Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Darimi (الامام الدارمي) - 3469 Hadith

Hadith

Imam Darimi : 1

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُؤَاخَذُ الرَّجُلُ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا كَانَ عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ

Nde o haalani en [Muhammadu bin Yuusuf] ummoraade e [Sufyan] ummoraade e [Al A’maasi] ummoraade e [Abuu Wa’il] ummoraade e [Abdullaah], o wiyi; Gorko gooto ari e Nelaaɗo Alla sallallaahu ‘alaihi wasallam o wiyi : yaa Nelaaɗo mbele won ko ñaawetee sabu golle bonɗe ɗe o waɗi e yonta majjere? Nulaaɗo jaabii: kala jiɗɗo ko moƴƴi e yonta mum lislaam, o ñaawaaka e golle makko bonɗe e nder yonta majjere, kono kala jiɗɗo ko boni - bonɗo - e yonta makko lislaam, o ñaawetee -e bakkatuuji makko- so ɓennuɗi walla so garooji.

Hadith

Imam Darimi : 2

أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ بْنُ النَّضْرِ الرَّمْلِيُّ عَنْ مَسَرَّةَ بْنِ مَعْبَدٍ مِنْ بَنِي الْحَارِثِ بْنِ أَبِي الْحَرَامِ مِنْ لَخْمٍ عَنْ الْوَضِينِ أَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا أَهْلَ جَاهِلِيَّةٍ وَعِبَادَةِ أَوْثَانٍ فَكُنَّا نَقْتُلُ الْأَوْلَادَ وَكَانَتْ عِنْدِي ابْنَةٌ لِي فَلَمَّا أَجَابَتْ وَكَانَتْ مَسْرُورَةً بِدُعَائِي إِذَا دَعَوْتُهَا فَدَعَوْتُهَا يَوْمًا فَاتَّبَعَتْنِي فَمَرَرْتُ حَتَّى أَتَيْتُ بِئْرًا مِنْ أَهْلِي غَيْرَ بَعِيدٍ فَأَخَذْتُ بِيَدِهَا فَرَدَّيْتُ بِهَا فِي الْبِئْرِ وَكَانَ آخِرَ عَهْدِي بِهَا أَنْ تَقُولَ يَا أَبَتَاهُ يَا أَبَتَاهُ فَبَكَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى وَكَفَ دَمْعُ عَيْنَيْهِ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُلَسَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْزَنْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ كُفَّ فَإِنَّهُ يَسْأَلُ عَمَّا أَهَمَّهُ ثُمَّ قَالَ لَهُ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَأَعَادَهُ فَبَكَى حَتَّى وَكَفَ الدَّمْعُ مِنْ عَيْنَيْهِ عَلَى لِحْيَتِهِ ثُمَّ قَالَ لَهُ إِنَّ اللَّهَ قَدْ وَضَعَ عَنْ الْجَاهِلِيَّةِ مَا عَمِلُوا فَاسْتَأْنِفْ عَمَلَكَ

Haalaama e men [Al Walid bin An Nadlr Ar Ramli] ummoraade e [Masarrah bin Ma'bad] - ummoraade e Bani Al Haris bin Abuu Al Haram ummoraade e Lakhmin - ummoraade e [Al Wadliin] wonde gorko gooto arii e Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wasallam, o wiyi: Yaa Nelaaɗo Alla, min meeɗiino rewde sukaaɓe amen e leñol men sahaa min njoginoo sukaaɓe weltiiɓe nde noddu-mi mo. Ñalnde heen noddu-mi mo, ɗoon e ɗoon o jaabi, o rewi e am. Nde njottii mi e 6unndu galle gooto, ɗoon e ɗoon mi nanngi junngo makko, mi werlii mo e nder ɓunndu nduu, ko ɗoon woni joofnirde sahaa am e makko. O noddi 'Yaa baaba am, yaa baaba am. ' Nelaado Alla woyi haa gonɗi mum ngaali. Ndeen gooto e jooɗodiiɓe e Rasulullah wiyi gorko oo: a mettinii e Rasulullah. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam wi'i gorko on: yoo o won ngam o ɗonno ƴama dow huunde marnde saman nde o ɗonno fooɗa, nden Nelaaɗo wi'i gorko on: Fuɗɗitu haala ma fahin, nden o fuɗɗiti haala man nden Nulaaɗo woyi fahin haa gonɗi maako ɗon ilna, o ɗon ɓuuɓna wuttudu maako, nden o wi'i: Allah subhanala majjere noon, fuɗɗoro-ɗaa golle maa ko e mbaydi laaɓndi kesiri.

Hadith

Imam Darimi : 3

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سُلَيْمَانَ الْمُؤَدِّبِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَوْلَايَ أَنَّ أَهْلَهُ بَعَثُوا مَعَهُ بِقَدَحٍ فِيهِ زُبْدٌ وَلَبَنٌ إِلَى آلِهَتِهِمْ قَالَ فَمَنَعَنِي أَنْ آكُلَ الزُّبْدَ لِمَخَافَتِهَا قَالَ فَجَاءَ كَلْبٌ فَأَكَلَ الزُّبْدَ وَشَرِبَ اللَّبَنَ ثُمَّ بَالَ عَلَى الصَّنَمِ وَهُوَ إِسَافٌ وَنَائِلَةُ قَالَ هَارُونُ كَانَ الرَّجُلُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِذَا سَافَرَ حَمَلَ مَعَهُ أَرْبَعَةَ أَحْجَارٍ ثَلَاثَةً لِقِدْرِهِ وَالرَّابِعَ يَعْبُدُهُ وَيُرَبِّي كَلْبَهُ وَيَقْتُلُ وَلَدَهُ

Haali en [Haaruuna bin Mu’awiyah] ummoraade e [Ibraahiima bin Suleymaani Al Mu’addib] ummoraade e [Al A’masy] ummoraade e [Mujahid], [maccuɗo am gonnooɗo] wiyi mi; wonde ɓesngu makko acciino lowre ina waɗi ñamri e kosam ngam sakkude laamɓe mum en, o wiyi; ɓesngu am haɗii kam ñaamde ñamri ngam hulde ɗiin laamɓe; ndeen puccu ari, ñaami ñamri, yari kosam, ɓuuɓtii e dow nate ɗee, woni nate Iqaf e Nailah. Harun wiyi: e jamaanu ɓooyɗo majjere, so neɗɗo yiɗii yahde o ƴettat kaaƴe nay, tati heen ko ngam wallitde/jogaade pot - kaɓirgal/kaɓirgal - nayaɓal ngal ko ngam o rewa, o janngina puccu makko, o wara ɓiɗɗo makko.

Hadith

Imam Darimi : 4

حَدَّثَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا رَيْحَانُ هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ السَّامِيُّ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ هُوَ ابْنُ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ قَالَ كُنَّا فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِذَا أَصَبْنَا حَجَرًا حَسَنًا عَبَدْنَاهُ وَإِنْ لَمْ نُصِبْ حَجَرًا جَمَعْنَا كُثْبَةً مِنْ رَمْلٍ ثُمَّ جِئْنَا بِالنَّاقَةِ الصَّفِيِّ فَتَفَاجُّ عَلَيْهَا فَنَحْلُبُهَا عَلَى الْكُثْبَةِ حَتَّى نَرْوِيَهَا ثُمَّ نَعْبُدُ تِلْكَ الْكُثْبَةَ مَا أَقَمْنَا بِذَلِكَ الْمَكَانِ قَالَ أَبُو مُحَمَّد الصَّفِيُّ الْكَثِيرَةُ الْأَلْبَانِ

Haalaama en [Mujahid bin Muusaa] haalani en [Raihan Ibnu Sa'id No Saami] haaliri en ['Abbad Ibnu Mansur] diga [Abuu Raja'], o wi'i: nder balɗe majjere, nde min tawi haayre booɗnde, min ndewata nde, nde min tawi haayre booɗnde, min colle. Ndeen min ngaddi gelooɗi shafi, nde gelooɗi ɗii njippii e mum, min njuppii kosam mum ngam ndiyam ɓuuɓɗam ɗam min moofti, ndeen min ndewi ɓuuɓɗam ɗam so min nguurii e oon nokku. Abuu Muhammadu wiyi : gelooɗi Shafi ɗii ko gelooɗi ɗi kosam keewɗam.

Hadith

Imam Darimi : 5

أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَ قَالَ كَعْبٌ نَجِدُهُ مَكْتُوبًا مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا فَظٌّ وَلَا غَلِيظٌ وَلَا صَخَّابٌ بِالْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ وَأُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يُكَبِّرُونَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى كُلِّ نَجْدٍ وَيَحْمَدُونَهُ فِي كُلِّ مَنْزِلَةٍ وَيَتَأَزَّرُونَ عَلَى أَنْصَافِهِمْ وَيَتَوَضَّئُونَ عَلَى أَطْرَافِهِمْ مُنَادِيهِمْ يُنَادِي فِي جَوِّ السَّمَاءِ صَفُّهُمْ فِي الْقِتَالِ وَصَفُّهُمْ فِي الصَّلَاةِ سَوَاءٌ لَهُمْ بِاللَّيْلِ دَوِيٌّ كَدَوِيِّ النَّحْلِ وَمَوْلِدُهُ بِمَكَّةَ وَمُهَاجِرُهُ بِطَابَةَ وَمُلْكُهُ بِالشَّامِ

Haali en [Al Hasan bin Ar Rabi’] haali en [Abul Ahwash] gila e [Al A’masy] gila e [Abuu Salih], o wiyi; [Kaa’ab] wiyi; en tawi heen ina winndaa: Muhammadu Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, o tiiɗnaaki e haala makko, o tiiɗnaaki e jikku makko, o haaldaani e daande toownde nde o woni e luumo, o yoɓtortaako bonannde e bonannde, kono o jaabotoo ko e yaafaade e yaafnaade, leñol makko ko yimɓe waɗooɓe sahaa kala tahmid berrifbi toowɗo nokku/ yettude Allah-, walla hare, ɓe njettii Alla Subhanahu wa Ta'ala e nder galle kala, ɓe ɓoornii sarongs e nder geɗe maɓɓe hakkundeeje, ɓe mbaɗi wuddu e kala tergal wuddu maɓɓe, noddaango maɓɓe ina nanaa e asamaan, shaf maɓɓe e nder hare ina nanndi e shaf maɓɓe e nder juulde, daande maɓɓe - nde ɓe njanngata Qur'aana e waɗde roce bee makko - ina nanndi e Me nokku eggugol woni ko e Thaabah - Madiina - e laamu makko woni ko e Sham.

Hadith

Imam Darimi : 6

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي خَالِدٌ هُوَ ابْنُ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدٍ هُوَ ابْنُ أَبِي هِلَالٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ أُسَامَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ سَلَامٍ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ إِنَّا لَنَجِدُ صِفَةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذِيرًا وَحِرْزًا لِلْأُمِّيِّينَ أَنْتَ عَبْدِي وَرَسُولِي سَمَّيْتُهُ الْمُتَوَكِّلَ لَيْسَ بِفَظٍّ وَلَا غَلِيظٍ وَلَا صَخَّابٍ بِالْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ مِثْلَهَا وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَتَجَاوَزُ وَلَنْ أَقْبِضَهُ حَتَّى نُقِيمَ الْمِلَّةَ الْمُتَعَوِّجَةَ بِأَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ يَفْتَحُ بِهِ أَعْيُنًا عُمْيًا وَآذَانًا صُمًّا وَقُلُوبًا غُلْفًا قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَسَارٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو وَاقِدٍ اللَّيْثِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ كَعْبًا يَقُولُ مِثْلَ مَا قَالَ ابْنُ سَلَامٍ

Haali en [Abdullaah bin Salih] haali kam [Al Laits] haali kam [Khalid Ibnu Yazid] ummoraade e [Sa’id Ibnu Abu Hilal] ummoraade e [Hilal bin Usamah] ummoraade e [Atha’ bin Yasar] ummoraade e [Ibnu Salam], wonde o wiyi; min njiyti jikku Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ‘Goonga min neldii ma ko seedtotooɗo, dokkuɗo kabaaru belɗo e jeertinoowo’, mo wallitta Ummi, ko a maccuɗo am Nelaaɗo am, mi inniri mo Al Mutawakkil, haala makko wonaano tiiɗka e jikku makko wonaano tiiɗɗo e di kono e yaafnaade mo min peewnitii diine mo 6eydii seedantaagal wonde laamcfo alaa. ina jogii hakke reweede ko wonaa Alla Subhanahu wa Ta’ala, e ndee seedantaagal eɗen mbaawi udditaade gite wumɓe, noppi muumɗi e ɓerɗe muumɗe. ['Aata` bin Yasar] wi'i; [Abuu waqid Al Laitsi] wiyi kam o nanii [Ka’ab] kadi ina haala ko Ibnu Salam haali koo.

Hadith

Imam Darimi : 7

أَخْبَرَنَا زَيْدُ بْنُ عَوْفٍ قَالَ وَحَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ ذَكْوَانَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ كَعْبٍ فِي السَّطْرِ الْأَوَّلِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ عَبْدِي الْمُخْتَارُ لَا فَظٌّ وَلَا غَلِيظٌ وَلَا صَخَّابٌ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ مَوْلِدُهُ بِمَكَّةَ وَهِجْرَتُهُ بِطَيْبَةَ وَمُلْكُهُ بِالشَّامِ وَفِي السَّطْرِ الثَّانِي مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ أُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي كُلِّ مَنْزِلَةٍ وَيُكَبِّرُونَ عَلَى كُلِّ شَرَفٍ رُعَاةُ الشَّمْسِ يُصَلُّونَ الصَّلَاةَ إِذَا جَاءَ وَقْتُهَا وَلَوْ كَانُوا عَلَى رَأْسِ كُنَاسَةٍ وَيَأْتَزِرُونَ عَلَى أَوْسَاطِهِمْ وَيُوَضِّئُونَ أَطْرَافَهُمْ وَأَصْوَاتُهُمْ بِاللَّيْلِ فِي جَوِّ السَّمَاءِ كَأَصْوَاتِ النَّحْلِ

Haali en [Zaid bin Yuusuf] haali en [Abuu Awanah] gila e [Abdul Malik bin Umair] gila e [Dzakwan Abuu Salih] gila e [Ka’ab] wonde e nder tonngoode adannde ndee ina winndaa; Muhammadu ko nulaaɗo Alla Subhanahu wa Ta'ala, e maccuɗo am cuɓaaɗo, haala makko wonaa tiiɗka, jikku makko wonaa ɓuuɓɗo, o haaldataa no feewi e nder luumo, o yoɓataa bonannde e bonannde kono o jaabotoo ko e yaafuya e yaafuya, nokku jibinannde makko woni ko e Makka e emigration makko ko e nder Shadombahm. Kadi e nder tonngoode ɗiɗaɓere ina winndaa, Muhammadu, nulaaɗo Alla Subhanahu wa Ta'ala, leñol mum ko yimɓe yettooɓe Alla sahaa kala ngam teddungal mum en fof, ɓeen ƴeewooɓe naange - ngam anndude waktu juulde - mbaɗata juulde nde waktu oo yottii, hay so tawii ko e nokku dirtuɗo, ɓoorno sarong e hakkunde, loota mi nimber e ablutions maɓɓe fof nanaa e weeyo no ŋoŋɗi beeli - sabu dewal maɓɓe tiiɗngal e woyde -.

Hadith

Imam Darimi : 8

أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ أَبِي فَرْوَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ سَأَلَ كَعْبَ الْأَحْبَارِ كَيْفَ تَجِدُ نَعْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّوْرَاةِ فَقَالَ كَعْبٌ نَجِدُهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ يُولَدُ بِمَكَّةَ وَيُهَاجِرُ إِلَى طَابَةَ وَيَكُونُ مُلْكُهُ بِالشَّامِ وَلَيْسَ بِفَحَّاشٍ وَلَا صَخَّابٍ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَافِئُ بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ أُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي كُلِّ سَرَّاءَ وَضَرَّاءَ وَيُكَبِّرُونَ اللَّهَ عَلَى كُلِّ نَجْدٍ يُوَضِّئُونَ أَطْرَافَهُمْ وَيَأْتَزِرُونَ فِي أَوْسَاطِهِمْ يُصَفُّونَ فِي صَلَوَاتِهِمْ كَمَا يُصَفُّونَ فِي قِتَالِهِمْ دَوِيُّهُمْ فِي مَسَاجِدِهِمْ كَدَوِيِّ النَّحْلِ يُسْمَعُ مُنَادِيهِمْ فِي جَوِّ السَّمَاءِ

Haali en [Mujaahid biun Muusaa] haali en [Ma'an ibnu Isaa] haali en [Muawiyya bin Salih] gila e [Abuu Farwa] gila e [Ibnu Abbaas] Radliyallahu'anhu, o naamndii Ka'ab Al Ahbar; Hol no njiyru-ɗaa jikku Rasulullah e nder Tawreeta?, [Ka’ab] jaabii; en tawii Muhammadu bin Abdullaah jibinaa ko Makka, eggii Thaabah walla Madiina, laamu makko wonata ko Siiri, o wonaa neɗɗo kañiiɗo, o waɗataa dille mawɗe e nokku luumo, o yoɓataa bonannde e bonannde kono omo yaafoo, omo yaafoo, yimɓe makko ina njetta mo sahaa kala. Ɓe njetta Allah Subhanahu wa Ta'ala ko woni e wakkatiiji moƴƴi walla bonɗi, ɓe teddina Allah Subhanahu wa Ta'ala e kala nasaraaku, ɓe loota terɗe wuddu maɓɓe, ɓe ɓoornoo sarongs e nder geɗe maɓɓe hakkundeeje, ɓe liggodoo e juulde no ɓe njahrata e wolde, daande maɓɓe e nder juulirɗe maɓɓe ina nanndi e ŋoŋɗi beesky maɓɓe ina waawi wonde.

Hadith

Imam Darimi : 9

أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ الْمِيثَمِيُّ حَدَّثَنَا بَحِيرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ الْحَضْرَمِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ إِلَيْكُمْ لَيْسَ بِوَهِنٍ وَلَا كَسِلٍ لِيَخْتِنَ قُلُوبًا غُلْفًا وَيَفْتَحَ أَعْيُنًا عُمْيًا وَيُسْمِعَ آذَانًا صُمًّا وَيُقِيمَ أَلْسِنَةً عُوجًا حَتَّى يُقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ

Haali en [Haywah bin Syuraih] haali en [Baqiyyah bin Al Walid Al Maitami] haali en [Buhair bin Saad] gila e [Khalid bin Ma'dan] gila e [Jubair bin Nufair Al Hadlrami]; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam wiyi: ''Arii e mon nulaaɗo mo alaa ko waawi, mo alaa ko waawi, -nelaaɗo ngam- umminde ɓerɗe ɗe ngonaa hakkillaaji, uddita gite muusɗe, e waɗde noppi muusɗi nana, feewnude ɗemɗe ɓutte, haa ɗum wi'ee; Alaa laamɗo jogiiɗo hakke reweede so wonaa Alla Subhanahu wa Ta'ala gooto.

Hadith

Imam Darimi : 10

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ الْحِزَامِيُّ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي قَيْسٍ عَنْ عَطَاءٍ قَالَ كَانَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُ إِلَيْهِ حَاجَةٌ فَمَشَى مَعَهُ حَتَّى دَخَلَ قَالَ فَإِحْدَى رِجْلَيْهِ فِي الْبَيْتِ وَالْأُخْرَى خَارِجَهُ كَأَنَّهُ يُنَاجِي فَالْتَفَتَ فَقَالَ أَتَدْرِي مَنْ كُنْتُ أُكَلِّمُ إِنَّ هَذَا مَلَكٌ لَمْ أَرَهُ قَطُّ قَبْلَ يَوْمِي هَذَا اسْتَأْذَنَ رَبَّهُ أَنْ يُسَلِّمَ عَلَيَّ قَالَ إِنَّا آتَيْنَاكَ أَوْ أَنْزَلْنَا الْقُرْآنَ فَصْلًا وَالسَّكِينَةَ صَبْرًا وَالْفُرْقَانَ وَصْلًا

Haali en [Muhammadu bin Yaziid Al Hizami] haali en [Ishaq bin Suleymaan] gila e [Amr bin Abu Qais] gila e [Atha`], o wiyi; Gooto e sehilaaɓe Nelaaɗo (JKM) ina joginoo haaju e makko. O yahdi e makko, haa nde o naati galle oo, koyngal makko gootal woni e nder galle hee, goɗngal ngal woni ko e yaasi galle hee, ina wayi no Nelaaɗo Alla sallallaahu alayihi wasallam ina yeewtida e gorko, caggal ɗuum o ruttii o haaldi e sehil oo: Aɗa anndi mo kaaldu mi? ko o maleyka mo mi meeɗaa yiyde, maleyka oo naamndii joom mum yamiroore ngam salminde mi. Alla wiyi: “Goonga, min ngarii e maa walla min njippinii Quraan ko ñaawoowo haalaaji e As Sakinah ko muñal e Al Furqon ko ardinoowo.”

Hadith

Imam Darimi : 11

أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا رَيْحَانُ هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ هُوَ ابْنُ مَنْصُورٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَطِيَّةَ أَنَّهُ سَمِعَ رَبِيعَةَ الْجُرَشِيَّ يَقُولُ أُتِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقِيلَ لَهُ لِتَنَمْ عَيْنُكَ وَلْتَسْمَعْ أُذُنُكَ وَلْيَعْقِلْ قَلْبُكَ قَالَ فَنَامَتْ عَيْنَايَ وَسَمِعَتْ أُذُنَايَ وَعَقَلَ قَلْبِي قَالَ فَقِيلَ لِي سَيِّدٌ بَنَى دَارًا فَصَنَعَ مَأْدُبَةً وَأَرْسَلَ دَاعِيًا فَمَنْ أَجَابَ الدَّاعِيَ دَخَلَ الدَّارَ وَأَكَلَ مِنْ الْمَأْدُبَةِ وَرَضِيَ عَنْهُ السَّيِّدُ وَمَنْ لَمْ يُجِبْ الدَّاعِيَ لَمْ يَدْخُلْ الدَّارَ وَلَمْ يَطْعَمْ مِنْ الْمَأْدُبَةِ وَسَخِطَ عَلَيْهِ السَّيِّدُ قَالَ فَاللَّهُ السَّيِّدُ وَمُحَمَّدٌ الدَّاعِي وَالدَّارُ الْإِسْلَامُ وَالْمَأْدُبَةُ الْجَنَّةُ

Haali en [Mujahid bin Muusaa] haali en [Raihan Ibnu Sa’id] haali en [Abbad Ibnu Mansur] gila [Ayyuba] gila [Abuu Qilaaba] gila [Athiya] wonde o nanii [Rabi’ah Al Jurasyi] ina wiya; Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wasallam addiraa wiyaa e makko yoo gite maa ɗanno, noppi maa nana, ɓernde maa miijo. O wiyi : ndeen gite am ina njiya, noppi am ina nana, ɓernde am ina miijoo. O wiyi; Mi he6ii humpito 'Won joom suudu mahoowo galle, caggal mum rokka 6amtaare, caggal mum o nelda noddaango e 6amtaare, kala ja66otooɗo noddaango noddaango ngoo, naata galle oo nyaama nyaamdu nduu, joom mum weltoto e makko. Bannge goɗɗo oo, kala mo jaɓaani noddaango nodduɗo oo, naataani galle, ñaamaani ñaamdu nduu, ndeen Joom mum tikkanat ɗum. Ndeen o wiyi: joom mum ko Alla Subhanahu Wa Ta’ala, noddinoowo oo ko Muhammadu shallallahu alayhi wasallam, suudu nduu ko lislaam, ñaamdu nduu ko aljanna.

Hadith

Imam Darimi : 12

أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مَيْمُونٍ التَّمِيمِيِّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ إِلَى الْبَطْحَاءِ وَمَعَهُ ابْنُ مَسْعُودٍ فَأَقْعَدَهُ وَخَطَّ عَلَيْهِ خَطًّا ثُمَّ قَالَ لَا تَبْرَحَنَّ فَإِنَّهُ سَيَنْتَهِي إِلَيْكَ رِجَالٌ فَلَا تُكَلِّمْهُمْ فَإِنَّهُمْ لَنْ يُكَلِّمُوكَ فَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ أَرَادَ ثُمَّ جَعَلُوا يَنْتَهُونَ إِلَى الْخَطِّ لَا يُجَاوِزُونَهُ ثُمَّ يَصْدُرُونَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ جَاءَ إِلَيَّ فَتَوَسَّدَ فَخِذِي وَكَانَ إِذَا نَامَ نَفَخَ فِي النَّوْمِ نَفْخًا فَبَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَوَسِّدٌ فَخِذِي رَاقِدٌ إِذْ أَتَانِي رِجَالٌ كَأَنَّهُمْ الْجِمَالُ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ بِيضٌ اللَّهُ أَعْلَمُ مَا بِهِمْ مِنْ الْجَمَالِ حَتَّى قَعَدَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ عِنْدَ رَأْسِهِ وَطَائِفَةٌ مِنْهُمْ عِنْدَ رِجْلَيْهِ فَقَالُوا بَيْنَهُمْ مَا رَأَيْنَا عَبْدًا أُوتِيَ مِثْلَ مَا أُوتِيَ هَذَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ عَيْنَيْهِ لَتَنَامَانِ وَإِنَّ قَلْبَهُ لَيَقْظَانُ اضْرِبُوا لَهُ مَثَلًا سَيِّدٌ بَنَى قَصْرًا ثُمَّ جَعَلَ مَأْدُبَةً فَدَعَا النَّاسَ إِلَى طَعَامِهِ وَشَرَابِهِ ثُمَّ ارْتَفَعُوا وَاسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ فَقَالَ لِي أَتَدْرِي مَنْ هَؤُلَاءِ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ هُمْ الْمَلَائِكَةُ قَالَ وَهَلْ تَدْرِي مَا الْمَثَلُ الَّذِي ضَرَبُوهُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ الرَّحْمَنُ بَنَى الْجَنَّةَ فَدَعَا إِلَيْهَا عِبَادَهُ فَمَنْ أَجَابَهُ دَخَلَ جَنَّتَهُ وَمَنْ لَمْ يُجِبْهُ عَاقَبَهُ وَعَذَّبَهُ

Habri en [Al Hasan bin 'Ali] anndini en [Abuu Usamah] gila e [Ja'far bin Maimun At Tamimi] gila e [Abuu Usmaan An Nahdi] wonde Rasulullah yaltii to Bathha` e wondude e makko Ibnu Mas'ud Radliyallahu Radliyallahu'allahanhu, to Ibnu Mas'ud, ndeen o naamndii yo o jooɗo Ibnu Mas'ud o waɗana mo doggol peccitagol. Ndeen o wi’i: Hoto yaltu oo nokku abada, sabu won worɓe kawrataa e maa a haaldataa e maɓɓe, kamɓe kadi ɓe kaaldataa e maa. Ndeen Nelaaɗo Alla jokkiti laawol mum ɗo yiɗi fof. Ndeen yim6e 6ee njottiima e dingiral peccitoowal ngal, 6e taccaani ngal, ndeen 6e njahii feewde Nelaaɗo sallallaahu aleyhi wasallam. Haa nde jamma oo gasi o ari e am o ɗaaniima omo huutoroo koyngal am ngam waɗde piɗtaali makko, so o ɗaaniima omo nana foofaango makko. Nde Rasulullah (JKM) ɗaani e dow koyngal am, worɓe ngari e yeesooji belɗi, ɓoorniiɓe comci daneeji fof. Sif, no ɗe mbeltorii! so tawii fedde e maɓɓe jooɗiima e hoore Nelaaɗo sallallaahu alayhi wasallam e fedde woɗnde e bannge amen ɓe mbiyndira: en meeɗaani dañde maccuɗo mo rokkaa dokkal hono ko rokkiranoo nelaaɗo sallallaahu aleyhi wasallam. Oo neɗɗo gite mum ina ɗaanii kono ɓernde mum ina jaɓɓi, mbaɗaa ɗum tinndol. Eeh, o wayi ko no joom suudu mahoowo galle laamorɗo, caggal ɗuum waɗa diƴƴe caggal ɗuum nodda yimɓe ñaamde e yarde, caggal ɗuum yimɓe ɓee njalta e asamaan. Ndeen Nelaaɗo Alla (JKM) finii o wiyi mi: aɗa anndi ɓe ngoni? ndeen njaabtiimi: Alla Subhanaahu wa Ta’ala e Nelaaɗo mum ɓuri anndude. Ndeen o wii: ko maleykaaji. Ndeen o wi’i kadi: aɗa anndi ko woni analoge? Mi wi'i Allah Subhanahu wa Ta'ala e Nelaaɗo maako ɓurduɗo anndugo jaabiima: Ar Rahmaan mahii asamaan, nden noddi -noddi- maccuɓe maako haa maako, mo jaɓi fuu nastata asamaan e kala mo sali nden o ɗon ƴakka mo o ɗon torra mo.

Hadith

Imam Darimi : 13

أَخْبَرَنَا نُعَيْمُ بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ عَنْ بَحِيرٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو السُّلَمِيُّ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ السُّلَمِيِّ أَنَّهُ حَدَّثَهُمْ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ رَجُلٌ كَيْفَ كَانَ أَوَّلُ شَأْنِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كَانَتْ حَاضِنَتِي مِنْ بَنِي سَعْدِ بْنِ بَكْرٍ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَابْنٌ لَهَا فِي بَهْمٍ لَنَا وَلَمْ نَأْخُذْ مَعَنَا زَادًا فَقُلْتُ يَا أَخِي اذْهَبْ فَأْتِنَا بِزَادٍ مِنْ عِنْدِ أُمِّنَا فَانْطَلَقَ أَخِي وَمَكَثْتُ عِنْدَ الْبَهْمِ فَأَقْبَلَ طَائِرَانِ أَبْيَضَانِ كَأَنَّهُمَا نَسْرَانِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ أَهُوَ هُوَ قَالَ الْآخَرُ نَعَمْ فَأَقْبَلَا يَبْتَدِرَانِي فَأَخَذَانِي فَبَطَحَانِي لِلْقَفَا فَشَقَّا بَطْنِي ثُمَّ اسْتَخْرَجَا قَلْبِي فَشَقَّاهُ فَأَخْرَجَا مِنْهُ عَلَقَتَيْنِ سَوْدَاوَيْنِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ ائْتِنِي بِمَاءِ ثَلْجٍ فَغَسَلَ بِهِ جَوْفِي ثُمَّ قَالَ ائْتِنِي بِمَاءِ بَرَدٍ فَغَسَلَ بِهِ قَلْبِي ثُمَّ قَالَ ائْتِنِي بِالسَّكِينَةِ فَذَرَّهُ فِي قَلْبِي ثُمَّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ حُصْهُ فَحَاصَهُ وَخَتَمَ عَلَيْهِ بِخَاتَمِ النُّبُوَّةِ ثُمَّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ اجْعَلْهُ فِي كِفَّةٍ وَاجْعَلْ أَلْفًا مِنْ أُمَّتِهِ فِي كِفَّةٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا أَنَا أَنْظُرُ إِلَى الْأَلْفِ فَوْقِي أُشْفِقُ أَنْ يَخِرَّ عَلَيَّ بَعْضُهُمْ فَقَالَ لَوْ أَنَّ أُمَّتَهُ وُزِنَتْ بِهِ لَمَالَ بِهِمْ ثُمَّ انْطَلَقَا وَتَرَكَانِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرِقْتُ فَرَقًا شَدِيدًا ثُمَّ انْطَلَقْتُ إِلَى أُمِّي فَأَخْبَرْتُهَا بِالَّذِي لَقِيتُ فَأَشْفَقَتْ أَنْ يَكُونَ قَدْ الْتَبَسَ بِي فَقَالَتْ أُعِيذُكَ بِاللَّهِ فَرَحَلَتْ بَعِيرًا لَهَا فَجَعَلَتْنِي عَلَى الرَّحْلِ وَرَكِبَتْ خَلْفِي حَتَّى بُلْغَتِنَا إِلَى أُمِّي فَقَالَتْ أَدَّيْتُ أَمَانَتِي وَذِمَّتِي وَحَدَّثَتْهَا بِالَّذِي لَقِيتُ فَلَمْ يَرُعْهَا ذَلِكَ وَقَالَتْ إِنِّي رَأَيْتُ حِينَ خَرَجَ مِنِّي يَعْنِي نُورًا أَضَاءَتْ مِنْهُ قُصُورُ الشَّامِ

Haali en [Nu'aim bin Hammad] haali en [Baqiyyah] gila [Bahir] gila [Khalid bin Ma'dan] haali en [Abdur Rahmaan bin Amr As Sulaami] gila [Utbah bin Abd As Sulaami] O haalani ɓe, kadi o jeyaa ko e juulɓe naamndii Rasulullah shallallahu aleyhi wasallam: Hol ko wonnoo fuɗɗoode nguurndam maa aan Nelaaɗo Alla? o jaabii: Yumma am resnduɗo mi e oon sahaa ko debbo jeyaaɗo to Bani Saad bin Bakr. Oon sahaa miin e cukalel tokosel goɗngel jeyaaɗo e oon leñol, min ngoni ko e durde jawdi. Ndeke min ngaddaani nguura, ñaagii-mi sehil am oo: Eeh banndam, yah galle naamndo-ɗaa yumma amen nguura. Ndeen miñi am dillii, mi heddii miin tan ina ndaara jawdi. Ɗoon e ɗoon colli ɗiɗi daneeji ngari no ƴiye nii, gooto e maɓɓe wiyi goɗɗo oo, mbele ko kanko tigi? jaabii goɗɗo; Oho! ndeen kamɓe ɗiɗo fof ɓe taarii kam ɓe ndarni mi ɓe njaltini mi, ndeen ɓe taƴi reedu am ndeen ɓe njaltini ɓernde am, ɓe taƴi ɗum ɓe njaltini ɓuuɓri ɓaleeri ɗiɗi. Ndeen gooto e ɗiɗo ɓee wiyi sehil mum: Hokku am ndiyam nees, ndeen o huutoroo ɗum ngam lootde reedu am. Ndeen wi’i kadi: hokku am ndiyam coofɗam’. Kadi omo loota ɓernde am. Ndeen o wiyi: hokku am As Sakinah -deƴƴere-! ndeen o fiyi ɗum e ɓernde am. Ndeen gooto e ma66e wiyi sehil mum: sew mo! ndeen o sewni ɗum o maandini ɗum e khatam nubuwah -koppi annabaaɓe-. Ndeen gooto e ma66e wiyi sehil mum: waɗ mo e peccel gootel mbaɗtaa ujunere e leñol makko e peccel gootel. Ndeen Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam wiyi: e oon sahaa mi yiyii ujunere neɗɗo dow am ko ɗuum waɗi mi hulii won heen ina njippoo e am, ndeen gorko oo wiyi kadi: so leñol makko teddinaama e makko, sikke alaa o ɓuri leñol makko teddude e ndeen kamɓe ɗiɗo fof ɓe ngoppii kam. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam wiyi: mi hulii no feewi ndeen mi dogi mi yahi to jom suudu am ɓuuɓɗo mi haalani ɗum ko kewi e am jooni koo. O sunii won ko he6ata mi, ndeen o wi’i: Miɗo ñaagii Alla Subhanahu wa Ta’ala ndeenka ngam maa. Ndeen o feewnii tufnde makko ngam yahde o waɗti mi e gelooɗi o waɗɗii caggal am haa min njottii yumma am, ndeen o wi’i yumma am: mi he6ii mandat e teddeendi ndi 6amnaa e am, ndeen o haalani mi ko kewi. Kono cfuum mettinaani e makko, e goonga yumma am jaabiima: Ko adii fof mi yi’aani mo hay nde o yalti e reedu am, woni annoore jalbunde e jappeere laamu Siri.

Hadith

Imam Darimi : 14

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عِمْرَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عُثْمَانَ الْقُرَشِيُّ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ الْغِفَارِيِّ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ عَلِمْتَ أَنَّكَ نَبِيٌّ حَتَّى اسْتَيْقَنْتَ فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ أَتَانِي مَلَكَانِ وَأَنَا بِبَعْضِ بَطْحَاءِ مَكَّةَ فَوَقَعَ أَحَدُهُمَا عَلَى الْأَرْضِ وَكَانَ الْآخَرُ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ أَهُوَ هُوَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَزِنْهُ بِرَجُلٍ فَوُزِنْتُ بِهِ فَوَزَنْتُهُ ثُمَّ قَالَ فَزِنْهُ بِعَشَرَةٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ ثُمَّ قَالَ زِنْهُ بِمِائَةٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ ثُمَّ قَالَ زِنْهُ بِأَلْفٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَنْتَثِرُونَ عَلَيَّ مِنْ خِفَّةِ الْمِيزَانِ قَالَ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ لَوْ وَزَنْتَهُ بِأُمَّتِهِ لَرَجَحَهَا

Haali en [Abdullaah bin Imran] haali en [Abuu Daawuud] haali en [Jaafar bin Usmaan Al Qurasy] gila e [Usmaan bin Urwah bin Az Zubair] gila e [baaba mum] gila e [Abuu Dzar Al Gifari] Radliyallahu’anhu, o wiyi; Mi naamndii aan Nelaaɗo hol no ngoongɗinirtaa wonde aɗa woni annabi? Nelaaɗo jaabii : ee Abuu Dzar, maleykaaji ɗiɗi ngariino e am nde ngon-mi e falnde to Makka. Gooto e majji ina jippoo e leydi, goɗɗo oo woni hakkunde asamaan e leydi. Gooto e ma66e wi’ sehil mum: mbele ko kanko tigi? ndeen sehil makko jaabii: eey! ndeen wi’i kadi: ndeen noon teddinee mo e goɗɗo, ndeen kam mi teddintee e yimɓe sappo mi ɓura ɓe teddude. Ndeen o wi’i kadi: ‘Tesko-cfaa mo e teemedere yim6e’, ko noon mi teddiniraa, mi 6uri 6e teddude. Ndeen o wi’i kadi: ‘Ndeen noon tesko-cfaa e ujunere yim6e’, ndeen mi teddinaama mi 6uri 6e teddude. Oon sahaa ina wayi no miɗo yi’a ɓe ina njuurondiri sabu ɓuuɓri teddeendi ndii, ndeen gooto e maleykaaji ɗiɗi ɗii wiyi sehil mum: hay so o teddinaama e leñol makko fof, o ɓuri ɓe teddude haa jooni.

Hadith

Imam Darimi : 15

أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ خَلِيلٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُنَادِيهِمْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا أَنَا رَحْمَةٌ مُهْدَاةٌ

Haali en [Ismaa’il bin Khalil] haali en [Ali bin Mushir] haali en [Al A’maasi] gila e [Abuu Salih], o wiyi; meeɗii wiyde ɓe ko Nelaaɗo (JKM) ; Hey yimɓe, goonga miin ko mi yurmeende kadi miin woni addotooɗo.

Hadith

Imam Darimi : 16

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ طَرِيفٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَقْبَلَ أَعْرَابِيٌّ فَلَمَّا دَنَا مِنْهُ قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ تُرِيدُ قَالَ إِلَى أَهْلِي قَالَ هَلْ لَكَ فِي خَيْرٍ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَ تَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ قَالَ وَمَنْ يَشْهَدُ عَلَى مَا تَقُولُ قَالَ هَذِهِ السَّلَمَةُ فَدَعَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهِيَ بِشَاطِئِ الْوَادِي فَأَقْبَلَتْ تَخُدُّ الْأَرْضَ خَدًّا حَتَّى قَامَتْ بَيْنَ يَدَيْهِ فَاسْتَشْهَدَهَا ثَلَاثًا فَشَهِدَتْ ثَلَاثًا أَنَّهُ كَمَا قَالَ ثُمَّ رَجَعَتْ إِلَى مَنْبَتِهَا وَرَجَعَ الْأَعْرَابِيُّ إِلَى قَوْمِهِ وَقَالَ إِنْ اتَّبَعُونِي أَتَيْتُكَ بِهِمْ وَإِلَّا رَجَعْتُ فَكُنْتُ مَعَكَ

Haali en [Muhammadu ɓii Tharif] haali en [Muhammadu ɓii Fudlail] haali en [Abu Hayyan] gila ['Atha`] gila [Ibnu Umar] Radliyallahu'anhu, o wi'i; Nde min ngondi e Rasulullah e yahdu min kawri e aarabeeɓe Beduin gooto caggal nde min ɓadtii ɗum Rasulullah wiyi mo: hol to njahataa? Aarabe Beduin oo jaabii: Njiɗ mi ko hawrude e ɓesngu am. Ndeen Nulaaɗo wiyi: mbele aɗa yiɗi ko moƴƴi? o jaabtii: hol ko woni moƴƴere? Rasulullah wiyi: woni, aɗa seedtoo wonde alaa laamɗo fotɗo reweede so wonaa Alla Subhanahu wa Ta’ala kadi aɗa seedtoo wonde Muhammadu ko maccuɗo makko e nulaaɗo makko. Aarabeeɓe beduin oo wiyi : ndeen noon hol baawɗo seedtaade goonga ko kaalɗaa koo ? Nelaaɗo jaabii : lekki Salamah, ko ɗuum waɗi Nelaaɗo noddi mo tawi lekki kii ina woni e daande tufnde, ndeen lekki kii ɓadtiima Nelaaɗo sallallaahu aleyhi wasallam e feccude leydi haa lekki kii yettii yeeso Rasulullah sallallaahu alayihi wasallam. Nulaaɗo naamndii mo yo o seedto laabi tati. O seedtiima kadi laabi tati no Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam wiyri nii caggal ɗuum lekki kii artii e nokku ɗo ki mawni ɗoo. Aarabe Beduin oo, ruttii e leñol mum, wiyi; So 6e ndewii e am, ma mi naw 6e haa 6e kawra e laamcfo oo -Rasulullah sallallaahu aleyhi wasallam-, so wonaa cfuum mi hoota to laamdo oo mi 6ooya e makko.

Hadith

Imam Darimi : 17

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ خَرَجْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ وَكَانَ لَا يَأْتِي الْبَرَازَ حَتَّى يَتَغَيَّبَ فَلَا يُرَى فَنَزَلْنَا بِفَلَاةٍ مِنْ الْأَرْضِ لَيْسَ فِيهَا شَجَرٌ وَلَا عَلَمٌ فَقَالَ يَا جَابِرُ اجْعَلْ فِي إِدَاوَتِكَ مَاءً ثُمَّ انْطَلِقْ بِنَا قَالَ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى لَا نُرَى فَإِذَا هُوَ بِشَجَرَتَيْنِ بَيْنَهُمَا أَرْبَعُ أَذْرُعٍ فَقَالَ يَا جَابِرُ انْطَلِقْ إِلَى هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَقُلْ يُقَلْ لَكِ الْحَقِي بِصَاحِبَتِكِ حَتَّى أَجْلِسَ خَلْفَكُمَا فَرَجَعَتْ إِلَيْهَا فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَلْفَهُمَا ثُمَّ رَجَعَتَا إِلَى مَكَانِهِمَا فَرَكِبْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَسُولُ اللَّهِ بَيْنَنَا كَأَنَّمَا عَلَيْنَا الطَّيْرُ تُظِلُّنَا فَعَرَضَتْ لَهُ امْرَأَةٌ مَعَهَا صَبِيٌّ لَهَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنِي هَذَا يَأْخُذُهُ الشَّيْطَانُ كُلَّ يَوْمٍ ثَلَاثَ مِرَارٍ قَالَ فَتَنَاوَلَ الصَّبِيَّ فَجَعَلَهُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ مُقَدَّمِ الرَّحْلِ ثُمَّ قَالَ اخْسَأْ عَدُوَّ اللَّهِ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْسَأْ عَدُوَّ اللَّهِ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثًا ثُمَّ دَفَعَهُ إِلَيْهَا فَلَمَّا قَضَيْنَا سَفَرَنَا مَرَرْنَا بِذَلِكَ الْمَكَانِ فَعَرَضَتْ لَنَا الْمَرْأَةُ مَعَهَا صَبِيُّهَا وَمَعَهَا كَبْشَانِ تَسُوقُهُمَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ اقْبَلْ مِنِّي هَدِيَّتِي فَوَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا عَادَ إِلَيْهِ بَعْدُ فَقَالَ خُذُوا مِنْهَا وَاحِدًا وَرُدُّوا عَلَيْهَا الْآخَرَ قَالَ ثُمَّ سِرْنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَنَا كَأَنَّمَا عَلَيْنَا الطَّيْرُ تُظِلُّنَا فَإِذَا جَمَلٌ نَادٌّ حَتَّى إِذَا كَانَ بَيْنَ سِمَاطَيْنِ خَرَّ سَاجِدًا فَحَبَسَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَلَيَّ النَّاسَ مَنْ صَاحِبُ الْجَمَلِ فَإِذَا فِتْيَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ قَالُوا هُوَ لَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَمَا شَأْنُهُ قَالُوا اسْتَنَيْنَا عَلَيْهِ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً وَكَانَتْ بِهِ شُحَيْمَةٌ فَأَرَدْنَا أَنْ نَنْحَرَهُ فَنَقْسِمَهُ بَيْنَ غِلْمَانِنَا فَانْفَلَتَ مِنَّا قَالَ بِيعُونِيهِ قَالُوا لَا بَلْ هُوَ لَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ أَمَّا لِي فَأَحْسِنُوا إِلَيْهِ حَتَّى يَأْتِيَهُ أَجَلُهُ قَالَ الْمُسْلِمُونَ عِنْدَ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَحْنُ أَحَقُّ بِالسُّجُودِ لَكَ مِنْ الْبَهَائِمِ قَالَ لَا يَنْبَغِي لِشَيْءٍ أَنْ يَسْجُدَ لِشَيْءٍ وَلَوْ كَانَ ذَلِكَ كَانَ النِّسَاءُ لِأَزْوَاجِهِنَّ

Habri en [Ubaydullaah bin Muusaa] gila e [Iisaa bin Abdul Maalik] gila e [Abuu Az Zubair] gila e [Jabir] Radliyallahu’anhu, o wiyi; Mi yaltii e Annabi sallallaahu 'alaihi wasallam e yahdu nde o yiɗi fooftinde hoore makko o suuɗata ko mbele o yiyataa. Oon sahaa min ngoni ko e ladde mawnde nde alaa leɗɗe walla maandeeji nguurndam o wiyi: aan Jabir, ƴettu ndiyam e feggere maa, njokken yahdu amen. Jabir wi’i, min njokki yahde haa min njalti gite. Ɗoon e ɗoon leɗɗe ɗiɗi ina ngoodi, hakkunde majji ko meeteruuji nay. O wi’i: Eɗen ñaagii nde ɓadtotoɗaa lekki kii, naamndo-ɗaa ɗum haalde, o jaabo, mbi’aa ɗum ‘ar e lekki sara maa mbele mi jooɗoo caggal mon on ɗiɗo fof’. Lekki kii ɓadtii - sehil makko, lekki sara makko - Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wasallam jooɗii caggal maɓɓe ɗiɗo, ndeen leɗɗe ɗiɗi ɗee ngarti e nokkuuji mum en. Ko adii fof min njippiima e dow amen, hono no dow amen nii, ina woodi 6icfcfo 6aleejo ina sudda min, ndeen debbo gooto e 6icfcfo mum 6e 6eydi Nelaaɗo Alla sallallaahu ‘alaihi wasallam, o wiyi; Yaa Nelaaɗo Alla, ɓiɗɗo am ina jiiɓoo seyɗane laabi tati ñalnde kala. Jabir wiyi; ndeen Rasulullah sallallaahu aleyhi wasallam ƴetti ɓiɗɗo o waɗti ɗum yeeso oto makko ndeen o wiyi; Yah yah, aan gaño Alla! Miin ko mi Nelaaɗo Alla. Nulaaɗo wiyi ɗum laabi tati. Ndeen o artiri ɗum debbo oo. Nde min ngarti e yahdu amen, min njalti e laawol gadanol ngol, debbo gooto e ɓiyum nanngi min e baali ɗiɗi ɗi o rewata. Ndeen o wii; 'Yaa Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, ja66u ndee dokkal ngal e am, ngam 6icfcfo Nelcfo ma goonga, seycfaane artataa kadi. ' O wi'i: hoosu gooto, ngartiraa mo ngoya. Ndeen min njokkii yahdu amen, colli ɗii nanndi e ɓuuɓde, ɗoon e ɗoon gelooɗi dogi, kono nde ngari e leɗɗe ɗiɗi, ɗoon e ɗoon ɗi sujji, Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam nanngi ɗi. Nulaaɗo naamndii yimɓe ɓee : “Ngaree ɗoo, yimɓe, hol jeyɗo ndee gelooɗi? Nii woni sukaaɓe heewɓe ummoriiɓe Ansar en njaabii; ko o men, aan nelaaɗo Alla, o naamndii: hol ko o heɓata? Ɓe njaabii; Min mbeltiima e toppitaade mo duu6i capande cficfi kadi omo jogii 6uu6ol keewngol - o wonti 6uu6ol - ko cfuum wacfi min njicfi hirsude mo min 6eyda mo e 6i66e amen, kono o dogi o woppi min. O wi’i: “Okay, ndeen noon yeey am tan. '. Ɓe njaabii; 'Oh, alaa ko haani, sire, kono gelooɗi ɗii ina heddinoo -dokkal- mawngu maa. Nelaaɗo wiyi; 'Okay, so tawii ko miin tan moƴƴi e makko, haa o maaya. E oon sahaa juulɓe mbiyi; Yaa Nelaaɗo Alla, min ɓurii hakke sujjude laamɗo daabaaji, o wiyi: -tagaaɗo- gooto fotaani sujjude -tagaaɗo goɗɗo, so ɗuum ina jaɓee ndeen rewɓe ina njaɓa sujjude worɓe mum en.

Hadith

Imam Darimi : 18

حَدَّثَنَا يَعْلَى حَدَّثَنَا الْأَجْلَحُ عَنْ الذَّيَّالِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَقْبَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى دُفِعْنَا إِلَى حَائِطٍ فِي بَنِي النَّجَّارِ فَإِذَا فِيهِ جَمَلٌ لَا يَدْخُلُ الْحَائِطَ أَحَدٌ إِلَّا شَدَّ عَلَيْهِ فَذَكَرُوا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَاهُ فَدَعَاهُ فَجَاءَ وَاضِعًا مِشْفَرَهُ عَلَى الْأَرْضِ حَتَّى بَرَكَ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ هَاتُوا خِطَامًا فَخَطَمَهُ وَدَفَعَهُ إِلَى صَاحِبِهِ ثُمَّ الْتَفَتَ فَقَالَ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ إِلَّا يَعْلَمُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَّا عَاصِيَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ

Haali en [Ya'la] haali en [Al Ajlah] gila e [Adz Dzayyal bin Harmalah] gila e [Jabir bin Abdullaah] Radliyallahu'anhu o wiyi; min ngartii e yahdu e nelaaɗo Alla sallallaahu alayhi wasallam. Haa min njottii wuro Bani Najjar, ɗoon e ɗoon gelooɗi ina kaɗa kala jiɗɗo naatde e ndema hee. Ɗum habri ɗum ko Rasulullah sallallaahu aleyhi wasallam, o yahi to makko o noddi gelooɗi ɗii. Geeloodi ndii ari fawi leppi mum e dow leydi haa tuggi koppi mum e yeeso makko. Ndeen tan o wi’i: dañan am ɓoggol, tan o haɓɓi e ɓoggol ngol o artiri ngol e joomum. Ndeen o ndaari caggal o wi’i: Alaa fof hakkunde asamaan e leydi so wonaa oon anndi tigi ko miin woni nelaaɗo Alla Subhanahu wa Ta’ala so wonaa ɓe ɗooftaani; gila e jinneeji e neɗɗaŋke.

Hadith

Imam Darimi : 19

أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ امْرَأَةً جَاءَتْ بِابْنٍ لَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنِي بِهِ جُنُونٌ وَإِنَّهُ يَأْخُذُهُ عِنْدَ غَدَائِنَا وَعَشَائِنَا فَيُخَبَّثُ عَلَيْنَا فَمَسَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدْرَهُ وَدَعَا فَثَعَّ ثَعَّةً وَخَرَجَ مِنْ جَوْفِهِ مِثْلُ الْجِرْوِ الْأَسْوَدِ فَسَعَى

Ko haalaa e men [Al Hajjaj bin Minhal] wiyi en [Hammad bin Salamah] ummoraade e [Farqad As Sabakhi] ummoraade e [Sa’id bin Jubair] ummoraade e [Ibnu Abbaas] Radliyallahu’anhu, wonde debbo gooto arii addude ɓiɗɗo mum to Rasulullah sallallahu o wiyi: jinne, jinne oo ina naata sahaa kala so en njuulii e ñaamde. min, e badmouth min. 'Ndeen Rasulullah sallallaahu 'leyhi wasallam o ñaagii mo. Ndeen o ɓuuɓtii, huunde - hono puccu ɓaleejo - yalti e hunuko makko, caggal ɗuum o yalti.

Hadith

Imam Darimi : 20

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ الْعَبْدِيُّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ طَهْمَانَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْرِفُ حَجَرًا بِمَكَّةَ كَانَ يُسَلِّمُ عَلَيَّ قَبْلَ أَنْ أُبْعَثَ إِنِّي لَأَعْرِفُهُ الْآنَ

Haali en [Muhammadu bin Sa'id] haali en [Yahya bin Abuu Bakri Al Abdi] diga [Ibrahiima bin Tahmaan] diga [Simak] diga [Jabir bin Samura] Radliyallahu'anhu o wi'i; Resulullah shallallahu alayhi wasallam wiyi : “miɗo anndi tigi won haayre wonnde to Makka nde o salminirta mi e mayre hade am neldeede. Goonga miɗo anndi ɗum tigi jooni'.