Imam Malik : 21
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ نَافِعٍأَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَذَهَبَ عَقْلُهُ فَلَمْ يَقْضِ الصَّلَاةَقَالَ مَالِك وَذَلِكَ فِيمَا نَرَى وَاللَّهُ أَعْلَمُ أَنَّ الْوَقْتَ قَدْ ذَهَبَ فَأَمَّا مَنْ أَفَاقَ فِي الْوَقْتِ فَإِنَّهُ يُصَلِّي
Kiyehe’ we xb’aan laj Malik chalen chaq [Nafi’], naq [laj Abdullah bin ‘Umar] maak’a’ chik xna’leb’ ut ink’a’ chik najultiko’ re, ut ink’a’ kixyiib’ lix tij. Laj Malik kixye; 'Sa' li qak'a'uxl, li Allah naxnaw chi us, jo'kan naq naq ak xnume'k li hoonal, jo' chanru li ani naxnaw ru li hoonal, tento taatijoq'.
Imam Malik : 22
حَدَّثَنِي يَحْيَى عَنْ مَالِك عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ قَفَلَ مِنْ خَيْبَرَ أَسْرَى حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ عَرَّسَ وَقَالَ لِبِلَالٍ اكْلَأْ لَنَا الصُّبْحَ وَنَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ وَكَلَأَ بِلَالٌ مَا قُدِّرَ لَهُ ثُمَّ اسْتَنَدَ إِلَى رَاحِلَتِهِ وَهُوَ مُقَابِلُ الْفَجْرِ فَغَلَبَتْهُ عَيْنَاهُ فَلَمْ يَسْتَيْقِظْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا بِلَالٌ وَلَا أَحَدٌ مِنْ الرَّكْبِ حَتَّى ضَرَبَتْهُمْ الشَّمْسُ فَفَزِعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِلَالٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخَذَ بِنَفْسِي الَّذِي أَخَذَ بِنَفْسِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اقْتَادُوا فَبَعَثُوا رَوَاحِلَهُمْ وَاقْتَادُوا شَيْئًا ثُمَّ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِلَالًا فَأَقَامَ الصَّلَاةَ فَصَلَّى بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصُّبْحَ ثُمَّ قَالَ حِينَ قَضَى الصَّلَاةَ مَنْ نَسِيَ الصَّلَاةَ فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَا فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَقُولُ فِي كِتَابِهِ{ أَقِمْ الصَّلَاةَ لِذِكْرِي }
Kiyehe’ we naq laj Yahya chalen chaq Malik chalen chaq [Ibn Shihab] chalen chaq [Sa’id bin Musayyab] naq li Rasulullah kixq’ax ru Khaibar, kib’eek toj reetal naq kiraqe’ li q’ojyin toja’ naq kikana chi hilank, toja’ naq kixye re laj Bilal; ‘Chek’e reetal sa’ li eq’la re qawaklesinkil’, toja’ naq li Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ut eb’ li rochb’een ke’war, naq laj Bilal yoo chi k’aak’alenk rik’in xkawob’resinkil rib’, naq yoo chi nach’ok li eq’la kixk’e rib’ chiru lix b’eleb’aal ch’iich’, ut sa’ roso’jik kiwar. Li Rasulullah, laj Bilal ut eb’ li jun ch’ol chik li rochb’een ink’a’ ke’wakli toj reetal naq li saq’e kixwaklesiheb’, li Rasulullah kisach xch’ool, ut laj Bilal kixye re; “At aj taqlanel re li Dios, wan k’a’ru xk’ulman wik’in jo’ xk’ulmank aawe,” toja’ naq li Rasulullah chan: “K’ameb’ laa tzuul”, jo’kan naq ke’wakli ut ke’xb’eresiheb’ lix tzuul chiru junpaat, toja’ naq li Rasulullah kixye re laj Bilal naq tixye li iqayerlahmah prasullahallah rik’ineb’, naq kixchoy lix tij kixye, ‘Ani nasach sa’ xch’ool li tijok toja’ naq natijok naq najultiko’ re. Xb’aan naq li Allah Ta’ala naxye sa’ lix hu: ‘k’ojob’ li tijok re naq taajultiko’q we. "''
Imam Malik : 23
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ أَنَّهُ قَالَعَرَّسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً بِطَرِيقِ مَكَّةَ وَوَكَّلَ بِلَالًا أَنْ يُوقِظَهُمْ لِلصَّلَاةِ فَرَقَدَ بِلَالٌ وَرَقَدُوا حَتَّى اسْتَيْقَظُوا وَقَدْ طَلَعَتْ عَلَيْهِمْ الشَّمْسُ فَاسْتَيْقَظَ الْقَوْمُ وَقَدْ فَزِعُوا فَأَمَرَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَرْكَبُوا حَتَّى يَخْرُجُوا مِنْ ذَلِكَ الْوَادِي وَقَالَ إِنَّ هَذَا وَادٍ بِهِ شَيْطَانٌ فَرَكِبُوا حَتَّى خَرَجُوا مِنْ ذَلِكَ الْوَادِي ثُمَّ أَمَرَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَنْزِلُوا وَأَنْ يَتَوَضَّئُوا وَأَمَرَ بِلَالًا أَنْ يُنَادِيَ بِالصَّلَاةِ أَوْ يُقِيمَ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالنَّاسِ ثُمَّ انْصَرَفَ إِلَيْهِمْ وَقَدْ رَأَى مِنْ فَزَعِهِمْ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ اللَّهَ قَبَضَ أَرْوَاحَنَا وَلَوْ شَاءَ لَرَدَّهَا إِلَيْنَا فِي حِينٍ غَيْرِ هَذَا فَإِذَا رَقَدَ أَحَدُكُمْ عَنْ الصَّلَاةِ أَوْ نَسِيَهَا ثُمَّ فَزِعَ إِلَيْهَا فَلْيُصَلِّهَا كَمَا كَانَ يُصَلِّيهَا فِي وَقْتِهَا ثُمَّ الْتَفَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ إِنَّ الشَّيْطَانَ أَتَى بِلَالًا وَهُوَ قَائِمٌ يُصَلِّي فَأَضْجَعَهُ فَلَمْ يَزَلْ يُهَدِّئُهُ كَمَا يُهَدَّأُ الصَّبِيُّ حَتَّى نَامَ ثُمَّ دَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِلَالًا فَأَخْبَرَ بِلَالٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَ الَّذِي أَخْبَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَا بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ
Kixye chaq we chalen chaq laj Malik chalen chaq [laj Zaid bin Aslam] kixye; ‘Sa’ jun q’ojyin li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam kikana chi hilank sa’ jun li b’e sa’ Meca, kixk’e xk’anjel laj Bilal re xwaklesinkileb’ sa’ hoonal re tijok, toja’ naq laj Bilal kiwar ut eb’ a’an ajwi’ toj reetal naq ki’el chaq li saq’e. Ke’wakli chi sachso xch’ooleb’, toja’ naq li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kixye reheb’ naq te’risi lix b’eleb’aal ch’iich’ sa’ li ru taq’a. Toja’ naq - Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam - kixye: ‘Relik chi yaal, li ru taq’a a’in wan jun laj tza chi sa’,’ toja’ naq ke’b’eek toj reetal naq ke’el chaq sa’ li na’ajej a’an, toja’ naq kixtaqlaheb’ chi xaqliik re li ablución ut kixye re laj Bilal naq tixb’aanu li b’oqok re tijok malaj li iqamah, toja’ naq li taqlanb’il aj k’anjel re li Allah kitijok rik’ineb’ naq kixsutq’isi rib’ chiru li tenamit, chirix naq, li tenamit, li Allah xk’am li qaam, wi naraj, relik chi yaal naq tixk’am li qaam sa’ jalan chik hoonal chiru li hoonal a’in, wi jun eere nawar chiru li tijok malaj nasach sa’ xch’ool ut chirix a’an najultiko’ re toja’ naq tixb’aanu jo’ kixb’aanu sa’ lix hoonal’. Li xRasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kixsutq’isi rib’ rik’in laj Abu Bakr ut kixye: “Relik chi yaal naq laj tza kichal rik’in laj Bilal naq xaqxo chi tijok ut kixb’aanu naq taawarq, ut toj kixk’e chi wark jo’ chanchan naq jun li na’b’ej naxk’e chi wark lix k’uula’al toj reetal naq kiwar”, toja’ naq kixb’oq laj Bilal jo’ chanru kixye re laj Bilal. toja’ naq laj Abu Bakr kixye; 'Ninch'olob' xyaalal naq laa'at li xtaql li Allah'.
Imam Malik : 24
حَدَّثَنِي يَحْيَى عَنْ مَالِك عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَإِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ فَأَبْرِدُوا عَنْ الصَّلَاةِ وَقَالَ اشْتَكَتْ النَّارُ إِلَى رَبِّهَا فَقَالَتْ يَا رَبِّ أَكَلَ بَعْضِي بَعْضًا فَأَذِنَ لَهَا بِنَفَسَيْنِ فِي كُلِّ عَامٍ نَفَسٍ فِي الشِّتَاءِ وَنَفَسٍ فِي الصَّيْفِ
Li xYahya kixye we rik’in laj Malik rik’in [laj Zaid bin Aslam] rik’in [‘Atho` bin Yasar], li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kixye: ‘Relik chi yaal, li nimla q’ojyin nachal rik’in xpoqlenkil li Jahannam, jo’kan naq wi jwal kaw li q’ojyin, q’axtesi li tij toj reetal naq taa’ok chi q’ojyino’k’. Ut kixye: ‘Li xb’alb’a naxwech’ rib’ rik’in lix Rabb, ut naxye; 'O lin Rabb, wankeb' we neke'xwa' jalaneb'' toja' naq -Allah 'azza wajalla- naxkanab' rik'in wiib' li musiq'ej rajlal chihab', jun li musiq'ej sa' li saq'ehil ut jun chik li musiq'ej sa' li hab'alq'e'.
Imam Malik : 25
و حَدَّثَنَا مَالِك عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ مَوْلَى الْأَسْوَدِ بْنِ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ ثَوْبَانَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ فَأَبْرِدُوا عَنْ الصَّلَاةِ فَإِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ وَذَكَرَ أَنَّ النَّارَ اشْتَكَتْ إِلَى رَبِّهَا فَأَذِنَ لَهَا فِي كُلِّ عَامٍ بِنَفَسَيْنِ نَفَسٍ فِي الشِّتَاءِ وَنَفَسٍ فِي الصَّيْفِ
Lix Malik kixye we rik’in [laj Abdullah bin Yazid] jun li moos junxil re laj Al Aswad bin Sufyan, rik’in [laj Abu Salamah bin Abdurrahman], ut rik’in [laj Muhammad bin Abdurrahman bin Tsauban] rik’in [laj Abu Hurairah], li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi is wasallay li wan chi us kixye: shaded, xb’aan naq li nimla q’ojyin nachal rik’in lix b’ak’leb’ laj Jahannam,’ ut kixye, ‘li xb’alb’a naxwech’ rib’ rik’in lix Rabb, toja’ naq li Allah naxkanab’ sa’ li junjunq chihab’ rik’in wiib’ li musiq’ej, jun li musiq’ej sa’ li saq’ehil ut jun li musiq’ej sa’ li hab’alq’e’.
Imam Malik : 26
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ فَأَبْرِدُوا عَنْ الصَّلَاةِ فَإِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ
Laj yehol esil naxch’olob’; ut ak yeeb’il resil we rik’in laj Malik rik’in [laj Abu Az Zinad] rik’in [Al A’raj] rik’in [laj Abu Hurairah] Li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kixye: ‘Naq jwal kaw li q’ojyin toja’ naq taa’isi li hoonal re tijok toj reetal naq taa’oso’q, xb’aan naq lix kawilal li q’ojyin nachal rik’in xpoqlenkil li Jahannam’.
Imam Malik : 27
حَدَّثَنِي يَحْيَى عَنْ مَالِك عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَلَا يَقْرُبْ مَسَاجِدَنَا يُؤْذِينَا بِرِيحِ الثُّومِ
Kiyehe’ we naq laj Yahya chalen chaq Malik chalen chaq [Ibn Shihab] chalen chaq [Sa’id bin Musayyab] Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kixye: ‘Ani naxwa’ li che’ a’in -li cebolla-, matnach’ok rik’in li qamezquita, xb’aan naq lix b’onol naru nokoxpo’resi’.
Imam Malik : 28
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْمُجَبَّرِأَنَّهُ كَانَ يَرَى سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ إِذَا رَأَى الْإِنْسَانَ يُغَطِّي فَاهُ وَهُوَ يُصَلِّي جَبَذَ الثَّوْبَ عَنْ فِيهِ جَبْذًا شَدِيدًا حَتَّى يَنْزِعَهُ عَنْ فِيهِ
Laj Malik kixye we rik’in [laj Abdurrahman bin Al Mujabbar], naq kiril [laj Salim bin Abdullah], naq kiril jun li winq li kixtz’ap li re naq yoo chi tijok, kixb’eresi lix kamiis chi kaw jo’kan naq kit’ane’ chaq sa’ li re’.
Imam Malik : 29
حَدَّثَنِي يَحْيَى عَنْ مَالِك عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَاصِمٍ وَهُوَ جَدُّ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَهَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَاصِمٍ نَعَمْ فَدَعَا بِوَضُوءٍ فَأَفْرَغَ عَلَى يَدِهِ فَغَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ تَمَضْمَضَ وَاسْتَنْثَرَ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثُمَّ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ
Kixye we naq laj Yahya chalen chaq Malik chalen chaq [laj Amru bin Yahya Al Mazini] chalen chaq [lix yuwa’], kixye re laj Abdullah Zaid bin Ashim ut a’an lix mama’chin laj Amru bin Yahya Al Mazini, jun reheb’ li rochb’een li Rasulullah; —Ma naru taakʼut chiwu chanru naq li Rasulullah naxbʼaanu li ablución? Laj Abdullá, laj Zaid, laj Ashim kixye; 'Jo'kan'. jo’kan naq kixpatz’ li ha’ re ablución, toja’ naq kixhoy sa’ xb’een li ruq’, ut kixch’aj li ruq’ wiib’ sut. toja’ naq kixch’aj li re ut kixb’aanu li xb’een musiq’ej oxib’ sut. Chirix chik a’an kixch’aj li ru oxib’ sut, toja’ naq kixch’aj li ruq’ toj sa’ li xtel wiib’ malaj wiib’ sut. Chi rix a’an kixch’e’ li xjolom rik’in xkab’ichaleb’ li ruq’, chi ub’ej ut chi uub’ej, kitikla chaq sa’ xb’een li xjolom toja’ naq kixk’e chi uub’ej toj sa’ li xxuk li xtel ut kixsutq’isi b’ar wi’ kitikla chaq toja’ naq kixch’aj xkab’ichal li roq.
Imam Malik : 30
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأَ أَحَدُكُمْ فَلْيَجْعَلْ فِي أَنْفِهِ مَاءً ثُمَّ لِيَنْثِرْ وَمَنْ اسْتَجْمَرَ فَلْيُوتِرْ
Kixk’am chaq we rik’in laj Malik rik’in laj Abu Az Zinad rik’in [Al A’raj] rik’in [Abu Hurairah], li Rasulullah sahil ch’oolejil kixye: “Naq jun eere tixb’aanu li ablución, tento tixk’e li ha’ sa’ xsa’ ut chirix a’an tixb’aanu li istintsar. Ut ani taatijoq rik’in pek, chitijoq rik’in jun ajlanb’il ajl’.
Imam Malik : 31
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلَانِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ تَوَضَّأَ فَلْيَسْتَنْثِرْ وَمَنْ اسْتَجْمَرَ فَلْيُوتِرْ
Ak yeeb’il we xb’aan laj Malik chalen chaq [Ibnu Shihab] chalen chaq [Abu Idris Al Khaulani] chalen chaq [Abu Hurairah], li xtaql li Dios (li tuqtuukilal ut li osob’tesink re li Allah chiwanq rik’in) kixye: ‘Ani tixb’aanu li ablución tento tixb’aanu li istijmar ut ani tixb’aanu li istijmar tento tixb’aanu rik’in’.
Imam Malik : 32
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ يَحْيَى بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ طَحْلَاءَ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَاهُ حَدَّثَهُ أَنَّهُ سَمِعَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِيَتَوَضَّأُ بِالْمَاءِ لِمَا تَحْتَ إِزَارِهِ
Ak yeeb’il we xb’aan laj Malik rik’in [laj Yahya bin Muhammad bin Thahla`] rik’in [laj Othman bin Abdurrahman], naq [lix yuwa’] kixye re naq kirab’i naq [laj Umar bin Al Khatthab] kixb’aanu li ablución rik’in li ha’ li na’oksiman re xb’aanunkil lix tij.
Imam Malik : 33
حَدَّثَنِي يَحْيَى عَنْ مَالِك عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ نَوْمِهِ فَلْيَغْسِلْ يَدَهُ قَبْلَ أَنْ يُدْخِلَهَا فِي وَضُوئِهِ فَإِنَّ أَحَدَكُمْ لَا يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُ
Kiyehe’ we xb’aan laj Yahya chalen chaq laj Malik chalen chaq laj Abu Az Zinad chalen chaq [Al A’raj] chalen chaq [Abu Hurairah], li xtaql li Dios sallallaahu ‘alaihi wasallam kixye: ‘Naq jun eere taawakliiq chaq chi wark, ch’aj li ruq’ rub’elaj naq tixk’e sa’ li ha’ re li ablución, xb’aan naq jun eere ink’a’ naxnaw b’ar wan li ruq’.
Imam Malik : 34
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَالَإِذَا نَامَ أَحَدُكُمْ مُضْطَجِعًا فَلْيَتَوَضَّأْ
Ak wan rilom wik’in rik’in laj Malik chalen chaq [laj Zaid bin Aslam], chan [laj Umar bin Al Khatthab]; ‘Wi junaq eere nawar chi t’ust’u chiru li xsa’ toja’ naq tixb’aanu li ablución’.
Imam Malik : 35
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَأَنَّ تَفْسِيرَ هَذِهِ الْآيَةِ{ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ }أَنَّ ذَلِكَ إِذَا قُمْتُمْ مِنْ الْمَضَاجِعِ يَعْنِي النَّوْمَ
Laj Malik kixye we rik’in [laj Zaid bin Aslam], chirix lix ch’olob’ankil li raqal: ‘Ex aj paab’anel, naq teeraj xb’aanunkil li tijok, ch’aj laa wilob’aal ut laa wuq’ toj sa’ laa b’aqel, ut ch’aj laa jolom ut laa woq toj sa’ laa b’aqel’ a’an li nak’ulman naq nakatwakliik chaq sa’ li wark.
Imam Malik : 36
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ نَافِعٍ أَنَّ ابْنَ عُمَرَكَانَ يَنَامُ جَالِسًا ثُمَّ يُصَلِّي وَلَا يَتَوَضَّأُ
Laj yehol esil naxch’olob’; ak xye we, rik’in laj Malik chalen chaq [Nafi’], naq [laj Ibn Umar] junxil kiwar chi k’ojk’o ut chirix a’an kitijok ut ink’a’ kixb’aanu li ablución.
Imam Malik : 37
حَدَّثَنِي يَحْيَى عَنْ مَالِك عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ سَلَمَةَ مِنْ آلِ بَنِي الْأَزْرَقِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ وَهُوَ مِنْ بَنِي عَبْدِ الدَّارِ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُجَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَرْكَبُ الْبَحْرَ وَنَحْمِلُ مَعَنَا الْقَلِيلَ مِنْ الْمَاءِ فَإِنْ تَوَضَّأْنَا بِهِ عَطِشْنَا أَفَنَتَوَضَّأُ بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ الطَّهُورُ مَاؤُهُ الْحِلُّ مَيْتَتُهُ
Laj yehol esil naxch’olob’; kixye we rik’in laj Malik rik’in [laj Shafwan bin Sulaim] rik’in [laj Sa’id bin Salamah] sa’ xyanqeb’ laj Bani Al Arzaq, rik’in [Al Mughirah bin Abu Burdah] sa’ xyanqeb’ laj Bani Abdud Dar, naq kirab’i [laj Abu Hurairah] chixyeeb’al; wan ani kiwulak rik’in li Rasulullah ut kixye; —At aj taqlanel re li Allah, xoo’ok chi b’eek sa’ xb’een li palaw naq ka’ajwi’ b’ayaq li ha’ yooko chixk’amb’al. Wi naqabʼaanu li ablución rikʼin aʼan toochaqiq re, ma naru naqabʼaanu li ablución rikʼin aʼan?». Li Profeet kixye: “Li ha’ re li palaw sant, li xtib’el halal”.
Imam Malik : 38
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ حُمَيْدَةَ بِنْتِ عُبَيْدِ بْنِ رِفَاعَةَ عَنْ خَالَتِهَا كَبْشَةَ بِنْتِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَكَانَتْ تَحْتَ ابْنِ أَبِي قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيِّ أَنَّهَا أَخْبَرَتْهَاأَنَّ أَبَا قَتَادَةَ دَخَلَ عَلَيْهَا فَسَكَبَتْ لَهُ وَضُوءًا فَجَاءَتْ هِرَّةٌ لِتَشْرَبَ مِنْهُ فَأَصْغَى لَهَا الْإِنَاءَ حَتَّى شَرِبَتْ قَالَتْ كَبْشَةُ فَرَآنِي أَنْظُرُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَتَعْجَبِينَ يَا ابْنَةَ أَخِي قَالَتْ فَقُلْتُ نَعَمْ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّهَا لَيْسَتْ بِنَجَسٍ إِنَّمَا هِيَ مِنْ الطَّوَّافِينَ عَلَيْكُمْ أَوْ الطَّوَّافَاتِ
Laj yehol esil naxch’olob’; xye we rik’in laj Malik chalen chaq [laj Ishaq bin Abdullah bin Abu Thalhah] rik’in [Humaidah bint Ubaid bin Rifa’ah] rik’in lix tía — kichal li mis ut ki’uk’ak sa’ lix ha’ re li ablución, jo’kan naq kixk’am chi nach’ li uk’leb’aal re naq li mis taa’uk’aq. Laj Kabsyah kixye; Toja’ naq kiril laa’in li yookin chirilb’al ut kixye; «Ma nasachk aachʼool at xrabʼin li was?». A’an naxye; toja' naq xinsume: «Yaal». Li xAbu Qatadah kixch’olob’ naq li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam kixye: ‘Eb’ li mis moko tz’aj ta ru, xb’aan naq a’aneb’ li xul li wankeb’ sa’ qasutam’.
Imam Malik : 39
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَاطِبٍأَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ خَرَجَ فِي رَكْبٍ فِيهِمْ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ حَتَّى وَرَدُوا حَوْضًا فَقَالَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ لِصَاحِبِ الْحَوْضِ يَا صَاحِبَ الْحَوْضِ هَلْ تَرِدُ حَوْضَكَ السِّبَاعُ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ يَا صَاحِبَ الْحَوْضِ لَا تُخْبِرْنَا فَإِنَّا نَرِدُ عَلَى السِّبَاعِ وَتَرِدُ عَلَيْنَا
Laj yehol esil naxch’olob’; ak xye we rik’in laj Malik rik’in [laj Yahya bin Said] rik’in [laj Muhammad bin Ibrahim bin Al Harits At Taimi] rik’in [laj Yahya bin Abdurrahman bin Hathib], naq [laj Umar bin Al Khathab] junxil ki’el chaq rik’in jun ch’uut b’ar wi’ wan laj ‘Amru bin Al Ash, naq ke’wulak sa’ jun li bi lake ’; «At aj kʼaakʼalenel re li palaw, ma wankebʼ kʼicheʼ xul li yookebʼ chi ukʼak saʼ laapalaw?». toja’ naq laj Umar bin Al Khathab kixram li raatin; ‘At aj k’aak’alenel re li palaw, maaye qe, laa’o noko’uk’ak rik’in li ha’ xe’uk’ak wi’ li k’iche’ xul ut eb’ li k’iche’ xul neke’uk’ak ajwi’ rik’in li ha’ xe’uk’ak wi’ laa’o’.
Imam Malik : 40
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ نَافِعٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ كَانَ يَقُولُإِنْ كَانَ الرِّجَالُ وَالنِّسَاءُ فِي زَمَانِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيَتَوَضَّئُونَ جَمِيعًا
Laj yehol esil naxch’olob’; ak xye we chalen chaq laj Malik chalen chaq [Nafi’]; Li aatin a’an [laj Abdullah bin Umar] kixye; 'Eb' li winq ut ixq sa' xkutankil li Profeet sallallaahu 'alaihi wasallam ke'xb'aanu li ablución sa' junpaat'.