَبُ بَيْنَ أَعْيُنِهِمْ هَؤُلَاءِ عُتَقَاءُ اللَّهِ فَيُذْهَبُ بِهِمْ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ فَيَقُولُ لَهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ هَؤُلَاءِ الْجَهَنَّمِيُّونَ فَيَقُولُ الْجَبَّارُ بَلْ هَؤُلَاءِ عُتَقَاءُ الْجَبَّارِ

Yatubwiye [Abdullah bin Salih] yatubwiye [Al Laits] yambwiye [Yazid Ibnu Abdullah bin Al Had] yavuye kuri [`Amr bin Abu `Amr] yavuye kuri [Anas bin Malik] Radliyallahu'anhu yaravuze; Numvise Intumwa y'Imana sallallahu alaihi wasallam iti: 'Mu by'ukuri, ndi umuntu wa mbere isi izasaduka kubera icyubahiro cyanjye ku munsi w'urubanza - nyuma - kandi nta kwishyira hejuru kuzabaho, ndi umuntu wa mbere winjiye mu ijuru ku munsi w'imperuka kandi nta kwishyira hejuru kuzabaho, kandi nzanegera umuryango w'ijuru mfate umugozi, bo - abarinzi b'ijuru - barabaza bati uyu muntu ni nde? Narasubije nti: Ndi Muhammad hanyuma barakingurira, hanyuma ninjira nsanga Nyirububasha imbere yanjye ndamupfukamira. Hanyuma aravuga ati: Zamura umutwe wawe, yewe Muhammad, uvuge maze amagambo yawe azumvwa, saba kandi ubusabe bwawe buzahabwa, saba kandi uzashobora gusaba. Nuko ndazamura umutwe ndavuga nti: Ubwoko bwanjye, ubwoko bwanjye Nyagasani. Yaravuze ati: 'Genda mu bwoko bwawe kandi uwo wese uzabona mu mutima we afite ukwizera kungana n'akabuto k'ingano, nzamwemerera kujya mu ijuru. Hanyuma nagiye kandi uwo nahuye wese afite umutima ungana n'imbuto, ndamushyira mu ijuru. Hanyuma nasanze Nyirububasha imbere yanjye, ndamupfukamira. Yaravuze iti: 'Zamura umutwe wawe uvuge kandi amagambo yawe azumvirwa kandi uyavuge kandi azumvirwa kandi azumvirwe kandi uzashobora kugisha inama. Nuko ndazamura umutwe ndabwira ubwoko bwanjye nti: 'Nyagasani,' hanyuma aravuga ati: 'Genda mu bwoko bwawe, uwo wese uzabona mu mitima yabo ukwizera kungana n'akabuto k'ingano, hanyuma umureke ajye mu ijuru, hanyuma nagiye kandi uwo nasanze mu mitima yabo kwizera kungana n'akabuto, ndamushyira mu ijuru.' Nyuma yo kubara ibikorwa by'abantu bose, kandi abasigaye mu bwoko bwanjye bajugunywe mu muriro hamwe n'abatuye mu muriro, abatuye mu muriro barabivuze bati: 'Ubwo Imana yantumye, Imana yanjye yantumye.' Ntacyo bimaze kubamarira kuba mwari musenga Allah Subhanahu wa Ta'ala kandi nta kintu na kimwe mwamuhuzaga nacyo. Nuko Imana Ishoborabyose iravuga iti: Ku bw'icyubahiro cyanjye, nzabakura mu muriro wa Jahanamu. Hanyuma bayohererezwaga bavanwa mu Jahanamu bakaranze, hanyuma bashyirwa mu ruzi rw'ubugingo, hanyuma bakura nk'imbuto ikura mu ifuro ritemba, kandi byanditswe ku gahanga kabo; ni abantu babohowe na Allah Subhanahu wa Ta'ala. Hanyuma barayoborwa bashyirwa mu ijuru. Nuko abatuye ijuru barababwira bati: 'Aba ni abatuye mu Jahanamu'. Nuko Imana Ishoborabyose iravuga iti: 'Oya, ni abantu babohowe na Nyirububasha.'

Hadithi

Imam Darimi : 53

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ عَنْ يُونُسَ بْنِ مَيْسَرَةَ عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلَانِيِّ عَنْ ابْنِ غَنْمٍ قَالَ نَزَلَ جِبْرِيلُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَشَقَّ بَطْنَهُ ثُمَّ قَالَ جِبْرِيلُ قَلْبٌ وَكِيعٌ فِيهِ أُذُنَانِ سَمِيعَتَانِ وَعَيْنَانِ بَصِيرَتَانِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ الْمُقَفِّي الْحَاشِرُ خُلُقُكَ قَيِّمٌ وَلِسَانُكَ صَادِقٌ وَنَفْسُكَ مُطْمَئِنَّةٌ قَالَ أَبُو مُحَمَّد وَكِيعٌ يَعْنِي شَدِيدًا

Yatubwiye [Abdullah bin Salih] yambwiye [Mu`awiyah] yabikuye kuri [Yunus bin Maisarah] yavuye kuri [Abu Idris Al Khaulani] yavuye kuri [Ibn Ghanm] yaravuze ati; Intashyo za Jibril Alaihi zimanutse ku Ntumwa ya Allah zimuca inda, hanyuma Jibril aravuga ati 'Umutima ukomeye urimo amatwi abiri ashobora kumva n'amaso abiri ashobora kubona, Muhammad sallallaahu 'alaihi wasallam. Rasulullah Al Muqaffa - nyir'icyubahiro - na Al Hasyir - umukusanya -, imico yawe ni myiza, ururimi rwawe rushobora kwizerwa kandi roho yawe ituje. Abu Muhammad yavuze ko igisobanuro cy'ijambo waki' ari imbaraga.

Hadithi

Imam Darimi : 54

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ رُوَيْمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ قَيْسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ أَدْرَكَ بِيَ الْأَجَلَ الْمَرْحُومَ وَاخْتَصَرَ لِيَ اخْتِصَارًا فَنَحْنُ الْآخِرُونَ وَنَحْنُ السَّابِقُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَإِنِّي قَائِلٌ قَوْلًا غَيْرَ فَخْرٍ إِبْرَاهِيمُ خَلِيلُ اللَّهِ وَمُوسَى صَفِيُّ اللَّهِ وَأَنَا حَبِيبُ اللَّهِ وَمَعِي لِوَاءُ الْحَمْدِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَعَدَنِي فِي أُمَّتِي وَأَجَارَهُمْ مِنْ ثَلَاثٍ لَا يَعُمُّهُمْ بِسَنَةٍ وَلَا يَسْتَأْصِلُهُمْ عَدُوٌّ وَلَا يَجْمَعُهُمْ عَلَى ضَلَالَةٍ

Twabwiwe [Abdullah bin Salih] ko yambwiye [Mu`awiyah] ko yavuye kuri ['Urwah bin Ruwaim] ko yavuye kuri [Amr bin Qais], Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yaravuze ati: 'Allah Subhanahu wa Ta'ala yambwiye iherezo ry'urupfu rwanjye rw'imbabazi kandi yagabanyije ubuzima bwanjye.' Rero turi abantu ba nyuma ariko turi ababanjirije ku munsi w'urubanza. Nzavuga ijambo mbabarira, ibi si ubwibone, Ibrahim ni inshuti magara ya Allah Subhanahu wa Ta'ala -khalilullah-, Musa ni amahitamo ya Allah Subhanahu wa Ta'ala kandi ndi umukunzi wa Allah Subhanahu wa Ta'ala kandi hamwe nanjye ni ibendera ry'ishimwe ku munsi w'urubanza. Mu by'ukuri, Allah Subhanahu wa Ta'ala yasezeranyije abantu banjye kandi abarinda ibintu bitatu; nta nzara iteye ubwoba izabageraho, ntibazatatanywa n'umwanzi kandi ntibazateranywa mu buyobe.

Hadithi

Imam Darimi : 55

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُبَارَكِ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا أَرْطَاةُ بْنُ الْمُنْذِرِ عَنْ ضَمْرَةَ بْنِ حَبِيبٍ قَالَ سَمِعْتُ مَسْلَمَةَ السَّكُونِيَّ وَقَالَ غَيْرُ مُحَمَّدٍ سَلَمَةَ السَّكُونِيَّ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ قَالَ قَائِلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ أُتِيتَ بِطَعَامٍ مِنْ السَّمَاءِ قَالَ نَعَمْ أُتِيتُ بِطَعَامٍ قَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ هَلْ كَانَ فِيهِ مِنْ فَضْلٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَمَا فُعِلَ بِهِ قَالِ رُفِعَ إِلَى السَّمَاءِ وَقَدْ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنِّي غَيْرُ لَابِثٍ فِيكُمْ إِلَّا قَلِيلًا ثُمَّ تَلْبَثُونَ حَتَّى تَقُولُوا مَتَى مَتَى ثُمَّ تَأْتُونِي أَفْنَادًا يُفْنِي بَعْضُكُمْ بَعْضًا بَيْنَ يَدَيْ السَّاعَةِ مُوتَانٌ شَدِيدٌ وَبَعْدَهُ سَنَوَاتُ الزَّلَازِلِ

Yatubwiye [Muhammad bin Al Mubarak] yatubwiye [Mu'awiyah bin Yahya] yatubwiye [Arthah bin Al Mundzir] kuri [Dlamrah bin Habib] yaravuze ati numvise Maslamah As Sakuni - dukurikije ibyo undi utari Muhammad yavuze - [Salamah As Sakuni] yaravuze ati; Ubwo twari kumwe na Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, umuntu ahita avuga ati: 'Yewe Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, wahawe ibiryo biturutse mu ijuru?' Yasubije ati: 'Yego, nahawe ibiryo.' Yongera kubaza ati: 'Yewe Intumwa ya Allah Subhanahu wa Ta'ala, hari ibiryo bisigaye?' Yasubije ati: 'Yego.' Yongera kubaza ati: 'Ni iki cyamukorewe?' Yasubije ati: 'Byajyanywe mu ijuru, kandi nahishuriwe ko ntazarambana namwe igihe kirekire, hanyuma muzakomeza kubaho kugeza igihe muzavuga muti: 'Igihe runaka?' Hanyuma mwaje munsanga mu matsinda murimburana, mbere y’uko isi irangira hazabaho impfu ziteye ubwoba, hanyuma hakaza imyaka yuzuye imitingito.

Hadithi

Imam Darimi : 56

أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِي الْعَلَاءِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيَ بِقَصْعَةٍ مِنْ ثَرِيدٍ فَوُضِعَتْ بَيْنَ يَدَيْ الْقَوْمِ فَتَعَاقَبُوهَا إِلَى الظُّهْرِ مِنْ غُدْوَةٍ يَقُومُ قَوْمٌ وَيَجْلِسُ آخَرُونَ فَقَالَ رَجُلٌ لِسَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ أَمَا كَانَتْ تُمَدُّ فَقَالَ سَمُرَةُ مِنْ أَيِّ شَيْءٍ تَعْجَبُ مَا كَانَتْ تُمَدُّ إِلَّا مِنْ هَا هُنَا وَأَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى السَّمَاءِ

[Uthman bin Muhammad] yatumenyesheje ko [Yazid bin Harun] yatumenyesheje ko [Sulaiman At Taimi] yatumenyesheje kuva kuri [Abu Al 'Ala`] kuva kuri [Samurah bin Jundud] ko Intumwa ya Allah shallallahu 'alaihi wasallam yahawe isahani nini irimo igikoma cy'inyama, hanyuma isahani ishyirwa hagati y'abantu, nuko basimburana basenga iswala ya Dhuhr ku ifunguro rya saa sita, bamwe bahagaze abandi bicaye. Maze umuntu abwira Samurah bin Jundab ati: ese ibi biryo byaturutse aho ngaho? Samurah aramusubiza ati: 'Utunguwe n'iki? Ntabwo byazanywe aho keretse aho ngaho,' mu gihe yagaragazaga ukuboko kwe mu kirere.

Hadithi

Imam Darimi : 57

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ سَوَّارٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي لَيْلَةٍ إِضْحِيَانَ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ حَمْرَاءُ فَجَعَلْتُ أَنْظُرُ إِلَيْهِ وَإِلَى الْقَمَرِ قَالَ فَلَهُوَ كَانَ أَحْسَنَ فِي عَيْنِي مِنْ الْقَمَرِ

Yatubwiye [Muhammad bin Sa'id] yatubwiye [Abdur Rahman bin Muhammad] yabikuye kuri [Ash 'ats bin Shawwar] yabikuye kuri [Abu Ishaq] yabikuye kuri [Jabir bin Samurah] yaravuze ati; Nabonye Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam mu ijoro ryuzuye ry'ukwezi kandi yari yambaye imyenda itukura, hanyuma -namurebye- ndeba ukwezi.

Hadithi

Imam Darimi : 58

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ الزُّهْرِيُّ حَدَّثَنِي إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ابْنُ أَخِي مُوسَى عَنْ عَمِّهِ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَجَ الثَّنِيَّتَيْنِ إِذَا تَكَلَّمَ رُئِيَ كَالنُّورِ يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ ثَنَايَاهُ

Yatubwiye [Ibrahim bin Al Mundzir] yatubwiye [Abdul Aziz bin Abu Thabit Az Zuhri] yambwiye [Ismail bin Ibrahim] - umuhungu wa murumuna wanjye, Musa - bivuye kuri Nyirarume [Musa bin 'Uqbah] bivuye kuri [Kuraib] bivuye kuri [Ibn Abbas] Radliyallahu'anhu yaravuze ati; Intumwa sallallahu alaihi wasallam yari ifite incisors zirekuye, iyo yavugaga byasaga n'aho hari urumuri rwavaga hagati y'incisors ze ebyiri.

Hadithi

Imam Darimi : 59

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا مِسْعَرٌ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَنْجَدَ وَلَا أَجْوَدَ وَلَا أَشْجَعَ وَلَا أَضْوَأَ وَأَوْضَأَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Yatubwiye [Mahmud bin Ghailan] yatubwiye [Yazid bin Harun] yatubwiye [Mis'ar] bivuye kuri [Abdul Malik bin 'Umair] yaravuze; [Ibn Umar] yaravuze ati; Sinigeze mbona umuntu wihuta mu kurwana, usukuye, w'intwari, kandi w'umuhanga kurusha Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam.

Hadithi

Imam Darimi : 60

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ الْحِزَامِيُّ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ قُلْتُ لِلرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ بْنِ عَفْرَاءَ صِفِي لَنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا بُنَيَّ لَوْ رَأَيْتَهُ رَأَيْتَ الشَّمْسَ طَالِعَةً

Yatubwiye [Ibrahim bin Al Mundzir Al Hizami] yatubwiye [Ubaidullah bin Musa] yatubwiye [Usamah bin Zaid] kuva kuri [Abu 'Ubaidah bin Muhammad bin 'Ammar bin Yasir] yaravuze ati; Nabwiye [Ar Rubai' bint Mu'awwidz bin 'Afra`] ati: Ndakwinginze, unsobanurire, -uburyo- Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, hanyuma aravuga ati: Yewe mwana wanjye, iyo umubona, byaba bimeze nk'aho wabonye izuba rirasa.