Imam Darimi : 21
حَدَّثَنَا فَرْوَةُ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ أَبِي ثَوْرٍ الْهَمْدَانِيُّ عَنْ إِسْمَعِيلَ السُّدِّيِّ عَنْ عَبَّادٍ أَبِي يَزِيدَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَكَّةَ فَخَرَجْنَا مَعَهُ فِي بَعْضِ نَوَاحِيهَا فَمَرَرْنَا بَيْنَ الْجِبَالِ وَالشَّجَرِ فَلَمْ نَمُرَّ بِشَجَرَةٍ وَلَا جَبَلٍ إِلَّا قَالَ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ
Atugambiire [Farwah] atugambiire [Al Walid bin Abu Tsaur Al Hamdani] kuruga ahari [Isma’il As Suddi] kuruga ahari [Abbad bin Abu Yazid] kuruga ahari [Ali bin Abu Talib] Radliyallahu’anhu akagira ati; Tukaba turi hamwe na nabi saww omuri Makkah. Reero twashohora nawe titurabire aha muti nangwa nari aha rushozi kureka we ati; ASSALAMU 'ALAIKA YA RASULALLAH -obukuumi buri ahariiwe obwire bwona, iwe Rasulullah-.
Imam Darimi : 22
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ شِمْرِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ مُزَيْنَةَ أَوْ جُهَيْنَةَ قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْفَجْرَ فَإِذَا هُوَ بِقَرِيبٍ مِنْ مِائَةِ ذِئْبٍ قَدْ أَقْعَيْنَ وُفُودُ الذِّئَابِ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَرْضَخُوا لَهُمْ شَيْئًا مِنْ طَعَامِكُمْ وَتَأْمَنُونَ عَلَى مَا سِوَى ذَلِكَ فَشَكَوْا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحَاجَةَ قَالَ فَآذِنُوهُنَّ قَالَ فَآذَنُوهُنَّ فَخَرَجْنَ وَلَهُنَّ عُوَاءٌ
Atugambiire [Muhammad bin Yusuf] atugambiire [Sufyan] kuruga [Al A’masy] kuruga [Syimr bin ‘Athiyah] kuruga [omuntu] kuruga Muzainah nari Juhainah akagira ati; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam arikushaba omu kasheeshe akahinduka ari haihi n’ebicuncu igana, byona bikaba byaherize kushutama. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam akagira ngu - abanywani be - ' Ninkushaba, muteereho kakye aha by'okurya byanyu omu paaka yaabo - empunu - obwo eby'okurya byanyu ebisigaireho nibiija kuba birungi. ’ Bwanyima bakeetomboitira Omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam ahabw’ekyetengo. Nabi nawe akagira ati: Mugambire ebicuncu. Nahabwekyo banywani be bakagambira ekibunu ky'ebicuncu ngu baine ekyetengo kandi baine kurabamu. Ekibunu ky’entare kikarugaho kyonka n’okuborooga.
Imam Darimi : 23
أَخْبَرَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ جَاءَ جِبْرِيلُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ جَالِسٌ حَزِينٌ وَقَدْ تَخَضَّبَ بِالدَّمِ مِنْ فِعْلِ أَهْلِ مَكَّةَ مِنْ قُرَيْشٍ فَقَالَ جِبْرِيلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ تُحِبُّ أَنْ أُرِيَكَ آيَةً قَالَ نَعَمْ فَنَظَرَ إِلَى شَجَرَةٍ مِنْ وَرَائِهِ فَقَالَ ادْعُ بِهَا فَدَعَا بِهَا فَجَاءَتْ وَقَامَتْ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ مُرْهَا فَلْتَرْجِعْ فَأَمَرَهَا فَرَجَعَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَسْبِي حَسْبِي
Atugambiire [Ishaq bin Ibrahim] atugambiire [Abu Mu’awiyah] atugambire [Al A’masy] kuruga ahari [Abu Sufyan] kuruga ahari [Anas bin Malik] akagira ati; Jibril akaija ahari Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam obu yaabaire asitami aine obusaasi ajwaire eshagama ahabw’okutwazibwa kw’abakaafiire ba Quraish omuri Mecca, obwo Jibril akagira ati: Ai Rasulullah, nooyenda ngu nkworekye akamanyiso k’amaani ga Subhanahu wa Ta’ala? Nabi akagarukamu ati: ‘eego’: bwanyima yareeba omuti enyima ye, Jibril ati: yeta omuti, atyo yamweta omuti gwaija gwayemerera omu maisho ge, bwanyima Jibril ati: ‘Muragiire agarukye’. Nahabwekyo akamuragiira kugaruka kandi omuti gwagaruka - omumwanya gwagwo ogwabandize - Omutumwa wa Allah akagira ati: ekyo nikimara.
Imam Darimi : 24
أَخْبَرَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي ظَبْيَانَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَتَى رَجُلٌ مِنْ بَنِي عَامِرٍ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا أُرِيكَ آيَةً قَالَ بَلَى قَالَ فَاذْهَبْ فَادْعُ تِلْكَ النَّخْلَةَ فَدَعَاهَا فَجَاءَتْ تَنْقُزُ بَيْنَ يَدَيْهِ قَالَ قُلْ لَهَا تَرْجِعْ قَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ارْجِعِي فَرَجَعَتْ حَتَّى عَادَتْ إِلَى مَكَانِهَا فَقَالَ يَا بَنِي عَامِرٍ مَا رَأَيْتُ رَجُلًا كَالْيَوْمِ أَسْحَرَ مِنْهُ
Atumanyiise [Ishaq bin Ibrahim] atumanyiise [Jarir] na [Abu Mu’awiyah] kuruga ahari [Al A’masy] kuruga ahari [Abu Zhabyan] kuruga ahari [Ibn Abbas] Radliyallahu’ anhu akagira ati; Omuntu kuruga omu Bani Amir akaija ahari Rasulullah, reero Rasulullah yagira ati; Noyenda ngu nkworekye akamanyiso - obukuru bwa Allah Subhanahu wa Ta’ala - akagarukamu ati: eego! Entumwa eti: gyenda oyete omuti gw’omutiini, bwanyima yagweta omuti gw’omutiini gwaija gwaguruka omu maisho ge, reero omushaija ati; mugambire ngu agaruke, obwo Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagambira omuti ati: garuka, obwo omuti gwagaruka kuhitsya obu gwahikire omu mwanya gwagwo, omuntu ogwo akeeta; Imwe baana ba Amir, tinkareebaga mushaija n'omwe orikumanya eby'obufumu okukira we.
Imam Darimi : 25
أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ صَفْوَانَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي الضُّحَى عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ دَعَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِلَالًا فَطَلَبَ بِلَالٌ الْمَاءَ ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ لَا وَاللَّهِ مَا وَجَدْتُ الْمَاءَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَهَلْ مِنْ شَنٍّ فَأَتَاهُ بِشَنٍّ فَبَسَطَ كَفَّيْهِ فِيهِ فَانْبَعَثَتْ تَحْتَ يَدَيْهِ عَيْنٌ قَالَ فَكَانَ ابْنُ مَسْعُودٍ يَشْرَبُ وَغَيْرُهُ يَتَوَضَّأُ
Atugambiire [Ismail bin Ibrahim] atugambiire [Shuaib bin Shafwan] kuruga ahari [‘Atha‘ bin As Sa‘ib] kuruga ahari [Abu Al Dluha] kuruga ahari [Ibn Abbas] Radliyallahu’anhu akagira ati; Omurangi akeeta Bilal, kandi Bilal akasherura amaizi reero yaija yagira ati; ngaaha, na Allah Subhanahu wa Ta’ala tindikutaaha omu maizi, obwo nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akabuuza ati: oine ekikopo ky’amaizi?, obwo we -Bilal- yamuha ekikopo ky’amaizi kandi yajanjaaza emikono ye omu kiibo, obwo amaizi gakaruga omu biganja bye, omugambi akagira ati; Ibn Mas’ud n’abandi nabo bakanywa kandi bakora okunaaba -kuruga omu maizi-.
Imam Darimi : 26
أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ نُبَيْحٍ الْعَنَزِيِّ قَالَ قَالَ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ غَزَوْنَا أَوْ سَافَرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ يَوْمَئِذٍ بِضْعَةَ عَشَرَ وَمِائَتَانِ فَحَضَرَتْ الصَّلَاةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ فِي الْقَوْمِ مِنْ طَهُورٍ فَجَاءَ رَجُلٌ يَسْعَى بِإِدَاوَةٍ فِيهَا شَيْءٌ مِنْ مَاءٍ لَيْسَ فِي الْقَوْمِ مَاءٌ غَيْرُهُ فَصَبَّهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَدَحٍ ثُمَّ تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ ثُمَّ انْصَرَفَ وَتَرَكَ الْقَدَحَ فَرَكِبَ النَّاسُ ذَلِكَ الْقَدَحَ وَقَالُوا تَمَسَّحُوا تَمَسَّحُوا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى رِسْلِكُمْ حِينَ سَمِعَهُمْ يَقُولُونَ ذَلِكَ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَفَّهُ فِي الْمَاءِ وَالْقَدَحِ وَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ ثُمَّ قَالَ أَسْبِغُوا الطُّهُورَ فَوَالَّذِي هُوَ ابْتَلَانِي بِبَصَرِي لَقَدْ رَأَيْتُ الْعُيُونَ عُيُونَ الْمَاءِ تَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ أَصَابِعِهِ فَلَمْ يَرْفَعْهَا حَتَّى تَوَضَّئُوا أَجْمَعُونَ
Atugambiire [Abu An Nu’man] atugambiire [Abu Awanah] kuruga [Al Aswad bin Qais] kuruga [Nubaih Al ‘Anazi] akagira ati; [Jabir bin Abdullah] akagira ati; Tukarwana nari twatambura na nabi sallallaahu 'alaihi wasallam. Aha izooba eryo tukaba turi magana abiri. Bwanyima hakaija obwire bw’okushaba. Rasulullah akabuuza ati: Buri omwe ashemeire? Reero omuntu yaija ayekoreire ekikopo ky'oruhu ekiijwire amaizi, kandi hakaba hatariho maizi agandi kureka amaizi ago. Reero omutumwa wa Allah akagishuka omu kikopo kihango, bwanyima yaanaaba n’okunaaba okurikukirayo oburungi, bwanyima yaahinduka yaaruga omu kikopo. Abantu batyo bairukira aha bwato, nibagira ngu; ‘Oine kugisiiga kwonka. ' Reero Rasulullah akagira ati: 'Nsasira, mpa omuhanda'. Eki Entumwa akakigamba obu yaahurira nibagamba ahaiguru. Ekindi, Rasulullah akata ebiganja bye omu maizi yagira ati: Omu iziina rya Allah Subhanahu wa Ta’ala, bwanyima yagira ati: Manya okunaaba kwawe. -Jabir Radliyallahu’anhu- akagira ati; Ahabw’Ogwo otarikuzibira okureeba kwangye, nkareeba gye amaizi nigaruga omu minwa ye kandi taraimutsya mikono ye kuhitsya obu boona baaherize kunaaba.
Imam Darimi : 27
أَخْبَرَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ وَسَعِيدُ بْنُ الرَّبِيعِ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ وَحُصَيْنٍ سَمِعَا سَالِمَ بْنَ أَبِي الْجَعْدِ يَقُولُ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَصَابَنَا عَطَشٌ فَجَهَشْنَا فَانْتَهَيْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَضَعَ يَدَهُ فِي تَوْرٍ فَجَعَلَ يَفُورُ كَأَنَّهُ عُيُونٌ مِنْ خَلَلِ أَصَابِعِهِ وَقَالَ اذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فَشَرِبْنَا حَتَّى وَسِعَنَا وَكَفَانَا وَفِي حَدِيثِ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ فَقُلْنَا لِجَابِرٍ كَمْ كُنْتُمْ قَالَ كُنَّا أَلْفًا وَخَمْسَ مِائَةٍ وَلَوْ كُنَّا مِائَةَ أَلْفٍ لَكَفَانَا
Kitugambirweho ngu [Abu Al Walid Al Thayalitsi] na [Sa’id bin Ar Rabi’] bombi bakagira ngu; atugambiire [Syu’bah] kuruga ahari [Amr bin Murrah] na [Hushain] bombi bakahurira [Salim bin Abu Ja’d] barikugira ngu; Nkahurira [Jabir bin Abdullah] Radliyallahu’anhu arikugira ati; tukahurira twine eiriho ry’amaani kandi twagyendera omu ruguuto rwa juba kuza ahari Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam, bwanyima yaata omukono gwe omu nyungu amaizi gakaruga omu minwa ye nk’entuura, kandi yagira ati: gamba eiziina rya Allah Subhanahu wa Ta’ala - n’ahabw’ekyo naitwe tukagira eiziina rya Allah Subhanahu wa Ta’ala - kandi tukaba twine en kandi twanywa. Omu hadiisi ya Amru bin Murrah, tukabuuza Jabir Radliyallahu’anhu ati; Ni bangahi omuriimwe - omu bwire obwo -? akagarukamu ati; Twaba turi magana ikumi n'ataano, n'obu twakubaire turi - omu bwire obwo - obuhumbi igana, ago gakaba nigaija kutumara amaizi.
Imam Darimi : 28
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الرَّقَاشِيُّ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا الْجَعْدُ أَبُو عُثْمَانَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ حَدَّثَنَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ شَكَا أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَطَشَ فَدَعَا بِعُسٍّ فَصُبَّ فِيهِ مَاءٌ وَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ فِيهِ قَالَ فَجَعَلْتُ أَنْظُرُ إِلَى الْمَاءِ يَنْبُعُ عُيُونًا مِنْ بَيْنِ أَصَابِعِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّاسُ يَسْتَقُونَ حَتَّى اسْتَقَى النَّاسُ كُلُّهُمْ
Atugambiire [Muhammad bin Abdullah Ar Raqqasyi] atugambiire [Ja’far bin Sulaiman] atugambiire [Al Ja’du Abu Uthman] atugambiire [Anas bin Malik] Radliyallahu’anhu atugambiire [Jabir bin Abdullah] Radliyallahu’anhu akagira ati; Abanywani ba Rasulullah bakamwetomboitira eiriho - eri bahuriire - bwanyima yashaba ekikopo kihango kandi yaakigaba amaizi kandi Rasulullah shallallah akata omukono gwe omu kikopo. Omugambi akagira ati; Nkareeba entuura y’amaizi erikuruga omu minwa ya nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, abantu bakagatwara kunywa ngu boona baganyweho.
Imam Darimi : 29
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ سَمِعَ عَبْدُ اللَّهِ بِخَسْفٍ فَقَالَ كُنَّا أَصْحَابَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعُدُّ الْآيَاتِ بَرَكَةً وَأَنْتُمْ تَعُدُّونَهَا تَخْوِيفًا إِنَّا بَيْنَمَا نَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَيْسَ مَعَنَا مَاءٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اطْلُبُوا مَنْ مَعَهُ فَضْلُ مَاءٍ فَأُتِيَ بِمَاءٍ فَصَبَّهُ فِي الْإِنَاءِ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ فِيهِ فَجَعَلَ الْمَاءُ يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ أَصَابِعِهِ ثُمَّ قَالَ حَيَّ عَلَى الطَّهُورِ الْمُبَارَكِ وَالْبَرَكَةُ مِنْ اللَّهِ تَعَالَى فَشَرِبْنَا و قَالَ عَبْدُ اللَّهِ كُنَّا نَسْمَعُ تَسْبِيحَ الطَّعَامِ وَهُوَ يُؤْكَلُ
Ku yaaherize kutugambira [Ubaidullah bin Musa] kuruga [Israil] kuruga [Mansur] kuruga [Ibrahim] kuruga [Alqamah] kuruga [Abdullah] akagira ati; Abdullah akahurira aha kujwara kw’okwezi, bwanyima yagira ati; Itwe banywani ba nabi Muhammad sallallaahu ‘alaihi wasallam, nitutwara obubonero - obw’amaani ga Allah Subhanahu wa Ta’ala - nk’omugisha obwo iwe orikubutwara nk’ekintu ekirikutiinisa. Buzima obu twabaire turi na Rasulullah tukaba tutaine maizi. Reero Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Mubuuze abo abaine amaizi agarengire. ' Reero kikareetwa omutumwa wa Allah (saww) yaakishuka omu kiibo, yaakiteekamu ekiganja ky'omukono gwe, amaizi gakaruga omu minwe ya nabi (saww) yaagamba n'eiraka rihango ati: Ija kandi fullse is that b omugisha n’ogwa Allah Subhanahu wa Ta’ala wenka, obwo tukagunywa. Abdullah akagira ati; Kare tukaba tuhurira n'okushaba eby'okurya byaba nibiriibwa.
Imam Darimi : 30
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو الْجَوَّابِ عَنْ عَمَّارِ بْنِ رُزَيْقٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ زُلْزِلَتْ الْأَرْضُ عَلَى عَهْدِ عَبْدِ اللَّهِ فَأُخْبِرَ بِذَلِكَ فَقَالَ إِنَّا كُنَّا أَصْحَابَ مُحَمَّدٍ نَرَى الْآيَاتِ بَرَكَاتٍ وَأَنْتُمْ تَرَوْنَهَا تَخْوِيفًا بَيْنَا نَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ إِذْ حَضَرَتْ الصَّلَاةُ وَلَيْسَ مَعَنَا مَاءٌ إِلَّا يَسِيرٌ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَاءٍ فِي صَحْفَةٍ وَوَضَعَ كَفَّهُ فِيهِ فَجَعَلَ الْمَاءُ يَنْبَجِسُ مِنْ بَيْنِ أَصَابِعِهِ ثُمَّ نَادَى حَيَّ عَلَى الْوَضُوءِ وَالْبَرَكَةُ مِنْ اللَّهِ فَأَقْبَلَ النَّاسُ فَتَوَضَّئُوا وَجَعَلْتُ لَا هَمَّ لِي إِلَّا مَا أُدْخِلُهُ بَطْنِي لِقَوْلِهِ وَالْبَرَكَةُ مِنْ اللَّهِ فَحَدَّثْتُ بِهِ سَالِمَ بْنَ أَبِي الْجَعْدِ فَقَالَ كَانُوا خَمْسَ عَشْرَةَ مِائَةٍ
Atugambiire [Muhammad bin Abdullah bin Numair] atugambiire [Abu Al Jawwab] kuruga ahari [Amar bin Ruzaiq] kuruga ahari [Al A’masy] kuruga ahari [Ibrahim] kuruga ahari [Alqamah] kuruga ahari [Abdullah] akagira ati; Hakabaho omusisa kugwa omubwire bwa Abdullah kandi ekikorwa eki kikagambirwa Abdullah kandi yagira ati: Itwe banywani nitutwara obubonero - obukuru bwa Allah Subhanahu wa Ta’ala - nk’omugisha, obwo iwe orikubutwara nk’ebintu ebirikutiinisa. Obwire bumwe obu twabaire turi na Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam omu rugendo, ahonaaho obwire bw'okushaba bukahika, obwo itwe tutarikureeta maizi kureka makye. Bwanyima Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam akashaba amaizi omu kiibo kihango, kandi yaakiteekaho ekiganja ky’omukono gwe. Ekirikutangaaza, amaizi gakaruga ahagati y’enkumu ze reero yaagamba n’eiraka rihango ati: ‘Haro, ija aha otware amaizi g’okunaaba n’emigisha kuruga ahari Allah Subhanahu wa Ta’ala’. Mbwenu buri omwe akaba nanaaba obwo nyowe ntaine kyetengo kyona okwihaho nkaba ninyenda kunywa kwonka amaizi nkata omunda ahabwokuba akaba agira ati: omugisha kuruga ahari Allah. Nkagambira [Salim bin Abu Al Ja’d] ebyabaireho, n’ahabw’ekyo akagira ati; bo -omu bwire obwo- bakaba bari abantu ikumi n’abataano.
Imam Darimi : 31
أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ أَخْبَرَنَا مُعَاذُ بْنُ الْعَلَاءِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَخْطُبُ إِلَى جِذْعٍ فَلَمَّا اتَّخَذَ الْمِنْبَرَ حَنَّ الْجِذْعُ حَتَّى أَتَاهُ فَمَسَحَهُ
Kitugambirweho [Uthman bin Umar] kitugambirweho [Mu’adz bin Al ‘Ala`] kuruga ahari [Nafi’] kuruga ahari [Ibn Umar] Omu kutandika nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam butoosha akaba abuurira obwo ayesigamiire aha kipande ky’embaaho. Bwanyima y’okukozesa eminaba -kandi enku zikaba zitakikoresibwa-, enku zikaba ziborooga n’ahabw’ekyo akaziteera.
Imam Darimi : 32
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا تَمِيمُ بْنُ عَبْدِ الْمُؤْمِنِ حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ حَيَّانَ حَدَّثَنِي ابْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَطَبَ قَامَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ فَكَانَ يَشُقُّ عَلَيْهِ قِيَامُهُ فَأُتِيَ بِجِذْعِ نَخْلَةٍ فَحُفِرَ لَهُ وَأُقِيمَ إِلَى جَنْبِهِ قَائِمًا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَطَبَ فَطَالَ الْقِيَامُ عَلَيْهِ اسْتَنَدَ إِلَيْهِ فَاتَّكَأَ عَلَيْهِ فَبَصُرَ بِهِ رَجُلٌ كَانَ وَرَدَ الْمَدِينَةَ فَرَآهُ قَائِمًا إِلَى جَنْبِ ذَلِكَ الْجِذْعِ فَقَالَ لِمَنْ يَلِيهِ مِنْ النَّاسِ لَوْ أَعْلَمُ أَنَّ مُحَمَّدًا يَحْمَدُنِي فِي شَيْءٍ يَرْفُقُ بِهِ لَصَنَعْتُ لَهُ مَجْلِسًا يَقُومُ عَلَيْهِ فَإِنْ شَاءَ جَلَسَ مَا شَاءَ وَإِنْ شَاءَ قَامَ فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ائْتُونِي بِهِ فَأَتَوْهُ بِهِ فَأُمِرَ أَنْ يَصْنَعَ لَهُ هَذِهِ الْمَرَاقِيَ الثَّلَاثَ أَوْ الْأَرْبَعَ هِيَ الْآنَ فِي مِنْبَرِ الْمَدِينَةِ فَوَجَدَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ رَاحَةً فَلَمَّا فَارَقَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْجِذْعَ وَعَمَدَ إِلَى هَذِهِ الَّتِي صُنِعَتْ لَهُ جَزِعَ الْجِذْعُ فَحَنَّ كَمَا تَحِنُّ النَّاقَةُ حِينَ فَارَقَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَزَعَمَ ابْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ سَمِعَ حَنِينَ الْجِذْعِ رَجَعَ إِلَيْهِ فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَيْهِ وَقَالَ اخْتَرْ أَنْ أَغْرِسَكَ فِي الْمَكَانِ الَّذِي كُنْتَ فِيهِ فَتَكُونَ كَمَا كُنْتَ وَإِنْ شِئْتَ أَنْ أَغْرِسَكَ فِي الْجَنَّةِ فَتَشْرَبَ مِنْ أَنْهَارِهَا وَعُيُونِهَا فَيَحْسُنُ نَبْتُكَ وَتُثْمِرُ فَيَأْكُلَ أَوْلِيَاءُ اللَّهِ مِنْ ثَمَرَتِكَ وَنَخْلِكَ فَعَلْتُ فَزَعَمَ أَنَّهُ سَمِعَ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ لَهُ نَعَمْ قَدْ فَعَلْتُ مَرَّتَيْنِ فَسُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اخْتَارَ أَنْ أَغْرِسَهُ فِي الْجَنَّةِ
Atugambiire [Muhammad bin Humaid] atugambiire [Tamim bin ‘Abdul Mukmin] atugambiire [Salih bin Hayyan] akangambira [Ibnu Buraidah] kuruga ahari [ishe] akagira ati; Omu kutandika, nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akaba abuurira ayemereire, kandi akaba ayemereire kumara obwire buraingwa. N’ahabw’ekyo kikaba nikimuremeera munonga. Bwanyima akareetaho ebimuri by’omutiini, yaakora ekiina kuruga omu itaka, yaabyara omuti gw’omutiini haihi na nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam ngu abone kugukoresa yaaba ayemereire. Nabi ku yaabaire abuurira akeemerera kumara obwire buraingwa, akaba ayesigamira aha muti gw’omuzeituuni. Omushaija owaabaire yaaheza kwija Madiina akareeba ekikorwa eki, akaba ayemereire haihi n’omuti gw’omuzeituuni. N’ahabw’ekyo omushaija akamanyisa abantu abamwehinguririize ebirikumuteganisa; ‘Kuri namanya ngu Muhammad naija kunsiima ahabw’okugira eki naakora kumukyendeeza aha mugugu, nkaba ninza kumukorera entebe ei arikubaasa kwemereramu, ku araabe naakunda naabaasa kushutama kandi ku araabe naakunda naabaasa kwemerera omu mwanya ogwo. ' Reero enshonga egi ekahikirizibwa omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam kandi yagira ati: 'Mureete omuntu ogwo omu maisho gangye'. Bwanyima omuntu ogu bakareeta, baragiira kukora amadaara garimu amatembezo ashatu nari ana nk’ago hati aha minbari ya Madiina. Rasulullah akahurira aine obusingye ahabw’ekyo. Ku yaarugire aha mutwe gw’omuti - ogu yaabaire akoreise enyima - yaayesigamira aha minbari eyaabaire bamukoreire, omuti gw’omutiini gukahurira obusaasi kandi gwaborooga nk’oku engamira erikuborooga obu nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam yaagurugaho. Ibn Buraidhah akaba naikiriza kuruga ahari ishe ngu nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, ku yaahuriire okuborooga kw’omuti gw’omuzeituuni, akagaruka yaagutaho omukono gwe yaagira ati: ‘Toorana yaaba ninza kukuhinga kugaruka omu mwanya gw’okubanza narishi kukubyara - bwanyima - omu iguru kugira ngu obaasa kusheeshasheesha n’ebirungi byawe kuruga omu g . ebijuma, kandi ngu abarikwera ba Allah Subhanahu wa Ta’ala barye ebijuma byawe - ebijuma by’emizeituuni - obwo ninyija kukikora. ’ Ishe Ibn Buraidah akaba naikiriza ngu akahurira kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, akagambira omuti gw’omutiini ati: ‘Kare, nkikozire - nabi akagaruka omu bigambo bye emirundi ebiri. ’ Reero nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akabuuzibwa yaagarukamu ati: Nkatoorana omuti ngu mbone kugubyara omu iguru bwanyima.
Imam Darimi : 33
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُومُ إِلَى جِذْعٍ قَبْلَ أَنْ يُجْعَلَ الْمِنْبَرُ فَلَمَّا جُعِلَ الْمِنْبَرُ حَنَّ ذَلِكَ الْجِذْعُ حَتَّى سَمِعْنَا حَنِينَهُ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ عَلَيْهِ فَسَكَنَ
Atugambiire [Muhammad bin Katsir] kuruga ahari [Sulaiman bin Kathir] kuruga ahari [Az Zuhri] kuruga ahari [Sa’id bin Al Musayyib] kuruga ahari [Jabir bin Abdullah] Radliyallahu’anhu akagira ati; Eira, nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akaba ayemerera ayesigamiire aha muti gw’omuzeituuni atakakozire eminaba. Minbari ku yaakozirwe, omuti gw’omutiini gukaborooga kuhitsya obu twahuriire okuborooga kwagwo, reero Omutumwa wa Allah (saww) yaagutaho omukono gwe gwahunama.
Imam Darimi : 34
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ كَثِيرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ حَفْصِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ إِلَى خَشَبَةٍ فَلَمَّا صُنِعَ الْمِنْبَرُ فَجَلَسَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَنَّتْ حَنِينَ الْعِشَارِ حَتَّى وَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ عَلَيْهَا فَسَكَنَتْ
Atugambiire [Muhammad bin Katsir] atugambiire [Sulaiman bin Katsir] kuruga ahari [Yahya bin Sa’id] kuruga ahari [Hafs bin Ubaidullah] kuruga ahari [Jabir bin Abdullah] Radliyallahu’anhu akagira ati; Eira, nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akaba abuurira arikwesigamira aha nkoni y’embaaho, n’ahabw’ekyo minaba ku yaabaire ekozirwe, nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagishutamaho, reero omuti gw’embaaho gukaba guborooga nk’engamira enkazi eri kuborooga, n’ahabw’ekyo nabi sallallahu ‘alaihi wasallent it hand ye and his hand.
Imam Darimi : 35
أَخْبَرَنَا فَرْوَةُ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي كَرِبٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَنَّتْ الْخَشَبَةُ حَنِينَ النَّاقَةِ الْخَلُوجِ
Atugambiire [Farwah] atugambiire [Yahya bin Zakaria] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Abu Ishaq] kuruga ahari [Sa’id bin Abu Karb] kuruga ahari [Jabir bin Abdullah] Radliyallahu’anhu akagira ati; Ekiti kikatsinda nk'engamira erikutsinda bwanyima y'enyana yaayo.
Imam Darimi : 36
أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ عَدِيٍّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الطُّفَيْلِ بْنِ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي إِلَى جِذْعٍ وَيَخْطُبُ إِلَيْهِ إِذْ كَانَ الْمَسْجِدُ عَرِيشًا فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِهِ أَلَا نَجْعَلُ لَكَ عَرِيشًا تَقُومُ عَلَيْهِ يَرَاكَ النَّاسُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَتُسْمِعُ مِنْ خُطْبَتِكَ قَالَ نَعَمْ فَصَنَعَ لَهُ الثَّلَاثَ دَرَجَاتٍ هُنَّ اللَّوَاتِي عَلَى الْمِنْبَرِ فَلَمَّا صُنِعَ الْمِنْبَرُ وَوُضِعَ فِي مَوْضِعِهِ الَّذِي وَضَعَهُ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَلَمَّا جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرِيدُ الْمِنْبَرَ مَرَّ عَلَيْهِ فَلَمَّا جَاوَزَهُ خَارَ الْجِذْعُ حَتَّى تَصَدَّعَ وَانْشَقَّ فَرَجَعَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَسَحَهُ بِيَدِهِ حَتَّى سَكَنَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْمِنْبَرِ قَالَ فَكَانَ إِذَا صَلَّى صَلَّى إِلَيْهِ فَلَمَّا هُدِمَ الْمَسْجِدُ أَخَذَ ذَلِكَ الْجِذْعَ أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ فَلَمْ يَزَلْ عِنْدَهُ حَتَّى بَلِيَ وَأَكَلَتْهُ الْأَرَضَةُ وَعَادَ رُفَاتًا
Atugambiire [Zakaria bin ‘Adi] kuruga ahari [Ubaidullah bin Amr] kuruga ahari [Abdullah bin Muhammad bin ‘Aqil] kuruga ahari [Ath Thufail bin Ubay bin Ka’ab] kuruga ahari [ishe] Radliyallahu’anhu akagira ati; Eira, nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akaba ashaba ayesigamiire aha muti gw’omuzeituuni kandi nikwo yaabaire ashaba obu yaabaire naaha obuhabuzi obu emizigiti yaabaire etaine n’obuhungiro. Reero omushaija kuruga ahari munywani we yamugira ati; 'Nitwija, Sire, kukora obuhungiro - embuga - kandi tute embuga omu mwanya ogu orikubaasa kwemereraho abantu bakakureeba aha kubuurira kw'Orwakatano kandi bakahurikiza okubuurira kwawe. Akagarukamu ati: ‘Eego, noobaasa’. Nahabwekyo amatembezo ashatu gakamukorerwa aha minbari kandi gakateebwa omu mwanya ogu nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagateiremu - ebihimba by’omuti gw’omuzeituuni -. Ku yaizire aha minbari, yaahingura aha muti gw’omuzeituuni, omuti gw’omuzeituuni gwarira kuhitsya obu gwateeraine gwasharara. Bwanyima Rasulullah akagaruka ahariwe. Akagisiiga n’omukono gwe kuhitsya obu omuti gw’enzigye gwagaruka gwahuumura kandi nabi akagaruka aha minbari. Kandi nabi ku yaabaire ashaba, akaba areeba omuti. Omuzigiti ku gwasheenyukire, Ubai bin Ka’ab akatwara omuti gw’omuti gwa date palm yagubiika kuhisya obu gwavunda kandi gwariibwa enzigye kuhisya obu gwacwekyereziibwe.
Imam Darimi : 37
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ مُجَالِدٍ عَنْ أَبِي الْوَدَّاكِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ إِلَى لِزْقِ جِذْعٍ فَأَتَاهُ رَجُلٌ رُومِيٌّ فَقَالَ أَصْنَعُ لَكَ مِنْبَرًا تَخْطُبُ عَلَيْهِ فَصَنَعَ لَهُ مِنْبَرًا هَذَا الَّذِي تَرَوْنَ قَالَ فَلَمَّا قَامَ عَلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ حَنَّ الْجِذْعُ حَنِينَ النَّاقَةِ إِلَى وَلَدِهَا فَنَزَلَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَضَمَّهُ إِلَيْهِ فَسَكَنَ فَأُمِرَ بِهِ أَنْ يُحْفَرَ لَهُ وَيُدْفَنَ
Atugambiire [Ubaidullah bin Sa’id] atugambiire [Abu Usamah] kuruga ahari [Mujalid] kuruga ahari [Abu Al Waddak] kuruga ahari [Abu Sa’id] akagira ati; Enyima, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akaba naabuurira obwo ayesigamiire aha itaagi ry’omuti gw’omuzeituuni, reero Omurooma yaija ahariwe yagira ati; Ndyakora ekitebe kandi omugabe abaase kubuurira ari ahaiguru, n’ahabw’ekyo akakora ekitebe nk’oku orikureeba. Omugambi akagira ati; n’ahabw’ekyo nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam ku yaayemereire - aha minbari - arikubuurira, omuti gw’omutiini gukaborooga nk’engamira enkazi eyaabaire efeereirwe omwana gwayo. obwo Rasulullah akashuuma ahariwe yamunywegyera yahunama, obwo Rasulullah yamuragiira kukora ekiina akamuziika.
Imam Darimi : 38
أَخْبَرَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا الصَّعْقُ قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُ لَمَّا أَنْ قَدِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ جَعَلَ يُسْنِدُ ظَهْرَهُ إِلَى خَشَبَةٍ وَيُحَدِّثُ النَّاسَ فَكَثُرُوا حَوْلَهُ فَأَرَادَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُسْمِعَهُمْ فَقَالَ ابْنُوا لِي شَيْئًا أَرْتَفِعُ عَلَيْهِ قَالُوا كَيْفَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ قَالَ عَرِيشٌ كَعَرِيشِ مُوسَى فَلَمَّا أَنْ بَنَوْا لَهُ قَالَ الْحَسَنُ حَنَّتْ وَاللَّهِ الْخَشَبَةُ قَالَ الْحَسَنُ سُبْحَانَ اللَّهِ هَلْ تُبْتَغَى قُلُوبُ قَوْمٍ سَمِعُوا قَالَ أَبُو مُحَمَّد يَعْنِي هَذَا
Atugambiire [Omusiramu bin Ibrahim] atugambiire [Ash Sh’aq] ati; Nkahurira [Al Hasan] arikugira ati; Omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam ku yaizire Madiina akeesiga omugongo gwe aha muti obwo arikuha abantu obuhabuzi. Mpora mpora abantu bakaba nibeeyongyera kwehinguririza. Eki kikamureetera kugira ekigyendererwa ngu buri omwe - hatariho kushoroora - ahurire ebigambo bye. Nahabwekyo akagira ati ‘Ninkushaba, nkorere eminabari y’ahaiguru nk’eya Musa! ’ Ku bagikozire, omuti gw’omuti ogwa Allah - Alhasan akagira - gukagira ekiniga. Al Hasan akagaruka yagira ati; Ekitiinisa kibe ahari Allah Subhanahu wa Ta’ala, emitima y’abo abarikuhurira ekyo neebaasa kuguma neetegyekwa kuba -eyorobera-? Abu Muhamadi akagira ati; ekirikumanyisa abantu abahuriire eki -ekigano-.
Imam Darimi : 39
أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَمَّارِ بْنِ أَبِي عَمَّارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَخْطُبُ إِلَى جِذْعٍ قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَ الْمِنْبَرَ فَلَمَّا اتَّخَذَ الْمِنْبَرَ وَتَحَوَّلَ إِلَيْهِ حَنَّ الْجِذْعُ فَاحْتَضَنَهُ فَسَكَنَ وَقَالَ لَوْ لَمْ أَحْتَضِنْهُ لَحَنَّ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ بِمِثْلِهِ
Kitugambirweho [Hajjaj bin Minhal] akatugambira [Hammad bin Salamah] kuruga ahari [‘Amar bin Abu ‘Amar] kuruga ahari [Ibn Abbas] ngu rimwe nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akabuurira ayesigamiire aha muti atakakozirweho minbari. Ku yaakozirwe eminaba akagihindukira, omuti gw’omuti gukacumita, kuhitsya obu yaagukwatsire gwahunama. Akongyeraho ati: ‘Ku ndaabe ntamunywegyeire, buzima naija kurira okuhitsya aha muheru gw’ensi. ’ Atugambiire [Al Hajjaj bin Minhal] atugambiire [Hammad] kuruga [Thabit] kuruga [Anas bin Malik] Radliyallahu’anhu nk’oku hadiisi eri ahaiguru.
Imam Darimi : 40
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ حَنَّتْ الْخَشَبَةُ الَّتِي كَانَ يَقُومُ عِنْدَهَا فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيْهَا فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَيْهَا فَسَكَنَتْ
Atugambiire [Abdullah bin Yazid] atugambiire [Al Mas’udi] kuruga ahari [Abu Hazim] kuruga ahari [Sahl bin Sa’id] akagira ati; Omuti gw’omuti ogu yaabaire ayesigamiraho ku yaabaire ayemereire gukaborooga, reero nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam yaamwemerera yaagutaho omukono, n’ahabw’ekyo omuti gwagwa gutarikuhinduka.