Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Darimi (الامام الدارمي) - 3469 Hadith

Hadith

Imam Darimi : 1

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُؤَاخَذُ الرَّجُلُ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا كَانَ عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ

Ku yaaherize kutugambira [Muhammad bin Yusuf] kuruga ahari [Sufyan] kuruga ahari [Al A’masy] kuruga ahari [Abu Wa`il] kuruga ahari [Abdullah], akagira ati; Omushaija akaija aha Mutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yagira ati: Iwe Mutumwa wa Allah, omuntu naija kufubirwa ahabw'ebikorwa bibi ebi yakozire omubwire bw'obutamanya? Entumwa ekagarukamu eti: Owabaire atwara gye omubwire bwe bw’obusiraamu, akaba atafubirwa ahabw’ebikorwa bye bibi omu bwire bw’obutamanya, kwonka owaabaire atwara kubi - kubi - omu bwire bwe bw’obusiraamu, akaba afubirwa -ahabw’ebibi bye- yaaba eby’enyima nari eby’omumaisho.

Hadith

Imam Darimi : 2

أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ بْنُ النَّضْرِ الرَّمْلِيُّ عَنْ مَسَرَّةَ بْنِ مَعْبَدٍ مِنْ بَنِي الْحَارِثِ بْنِ أَبِي الْحَرَامِ مِنْ لَخْمٍ عَنْ الْوَضِينِ أَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا أَهْلَ جَاهِلِيَّةٍ وَعِبَادَةِ أَوْثَانٍ فَكُنَّا نَقْتُلُ الْأَوْلَادَ وَكَانَتْ عِنْدِي ابْنَةٌ لِي فَلَمَّا أَجَابَتْ وَكَانَتْ مَسْرُورَةً بِدُعَائِي إِذَا دَعَوْتُهَا فَدَعَوْتُهَا يَوْمًا فَاتَّبَعَتْنِي فَمَرَرْتُ حَتَّى أَتَيْتُ بِئْرًا مِنْ أَهْلِي غَيْرَ بَعِيدٍ فَأَخَذْتُ بِيَدِهَا فَرَدَّيْتُ بِهَا فِي الْبِئْرِ وَكَانَ آخِرَ عَهْدِي بِهَا أَنْ تَقُولَ يَا أَبَتَاهُ يَا أَبَتَاهُ فَبَكَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى وَكَفَ دَمْعُ عَيْنَيْهِ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُلَسَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْزَنْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ كُفَّ فَإِنَّهُ يَسْأَلُ عَمَّا أَهَمَّهُ ثُمَّ قَالَ لَهُ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَأَعَادَهُ فَبَكَى حَتَّى وَكَفَ الدَّمْعُ مِنْ عَيْنَيْهِ عَلَى لِحْيَتِهِ ثُمَّ قَالَ لَهُ إِنَّ اللَّهَ قَدْ وَضَعَ عَنْ الْجَاهِلِيَّةِ مَا عَمِلُوا فَاسْتَأْنِفْ عَمَلَكَ

Kitugambirweho [Al Walid bin An Nadlr Ar Ramli] kuruga [Masarrah bin Ma’bad] - kuruga ahari Bani Al Harith bin Abu Al Haram kuruga Lakhmin - kuruga [Al Wadliin] ngu omushaija akaija ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagira ati: Iwe Mutumwa wa Allah abatarikumanya abantu baitu, tukaba turi abaana baitu abatarikumanya, tukaba turi abaana baitu abatarikumanya, tukaba turi abaana baitu abatarikumanya, tukaba turi abaana baitu abatarikumanya, tukaba turi abaana baitu abatarikumanya, tukaba turi abaana baitu abatarikumanya. obwire tukaba twine abaana abashemereirwe ku naamutereire esimu. Eizooba rimwe nkamuteera esimu ahonaaho yaakigarukamu yankuratira. Ku naahikire aha iziba ry’eka emwe, ahonaaho nkakwata omukono gwe naamunaga omu iziba, obwo nibwo obwire bwangye nawe bwahwaire. Akeeta ati ‘Iwe taata wangye, iwe taata wangye. ’ Omutumwa wa Allah akarira okuhisya obu amarira ge gakasheesheka. Reero omuntu owabaire asitami na Rasulullah akagambira omushaija ati: okozire Rasulullah obusaasi. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akagambira omushaija ati: reka abe ahabwokuba akaba nabuuza aha kintu kikuru eki yaabaire nareebana, reero Entumwa yagambira omushaija ati: Garuka ogarukyemu ekitebyo kyawe, reero yagarukamu ekitebyo kandi Entumwa yaagaruka yaarira okuhitsya obu amarira ge gaasheesheka, yatobera ebireju bye, reero yaagira ati: Allah subhanala akagira ati: obutamanya, n’ahabw’ekyo, tandika ebikorwa byawe n’ekipande kisya ekishemeire.

Hadith

Imam Darimi : 3

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سُلَيْمَانَ الْمُؤَدِّبِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَوْلَايَ أَنَّ أَهْلَهُ بَعَثُوا مَعَهُ بِقَدَحٍ فِيهِ زُبْدٌ وَلَبَنٌ إِلَى آلِهَتِهِمْ قَالَ فَمَنَعَنِي أَنْ آكُلَ الزُّبْدَ لِمَخَافَتِهَا قَالَ فَجَاءَ كَلْبٌ فَأَكَلَ الزُّبْدَ وَشَرِبَ اللَّبَنَ ثُمَّ بَالَ عَلَى الصَّنَمِ وَهُوَ إِسَافٌ وَنَائِلَةُ قَالَ هَارُونُ كَانَ الرَّجُلُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِذَا سَافَرَ حَمَلَ مَعَهُ أَرْبَعَةَ أَحْجَارٍ ثَلَاثَةً لِقِدْرِهِ وَالرَّابِعَ يَعْبُدُهُ وَيُرَبِّي كَلْبَهُ وَيَقْتُلُ وَلَدَهُ

Atugambiire [Harun bin Mu`awiyah] kuruga ahari [Ibrahimu bin Sulaiman Al Mu`addib] kuruga ahari [Al A’masy] kuruga ahari [Mujahid], [obaire ari omuhuuku wangye] akangira; ngu ab’eka ye bakasigaho ekikopo ekirimu cheese n’amate ngu baheereze baaruhanga baabo, akagira ngu; ab’omu ka yangye bakanzibira kurya cheese ahabw’okutiina baaruhanga aba; obwo embwa ekaija, yarya cheese yanywa amate kandi yasheesha aha bishushani, nikwo kugira ngu ebishushani bya Iqaf na Nailah. Harun akagira ati: omu biro bya kare eby’obutamanya, omushaija ku yaabaire naayenda kutambura akaba atwara amabaare ana, ashatu aharigo gakaba gari ag’okuhagira/okuhamya ekiyungu - ekiyungu/ekikopo - kandi erya kana rikaba riri ery’okuramya, okutendeka embwa ye, n’okwita omwana we.

Hadith

Imam Darimi : 4

حَدَّثَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا رَيْحَانُ هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ السَّامِيُّ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ هُوَ ابْنُ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ قَالَ كُنَّا فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِذَا أَصَبْنَا حَجَرًا حَسَنًا عَبَدْنَاهُ وَإِنْ لَمْ نُصِبْ حَجَرًا جَمَعْنَا كُثْبَةً مِنْ رَمْلٍ ثُمَّ جِئْنَا بِالنَّاقَةِ الصَّفِيِّ فَتَفَاجُّ عَلَيْهَا فَنَحْلُبُهَا عَلَى الْكُثْبَةِ حَتَّى نَرْوِيَهَا ثُمَّ نَعْبُدُ تِلْكَ الْكُثْبَةَ مَا أَقَمْنَا بِذَلِكَ الْمَكَانِ قَالَ أَبُو مُحَمَّد الصَّفِيُّ الْكَثِيرَةُ الْأَلْبَانِ

Kitugambirwe [Mujahid bin Musa] atugambiire [Raihan Ibnu Sa’id Nk’oku Sami] atugambiire [‘Abbad Ibnu Mansur] kuruga [Abu Raja’], akagira ati: omu biro by’obutamanya, ku twabaire tutunga eibaare rirungi, tukaba turiramya kandi ku twabaire tutashangire eibaare rirungi, tukaba turiramya. Reero tukareeta engamira ya shafi, engamira ku yaabaire neegiteera, tukaginyiganyiga amate gayo kunywanisa omurundo gw’omushenyi ogu twabaire tuteeraine, reero twaramya omurundo gw’omushenyi kasita twabaire nitutuura omu mwanya ogwo. Abu Muhammad akagira ati: Engamira za Shafi n’engamira eziine amate maingi.

Hadith

Imam Darimi : 5

أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَ قَالَ كَعْبٌ نَجِدُهُ مَكْتُوبًا مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا فَظٌّ وَلَا غَلِيظٌ وَلَا صَخَّابٌ بِالْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ وَأُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يُكَبِّرُونَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى كُلِّ نَجْدٍ وَيَحْمَدُونَهُ فِي كُلِّ مَنْزِلَةٍ وَيَتَأَزَّرُونَ عَلَى أَنْصَافِهِمْ وَيَتَوَضَّئُونَ عَلَى أَطْرَافِهِمْ مُنَادِيهِمْ يُنَادِي فِي جَوِّ السَّمَاءِ صَفُّهُمْ فِي الْقِتَالِ وَصَفُّهُمْ فِي الصَّلَاةِ سَوَاءٌ لَهُمْ بِاللَّيْلِ دَوِيٌّ كَدَوِيِّ النَّحْلِ وَمَوْلِدُهُ بِمَكَّةَ وَمُهَاجِرُهُ بِطَابَةَ وَمُلْكُهُ بِالشَّامِ

Atugambiire [Al Hasan bin Ar Rabi’] atugambiire [Abul Ahwash] kuruga [Al A’masy] kuruga [Abu Salih], akagira ati; [Ka’ab] akagira ati; tukashanga kihandiikirwe ngu: Muhammad Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, akaba ataine nshonga omu kugamba kwe, akaba ataine nshonga omu mitwarize, akaba atarikugamba n’eiraka rihango yaaba ari omu katare, akaba atagarukamu obubi n’obubi, kureka akaba agarukamu okusaasirana n’okusaasirana, abantu be bakaba bari abantu abaabaire nibakora tahmid berrifbi buri ahaiguru -okuhimbisa Allah- omu- nari orutaro, bakaba bahimbisa Allah Subhanahu wa Ta’ala omuri buri nju, bajwaire sarongs omu bicweka byabo eby’ahagati, bakora okunaaba ahari buri kicweka ky’okunaaba kwabo, okweta kwabo okushaba nikuhurirwa omu iguru, shaf yaabo omu bwire bw’orutaro neeshushana na shaf yaabo omu bwire bw’okushaba, amaraka gaabo - baaba nibashoma Koran kandi barikukora Me birth his dhikr - . omwanya gw’okufuruka guri Thaabah - Madiina - kandi obugabe bwe buri Shamu.

Hadith

Imam Darimi : 6

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي خَالِدٌ هُوَ ابْنُ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدٍ هُوَ ابْنُ أَبِي هِلَالٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ أُسَامَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ سَلَامٍ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ إِنَّا لَنَجِدُ صِفَةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذِيرًا وَحِرْزًا لِلْأُمِّيِّينَ أَنْتَ عَبْدِي وَرَسُولِي سَمَّيْتُهُ الْمُتَوَكِّلَ لَيْسَ بِفَظٍّ وَلَا غَلِيظٍ وَلَا صَخَّابٍ بِالْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ مِثْلَهَا وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَتَجَاوَزُ وَلَنْ أَقْبِضَهُ حَتَّى نُقِيمَ الْمِلَّةَ الْمُتَعَوِّجَةَ بِأَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ يَفْتَحُ بِهِ أَعْيُنًا عُمْيًا وَآذَانًا صُمًّا وَقُلُوبًا غُلْفًا قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَسَارٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو وَاقِدٍ اللَّيْثِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ كَعْبًا يَقُولُ مِثْلَ مَا قَالَ ابْنُ سَلَامٍ

Atugambiire [Abdullah bin Salih] akangambira [Al Laits] akangambira [Khalid Ibnu Yazid] kuruga ahari [Sa’id Ibn Abu Hilal] kuruga ahari [Hilal bin Usamah] kuruga ahari [‘Atha’ bin Yasar] kuruga ahari [Ibn Salam], ngu akagira ati; tukajumbura emitwarize ya Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ‘Buzimazima twakutuma nk’omujurizi, omuhi w’amakuru marungi kandi nk’omurabura’, orikuhwera Ummi, ori omuheereza wangye Omutumwa wangye, nkamuha eiziina Al Mutawakkil, okugamba kwe kukaba kutari kw’obushaarizi kandi emitwarize ye ekaba etari y’obushaarizi kandi emitwarize ye ekaba etari y’obushaarizi e, we di kwonka ahabw’okumusaasira tukagorora ediini eyaabaire ehabire aha bujurizi ngu tihaine ruhanga. aine obugabe bw’okuramibwa okwihaho Allah Subhanahu wa Ta’ala, n’obujurizi obu nitubaasa kwigura amaisho agahumire, amatu agafiire amatu n’emitima ekingire. [‘Ata` bin Yasar] akagira ati; [Abu Waqid Al Laitsi] akangira ngu akahurira [Ka’ab] nawe arikugamba ebi Ibn Salam yagambire.

Hadith

Imam Darimi : 7

أَخْبَرَنَا زَيْدُ بْنُ عَوْفٍ قَالَ وَحَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ ذَكْوَانَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ كَعْبٍ فِي السَّطْرِ الْأَوَّلِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ عَبْدِي الْمُخْتَارُ لَا فَظٌّ وَلَا غَلِيظٌ وَلَا صَخَّابٌ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ مَوْلِدُهُ بِمَكَّةَ وَهِجْرَتُهُ بِطَيْبَةَ وَمُلْكُهُ بِالشَّامِ وَفِي السَّطْرِ الثَّانِي مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ أُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي كُلِّ مَنْزِلَةٍ وَيُكَبِّرُونَ عَلَى كُلِّ شَرَفٍ رُعَاةُ الشَّمْسِ يُصَلُّونَ الصَّلَاةَ إِذَا جَاءَ وَقْتُهَا وَلَوْ كَانُوا عَلَى رَأْسِ كُنَاسَةٍ وَيَأْتَزِرُونَ عَلَى أَوْسَاطِهِمْ وَيُوَضِّئُونَ أَطْرَافَهُمْ وَأَصْوَاتُهُمْ بِاللَّيْلِ فِي جَوِّ السَّمَاءِ كَأَصْوَاتِ النَّحْلِ

Atugambiire [Zaid bin Yusuf] atugambiire [Abu ‘Awanah] kuruga ahari [Abdul Malik bin Umair] kuruga ahari [Dzakwan Abu Salih] kuruga ahari [Ka’ab] ngu omu kacweka k’okubanza kihandiikirwe; Muhammad n’omutumwa wa Allah Subhanahu wa Ta’ala, kandi omuheereza wangye otoorainwe, okugamba kwe tikuri kw’obushaarizi, emitwarize ye teri y’amaani, tarikugamba n’eiraka rihango omu mwanya gw’akatare, tarikugarurira obubi n’obubi kureka naagarukamu n’okusaasirwa n’okusaasirwa, omwanya ogu yaazaariirwemu ni Mecca kandi emigration ye eri omuri Shadombahm. Kandi omu kacweka ka kabiri kihandiikirwe ngu, Muhammad, omutumwa wa Allah Subhanahu wa Ta'ala, abantu be n'abantu abarikuguma nibahimbisa Allah ahabw'ekitiinisa kyona, abo abarikureeba eizooba - kumanya obwire bw'okushaba - nibakora okushaba obwire bwahika, n'obu baraabe bari omu mwanya ogurimu oburofa, bajwara sarong ahagati, babaasa kunaaba amaraka g'okunaaba kwabo boona, okuhurirwa omu mwanya nk’okuhoorera kw’enjuki - ahabw’okuramya kwazo okutarikuhwaho n’okurira -.

Hadith

Imam Darimi : 8

أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ أَبِي فَرْوَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ سَأَلَ كَعْبَ الْأَحْبَارِ كَيْفَ تَجِدُ نَعْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّوْرَاةِ فَقَالَ كَعْبٌ نَجِدُهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ يُولَدُ بِمَكَّةَ وَيُهَاجِرُ إِلَى طَابَةَ وَيَكُونُ مُلْكُهُ بِالشَّامِ وَلَيْسَ بِفَحَّاشٍ وَلَا صَخَّابٍ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَافِئُ بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ أُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي كُلِّ سَرَّاءَ وَضَرَّاءَ وَيُكَبِّرُونَ اللَّهَ عَلَى كُلِّ نَجْدٍ يُوَضِّئُونَ أَطْرَافَهُمْ وَيَأْتَزِرُونَ فِي أَوْسَاطِهِمْ يُصَفُّونَ فِي صَلَوَاتِهِمْ كَمَا يُصَفُّونَ فِي قِتَالِهِمْ دَوِيُّهُمْ فِي مَسَاجِدِهِمْ كَدَوِيِّ النَّحْلِ يُسْمَعُ مُنَادِيهِمْ فِي جَوِّ السَّمَاءِ

Atugambiire [Mujahid biun Musa] atugambiire [Ma’n ibn ‘Isa] atugambiire [Mu’awiyah bin Salih] kuruga ahari [Abu Farwah] kuruga ahari [Ibn ‘Abbas] Radliyallahu’anhu, ngu akashaba Ka’ab Al Ahbar; Okashanga ota emitwarize ya Rasulullah omu Torah?, [Ka’ab] akagarukamu ati; twashanga ngu Muhammad bin Abdullah akazarirwa omuri Mecca, yafuruka yaaza Thaabah nari Medina, obugabe bwe nibwija kuba buri omuri Syria, ti muntu w’obushaarizi, tarikukora orwari rwingi omu mwanya gw’akatare, tarikugarukamu obubi ahabw’obubi kureka naasaasira kandi asaasira, abantu be nibamuhimbisa obwire bwona. Nibahimbisa Allah Subhanahu wa Ta'ala yaaba omu bwire burungi nari obubi, butoosha nibahimbisa Allah Subhanahu wa Ta'ala omuri buri businguzi, nibanaaba ebicweka byabo by'okunaaba, bajwara ebijwaro bya sarongs omu bicweka byabo eby'ahagati, nibateera omurongooti omu kushaba nk'oku barikugyendera omu rutaro, amaraka gaabo omu mizigiti yaabo nigashushana n'okuhoorera kw'enjuki omu mudzi gwabo, eiraka ryabo niribaasa kuba mudzin`.

Hadith

Imam Darimi : 9

أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ الْمِيثَمِيُّ حَدَّثَنَا بَحِيرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ الْحَضْرَمِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ إِلَيْكُمْ لَيْسَ بِوَهِنٍ وَلَا كَسِلٍ لِيَخْتِنَ قُلُوبًا غُلْفًا وَيَفْتَحَ أَعْيُنًا عُمْيًا وَيُسْمِعَ آذَانًا صُمًّا وَيُقِيمَ أَلْسِنَةً عُوجًا حَتَّى يُقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ

Atugambiire [Haiwah bin Syuraih] atugambiire [Baqiyyah bin Al Walid Al Maitami] atugambiire [Buhair bin Sa’ad] kuruga ahari [Khalid bin Ma’dan] kuruga ahari [Jubair bin Nufair Al Hadlrami]; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Hariho omutumwa otaine maani nari omukyeenyo, -ayohereziibwe- kusisimura emitima etafayo, kwigura amaisho gakingire, n’okuhurira amatu agafiire amatu, kugorora endimi ezigomire, kugira ngu kigambirwe; Tihariho ruhanga oine obugabe bw’okuramibwa okwihaho Allah Subhanahu wa Ta’ala wenka.

Hadith

Imam Darimi : 10

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ الْحِزَامِيُّ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي قَيْسٍ عَنْ عَطَاءٍ قَالَ كَانَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُ إِلَيْهِ حَاجَةٌ فَمَشَى مَعَهُ حَتَّى دَخَلَ قَالَ فَإِحْدَى رِجْلَيْهِ فِي الْبَيْتِ وَالْأُخْرَى خَارِجَهُ كَأَنَّهُ يُنَاجِي فَالْتَفَتَ فَقَالَ أَتَدْرِي مَنْ كُنْتُ أُكَلِّمُ إِنَّ هَذَا مَلَكٌ لَمْ أَرَهُ قَطُّ قَبْلَ يَوْمِي هَذَا اسْتَأْذَنَ رَبَّهُ أَنْ يُسَلِّمَ عَلَيَّ قَالَ إِنَّا آتَيْنَاكَ أَوْ أَنْزَلْنَا الْقُرْآنَ فَصْلًا وَالسَّكِينَةَ صَبْرًا وَالْفُرْقَانَ وَصْلًا

Atugambiire [Muhammad bin Yazid Al Hizami] atugambiire [Ishaq bin Sulaiman] kuruga [‘Amr bin Abu Qais] kuruga [‘Atha‘], akagira ati; Omwe ahari banywani ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akaba aine ekyetengo ahariwe. Akagyendera nawe, kuhisya obu yaabaire ataahire omunju kandi ekigyere kye kimwe kiri omunda kandi ekindi kiri aheeru y'enju, kikaba kiri nk'oku Omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yaabaire naagaaniira n'omushaija, bwanyima y'ekyo akahinduka yaagamba na munywani we ati: Noomanya ou naabaire ningambira? akaba ari maraika ou ntakareebaga, maraika akashaba Mukama we orusa kunramutsya. Allah nagira ati: Buzima, twizire ahariimwe nari twasindika Qur’an nk’omuramuzi w’emisango kandi As Sakinah nk’okugumisiriza na Al Furqon nk’omuhabuzi.

Hadith

Imam Darimi : 11

أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا رَيْحَانُ هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ هُوَ ابْنُ مَنْصُورٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَطِيَّةَ أَنَّهُ سَمِعَ رَبِيعَةَ الْجُرَشِيَّ يَقُولُ أُتِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقِيلَ لَهُ لِتَنَمْ عَيْنُكَ وَلْتَسْمَعْ أُذُنُكَ وَلْيَعْقِلْ قَلْبُكَ قَالَ فَنَامَتْ عَيْنَايَ وَسَمِعَتْ أُذُنَايَ وَعَقَلَ قَلْبِي قَالَ فَقِيلَ لِي سَيِّدٌ بَنَى دَارًا فَصَنَعَ مَأْدُبَةً وَأَرْسَلَ دَاعِيًا فَمَنْ أَجَابَ الدَّاعِيَ دَخَلَ الدَّارَ وَأَكَلَ مِنْ الْمَأْدُبَةِ وَرَضِيَ عَنْهُ السَّيِّدُ وَمَنْ لَمْ يُجِبْ الدَّاعِيَ لَمْ يَدْخُلْ الدَّارَ وَلَمْ يَطْعَمْ مِنْ الْمَأْدُبَةِ وَسَخِطَ عَلَيْهِ السَّيِّدُ قَالَ فَاللَّهُ السَّيِّدُ وَمُحَمَّدٌ الدَّاعِي وَالدَّارُ الْإِسْلَامُ وَالْمَأْدُبَةُ الْجَنَّةُ

Atugambiire [Mujahid bin Musa] atugambiire [Raihan Ibnu Sa’id] atugambiire [Abbad Ibnu Mansur] kuruga [Ayyub] kuruga [Abu Qilabah] kuruga [Athiyah] ngu akahurira [Rabi’ah Al Jurasyi] arikugira ati; Omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam akareetwa kandi yaagira ngu, ninkushaba amaisho gaawe gagwejegyere, amatu gaawe gahurire, n’omutima gwawe gutekye. Akagira ati: obwo amaisho gangye nigareeba, amatu gangye nigahurira, n’omutima gwangye niguteekateeka. Akagira ati; Nkatunga amakuru 'Hariho mukama oyombeka enju, reero atebekanisa obugyenyi, reero ayohereza omuntu ow'okweta aha bugyenyi, orikugarukamu okweta kw'omwetsire akaza omu nju akarya eby'okurya, mukama naija kumushemererwa. Orundi rubaju, otagarukamu okweta kw’omwetsire kandi akataaha omu nju akarya eby’okurya, obwo Mukama naija kumugirira ekiniga. Bwanyima akagira ati: Mukama ni Allah Subhanahu Wa Ta’ala, orikweta ni Muhammad shallallahu ‘alaihi wasallam, enju n’obusiraamu, kandi eby’okurya n’eiguru.

Hadith

Imam Darimi : 12

أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مَيْمُونٍ التَّمِيمِيِّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ إِلَى الْبَطْحَاءِ وَمَعَهُ ابْنُ مَسْعُودٍ فَأَقْعَدَهُ وَخَطَّ عَلَيْهِ خَطًّا ثُمَّ قَالَ لَا تَبْرَحَنَّ فَإِنَّهُ سَيَنْتَهِي إِلَيْكَ رِجَالٌ فَلَا تُكَلِّمْهُمْ فَإِنَّهُمْ لَنْ يُكَلِّمُوكَ فَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ أَرَادَ ثُمَّ جَعَلُوا يَنْتَهُونَ إِلَى الْخَطِّ لَا يُجَاوِزُونَهُ ثُمَّ يَصْدُرُونَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ جَاءَ إِلَيَّ فَتَوَسَّدَ فَخِذِي وَكَانَ إِذَا نَامَ نَفَخَ فِي النَّوْمِ نَفْخًا فَبَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَوَسِّدٌ فَخِذِي رَاقِدٌ إِذْ أَتَانِي رِجَالٌ كَأَنَّهُمْ الْجِمَالُ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ بِيضٌ اللَّهُ أَعْلَمُ مَا بِهِمْ مِنْ الْجَمَالِ حَتَّى قَعَدَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ عِنْدَ رَأْسِهِ وَطَائِفَةٌ مِنْهُمْ عِنْدَ رِجْلَيْهِ فَقَالُوا بَيْنَهُمْ مَا رَأَيْنَا عَبْدًا أُوتِيَ مِثْلَ مَا أُوتِيَ هَذَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ عَيْنَيْهِ لَتَنَامَانِ وَإِنَّ قَلْبَهُ لَيَقْظَانُ اضْرِبُوا لَهُ مَثَلًا سَيِّدٌ بَنَى قَصْرًا ثُمَّ جَعَلَ مَأْدُبَةً فَدَعَا النَّاسَ إِلَى طَعَامِهِ وَشَرَابِهِ ثُمَّ ارْتَفَعُوا وَاسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ فَقَالَ لِي أَتَدْرِي مَنْ هَؤُلَاءِ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ هُمْ الْمَلَائِكَةُ قَالَ وَهَلْ تَدْرِي مَا الْمَثَلُ الَّذِي ضَرَبُوهُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ الرَّحْمَنُ بَنَى الْجَنَّةَ فَدَعَا إِلَيْهَا عِبَادَهُ فَمَنْ أَجَابَهُ دَخَلَ جَنَّتَهُ وَمَنْ لَمْ يُجِبْهُ عَاقَبَهُ وَعَذَّبَهُ

Kitugambirweho [Al Hasan bin ‘Ali] akatugambira [Abu Usamah] kuruga ahari [Ja’far bin Maimun At Tamimi] kuruga ahari [Abu Uthman An Nahdi] ngu Rasulullah akarugayo yaaza Bathha` kandi hamwe nawe Ibn Mas’ud Radliyallahu ‘Alihilamhanhu, omu Ibn Mas’ud, bwanyima akashaba kushutama Ibn Mas’ud kandi yamukorera omurongooti gw’okubaganisamu. Bwanyima akagira ati: Otakaruga omumwanya ogu, ahabwokuba hariho abashaija abarikwija kukubugana kandi otabagambira, nabo tibarikwija kukugambira. Reero omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagumizamu n’orugyendo rwe ahu yaabaire naayenda hoona. Bwanyima abantu bakahika aha rubaju orurikubaganisamu kandi tibaraguhinguraho, bwanyima bakaza ahu nabi sallallaahu 'alaihi wasallam. Kuhisya obu ekiro kyahwaire akaija ahariinye yabyama arikukoresa ekibunu kyangye nk'omushego gwe, kandi ku yaabaire agwejegyera akaba ahurira omwisyo gwe. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ku yaabaire agwejegyeire aha kibero kyangye, abashaija bakaija n’amaisho marungi bajwaire emyenda yoona erikwera. Siga, ka nizishemeza! n’ahabw’ekyo ekibinja kyabo kikashutama aha mutwe gwa nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam kandi ekindi kigombe aharubaju rwaitu kandi bakagirana bati: titukatungaga omuheereza owaheebwa ekiconco nk’ekyaheebwa nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam. Omuntu ogu amaisho ge agwejegyeire kwonka omutima gwe gugwejegyeire, mukorere enfumu. Mbwenu, nashushana n'omukama orikwombeka orugo, reero akora ekiihuro reero akeeta abantu kurya n'okunywa, reero abantu batemba omu iguru. Reero omutumwa wa Allah (saww) akasisimuka yangira ati: nomanya abo? obwo nkagarukamu nti: Allah Subhanahu wa Ta’ala n’omutumwa we nibo barikukira kumanya. Bwanyima akagira ati: ni baamaraika. Reero yaagaruka yagira ati: noomanya enshushani eki eri? Nkagira ngu Allah Subhanahu wa Ta’ala n’omutumwa we owaabaire naamanya gye bakagarukamu bati: Ar Rahman akombeka eiguru, bwanyima yayeta -yayeta- abaheereza be ahariwe, orikwikiriza naija kutaaha omu iguru kandi orikwanga obwo naija kumufubira kandi amubonabonese.

Hadith

Imam Darimi : 13

أَخْبَرَنَا نُعَيْمُ بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ عَنْ بَحِيرٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو السُّلَمِيُّ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ السُّلَمِيِّ أَنَّهُ حَدَّثَهُمْ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ رَجُلٌ كَيْفَ كَانَ أَوَّلُ شَأْنِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كَانَتْ حَاضِنَتِي مِنْ بَنِي سَعْدِ بْنِ بَكْرٍ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَابْنٌ لَهَا فِي بَهْمٍ لَنَا وَلَمْ نَأْخُذْ مَعَنَا زَادًا فَقُلْتُ يَا أَخِي اذْهَبْ فَأْتِنَا بِزَادٍ مِنْ عِنْدِ أُمِّنَا فَانْطَلَقَ أَخِي وَمَكَثْتُ عِنْدَ الْبَهْمِ فَأَقْبَلَ طَائِرَانِ أَبْيَضَانِ كَأَنَّهُمَا نَسْرَانِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ أَهُوَ هُوَ قَالَ الْآخَرُ نَعَمْ فَأَقْبَلَا يَبْتَدِرَانِي فَأَخَذَانِي فَبَطَحَانِي لِلْقَفَا فَشَقَّا بَطْنِي ثُمَّ اسْتَخْرَجَا قَلْبِي فَشَقَّاهُ فَأَخْرَجَا مِنْهُ عَلَقَتَيْنِ سَوْدَاوَيْنِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ ائْتِنِي بِمَاءِ ثَلْجٍ فَغَسَلَ بِهِ جَوْفِي ثُمَّ قَالَ ائْتِنِي بِمَاءِ بَرَدٍ فَغَسَلَ بِهِ قَلْبِي ثُمَّ قَالَ ائْتِنِي بِالسَّكِينَةِ فَذَرَّهُ فِي قَلْبِي ثُمَّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ حُصْهُ فَحَاصَهُ وَخَتَمَ عَلَيْهِ بِخَاتَمِ النُّبُوَّةِ ثُمَّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ اجْعَلْهُ فِي كِفَّةٍ وَاجْعَلْ أَلْفًا مِنْ أُمَّتِهِ فِي كِفَّةٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا أَنَا أَنْظُرُ إِلَى الْأَلْفِ فَوْقِي أُشْفِقُ أَنْ يَخِرَّ عَلَيَّ بَعْضُهُمْ فَقَالَ لَوْ أَنَّ أُمَّتَهُ وُزِنَتْ بِهِ لَمَالَ بِهِمْ ثُمَّ انْطَلَقَا وَتَرَكَانِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرِقْتُ فَرَقًا شَدِيدًا ثُمَّ انْطَلَقْتُ إِلَى أُمِّي فَأَخْبَرْتُهَا بِالَّذِي لَقِيتُ فَأَشْفَقَتْ أَنْ يَكُونَ قَدْ الْتَبَسَ بِي فَقَالَتْ أُعِيذُكَ بِاللَّهِ فَرَحَلَتْ بَعِيرًا لَهَا فَجَعَلَتْنِي عَلَى الرَّحْلِ وَرَكِبَتْ خَلْفِي حَتَّى بُلْغَتِنَا إِلَى أُمِّي فَقَالَتْ أَدَّيْتُ أَمَانَتِي وَذِمَّتِي وَحَدَّثَتْهَا بِالَّذِي لَقِيتُ فَلَمْ يَرُعْهَا ذَلِكَ وَقَالَتْ إِنِّي رَأَيْتُ حِينَ خَرَجَ مِنِّي يَعْنِي نُورًا أَضَاءَتْ مِنْهُ قُصُورُ الشَّامِ

Atugambiire [Nu’aim bin Hammad] atugambiire [Baqiyyah] kuruga ahari [Bahir] kuruga ahari [Khalid bin Ma’dan] atugambiire [‘Abdur Rahman bin ‘Amr As Sulami] kuruga ahari [‘Utbah bin ‘Abd As Sulami] Ngu akabagambira, kandi akaba ari omwe aha bakuru ba, akabuuza Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ati: Entandikwa y’amagara gaawe ekaba eri ki, iwe Mutumwa wa Allah? akagarukamu ati: Maama wangye owaabaire naareeberera omu bwire obwo akaba ari omukazi kuruga Bani Sa’d bin Bakr. Omu bwire obwo nyowe n’ondiijo mwana muto kuruga omu ruganda orwo tukaba turiisa amatungo. Ahabw'okutareeta eby'okurya, nkashaba munywani wangye nti: Ai murumuna wangye, ija omuka oshabe maama waitu eby'okurya. Reero murumuna wangye yaagyenda nyowe nsigaire nyenka ndikureeberera amatungo. Ahonaaho haija ebinyonyi bibiri ebyeru nk'ebihungu, kimwe aharibyo kigambira ekindi, buzima niwe? ondiijo akagarukamu ati; Yego! obwo bombi banyehinguririize bankurura banjanjaaza, bwanyima basharaho omunda reero baihamu omutima gwangye, bagusharaho baihamu ebizimba bibiri ebirikwiragura. Reero omwe ahari abo bombi yagambira munywani we ati: Mpa amaizi g'orubaare reero agakorese kunaaba omunda. Reero akagaruka yagira ati: mpa amaizi garikwotsya'. Kandi akaba annabisa omutima. Bwanyima akagira ati: mpa As Sakinah -obusingye-! bwanyima yaashuka omu mutima gwangye. Reero omwe aharibo yagambira munywani we ati: mutungire! bwanyima akagitunga kandi yaagihandiikaho akamanyiso ka khatam nubuwah -ekifundikizo kya baanabi-. Reero omwe aharibo yagambira munywani we ati: mute aha minzaani emwe kandi oteho abantu be rukumi aha minzaani emwe. Reero Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam akagira ati: obwire obwo nkareeba abantu rukumi bari ahaiguru yangye mbwenu nkaba nintiina ngu abamwe nibaija kungwaho, obwo omushaija ogwo akagaruka yagira ati: abantu be ku baraabe bapimire nawe, buzima akaba naija kuremeera kukira abantu be kandi obwo bombi bakansigaho. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akagira ati: Nkatiina munonga bwanyima nairuka naaza omu mureeberezi wangye owaabaire aine amaizi kandi naamugambira aha byabaire biherize kuntunga. Akaba aine okwerarikirira ngu hariho ekirikuza kunhikaho reero yagira ati: Ninshaba Allah Subhanahu wa Ta’ala okukurinda. Reero atebekanisa ekibunu kye ngu agyende anta aha ngamira yanyevuga enyima twahika ahari maama, reero yagambira maama ati: mandate n'omutwaro ebi banteirweho, mbihikiriize, reero angambira ebyabaireho. Kwonka ekyo tikiramuteganisa, omu mazima maama akagarukamu ati: Enyima nkaba n’omureeba obu yaabaire yaaheza kuruga omu nda yangye, nikwo kugira ngu omushana gukamurikira aha ntebe y’obugabe bwa Siria.

Hadith

Imam Darimi : 14

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عِمْرَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عُثْمَانَ الْقُرَشِيُّ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ الْغِفَارِيِّ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ عَلِمْتَ أَنَّكَ نَبِيٌّ حَتَّى اسْتَيْقَنْتَ فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ أَتَانِي مَلَكَانِ وَأَنَا بِبَعْضِ بَطْحَاءِ مَكَّةَ فَوَقَعَ أَحَدُهُمَا عَلَى الْأَرْضِ وَكَانَ الْآخَرُ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ أَهُوَ هُوَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَزِنْهُ بِرَجُلٍ فَوُزِنْتُ بِهِ فَوَزَنْتُهُ ثُمَّ قَالَ فَزِنْهُ بِعَشَرَةٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ ثُمَّ قَالَ زِنْهُ بِمِائَةٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ ثُمَّ قَالَ زِنْهُ بِأَلْفٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَنْتَثِرُونَ عَلَيَّ مِنْ خِفَّةِ الْمِيزَانِ قَالَ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ لَوْ وَزَنْتَهُ بِأُمَّتِهِ لَرَجَحَهَا

Atugambiire [Abdullah bin Imran] atugambiire [Abu Daud] atugambiire [Ja’far bin Utsman Al Qurasyi] kuruga ahari [Uthman bin Urwah bin Az Zubair] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Abu Dzar Al Ghifari] Radliyallahu’anhu, akagira ati; Nkabuuza nti, iwe Mutumwa wa Allah, nobaasa kuhamya ota ngu ori nabi? Nabi akagarukamu ati: Iwe Abu Dzar, baamaraika babiri bakaija ahariinye obu naabaire ndi omu kihanga omuri Makkah. Kimwe aharibyo nikishuuma omu nsi kandi ekindi kiri ahagati y’eiguru n’ensi. Omwe aharibo yagambira munywani we ati: niwe buzima? obwo munywani we yaamugarukamu ati: eego! bwanyima yaagaruka yaagira ati: reero mupime n’omuntu, obwo nibwo ndaapimirwe n’abantu ikumi kandi mbaremeire. Reero yaagaruka yagira ati: ‘Mumupime n’abantu igana’, mbwenu nkapimwa naabakira oburemeezi. Bwanyima akagaruka yagira ati: ‘Reero opime n’abantu rukumi’, obwo nkapimwa naabakira oburemeezi. Omu bwire obwo nkaba ninshusha nk’orikubareeba nibateerana ahabw’okukyeera kw’eminzaani, obwo omwe ahari baamaraika babiri akagambira munywani we ati: n’obu yaakupimirwa n’abantu be boona, naija kuguma naabakira oburemeezi.

Hadith

Imam Darimi : 15

أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ خَلِيلٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُنَادِيهِمْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا أَنَا رَحْمَةٌ مُهْدَاةٌ

Atugambiire [Ismail bin Khalil] atugambiire [Ali bin Mushir] atugambiire [Al A’masy] kuruga [Abu Salih], akagira ati; Obwire bumwe omurangi nabi saww akabeeta; Imwe bantu, buzima ndi embabazi kandi omuhabuzi.

Hadith

Imam Darimi : 16

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ طَرِيفٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَقْبَلَ أَعْرَابِيٌّ فَلَمَّا دَنَا مِنْهُ قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ تُرِيدُ قَالَ إِلَى أَهْلِي قَالَ هَلْ لَكَ فِي خَيْرٍ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَ تَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ قَالَ وَمَنْ يَشْهَدُ عَلَى مَا تَقُولُ قَالَ هَذِهِ السَّلَمَةُ فَدَعَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهِيَ بِشَاطِئِ الْوَادِي فَأَقْبَلَتْ تَخُدُّ الْأَرْضَ خَدًّا حَتَّى قَامَتْ بَيْنَ يَدَيْهِ فَاسْتَشْهَدَهَا ثَلَاثًا فَشَهِدَتْ ثَلَاثًا أَنَّهُ كَمَا قَالَ ثُمَّ رَجَعَتْ إِلَى مَنْبَتِهَا وَرَجَعَ الْأَعْرَابِيُّ إِلَى قَوْمِهِ وَقَالَ إِنْ اتَّبَعُونِي أَتَيْتُكَ بِهِمْ وَإِلَّا رَجَعْتُ فَكُنْتُ مَعَكَ

Atugambiire [Muhammad bin Tharif] atugambiire [Muhammad bin Fudlail] atugambiire [Abu Hayyan] kuruga [‘Atha`] kuruga [Ibn Umar] Radliyallahu’anhu, akagira ati; Obu twabaire turi na Rasulullah aha rugendo tukabugana omuharabu omu Bedouin kandi bwanyima y’okumuhikaho Rasulullah akamugira ati: nooza nkahi? Omuharabu owa Bedouin akagarukamu ati: Ninyenda kubugana eka yangye. Reero Entumwa egira ati: noyenda ekintu kirungi? akagarukamu ati: oburungi niki? Rasulullah akagira ati: nikwo kugira ngu, nohamya ngu tihaine ruhanga oshemerire kuramibwa okwihaho Allah Subhanahu wa Ta’ala kandi nohamya ngu Muhammad n’omuheereza we kandi omutumwa we. Omuharabu Bedouin akagira ati: mbwenu n’oha orikubaasa kuhamya amazima g’ebi waagamba? Nabi akagarukamu ati: omuti gwa Salamah, nikwo nabi yamweta obwo omuti guri aha rubaju rw’orushozi, obwo omuti gukahika ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam orikusharaho ensi kuhisya obu omuti gwahikire omu maisho ga Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam. Entumwa ekamushaba kuha obujurizi emirundi eshatu. Kandi akaha obujurizi emirundi eshatu nk’oku nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam yaagambire reero omuti gwagaruka omu mwanya ogu gwakuziremu. Omuharabu owa Bedouin akagaruka omu bantu be yagira ati; Ku baraabe bankuratiire, ninyija kubatwara kubugana omugabe -Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam-, kyaba kitari kityo ninyija kugaruka aha mugabe ngume nawe.

Hadith

Imam Darimi : 17

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ خَرَجْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ وَكَانَ لَا يَأْتِي الْبَرَازَ حَتَّى يَتَغَيَّبَ فَلَا يُرَى فَنَزَلْنَا بِفَلَاةٍ مِنْ الْأَرْضِ لَيْسَ فِيهَا شَجَرٌ وَلَا عَلَمٌ فَقَالَ يَا جَابِرُ اجْعَلْ فِي إِدَاوَتِكَ مَاءً ثُمَّ انْطَلِقْ بِنَا قَالَ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى لَا نُرَى فَإِذَا هُوَ بِشَجَرَتَيْنِ بَيْنَهُمَا أَرْبَعُ أَذْرُعٍ فَقَالَ يَا جَابِرُ انْطَلِقْ إِلَى هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَقُلْ يُقَلْ لَكِ الْحَقِي بِصَاحِبَتِكِ حَتَّى أَجْلِسَ خَلْفَكُمَا فَرَجَعَتْ إِلَيْهَا فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَلْفَهُمَا ثُمَّ رَجَعَتَا إِلَى مَكَانِهِمَا فَرَكِبْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَسُولُ اللَّهِ بَيْنَنَا كَأَنَّمَا عَلَيْنَا الطَّيْرُ تُظِلُّنَا فَعَرَضَتْ لَهُ امْرَأَةٌ مَعَهَا صَبِيٌّ لَهَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنِي هَذَا يَأْخُذُهُ الشَّيْطَانُ كُلَّ يَوْمٍ ثَلَاثَ مِرَارٍ قَالَ فَتَنَاوَلَ الصَّبِيَّ فَجَعَلَهُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ مُقَدَّمِ الرَّحْلِ ثُمَّ قَالَ اخْسَأْ عَدُوَّ اللَّهِ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْسَأْ عَدُوَّ اللَّهِ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثًا ثُمَّ دَفَعَهُ إِلَيْهَا فَلَمَّا قَضَيْنَا سَفَرَنَا مَرَرْنَا بِذَلِكَ الْمَكَانِ فَعَرَضَتْ لَنَا الْمَرْأَةُ مَعَهَا صَبِيُّهَا وَمَعَهَا كَبْشَانِ تَسُوقُهُمَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ اقْبَلْ مِنِّي هَدِيَّتِي فَوَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا عَادَ إِلَيْهِ بَعْدُ فَقَالَ خُذُوا مِنْهَا وَاحِدًا وَرُدُّوا عَلَيْهَا الْآخَرَ قَالَ ثُمَّ سِرْنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَنَا كَأَنَّمَا عَلَيْنَا الطَّيْرُ تُظِلُّنَا فَإِذَا جَمَلٌ نَادٌّ حَتَّى إِذَا كَانَ بَيْنَ سِمَاطَيْنِ خَرَّ سَاجِدًا فَحَبَسَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَلَيَّ النَّاسَ مَنْ صَاحِبُ الْجَمَلِ فَإِذَا فِتْيَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ قَالُوا هُوَ لَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَمَا شَأْنُهُ قَالُوا اسْتَنَيْنَا عَلَيْهِ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً وَكَانَتْ بِهِ شُحَيْمَةٌ فَأَرَدْنَا أَنْ نَنْحَرَهُ فَنَقْسِمَهُ بَيْنَ غِلْمَانِنَا فَانْفَلَتَ مِنَّا قَالَ بِيعُونِيهِ قَالُوا لَا بَلْ هُوَ لَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ أَمَّا لِي فَأَحْسِنُوا إِلَيْهِ حَتَّى يَأْتِيَهُ أَجَلُهُ قَالَ الْمُسْلِمُونَ عِنْدَ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَحْنُ أَحَقُّ بِالسُّجُودِ لَكَ مِنْ الْبَهَائِمِ قَالَ لَا يَنْبَغِي لِشَيْءٍ أَنْ يَسْجُدَ لِشَيْءٍ وَلَوْ كَانَ ذَلِكَ كَانَ النِّسَاءُ لِأَزْوَاجِهِنَّ

Atugambiire [Ubaidullah bin Musa] kuruga ahari [Isa bin Abdul Malik] kuruga ahari [Abu Az Zubair] kuruga ahari [Jabir] Radliyallahu’anhu, akagira ati; Nkaza aheeru na nabi sallallaahu 'alaihi wasallam omu rugyendo kandi ku yaabaire naayenda kwehuumuza butoosha akaba ayeshereka ngu atareebwa. Omubwire obwo tukaba turi omu musiri muhango ogutarimu miti nari obubonero bwamagara kandi yagira ati: Iwe Jabir, kwata amaizi omukikopo kyawe, reka tugumizemu orugyendo rweitu. Jabir akagira ati, tukagumizamu nitugyendera kuhisya obu twaba tutarikureebwa. Ahonaaho hakabaho emiti ebiri erimu omwanya gwa mikono ina ahagati yaayo. Ati: ninkushaba hihire omuti, omushabe kugamba, naija kugarukamu, omugire ngu ‘ija aha muti oguri haihi naiwe mbaase kushutama enyima yaanyu mwembi’. Omuti gukahika haihi - munywani we, omuti ogwabaire guri haihi nawe - kandi nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akashutama enyima yaabo bombi, bwanyima emiti ebiri ekagaruka omu myanya yaayo. Ekindi tukatemba enshozi zaitu, kandi nk'oku ahaiguru yeitu haabaire hariho ekinyonyi ekirikutushweka, obwo omukazi n'omwana we bakateganisa Omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam, yagira ati; Ai omutumwa wa Allah, omwana wangye buzima nateganisibwa sitaani emirundi eshatu buri izooba. Jabiri akagira ati; obwo Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam akatwara omwana yamuta omu maisho g'emotoka ye reero yagira ati; Gyenda, iwe muzigu wa Allah! Ndi omutumwa wa Allah. Entumwa akakigamba emirundi eshatu. Bwanyima akagigarurira ogwo mukazi. Ku twagarukire omu rugyendo rwaitu, tukaraba omu muhanda gw’okubanza, reero omukazi n’omwana we baatuteganisa n’entaama ibiri ezi yaabaire naariisa. Bwanyima akagira ati; ‘Ai Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam, ninkushaba ikiriza ekiconco eki kuruga ahariinye, ahabw’Ogwo owaakutumire buzima, sitaani tarikwija kugaruka kwija. ’ Yagira ati: twara kimwe omugarurire ekindi. Reero twagumizamu orugyendo rwaitu kandi ebinyonyi bikashusha nk'ebirikutushweka, ahonaaho engamira ekahunga, kwonka ku yaahikire aha bishaka bibiri by'emiti, ahonaaho ekafukama kandi nabi sallallaahu 'alaihi wasallam yaagikwata. Entumwa ekabuuza abantu eti: ‘Ija hanu, abantu, engamira egi n’eya oha? Nahabwekyo eminyeeto mingi kuruga omu Ansar ekagarukamu; niwe waitu, iwe Mutumwa wa Allah, akabuuza ati: niki eki arikutunga? Bakagarukamu bati; Tukaba turuhire kumureeberera kumara emyaka makumi abiri kandi akaba aine ebishaju bingi - akaba yaayezire - mbwenu tukaba nitwenda kumuteera tukamugabira abaana baitu, kwonka yaahungaho. Akagira ati: ‘Kare, obwo n’okukiguza kwonka. '. Bakagarukamu bati; 'Oh, tikirikwetengyesa, mukama wangye, kwonka engamira neija kumara nk'ekiconco- ky'obukuru bwawe. Omurangi akagira ati; 'Okay, ku araabe ari wangye mbwenu mube gye ahariwe, kuhitsya obu araafe. Omubwire obwo abasiraamu bakagira ngu; Ai Mutumwa wa Allah, twine obugabe bwingi bw’okufukamira omugabe w’ebinyonyi, akagira ati: Tikihikire -ekihangirwe- kimwe kufukamira -ekihangirwe- ekindi, ekyo kuri nikiikirizibwa obwo abakazi bakaba nibaija kwikirizibwa kufukamira abashaija baabo.

Hadith

Imam Darimi : 18

حَدَّثَنَا يَعْلَى حَدَّثَنَا الْأَجْلَحُ عَنْ الذَّيَّالِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَقْبَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى دُفِعْنَا إِلَى حَائِطٍ فِي بَنِي النَّجَّارِ فَإِذَا فِيهِ جَمَلٌ لَا يَدْخُلُ الْحَائِطَ أَحَدٌ إِلَّا شَدَّ عَلَيْهِ فَذَكَرُوا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَاهُ فَدَعَاهُ فَجَاءَ وَاضِعًا مِشْفَرَهُ عَلَى الْأَرْضِ حَتَّى بَرَكَ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ هَاتُوا خِطَامًا فَخَطَمَهُ وَدَفَعَهُ إِلَى صَاحِبِهِ ثُمَّ الْتَفَتَ فَقَالَ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ إِلَّا يَعْلَمُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَّا عَاصِيَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ

Atugambiire [Ya’la] atugambiire [Al Ajlah] kuruga ahari [Adz Dzayyal bin Harmalah] kuruga ahari [Jabir bin Abdullah] Radliyallahu’anhu akagira ati; tukagaruka kuruga omu rugendo na nabi saw. Okuhitsya obu twahikire omu kyaro kimwe ekya Bani Najjar, ahonaaho hakabaho engamira erikuzibira buri omwe owaabaire naayenda kutaaha omu musiri. Eki kikagambirwa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, n’ahabw’ekyo akaza ahu ari, yaayeta engamira. Engamira ekaija yaata eminwa yaayo ahansi okuhitsya obu yaafukama omu maisho ge. Reero agira ati: ntungira omurunga, reero agusiba n'omuguha ogwo agugarura mukama waagwo. Bwanyima yareeba enyima yagira ati: Tihariho ori ahagati y’eiguru n’ensi kureka orikumanya ngu buzima ndi omutumwa wa Allah Subhanahu wa Ta’ala okwihaho abo abagomi; kuruga omu majini n’abantu.

Hadith

Imam Darimi : 19

أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ امْرَأَةً جَاءَتْ بِابْنٍ لَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنِي بِهِ جُنُونٌ وَإِنَّهُ يَأْخُذُهُ عِنْدَ غَدَائِنَا وَعَشَائِنَا فَيُخَبَّثُ عَلَيْنَا فَمَسَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدْرَهُ وَدَعَا فَثَعَّ ثَعَّةً وَخَرَجَ مِنْ جَوْفِهِ مِثْلُ الْجِرْوِ الْأَسْوَدِ فَسَعَى

Kikagambirwa ahariitwe [Al Hajjaj bin Minhal] akatugambira [Hammad bin Salamah] kuruga [Farqad As Sabakhi] kuruga [Sa’id bin Jubair] kuruga [Ibn Abbas] Radliyallahu’anhu, ngu omukazi akaija kureeta omwana we ahari Rasulullah sallalamlah kandi akagira ati: a jinn, omuzimu butoosha nigutaaha twaba turiyo niturya kyamushana n’omu mwabazyo. itwe, n’okutugambira kubi. 'Bwanyima Rasulullah naamushabira. Reero yasheeshasheesha kandi ekintu - nk'akaana k'embwa akarikwiragura - kyaruga omukanwa ke reero kyarugaho.

Hadith

Imam Darimi : 20

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ الْعَبْدِيُّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ طَهْمَانَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْرِفُ حَجَرًا بِمَكَّةَ كَانَ يُسَلِّمُ عَلَيَّ قَبْلَ أَنْ أُبْعَثَ إِنِّي لَأَعْرِفُهُ الْآنَ

Atugambiire [Muhammad bin Sa’id] atugambiire [Yahya bin Abu Bakr Al ‘Abdi] kuruga ahari [Ibrahim bin Thahman] kuruga ahari [Simak] kuruga ahari [Jabir bin Samura] Radliyallahu’anhu akagira ati; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Buzimazima nimmanya ngu hariho eibaare omuri Mecca eri yaabaire anramutsya ntakatumirwe. Buzimazima buzima ninkimanya hati'.