Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Darimi (الامام الدارمي) - 3469 Hadith

Hadith

Imam Darimi : 41

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ أَبِي طَلْحَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُومُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَيُسْنِدُ ظَهْرَهُ إِلَى جِذْعٍ مَنْصُوبٍ فِي الْمَسْجِدِ فَيَخْطُبُ النَّاسَ فَجَاءَهُ رُومِيٌّ فَقَالَ أَلَا أَصْنَعُ لَكَ شَيْئًا تَقْعُدُ عَلَيْهِ وَكَأَنَّكَ قَائِمٌ فَصَنَعَ لَهُ مِنْبَرًا لَهُ دَرَجَتَانِ وَيَقْعُدُ عَلَى الثَّالِثَةِ فَلَمَّا قَعَدَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى ذَلِكَ الْمِنْبَرِ خَارَ الْجِذْعُ كَخُوَارِ الثَّوْرِ حَتَّى ارْتَجَّ الْمَسْجِدُ حُزْنًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَزَلَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمِنْبَرِ فَالْتَزَمَهُ وَهُوَ يَخُورُ فَلَمَّا الْتَزَمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَكَنَ ثُمَّ قَالَ أَمَا وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ لَمْ أَلْتَزِمْهُ لَمَا زَالَ هَكَذَا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ حُزْنًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدُفِنَ

Haa anndini en Muhammadu bin Ahmadu bin Abuu Khalaf anndini en Umar bin Yunus anndini en Ikrima bin Ammar anndini en Ishaq bin Abuu Talha anndini en Anas bin Malik wonde Annabi صَلَّى اللَّهُ علَليْداه -waajii- e tuugnaade e lekki coktirki e juulirde, o waajii -yimɓe. Ndeen gorko gooto arii Rome, o wiyi; -Mbele mi waɗana ma nokku ɗo mbaawɗaa jooɗaade, nji’aa aɗa darii? Nii woni gorko oo waɗiri mo plateau ina waɗi paɗe ɗiɗi, o jooɗii e tolno tataɓo. Nde Annabi صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ, jooɗii e dow minbar, ƴiyal lekki kii - ko adii - ina ŋoŋɗi no nagge ŋoŋɗi haa juulirde ndee fof woni e ŋoŋɗi, sabu ina metti nde Rasulullah woppi mo. Ndeen Rasulullah jippiima. Allah SWT, gila e minbar o ɓadtii mo o hucciti e makko tawi lekki kii ina ŋoŋɗi haa jooni. Nde o jokki e huɓɓude mo o deƴƴi. Ndeen o wii; E dow mo ruuhu am woni e juuɗe mum, so mi huɓɓaani mo o jokkat nii haa ñalnde darnga, sabu miɗo mettini e accude nelaaɗo Alla صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ, . Ko ɗoon joom suudu Alla Alla صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ, yamiri yoo wirnee, ɗum wacfaa.

Hadith

Imam Darimi : 42

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ أَبَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُحَارِبِيُّ عَنْ عَبْدِ الْوَاحِدِ بْنِ أَيْمَنَ الْمَكِّيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قُلْتُ لِجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ حَدِّثْنِي بِحَدِيثٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتَهُ مِنْهُ أَرْوِيهِ عَنْكَ فَقَالَ جَابِرٌ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ نَحْفُرُهُ فَلَبِثْنَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ لَا نَطْعَمُ طَعَامًا وَلَا نَقْدِرُ عَلَيْهِ فَعَرَضَتْ فِي الْخَنْدَقِ كُدْيَةٌ فَجِئْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذِهِ كُدْيَةٌ قَدْ عَرَضَتْ فِي الْخَنْدَقِ فَرَشَشْنَا عَلَيْهَا الْمَاءَ فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَطْنُهُ مَعْصُوبٌ بِحَجَرٍ فَأَخَذَ الْمِعْوَلَ أَوْ الْمِسْحَاةَ ثُمَّ سَمَّى ثَلَاثًا ثُمَّ ضَرَبَ فَعَادَتْ كَثِيبًا أَهْيَلَ فَلَمَّا رَأَيْتُ ذَلِكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ايْذَنْ لِي قَالَ فَأَذِنَ لِي فَجِئْتُ امْرَأَتِي فَقُلْتُ ثَكِلَتْكِ أُمُّكِ فَقُلْتُ قَدْ رَأَيْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا لَا صَبْرَ لِي عَلَيْهِ فَهَلْ عِنْدَكِ مِنْ شَيْءٍ فَقَالَتْ عِنْدِي صَاعٌ مِنْ شَعِيرٍ وَعَنَاقٌ قَالَ فَطَحَنَّا الشَّعِيرَ وَذَبَحْنَا الْعَنَاقَ وَسَلَخْتُهَا وَجَعَلْتُهَا فِي الْبُرْمَةِ وَعَجَنْتُ الشَّعِيرَ ثُمَّ رَجَعْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَبِثْتُ سَاعَةً ثُمَّ اسْتَأْذَنْتُهُ الثَّانِيَةَ فَأَذِنَ لِي فَجِئْتُ فَإِذَا الْعَجِينُ قَدْ أَمْكَنَ فَأَمَرْتُهَا بِالْخَبْزِ وَجَعَلْتُ الْقِدْرَ عَلَى الْأَثَاثِي قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّمَا هِيَ الْأَثَافِيُّ وَلَكِنْ هَكَذَا قَالَ ثُمَّ جِئْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ إِنَّ عِنْدَنَا طُعَيِّمًا لَنَا فَإِنْ رَأَيْتَ أَنْ تَقُومَ مَعِي أَنْتَ وَرَجُلٌ أَوْ رَجُلَانِ مَعَكَ فَقَالَ وَكَمْ هُوَ قُلْتُ صَاعٌ مِنْ شَعِيرٍ وَعَنَاقٌ فَقَالَ ارْجِعْ إِلَى أَهْلِكَ وَقُلْ لَهَا لَا تَنْزِعْ الْقِدْرَ مِنْ الْأَثَافِيِّ وَلَا تُخْرِجْ الْخُبْزَ مِنْ التَّنُّورِ حَتَّى آتِيَ ثُمَّ قَالَ لِلنَّاسِ قُومُوا إِلَى بَيْتِ جَابِرٍ قَالَ فَاسْتَحْيَيْتُ حَيَاءً لَا يَعْلَمُهُ إِلَّا اللَّهُ فَقُلْتُ لِامْرَأَتِي ثَكِلَتْكِ أُمُّكِ قَدْ جَاءَكِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَصْحَابِهِ أَجْمَعِينَ فَقَالَتْ أَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلَكَ كَمْ الطَّعَامُ فَقُلْتُ نَعَمْ فَقَالَتْ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَدْ أَخْبَرْتَهُ بِمَا كَانَ عِنْدَنَا قَالَ فَذَهَبَ عَنِّي بَعْضُ مَا كُنْتُ أَجِدُ وَقُلْتُ لَقَدْ صَدَقْتِ فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَخَلَ ثُمَّ قَالَ لِأَصْحَابِهِ لَا تَضَاغَطُوا ثُمَّ بَرَّكَ عَلَى التَّنُّورِ وَعَلَى الْبُرْمَةِ قَالَ فَجَعَلْنَا نَأْخُذُ مِنْ التَّنُّورِ الْخُبْزَ وَنَأْخُذُ اللَّحْمَ مِنْ الْبُرْمَةِ فَنُثَرِّدُ وَنَغْرِفُ لَهُمْ وَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَجْلِسْ عَلَى الصَّحْفَةِ سَبْعَةٌ أَوْ ثَمَانِيَةٌ فَإِذَا أَكَلُوا كَشَفْنَا عَنْ التَّنُّورِ وَكَشَفْنَا عَنْ الْبُرْمَةِ فَإِذَا هُمَا أَمْلَأُ مَا كَانَا فَلَمْ نَزَلْ نَفْعَلُ ذَلِكَ كُلَّمَا فَتَحْنَا التَّنُّورَ وَكَشَفْنَا عَنْ الْبُرْمَةِ وَجَدْنَاهُمَا أَمْلَأَ مَا كَانَا حَتَّى شَبِعَ الْمُسْلِمُونَ كُلُّهُمْ وَبَقِيَ طَائِفَةٌ مِنْ الطَّعَامِ فَقَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ النَّاسَ قَدْ أَصَابَتْهُمْ مَخْمَصَةٌ فَكُلُوا وَأَطْعِمُوا فَلَمْ نَزَلْ يَوْمَنَا ذَلِكَ نَأْكُلُ وَنُطْعِمُ قَالَ وَأَخْبَرَنِي أَنَّهُمْ كَانُوا ثَمَانَ مِائَةٍ أَوْ قَالَ ثَلَاثَ مِائَةٍ قَالَ أَيْمَنُ لَا أَدْرِي أَيُّهُمَا قَالَ

Haali en [Abdullaah ɓii Umar ɓii Abaan] haalii en [Abdu Rahmaani ɓi Muhammadu Al Muharibi] gila e [Abdu Wahid ɓii Aiman ​​Al Makki] gila e [baaba mum] o wiyi; mbiy-mi Jabir ɓin Abdullaah Radliyallahu’anhu: o wiyi ; Haaldu am hadiis ummoraade e Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam mo nan-ɗaa e makko, mo mbaaw-mi haalde e maa. Jabir wiyi; Ko adii ɗuum, min ngondi ko e wolde Khandaq min ngonnoo ko e ɓuuɓnude ɓulli. Balɗe tati min ñaamaani, min mbaawaano heɓde nguura. Ndeen e nder ŋoral mi tawii heen leydi tiiɗndi, ko ɗuum waɗi mi yahi to Rasulullah sallallaahu aleyhi wasallam. mbi’mi; 'Yaa Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, ndee leydi tiiɗndi haɗii ɓuuɓnude ndee ɗoo ɓuuɓri, hay so tawii en mberlii ndiyam e dow mayre'. Ndeen Nelaaɗo (JKM) darii reedu mum ina haɓɓaa e haayre, ndeen o ƴetti feggere, o janngi Bismillah laabi tati. O fiyi ɗum, o wayli ɗum, o waɗi ɗum ɓuuɓri softundi. Nde njiy-mi ngonka resulullah (JKM) hono noon, mbiy-mi mo; 'Yaa Nelaaɗo Alla, yoo mi yah galle seeɗa, caggal ɗuum o jaɓi mi -yo mi yah galle seeɗa-. ' Ndeen mi arii to debbo am, mbiimi; 'Ngonka kaa ina tiiɗi no feewi'. Mi wi'i debbo am; 'Mi seediima ngonka Rasulullah (JKM) ka addani mi waasde jogaade ɗum e nder, aɗa jogii ko ñaamataa? O jaabii; 'Won, tan sha' gooto e mburu coarse e ɓiɗɗo ngaari debbo. ' Jabir wi'i: 'Ndeen min 6uuccii 6uu6ol ngol haa ngol fotnoo 6uu6nude ​​min mbari 6icfcfo gorko, min 6uuccii ngol min mbacfi ngol e nder lowre. Mi jokki e ɓuuɓnude mburu oo caggal ɗuum mi arti e Nelaaɗo sallallaahu alayihi wasallam mi deƴƴi seeɗa. Ndeen mi naamndiima yamiroore kadi ngam hootde galle am laabi ɗiɗi. O rokki mi yamiroore, ko ɗuum waɗi nde njokkondir mi e debbo am ndee, tawi ko mburu alkamaari oo ina heddii, ko ɗuum waɗi mi yamiri debbo am yo waɗ mburu, mi fawi pot oo e dow haayre deftere ndee. Abdurrahmaan wi’i; maanaa oo woni ko dow ŋoral/kuural. Ndeen Jabir wiyi; ko ndeen njokkondir-mi e Nelaaɗo (salllaahu) aleyhi wasallam. kadi, ndeen mbiy-mi mo: “Miin mi heewaani nguura, oh so a yiɗii aan nelaaɗo Alla aɗa waawi arde galle am e neɗɗo gooto walla ɗiɗo tan. ' O naamndii: 'Hol ko woni nguura?' Mi jaabiima; 'Bere alkamaare wootere tan e ngaari 6icfcfo. ' Ndeen Nulaaɗo wi’i: 'Ko nii tan, yah galle maa to galle maa, mbi’aa mo hoto o ƴettu mburu oo e nder suudu, hoto o ittu mburu oo e tostaare ndee haa mi ara. ' Ndeen o wi'i wonndii6e makko: 'En njehen to saare Jabir'. ' Jabir wi'i: 'Micfii semteende mawnde no feewi, nde hay gooto anndaa so wonaa Alla. '- -sabu annabi noddi sehilaaɓe mum, hay so tawii noon keewal nguura ngal wonaa noon- --- mbiy-mi debbo am: 'Wow... caɗeele ɗee ina ɓeydoo saɗtude... Nelaaɗo Alla arii e sehilaaɓe mum fof. ' Debbo am wi'i: 'Mbele Nulaaɗo naamndiima ma ko adii fof no foti nguura min njogii?'. Mi jaabiima ‘Eey, mi faamnii’! ndeen debbo am wiyi: ‘Alla e Nelaaɗo mum ɓuri anndude, ko laaɓi tan ko aɗa habri mo no min njogiiri nguura’. Jabir wiyi; 'Konngol debbo am ngol, 6eydii mi dee6nude ​​e kala ko 6eydi mi e 6ernde am. ' Ndeen mbi’mi mo: 'A haali goonga. ' Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wasallam ndeen arii naati, ndeen wiyi sehilaaɓe mum 'Reentoɗee, woto on njuumtu! ' Ndeen Rasulullah (JKM) barkinii tostaajo oo e pot oo. Jabir wi’i: “Ndeen min ƴettii mburu e gril e kosam ummoraade e pot, caggal ɗuum min njuppa min njuppa ɗum e maɓɓe. ' Ndeen Nelaaɗo (JKM) wiyi 'yo yimɓe njeeɗiɗo walla jeetati gooto fof jooɗo e dow taasa gooto.' Nde ɓe ñaami ɗum, min udditi kadi feggere ndee e dow ŋoral e dow ŋoral, min tawi ɗiɗo fof ina keewi no adii nii. Kadi ngool ngonka ina jokki haa juulɓe fof kebbini, ko feccere nguura tan heddii. Nii woni Nelaaɗo Alla (JKM) wiyi en : « goonga yimɓe fof ina keewi, jooni ñaamee, aan e ɓesngu maa ! ' Ko cfuum wacfi, oon ñalawma min ñaami mburu e kosam laabi keewcfi. Jabir wiyi; 'Mi wi’aama, limngal sehilaa6e nyaam6e to galle Jabir ina tolnoo e teemedde jeetati walla teemedde tati. ' Aiman ​​wi'i: Mi anndaa hol ko woni goonga e cfii cfii.

Hadith

Imam Darimi : 43

أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ عَدِيٍّ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ هُوَ ابْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ أَمَرَ أَبُو طَلْحَةَ أُمَّ سُلَيْمٍ أَنْ تَجْعَلَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَعَامًا يَأْكُلُ مِنْهُ قَالَ ثُمَّ بَعَثَنِي أَبُو طَلْحَةَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ بَعَثَنِي إِلَيْكَ أَبُو طَلْحَةَ فَقَالَ لِلْقَوْمِ قُومُوا فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ الْقَوْمُ مَعَهُ فَقَالَ أَبُو طَلْحَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا صَنَعْتُ طَعَامًا لِنَفْسِكَ خَاصَّةً فَقَالَ لَا عَلَيْكَ انْطَلِقْ قَالَ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ الْقَوْمُ قَالَ فَجِيءَ بِالطَّعَامِ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ وَسَمَّى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ائْذَنْ لِعَشَرَةٍ قَالَ فَأَذِنَ لَهُمْ فَقَالَ كُلُوا بِاسْمِ اللَّهِ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا ثُمَّ قَامُوا ثُمَّ وَضَعَ يَدَهُ كَمَا صَنَعَ فِي الْمَرَّةِ الْأُولَى وَسَمَّى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ائْذَنْ لِعَشَرَةٍ فَأَذِنَ لَهُمْ فَقَالَ كُلُوا بِاسْمِ اللَّهِ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا ثُمَّ قَامُوا حَتَّى فَعَلَ ذَلِكَ بِثَمَانِينَ رَجُلًا قَالَ وَأَكَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَهْلُ الْبَيْتِ وَتَرَكُوا سُؤْرًا

Haali en [Zakariya bin Aadi] haali en [Ubaydullaah Ibnu Amri] gila e [Abdul Maalik bin Umair] gila e [Abdur Rahmaan bin Abuu Layla] gila e [Anas bin Maalik] o wiyi; Abuu Talhaa yamiri Ummu Sileyim yoo waɗan Nelaaɗo (JKM) ñaamdu ngam o ñaama. O wiyi; ndeen Abuu Talhah nelii kam to Annabi sallallaahu aleyhi wasallam. Mi hawri e makko, ndeen mbi’mi; Abuu Talha neli kam to laamɗo, ɗum noon o wiyi; 'Eeh juul6e, njahen. ' O dilli, hono noon sehilaaɓe ɓee njahi. Haaloowo oo wiyi; ndeen ñaamde ndee addaa ndeen Nelaaɗo Alla sallallaahu ‘alaihi wasallam fawi heen juuɗe mum o ñaagii barke e ñaamde ndee o wiyi; ' Hokku cfum yim6e sappo. ' Haaloowo oo wi’i; ndeen ñaamdu nduu rokkaa ɓe. Ndeen o wiyi : “ñaamee e innde Alla Subhanahu wa Ta’ala”. Ndeen 6e ñaamii haa 6e 6eydii, ndeen 6e ngummii mbele omo waawa wacfde nih yim6e capande jeetati. Haaloowo oo wiyi; Rasulullah sallallaahu aleyhi wasallam nyaami e joom galle oo haa jooni ina heddii 6uu6ol mawngol.

Hadith

Imam Darimi : 44

أَخْبَرَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبَانُ هُوَ الْعَطَّارُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ أَنَّهُ طَبَخَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِدْرًا فَقَالَ لَهُ نَاوِلْنِي الذِّرَاعَ وَكَانَ يُعْجِبُهُ الذِّرَاعُ فَنَاوَلَهُ الذِّرَاعَ ثُمَّ قَالَ نَاوِلْنِي الذِّرَاعَ فَنَاوَلَهُ ذِرَاعًا ثُمَّ قَالَ نَاوِلْنِي الذِّرَاعَ فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَكَمْ لِلشَّاةِ مِنْ ذِرَاعٍ فَقَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ أَنْ لَوْ سَكَتَّ لَأُعْطِيتُ أَذْرُعًا مَا دَعَوْتُ بِهِ

Haa anndini en [Juulɗo bin Ibraahiima] haali en [Abaan Al Athar] haali en [Qatadah] diga [Syahr bin Hausyab] diga [Abuu Ubaid] o defi pot ngam Annabi sallallaahu aleyhi wasallam. Ndeen o wi’i mo: hokkam sampil oo, 6uri welde mo fof ko kosam sampil. O rokkii kadi Nelaaɗo (JKM) feccere e ulna -sampil-. Ndeen o wi'i: 'Etoo hokku am kosam ulna' o hokki mo kosam ulna. ' ndeen o wi’i kadi: ‘Hokku am kosam 6aleeri’, ko noon mbi’mi; 'Yaa Annabi Allah Subhanahu wa Ta'ala - goonga - no foti cuuɗi ngaari woodi?' O jaabii: “E dow oon mo ngon-mi e juuɗe mum, so a deƴƴii, aɗa waawi rokkude mi kosam ulna ɗam naamni-mi ɗam. '

Hadith

Imam Darimi : 45

أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ نُبَيْحٍ الْعَنَزِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمُشْرِكِينَ لِيُقَاتِلَهُمْ فَقَالَ أَبِي عَبْدُ اللَّهِ يَا جَابِرُ لَا عَلَيْكَ أَنْ تَكُونَ فِي نَظَّارِي أَهْلِ الْمَدِينَةِ حَتَّى تَعْلَمَ إِلَى مَا يَصِيرُ أَمْرُنَا فَإِنِّي وَاللَّهِ لَوْلَا أَنِّي أَتْرُكُ بَنَاتٍ لِي بَعْدِي لَأَحْبَبْتُ أَنْ تُقْتَلَ بَيْنَ يَدَيَّ قَالَ فَبَيْنَمَا أَنَا فِي النَّظَّارِينَ إِذْ جَاءَتْ عَمَّتِي بِأَبِي وَخَالِي لِتَدْفِنَهُمَا فِي مَقَابِرِنَا فَلَحِقَ رَجُلٌ يُنَادِي إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَرُدُّوا الْقَتْلَى فَتَدْفِنُوهَا فِي مَضَاجِعِهَا حَيْثُ قُتِلَتْ فَرَدَدْنَاهُمَا فَدَفَنَّاهُمَا فِي مَضْجَعِهِمَا حَيْثُ قُتِلَا فَبَيْنَا أَنَا فِي خِلَافَةِ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ إِذْ جَاءَنِي رَجُلٌ فَقَالَ يَا جَابِرُ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ لَقَدْ أَثَارَ أَبَاكَ عُمَّالُ مُعَاوِيَةَ فَبَدَا فَخَرَجَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ فَانْطَلَقْتُ إِلَيْهِ فَوَجَدْتُهُ عَلَى النَّحْوِ الَّذِي دَفَنْتُهُ لَمْ يَتَغَيَّرْ إِلَّا مَا لَمْ يَدَعْ الْقَتِيلَ قَالَ فَوَارَيْتُهُ وَتَرَكَ أَبِي عَلَيْهِ دَيْنًا مِنْ التَّمْرِ فَاشْتَدَّ عَلَيَّ بَعْضُ غُرَمَائِهِ فِي التَّقَاضِي فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي أُصِيبَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا وَإِنَّهُ تَرَكَ عَلَيْهِ دَيْنًا مِنْ التَّمْرِ وَإِنَّهُ قَدْ اشْتَدَّ عَلَيَّ بَعْضُ غُرَمَائِهِ فِي الطَّلَبِ فَأُحِبُّ أَنْ تُعِينَنِي عَلَيْهِ لَعَلَّهُ أَنْ يُنْظِرَنِي طَائِفَةً مِنْ تَمْرِهِ إِلَى هَذَا الصِّرَامِ الْمُقْبِلِ قَالَ نَعَمْ آتِيكَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ قَرِيبًا مِنْ وَسَطِ النَّهَارِ قَالَ فَجَاءَ وَمَعَهُ حَوَارِيُّوهُ قَالَ فَجَلَسُوا فِي الظِّلِّ وَسَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَأْذَنَ ثُمَّ دَخَلَ عَلَيْنَا قَالَ وَقَدْ قُلْتُ لِامْرَأَتِي إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَائِيَّ الْيَوْمَ وَسَطَ النَّهَارِ فَلَا يَرَيَنَّكِ وَلَا تُؤْذِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شَيْءٍ وَلَا تُكَلِّمِيهِ فَفَرَشَتْ فِرَاشًا وَوِسَادَةً وَوَضَعَ رَأْسَهُ فَنَامَ فَقُلْتُ لِمَوْلًى لِي اذْبَحْ هَذِهِ الْعَنَاقَ وَهِيَ دَاجِنٌ سَمِينَةٌ فَالْوَحَى وَالْعَجَلَ افْرُغْ مِنْهَا قَبْلَ أَنْ يَسْتَيْقِظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَكَ فَلَمْ نَزَلْ فِيهَا حَتَّى فَرَغْنَا مِنْهَا وَهُوَ نَائِمٌ فَقُلْتُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ يَسْتَيْقِظُ يَدْعُو بِطَهُورِهِ وَأَنَا أَخَافُ إِذَا فَرَغَ أَنْ يَقُومَ فَلَا يَفْرُغَ مِنْ طُهُورِهِ حَتَّى يُوضَعَ الْعَنَاقُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ قَالَ يَا جَابِرُ ايْتِنِي بِطَهُورٍ قَالَ نَعَمْ فَلَمْ يَفْرُغْ مِنْ وُضُوئِهِ حَتَّى وُضِعَتْ الْعَنَاقُ بَيْنَ يَدَيْهِ قَالَ فَنَظَرَ إِلَيَّ فَقَالَ كَأَنَّكَ قَدْ عَلِمْتَ حُبَّنَا اللَّحْمِ ادْعُ أَبَا بَكْرٍ ثُمَّ دَعَا حَوَارِيِّيهِ قَالَ فَجِيءَ بِالطَّعَامِ فَوُضِعَ قَالَ فَوَضَعَ يَدَهُ وَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ كُلُوا فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا وَفَضَلَ مِنْهَا لَحْمٌ كَثِيرٌ وَقَالَ وَاللَّهِ إِنَّ مَجْلِسَ بَنِي سَلَمَةَ لَيَنْظُرُونَ إِلَيْهِمْ هُوَ أَحَبُّ إِلَيْهِمْ مِنْ أَعْيُنِهِمْ مَا يَقْرَبُونَهُ مَخَافَةَ أَنْ يُؤْذُوهُ ثُمَّ قَامَ وَقَامَ أَصْحَابُهُ فَخَرَجُوا بَيْنَ يَدَيْهِ وَكَانَ يَقُولُ خَلُّوا ظَهْرِي لِلْمَلَائِكَةِ قَالَ فَاتَّبَعْتُهُمْ حَتَّى بَلَغْتُ سَقُفَّةَ الْبَابِ فَأَخْرَجَتْ امْرَأَتِي صَدْرَهَا وَكَانَتْ سَتِيرَةً فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلِّ عَلَيَّ وَعَلَى زَوْجِي قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْكِ وَعَلَى زَوْجِكِ ثُمَّ قَالَ ادْعُوا لِي فُلَانًا لِلْغَرِيمِ الَّذِي اشْتَدَّ عَلَيَّ فِي الطَّلَبِ فَقَالَ أَنْسِ جَابِرًا طَائِفَةً مِنْ دَيْنِكَ الَّذِي عَلَى أَبِيهِ إِلَى هَذَا الصِّرَامِ الْمُقْبِلِ قَالَ مَا أَنَا بِفَاعِلٍ قَالَ وَاعْتَلَّ وَقَالَ إِنَّمَا هُوَ مَالُ يَتَامَى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ جَابِرٌ قَالَ قُلْتُ أَنَا ذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كِلْ لَهُ مِنْ الْعَجْوَةِ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى سَوْفَ يُوَفِّيهِ فَرَفَعَ رَأْسَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَإِذَا الشَّمْسُ قَدْ دَلَكَتْ قَالَ الصَّلَاةُ يَا أَبَا بَكْرٍ قَالَ فَانْدَفَعُوا إِلَى الْمَسْجِدِ فَقُلْتُ لِغَرِيمِي قَرِّبْ أَوْعِيَتَكَ فَكِلْتُ لَهُ مِنْ الْعَجْوَةِ فَوَفَّاهُ اللَّهُ وَفَضَلَ لَنَا مِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَجِئْتُ أَسْعَى إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسْجِدِهِ كَأَنِّي شَرَارَةٌ فَوَجَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ صَلَّى فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ كِلْتُ لِغَرِيمِي تَمْرَهُ فَوَفَّاهُ اللَّهُ وَفَضَلَ لَنَا مِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ فَجَاءَ يُهَرْوِلُ قَالَ سَلْ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ غَرِيمِهِ وَتَمْرِهِ قَالَ مَا أَنَا بِسَائِلِهِ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ اللَّهَ سَوْفَ يُوَفِّيهِ إِذْ أَخْبَرْتَ أَنَّ اللَّهَ سَوْفَ يُوَفِّيهِ فَرَدَّدَ عَلَيْهِ وَرَدَّدَ عَلَيْهِ هَذِهِ الْكَلِمَةَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ كُلُّ ذَلِكَ يَقُولُ مَا أَنَا بِسَائِلِهِ وَكَانَ لَا يُرَاجَعُ بَعْدَ الْمَرَّةِ الثَّالِثَةِ فَقَالَ مَا فَعَلَ غَرِيمُكَ وَتَمْرُكَ قَالَ قُلْتُ وَفَّاهُ اللَّهُ وَفَضَلَ لَنَا مِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا فَرَجَعْتُ إِلَى امْرَأَتِي فَقُلْتُ أَلَمْ أَكُنْ نَهَيْتُكِ أَنْ تُكَلِّمِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِي فَقَالَتْ تَظُنُّ أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى يُورِدُ نَبِيَّهُ فِي بَيْتِي ثُمَّ يَخْرُجُ وَلَا أَسْأَلُهُ الصَّلَاةَ عَلَيَّ وَعَلَى زَوْجِي

Haali en [Abuu An Nu’maan] haali en [Abuu Awanah] gila [Al Aswad] gila [Nubaih Al ‘Anazi] gila [Jabir bin Abdullaah] Radliyallahu’anhu o wiyi; Nelaaɗo Alla sallallaahu 'leyhi wasallam yalti ngam haɓde e Musrik en. Baaba am -Abdullaah- wi’i; 'Wota yah hare, aan Jabir, a hocfcfo Madiina, golle maa ko 6eydude humpitooji e ngonka konu juul6e. Ngam anndude tigi ko woni baasal men. Ngam Alla Subhanahu wa Ta'ala, so wonaano wonde miɗo woppa ɓiɓɓe am rewɓe caggal maayde am, mi weltotono no feewi so tawiino a waraama e yeeso am - martiri e ladde hare -. Jabir wiyi; Nde ngon-mi e yimɓe ɓe golle mum en ngoni ƴeewtaade ngonka e gartugol konu nguu, ɗoon e ɗoon neene am ari e ɓalli baaba am e kaaw am mbele omo waawa wirnude ɓe ɗiɗo fof e nder yanaande galle amen. Ndeen o hawrii e neɗɗo ina wulla; 'Goonga, Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wasallam yamirii on yoo on ngartir maayɓe ɓee nokku ɗo ɓe mbaraa ɗoo, aɗa wirna ɓe e nokku ɗo ɓe mbaraa ɗoo. ' Nii woni min ngartiri ɗoon e ɗoon ɓalli baaba am e kaaw am to nokku ɗo o waraa ɗoo. Min mbari ɓe ɗo ɓe ɗiɗo fof mbaraa ɗoo tigi. Caggal mum, nde miin - Jabir - ngon-mi e kalifaandi Muawiyya bin Abuu Sufyaan Radliyallahu’anhu, ɗoon e ɗoon nulaaɗo ari e am. O wiyi; 'Eeh Jabir bin Abdullaah, mahooɓe Mu'awiyah Radliyallahu'anhu, nde ɓe ndartini yanaande ndee, ɓe tawi ɓanndu baaba maa haa ɓanndu makko yi'aa. Won e mahooɓe ɓee njaltii ko ɗuum waɗi mi dañii fartaŋŋe yiyde ɓanndu baaba am. Uhh... Uhh... Mi tawii ɓanndu baaba am ina heddii haa jooni no njiyru-mi ɗum nii, waylaaki so wonaa maandeeji neɗɗo baraaɗo oo. Haaloowo oo -Jabir- wiyi; ko noon mi suddiri ɗum. Miɗo siftora haa jooni baaba am acciino ñamaande e mbaadi date, won e yimɓe ñamlooɓe mo ndokki mi -ɗon ɗoon e ɗoon- yoɓde ɗum. Ndeen njokkondir-mi ko e Rasulullah Sallallaahu Aleyhi wasallam. Kadi mi hollitii caɗeele am fof; 'Yaa Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, goonga baaba am maayii e wolde, kadi ko goonga o acci ñamaande e mbaadi date, kadi ko goonga joom ñamaale ɗee ndokki mi -ko ɗoon e ɗoon- yoɓde ɗeen ñamaale. Mi weltoto no feewi so tawii aɗa yiɗi wallude mo, hol gannduɗo, ina waawi tawa omo jaɓa jokkude njoɓdi makko haa ndema garoowo. O wi’i: “Oy, mi rokka ma ɗum so Alla jaɓii, Subhanaahu wa Ta’ala, ɓooyaani ko kikiiɗe hannde”. ' Haaloowo -Jabir- wi'i; 'O ari ndeen e sehilaaɓe makko lolluɓe. ' Haaloowo -Jabir- wi'i; ɓe ndewi e nder suudu safrirdu nduu, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam salmini min, ɓe ñaagii yamiroore, caggal ɗuum ɓe naati galle amen. Haaloowo oo -Jabir- wiyi; 'Mi wi'i debbo am, Rasulullah 'Aleyhi wasallam yi'an am hande ɓaawo cakaare, ngam maajum taa hollu hoore ma, taa tooña Rasulullah e huunde - huunde - nden boo taa haaldu bee maako. ' Ndeen mi 6uuccii leeso, mi rokki mo 6uu6ol, ndeen o 6uuccii hoore makko, o 6uuccii. Ndeen mi njamirii maccuɗo am oo; 'Hirsu oo ngaari debbo, ko ngaari 6uu6ndi, ina heewi kosam, ina 6uu6i. Eɗen ñaagii nde peewnu-ɗaa ɗum ko adii nde Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ummitoo, kadi so o ummiima maa o naamndo ndiyam ngam laɓɓinde, tawi miɗo wondi e sunaare so o ummiima o timminii laɓɓinde tawi kosam ngaari ina woodi tawo e yeeso makko. ' Nde o ummii e ɗanngal makko, o wi’i: 'Eeh Jabir, hokku am ndiyam ngam laaɓde, mi jaabiima; 'Ee ina moƴƴi. ' Ko cfuum wacfi hade makko timminde wuddude mi fawi ñaamdu nduu ing ngaari ɓingel yeeso makko. Haaloowo oo -Jabir- wiyi; 'O ndaari mi, o wi’i; Ina wayi no aɗa anndi kosam amen ɓurɗam yiɗeede, noddu Abuu Bakar Radliyallahu'anhu. Ndeen ñaamde addee, ñaamee etee. Haaloowo oo -Jabir- wiyi; Ndeen o wiyi: mbiy innde Alla Subhanahu wa Ta’ala -Bismillaah- e ñaamde. noon ɓe ñaami haa ɓe keɓi kosam keewɗam heddii -e nder dingiral-. Haaloowo oo -Jabir- wiyi; 'Wallaahi Subhanahu wa Ta'ala, goonga dental Bani Salamah kiitii koye mum'en wonde ina yidi Annabi sallallaahu 'alaihi wasallam ko ɓuri gite mum en ɗe ɓadtiima no feewi, no feewi, sabu ɓe ngoni ko e hulde no feewi nde ɓe mbonnata mo. Ndeen o ummiima e sehilaa6e makko, ndeen 6e njalti e makko, o wi’i, mi acca ndimaagu am - gede am - e juucfe maleykaaji. ' Haaloowo -Jabir- wi'i; Ndeen mi yahdii e maɓɓe haa mi arti e alluwal sara damal, ndeen debbo am holliri hoore mum seeɗa ko adii fof ko ɓuuɓri, o wiyi; 'Yaa Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, ñaago-ɗaa miin e gorko am. ' O jaabi; 'Yoo Allah Subhanahu wa Ta'ala hokku barka mum haa an e gorko maa. ' Ndeen o wi’i: 'Etoo noddude mi ko noon - 6e 6eydii e 6icfcfo 6icfcfo 6aleejo oo ina 6eydoo 6eydude mi yo6de cfum ɗoon e ɗoon - '. Ndeen o wi’i: “Deƴƴu e Jabir Radliyallahu’anhu feccere e ñamaande nde njoɓataa baaba mum haa ndema garoowo. ' O wi'i: 'Mi waawataa dum Nelaaɗo Alla! ' O wi'i: 'Walla a usta ɗum' o wi'i: 'Ngol jawdi ko yaayaaɓe jeyi, ya Nelaaɗo Alla. ' ndeen Nulaaɗo wiyi: 'Hol to Jabir woni?' Jabir wi'i: 'Miin woni Nelaaɗo Allah' Nden Nelaaɗo wi'i: 'Teddinee ngam maako 'ajuwa date - iri date ɗe mawnata nder 'Aliyah Madiina- ngam Allah Subhanahu wa Ta'ala hokkata ɓe nyawdugo', nden Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ummini hoore maako haa dow o wi'i: 'Le turnu min Abuu Bakri Radliyallahu’anhu, Jabir Radliyallahu’anhu wiyi: ‘’kamɓe fof ɓe njahii juulirde’’ ndeen mbiy-mi ñaawoowo oo: ‘’Addu ɓiɗngel maa ɓadtin. ' Nden mi weddi mo date gocfcfe 'ajuwa. So Alla Subhanahu wa Ta'ala rokki en ko heewi haa jooni ina heddii e men won e ñalɗi. Jabir Radliyallahu’anhu wiyi: “Ko ɗuum waɗi mi dogi mi hawri e Rasulullah e nder ndee juulirde, hono no neɗɗo lesɗikiniiɗo nii, ndeen tawi Rasulullah gaynii juulde, ndeen mbiy-mi Rasulullah; Ko goonga mi fotndii ñalɗi ɗii kadi Alla Subhanahu wa Ta’ala ina heewi, kadi ina heddii e men ko heewi e ko heewi. ' Ndeen Rasulullah naamndii: 'Hol to Umar bin Khathtab Radliyallahu'anhu woni?' Haaloowo oo -Jabir- wiyi; Umar ari ina doga, o yamiri mo, o wi’i: “Etoo naamnaade Jabir bin Abdullaah Radliyallahu’anhu ko fayti e neɗɗo mo o yoɓata – baaba makko – e kadi date makko. ' Umar jaabii; 'Mi alaa haaju e naamnaade kadi miɗo sikki Alla Subhanahu wa Ta'ala ina rokka mo ko heewi, ɗum woni nde mbiyataa mo Alla Subhanahu wa Ta'ala ina rokka mo ko heewi. ' Ndeen o 6eydii naamnal ngal kadi e makko, ko cfuum wacfi Umar Radliyallahu’anhu 6eydii jaabawol ngol laabi tati, cfi fof o haali e konngucfi; -Mi alaa haaju e naamnaade. ' Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ruttinaaki naamnal mum kadi caggal nde o waɗi laawol tataɓol ngol, o naamndii: 'Hol no ngonka neɗɗo mo njoɓataa ma oo e kadi date maa?' Haaloowo oo wiyi; Ko noon njaabtiimi; Allah Subhanahu wa Ta'ala rokkii mo ko heewi kadi acciri mo ñalɗi no fotiri hono nii e nii. Ndeen mi hooti galle am, mi wi’i; 'Mbele mi haɗaani ma haaldude e Rasulullah e nder galle am?' o jaabii; Mbele aɗa sikki Allah Subhanahu wa Ta'ala addi nelaaɗo mum to galle am, caggal ɗuum o yalti tawa mi naamnaaki mo yoo o duwano barke ngam am e gorko am??

Hadith

Imam Darimi : 46

أَخْبَرَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَكِيمٍ حَدَّثَنِي الْحَكَمُ بْنُ أَبَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ إِنَّ اللَّهَ فَضَّلَ مُحَمَّدًا عَلَى الْأَنْبِيَاءِ وَعَلَى أَهْلِ السَّمَاءِ فَقَالُوا يَا ابْنَ عَبَّاسٍ بِمَ فَضَّلَهُ عَلَى أَهْلِ السَّمَاءِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ قَالَ لِأَهْلِ السَّمَاءِ { وَمَنْ يَقُلْ مِنْهُمْ إِنِّي إِلَهٌ مِنْ دُونِهِ فَذَلِكَ نَجْزِيهِ جَهَنَّمَ كَذَلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ } الْآيَةَ وَقَالَ اللَّهُ لِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ } قَالُوا فَمَا فَضْلُهُ عَلَى الْأَنْبِيَاءِ قَالَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ } الْآيَةَ وَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا كَافَّةً لِلنَّاسِ } فَأَرْسَلَهُ إِلَى الْجِنِّ وَالْإِنْسِ

Haali en [Ishaq bin Ibraahiima] haali en [Yazid bin Abuu Hakim] haali kam [Al Hakam bin Abaan] gila ['Ikrimah] gila [Ibnu Abbaas] Radliyallahu'anhu o wiyi; Goonga, Alla Subhanaahu wa Ta'ala ardii Annabi Muhammadu sallallaahu aleyhi wasallam e dow annabaaɓe woɗɓe e dow hoɗɓe e asamaan. ' ndeen ɓe naamndii: 'Eeh Ibnu Abbaas, hol ko ɓuri teeŋtude e hoɗɓe e asamaan?' Ibnu Abbaas jaabiima; 'Goonga Alla Subhanahu wa Ta'ala wiyi hoɗɓe e asamaan ɓee: Gila e Ibnu Abbas wiyi: WAMAN YAQUL MINHUM INNII ILAAHUN MIN DUNIHI FADZALIJKA NAJZIIHI JAHANNAMA KADZALIKA NAJZII AZHA-ZHALIMId woɗɓe, ɓe ngonaa gootum e maɓɓe Allah Subhanahu wa Ta'ala, ndeen min njoɓan oon neɗɗo jahannam, e Ko noon min ndokkirta tooñannge tooñooɓe. -Qs. Al Anbiya` /21: 29- Kadi Alla Subhanaahu wa Ta'ala ngam bakkatuuji mon gadiiɗi e garooji kadi o timminii barke makko e dow mon o ardoo on e laawol pooccingol ngol. ` -Qs. Al Fath /48: 1. 2- Ndeen 6e naamnii hoi ko woni burgol makko e Annabi'en fof? bin Abbaas jaabii, “Goonga, Alla Subhanahu wa Ta’ala wiyi min neldaani hay Nelaaɗo gooto, so wonaa e ɗemngal leñol makko, mbele omo waawa faamnude ɓe laaɓndal.” ` -Qs. Ibraahiim /14: 4- e Alla Subhanaahu wa Ta'ala wiyi Annabi Muhammadu sallallaahu 'alaahi wasallam, ` kadi min neldaani ma so wonaa e yim6e fof Hono jolfo kabaaru belcfo e jeertinoowo. ` -Qs. Hono no Saba` 34: 28-, ndeen o neldaama e jinneeji e yim6e.

Hadith

Imam Darimi : 47

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ حَدَّثَنَا زَمْعَةُ عَنْ سَلَمَةَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ جَلَسَ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْتَظِرُونَهُ فَخَرَجَ حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْهُمْ سَمِعَهُمْ يَتَذَاكَرُونَ فَتَسَمَّعَ حَدِيثَهُمْ فَإِذَا بَعْضُهُمْ يَقُولُ عَجَبًا إِنَّ اللَّهَ اتَّخَذَ مِنْ خَلْقِهِ خَلِيلًا فَإِبْرَاهِيمُ خَلِيلُهُ وَقَالَ آخَرُ مَاذَا بِأَعْجَبَ مِنْ { وَكَلَّمَ اللَّهُ مُوسَى تَكْلِيمًا } وَقَالَ آخَرُ فَعِيسَى كَلِمَةُ اللَّهِ وَرُوحُهُ وَقَالَ آخَرُ وَآدَمُ اصْطَفَاهُ اللَّهُ فَخَرَجَ عَلَيْهِمْ فَسَلَّمَ وَقَالَ قَدْ سَمِعْتُ كَلَامَكُمْ وَعَجَبَكُمْ أَنَّ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلُ اللَّهِ وَهُوَ كَذَلِكَ وَمُوسَى نَجِيُّهُ وَهُوَ كَذَلِكَ وَعِيسَى رُوحُهُ وَكَلِمَتُهُ وَهُوَ كَذَلِكَ وَآدَمُ اصْطَفَاهُ اللَّهُ تَعَالَى وَهُوَ كَذَلِكَ أَلَا وَأَنَا حَبِيبُ اللَّهِ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا حَامِلُ لِوَاءِ الْحَمْدِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ تَحْتَهُ آدَمُ فَمَنْ دُونَهُ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا أَوَّلُ شَافِعٍ وَأَوَّلُ مُشَفَّعٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا أَوَّلُ مَنْ يُحَرِّكُ بِحَلَقِ الْجَنَّةِ وَلَا فَخْرَ فَيَفْتَحُ اللَّهُ فَيُدْخِلُنِيهَا وَمَعِي فُقَرَاءُ الْمُؤْمِنِينَ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا أَكْرَمُ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ عَلَى اللَّهِ وَلَا فَخْرَ

Haali en [Ubaydullaah bin Abdul Majiid] haali en [Zam’ah] ummoraade e [Salaama] ummoraade e [Ikrimah] ummoraade e [Ibnu Abbaas] Radliyallahu’anhu o wiyi; Yimɓe ummoriiɓe e sehilaaɓe Nelaaɗo (JKM) njooɗii ina padi mo. Ndeen o yaltii nde o ɓadtii ɓe o nani ɓe ina ciftora innde makko sallallaahu alayhi wasallam. Ndeen o hecftii yeewtere ma66e ndee no feewi, ndeen gooto e ma66e wi’i; 'Ko huunde haawniinde no feewi nde Alla Subhanahu wa Ta'ala waɗi tagooje mum sehilaaɓe mum ɓadtiiɓe, kadi Ibraahiima ko sehil Alla Subhanahu wa Ta'ala. Goɗɗo kadi wiyi; Ko ɓuri haawnaade e aaye o, WA KALLAMA ALLAHU MUUSA TAKLIIMAA Kadi Alla haaldii e Annabi Muusaa no feewi -Qs. An Nisaa`/4: 164- woɗɓe mbi’i; Nde Iisaa woni konngol Alla Subhanahu wa Ta’ala e Ruuhu mum, woɗɓe kadi mbiyi; E nder ɗuum, Aadama laɓɓinaama e juuɗe Alla Subhanahu wa Ta'ala. Ndeen o yaltii ngam hawrude e maɓɓe o wiyi salminaango, caggal ɗuum o wiyi: 'Mi nanii yeewtere mon ndee, mi haawniima wonde Ibraahiima ko sehil Alla Subhanahu wa Ta'ala, kadi ko goonga ko kanko wonnoo, Muusaa ko kanko woni mo o haaldi e makko no feewi kadi ko noon, kadi Iisaa ko Ruuhu makko e konngol makko e ko noon wonnoo e makko e ko noon wonnoo. Anndu ko miin woni Habibullah - neɗɗo giɗli Alla - e mawnikinaare alaa, ko miin woni jogiiɗo banndiraagal yettoode ñalnde apocalypse nde addi Aadama e annabaaɓe caggal mum e mawnikinaare alaa, kadi ko miin woni neɗɗo gadano rokkuɗo e rokkaama shafaawu e ñalawma ñaawoore mawnikinaare e alaa ko woni gavetepe to arandeere ro e alaa mi the gavetepe e asamaan e mawnikinaare woodaani, ndeen Alla Subhanahu wa Ta'ala udditi damal ngal naatni kam, mi naati e miskineeɓe juulɓe e mawnikinaare alaa, kadi ko miin woni neɗɗo ɓurɗo teddude e yimɓe ɓennuɓe e yimɓe arɓe caggal e gite Alla Subhanahu wa Ta'ala e mawnikinaare alaa.

Hadith

Imam Darimi : 48

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ أَبِي الْأَسْوَدِ عَنْ لَيْثٍ عَنْ الرَّبِيعِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا أَوَّلُهُمْ خُرُوجًا وَأَنَا قَائِدُهُمْ إِذَا وَفَدُوا وَأَنَا خَطِيبُهُمْ إِذَا أَنْصَتُوا وَأَنَا مُسْتَشْفِعُكُمْ إِذَا حُبِسُوا وَأَنَا مُبَشِّرُهُمْ إِذَا أَيِسُوا الْكَرَامَةُ وَالْمَفَاتِيحُ يَوْمَئِذٍ بِيَدِي وَأَنَا أَكْرَمُ وَلَدِ آدَمَ عَلَى رَبِّي يَطُوفُ عَلَيَّ أَلْفُ خَادِمٍ كَأَنَّهُمْ بَيْضٌ مَكْنُونٌ أَوْ لُؤْلُؤٌ مَنْثُورٌ

Haali en [Sa'id bin Suleymaan] gila e [Mansur bin Abi Al Aswad] gila e [Laits] gila e [Ar Rabi' bin Anas] gila e [Anas] Radliyallahu'anhu o wiyi; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam wiyi : 'ko miin woni neɗɗo gadano umminde e yanaande ñalnde ummital, ko miin woni hooreejo maɓɓe nde ɓe ngari, ko miin woni kaaldoowo maɓɓe nde ɓe ndeƴƴi, ko miin woni neɗɗo naamniiɗo ɓe shafaafaa nde ɓe ngoni -e nder gese mahsyar-, ko miin woni neɗɗo keso mo ɓe ngoni despair nde ɓe ngoni gaasve. Teddungal e coktirgal oon ñalawma ina ngoni e juuɗe am, kadi ko miin woni ɓiy Aadama Alaihis salminaango ɓurngo teddude e yeeso Joomiraawo am, ina taaroo sara am ujunnaaje maccuɓe, ko wayi no jeewte daneeje walla perle cakkitiiɗe’.

Hadith

Imam Darimi : 49

أخبرنا عبد الله بن عبد الحكم المصري حدثنا بكر بن مضر عن جعفر بن ربيعة عن صالح هو ابن عطاء بن خباب مولى بني الدئل عن عطاء بن أبي رباح عن جابر بن عبد الله أن النبي صلى الله عليه وسلم قال أنا قائد المرسلين ولا فخر وأنا خاتم النبيين ولا فخر وأنا أول شافع وأول مشفع ولا فخر

Haali en [Abdullaah bin Abdul Hakam Al Mishri] haali en [Bakar bin Mudlar] diga [Ja'far bin Rabi'ah] diga [Salih Ibnu Aata bin Khabbab] maccuɗo ɓooyma diga Bani Al Duil diga [Aata bin Abi Rabbah] diga [Jabir bin Abi Rabbah] sallallaahu aleyhi wasallam. wiyi : ko miin woni hooreejo Nelaaɓe, mawnikinaare alaa heen, ko miin woni suuɗnde Annabaaɓe kadi mawnikinaare alaa, ko miin woni neɗɗo gadano ñaagotooɗo kadi ko miin woni neɗɗo gadano ñaagotooɗo kadi mawnikinaare alaa heen’.

Hadith

Imam Darimi : 50

حدثنا محمد بن عباد حدثنا سفيان هو ابن عيينة عن ابن جدعان عن أنس أن النبي صلى الله عليه وسلم قال أنا أول من يأخذ بحلقة باب الجنة فأقعقعها قال أنس كأني أنظر إلى يد رسول الله صلى الله عليه وسلم يحركها وصف لنا سفيان كذا وجمع أبو عبد الله أصابعه وحركها قال وقال له ثابت مسست يد رسول الله صلى الله عليه وسلم بيدك قال نعم قال فأعطنيها أقبلها

Haalaama en [Muhammadu bin Abbad] wi'i en [Sufyan Ibnu Uyainah] diga [Ibnu Jud'aan] diga [Anas] dow Annabi sallallaahu wi'i: Gila Jabir bin Abdillaah wi'i annabi sallallaahu e hollaahi royallam arano o wi'i: Mi diwtii ɗum. Anas wiyi; Ko wayi no mi yi’ii junngo Rasulullah ina diwa cfum, Sufyan ina siftora -taariindi ndii- kadi, Abuu Abdullaah ina jogii junngo mum ina diwa cfum, haaloowo oo wiyi; Tabit naamndii mo; Mbele aɗa jogi junngo nelaaɗo sallallaahu 'leyhi wasallam e junngo ma? O jaabii; O rokki mi hay junngo makko ngam muñde.

Hadith

Imam Darimi : 51

أخبرنا أحمد بن عبد الله حدثنا حسين بن علي عن زائدة عن المختار بن فلفل عن أنس قال قال رسول الله صلى الله عليه وسلم أنا أول شافع في الجنة

Haali en [Ahmadu bin Abdullaah] haali en [Husen bin Ali] gila [Zaida] gila [Al Mukhtar bin Fulful] gila [Anas] o wiyi; Rasulullah wiyi: ko miin woni neɗɗo gadano e nder asamaan oo, ko miin woni ñaawoowo. '

Hadith

Imam Darimi : 52

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يَزِيدُ هُوَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْهَادِ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي لَأَوَّلُ النَّاسِ تَنْشَقُّ الْأَرْضُ عَنْ جُمْجُمَتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَأُعْطَى لِوَاءَ الْحَمْدِ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا أَوَّلُ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَآتِي بَابَ الْجَنَّةِ فَآخُذُ بِحَلْقَتِهَا فَيَقُولُونَ مَنْ هَذَا فَأَقُولُ أَنَا مُحَمَّدٌ فَيَفْتَحُونَ لِي فَأَدْخُلُ فَأَجِدُ الْجَبَّارَ مُسْتَقْبِلِي فَأَسْجُدُ لَهُ فَيَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَتَكَلَّمْ يُسْمَعْ مِنْكَ وَقُلْ يُقْبَلْ مِنْكَ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَقُولُ أُمَّتِي أُمَّتِي يَا رَبِّ فَيَقُولُ اذْهَبْ إِلَى أُمَّتِكَ فَمَنْ وَجَدْتَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ شَعِيرٍ مِنْ الْإِيمَانِ فَأَدْخِلْهُ الْجَنَّةَ فَأَذْهَبُ فَمَنْ وَجَدْتُ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَلِكَ أَدْخَلْتُهُمْ الْجَنَّةَ فَأَجِدُ الْجَبَّارَ مُسْتَقْبِلِي فَأَسْجُدُ لَهُ فَيَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَتَكَلَّمْ يُسْمَعْ مِنْكَ وَقُلْ يُقْبَلْ مِنْكَ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَقُولُ أُمَّتِي أُمَّتِي يَا رَبِّ فَيَقُولُ اذْهَبْ إِلَى أُمَّتِكَ فَمَنْ وَجَدْتَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ الْإِيمَانِ فَأَدْخِلْهُ الْجَنَّةَ فَأَذْهَبُ فَمَنْ وَجَدْتُ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَلِكَ أَدْخَلْتُهُمْ الْجَنَّةَ وَفُرِغَ مِنْ حِسَابِ النَّاسِ وَأُدْخِلَ مَنْ بَقِيَ مِنْ أُمَّتِي فِي النَّارِ مَعَ أَهْلِ النَّارِ فَيَقُولُ أَهْلُ النَّارِ مَا أَغْنَى عَنْكُمْ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُونَ بِهِ شَيْئًا فَيَقُولُ الْجَبَّارُ فَبِعِزَّتِي لَأَعْتِقَنَّهُمْ مِنْ النَّارِ فَيُرْسِلُ إِلَيْهِمْ فَيَخْرُجُونَ مِنْ النَّارِ وَقَدْ امْتُحِشُوا فَيُدْخَلُونَ فِي نَهَرِ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ فِيهِ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي غُثَاءِ السَّيْلِ وَيُكْتَبُ بَيْنَ أَعْيُنِهِمْ هَؤُلَاءِ عُتَقَاءُ اللَّهِ فَيُذْهَبُ بِهِمْ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ فَيَقُولُ لَهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ هَؤُلَاءِ الْجَهَنَّمِيُّونَ فَيَقُولُ الْجَبَّارُ بَلْ هَؤُلَاءِ عُتَقَاءُ الْجَبَّارِ

Haali en [Abdullaah bin Salih] haali en [Al Laits] haali kam [Yazid Ibnu Abdullaah bin Al Had] gila e [`Amr bin Abuu `Amr] gila e [Anas bin Malik] Radliyallahu'anhu o wiyi; Mi nani Nelaaɗo Alla sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Goonga, ko miin woni neɗɗo gadano mo leydi mum feccata sabu teddeendi am ñalnde darnga -caggal- e mawnikinaare woodaani, ko miin woni neɗɗo gadano naatde e asamaan ñalnde ummital e mawnikinaare woodaani, e o ɓadtoo holpeor asamaan - naamndo hol oo neɗɗo? Mi jaabiima: ko miin woni Muhammadu ndeen ɓe udditanii kam ɗum, ndeen mi naatii mi tawi Joomiraawo ina woni yeeso am ko ɗuum waɗi mi sujji e makko. Ndeen O wi’i: Ƴettu hoore maa aan Muhammadu, haal haala maa nana, ñaago ɗaɓɓaande maa jaɓee, ñaago aɗa waawi ñaagaade. Ko ɗuum waɗi mi ƴetti hoore am mbi’mi: Leñol am, leñol am yaa joom am. O wi’i: “Yah to leñol maa, kala mo taw-ɗaa e ɓernde mum ina jogii iimanaagal no ɓiɗngel alkama nii, miɗo sikki maa mi naatnu ɗum asamaan.” Ndeen njah-mi kala mo njokkondir-mi ina jogii ɓernde no aawdi nii, mi waɗta ɗum en e asamaan. Ndeen mi tawii joom baawɗe ina yeeso am, ko ɗuum waɗi mi sujji mo. O wiyi : ƴettu hoore maa haal haala maa nana mbiyaa ɗum kadi nanaa ñaagoɗaa aɗa waawi ñaagaade. So mi ƴeftii hoore am mbi’mi leñol am, yaa Joomiraacfo, ndeen O wi’i, ‘Yah to yim6e maa, kala mo nji’cfaa e 6ercfe ma66e googcfin’de ko ina tolnoo e 6uu6ol alkamaari, ndeen yoo 6e njah to asamaan, ndeen njah-mi, kala mo nji’mi e 6ercfe ma66e googcfin’de ko ina tolnoo e 6uu6ol alkamaari, mi watti cfum e hea. ''Caggal nde limgol golleeji neɗɗaŋke fof gasii, heddiiɓe e leñol am ɓee mberlaa e jeyngol wondude e hoɗɓe e jeynge, hoɗɓe e jeyngol mbi’i; Alaa ko nafata ma so aɗa rewatnoo Alla Subhanahu wa Ta’ala tawa aɗa renndina ɗum hay huunde. Nii woni joom baawɗe oo wiyi: e teddungal am, maa mi ittit ɓe e yiite jeyngol. Ndeen neldaama e ma66e, 6e njaltinaa e jeyngol 6e 6uuccii, ndeen 6e mbacfaa e maayo nguurndam, ndeen 6e mawni no aawdi mawnirta e nder 6uu6ol, 6e mbinndaa e tiinde ma66e; ko yimɓe ɓe Alla Subhanahu wa Ta'ala rimɗini. Ndeen ɓe njahdaama, ɓe nawaa asamaan. Ko noon hoɗɓe e asamaan ɓee mbiyi ɓe; 'Ko 6ee ngoni hocf6e jeyngol'. Nii woni Joomiraawo oo wiyi : “Eeh alaa, ko ɓe yimɓe ɓe Joomiraawo oo rimɗini.” '

Hadith

Imam Darimi : 53

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ عَنْ يُونُسَ بْنِ مَيْسَرَةَ عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلَانِيِّ عَنْ ابْنِ غَنْمٍ قَالَ نَزَلَ جِبْرِيلُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَشَقَّ بَطْنَهُ ثُمَّ قَالَ جِبْرِيلُ قَلْبٌ وَكِيعٌ فِيهِ أُذُنَانِ سَمِيعَتَانِ وَعَيْنَانِ بَصِيرَتَانِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ الْمُقَفِّي الْحَاشِرُ خُلُقُكَ قَيِّمٌ وَلِسَانُكَ صَادِقٌ وَنَفْسُكَ مُطْمَئِنَّةٌ قَالَ أَبُو مُحَمَّد وَكِيعٌ يَعْنِي شَدِيدًا

Haali en [Abdullaah bin Salih] haali kam [Mu`awiyah] gila e [Yunus bin Maisarah] gila e [Abuu Idris Al Khaulani] gila e [Ibnu Ghanm] o wiyi; Jibril Alaihis salminaango jippii e Nelaaɗo Alla o taƴi reedu makko, ndeen Jibriil wiyi ''Ɓernde tiiɗnde ina waɗi noppi ɗiɗi nan'ɗi e gite ɗiɗi yi'i, Muhammadu sallallaahu ''alaihi wasallam''. Rasulullah Al Muqaffa - tedduɗo - e Al Hasyir - mooɓoowo -, jikkuuji maa ina teddi, ɗemngal maa ina waawi hoolaade kadi ɓernde maa ina deeƴi. Abuu Muhammadu wi'i maanaa helmere waki' nde woni tiiɗnde.

Hadith

Imam Darimi : 54

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ رُوَيْمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ قَيْسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ أَدْرَكَ بِيَ الْأَجَلَ الْمَرْحُومَ وَاخْتَصَرَ لِيَ اخْتِصَارًا فَنَحْنُ الْآخِرُونَ وَنَحْنُ السَّابِقُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَإِنِّي قَائِلٌ قَوْلًا غَيْرَ فَخْرٍ إِبْرَاهِيمُ خَلِيلُ اللَّهِ وَمُوسَى صَفِيُّ اللَّهِ وَأَنَا حَبِيبُ اللَّهِ وَمَعِي لِوَاءُ الْحَمْدِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَعَدَنِي فِي أُمَّتِي وَأَجَارَهُمْ مِنْ ثَلَاثٍ لَا يَعُمُّهُمْ بِسَنَةٍ وَلَا يَسْتَأْصِلُهُمْ عَدُوٌّ وَلَا يَجْمَعُهُمْ عَلَى ضَلَالَةٍ

Ko haalaa e men [Abdullaah bin Salih] wiyi kam [Mu`awiyah] gila e [Urwah bin Ruwaim] gila e [Amr bin Qais], Rasulullah wiyi: 'Alla Subhanahu wa Ta'ala humpitii kam joofnirde maayde am yurmeende am, o juuttini nguurndam am. ' So tawii ko enen ngoni yim6e cakkitiiɗe kono ko enen ngoni ardiiɓe e ñalawma darnga. Mi haalan haala e yaafuya, ɗum wonaa mawnikinaare, Ibraahiima ko sehil Alla Subhanahu wa Ta'ala -khalilullah-, Muusaa ko cuɓaaɗo Alla Subhanahu wa Ta'ala e miin ko mi giɗo Alla Subhanahu wa Ta'ala e wondude e am bannge yettoode ñalnde ñaawoore. E goonga, Alla Subhanahu wa Ta’ala fodanii leñol am, reenii ɗum en e geɗe tati; heege kulɓiniiɗe ngaddataa e maɓɓe, gaño saaktataa ɓe kadi ɓe mooftataa e majjere.

Hadith

Imam Darimi : 55

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُبَارَكِ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا أَرْطَاةُ بْنُ الْمُنْذِرِ عَنْ ضَمْرَةَ بْنِ حَبِيبٍ قَالَ سَمِعْتُ مَسْلَمَةَ السَّكُونِيَّ وَقَالَ غَيْرُ مُحَمَّدٍ سَلَمَةَ السَّكُونِيَّ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ قَالَ قَائِلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ أُتِيتَ بِطَعَامٍ مِنْ السَّمَاءِ قَالَ نَعَمْ أُتِيتُ بِطَعَامٍ قَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ هَلْ كَانَ فِيهِ مِنْ فَضْلٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَمَا فُعِلَ بِهِ قَالِ رُفِعَ إِلَى السَّمَاءِ وَقَدْ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنِّي غَيْرُ لَابِثٍ فِيكُمْ إِلَّا قَلِيلًا ثُمَّ تَلْبَثُونَ حَتَّى تَقُولُوا مَتَى مَتَى ثُمَّ تَأْتُونِي أَفْنَادًا يُفْنِي بَعْضُكُمْ بَعْضًا بَيْنَ يَدَيْ السَّاعَةِ مُوتَانٌ شَدِيدٌ وَبَعْدَهُ سَنَوَاتُ الزَّلَازِلِ

Haali en [Muhammadu bin Al Mubaarak] haali en [Muawiya bin Yahya] haali en [Arthah bin Al Mundzir] gila [Dlamrah bin Habib] o wiyi mi nanii Maslaama As Sakuni -fawaade e ko wonaa Muhammadu wiyi- [Salaama As Sakuni o]; Nde min ngondi e resulullah (JKM) ɗoon e ɗoon won wiyɗo; ' Yaa Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam a hokkaama nyaamdu gila dow asamaan? O jaabii : Eey ko ñaamde ndokkaa-mi. O naamndii kadi; 'Yaa Annabi Allah Subhanaahu wa Ta'ala, nyaamdu woodi haa jooni?' O jaabii: “Eey. ' Qo lamndi kadi, ko wacfaa mo? O jaabii : “Ngol artiraama asamaan, ngol feeñinanaa kam mi juutataa wuurdude e maa, ndeen maa jokku wuurde haa mbiyaa; 'Won wakkati? Ndeen ngardon e am e pelle bonnondirɗe, ko adii nde aduna joofata maayɗeele kulɓiniiɗe mbaɗata, caggal ɗuum ngari duuɓi keewɗi yerɓooji leydi.

Hadith

Imam Darimi : 56

أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِي الْعَلَاءِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيَ بِقَصْعَةٍ مِنْ ثَرِيدٍ فَوُضِعَتْ بَيْنَ يَدَيْ الْقَوْمِ فَتَعَاقَبُوهَا إِلَى الظُّهْرِ مِنْ غُدْوَةٍ يَقُومُ قَوْمٌ وَيَجْلِسُ آخَرُونَ فَقَالَ رَجُلٌ لِسَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ أَمَا كَانَتْ تُمَدُّ فَقَالَ سَمُرَةُ مِنْ أَيِّ شَيْءٍ تَعْجَبُ مَا كَانَتْ تُمَدُّ إِلَّا مِنْ هَا هُنَا وَأَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى السَّمَاءِ

Ko haalaa e men [Usmaan bin Muhammadu] wiyi en [Yazid bin Harun] humpitii en [Suleymaan At Taimi] ummoraade e [Abuu Al’Ala`] ummoraade e [Samurah bin Jundud] wonde Nelaaɗo Alla sallallaahu ‘alaihi wasallam rokkaama taasawol mawngol ina waɗi kosam yimɓe, ndeen ɓe mbayliima juulde takkusaan sabu ko kikiiɗe, won dariiɓe, won jooɗiiɓe. Goɗɗo wi'i Samuura bin Jundab; mbele oo ñaamde yaltata tan ko e nokku? Samura jaabii; 'Bel ko woni haaju maa? Taƴre ñaamde ndee addaaka so wonaa ɗoon, nde o hollirta junngo makko feewde asamaan. '

Hadith

Imam Darimi : 57

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ سَوَّارٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي لَيْلَةٍ إِضْحِيَانَ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ حَمْرَاءُ فَجَعَلْتُ أَنْظُرُ إِلَيْهِ وَإِلَى الْقَمَرِ قَالَ فَلَهُوَ كَانَ أَحْسَنَ فِي عَيْنِي مِنْ الْقَمَرِ

Haali en [Muhammadu bin Sa’id] haali en [Abdur Rahmaan bin Muhammadu] gila e [Aas bin Shawwar] gila e [Abuu Ishaq] gila e [Jabir bin Samura] o wiyi; Mi yi'i Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam jamma lewru timmundu o ɗon ɓorni comci boɗeeji, nden mi -alternating- mi ndaari mo mi ndaari lewru.

Hadith

Imam Darimi : 58

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ الزُّهْرِيُّ حَدَّثَنِي إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ابْنُ أَخِي مُوسَى عَنْ عَمِّهِ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَجَ الثَّنِيَّتَيْنِ إِذَا تَكَلَّمَ رُئِيَ كَالنُّورِ يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ ثَنَايَاهُ

Haali en [Ibraahiima bin Al Mundzir] haali en [Abdul Aziiz bin Abu Tabit Az Zuhri] haali kam [Ismaa’il bin Ibraahiima] - ɓiɗɗo miñi am, Muusaa - ummoraade e Kaaw makko [Muusaa bin Uqbah] ummoraade e [Kurayb] ummoraade e [Ibnu Abbaas] hehuliya Rad; Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam ina joginoo ƴiye loowɗe, nde o haali ina wayi no ina woodi annoore yaltunde hakkunde ƴiye makko ɗiɗi ɗee.

Hadith

Imam Darimi : 59

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا مِسْعَرٌ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَنْجَدَ وَلَا أَجْوَدَ وَلَا أَشْجَعَ وَلَا أَضْوَأَ وَأَوْضَأَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Haali en [Mahmuud bin Ghailan] haali en [Yazid bin Harun] haali en [Mis’ar] gila [Abdul Malik bin Umair] o wiyi; [Ibnu Umar] wiyi; Mi meeɗaa yiyde neɗɗo ɓurɗo Rasulullah sallallaahu alayihi wasallam yaawde haɓde, laaɓde, jaasde, jalbude.

Hadith

Imam Darimi : 60

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ الْحِزَامِيُّ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ قُلْتُ لِلرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ بْنِ عَفْرَاءَ صِفِي لَنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا بُنَيَّ لَوْ رَأَيْتَهُ رَأَيْتَ الشَّمْسَ طَالِعَةً

Haali en [Ibraahiima bin Al Mundzir Al Hizami] haali en [Ubaydullaah bin Muusaa] haali en [Usamah bin Zaid] ummoraade e [Abuu Ubayda bin Muhammadu bin Ammar bin Yasir] o wiyi; Mbiy-mi [Ar Rubaay binti Muawwidz ɓii Afra`]; Eɗen ñaagoo on, faamnude mi, -no- Rasulullah sollaalhu 'alaihi wasallam, ndeen o wiyi; Eeh maa ɓiɗngel am, so a yi’ii mo tan wayi no a yi’ii naange fuɗa nii.