Imam Ahmad : 1601
حَدَّثَنَا عَفَّانُ وَعَبْدُ الصَّمَدِ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَنْبَأَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُرَاقَةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ الْجَرَّاحِ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّهُ لَمْ يَكُنْ نَبِيٌّ بَعْدَ نُوحٍ إِلَّا وَقَدْ أَنْذَرَ الدَّجَّالَ قَوْمَهُ وَإِنِّي أُنْذِرُكُمُوهُ قَالَ فَوَصَفَهُ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَلَعَلَّهُ يُدْرِكُهُ بَعْضُ مَنْ رَآنِي أَوْ سَمِعَ كَلَامِي قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ قُلُوبُنَا يَوْمَئِذٍ أَمِثْلُهَا الْيَوْمَ قَالَ أَوْ خَيْرٌ
Yenna-aɣ-d [Affan] yerna [Abduccamed] yenna-d; yenna-aɣ-d [Hammad bin Salamah] yenna-aɣ-d [Khalid Al Hadza`] seg [Ɛebdallah bin Syaqiq] seg [Abdullah bin Suraqah] seg [Abu Ubaida bin Al Jarrah] yenna-d; Sliɣ i Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yenna-d: ‘S tidet, ulac Nnbi deffir Nnbi Nuh ma yella ur d-iḥettem ara ɣef Dajjal i wegdud-is, yerna s tɣawla ad k-ḥeqqreɣ fell-as’. Yenna-d Abu Ɛubaida; 'Syin, Rresulullah ssallam ibder-d tiskanin-is, yenna-d; ‘Ahat ad t-mlilen kra n yemdanen i yi-d-iwala neɣ i slan i wayen i d-nniɣ’. steqsan-t yimeddukal; ‘Ma llan ulawen-nneɣ di tallit-nni am ulawen-nneɣ tura?’. yerra-yas-d; 'Yezmer ad yili d ayen yelhan'.
Imam Ahmad : 1602
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَيْمُونٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَمُرَةَ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ الْجَرَّاحِ قَالَ كَانَ آخِرُ مَا تَكَلَّمَ بِهِ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أَخْرِجُوا يَهُودَ الْحِجَازِ مِنْ جَزِيرَةِ الْعَرَبِ وَاعْلَمُوا أَنَّ شِرَارَ النَّاسِ الَّذِينَ يَتَّخِذُونَ الْقُبُورَ مَسَاجِدَ
Yenna-aɣ-d [Abu Ahmad Az Zubairi] yenna-aɣ-d [Ibrahim bin Maimun] seg [Saɛd bin Samura] seg [Samura bin Jundub] seg [Abu Ubaida bin Al Jarrah] yenna-d; Awal aneggaru ay d-yenna Nnbi sallallahu 'alaihi wasallam d win-a: 'Ssufɣet-d Udayen n Hijaz deg tmiwa n Tegzirt Taɛṛabt, yerna ẓret d akken imdanen ay ixuṣṣen akk gar yemdanen d wid ay yesseqdacen iẓekwan n Inabiyen-nsen d timesgidiwin'.
Imam Ahmad : 1603
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنِ الْحَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ أَبِي مَالِكٍ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَجَارَ رَجُلٌ مِنْ الْمُسْلِمِينَ رَجُلًا وَعَلَى الْجَيْشِ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ فَقَالَ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ وَعَمْرُو بْنُ الْعَاصِ لَا نُجِيرُهُ وَقَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ نُجِيرُهُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يُجِيرُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ أَحَدُهُمْ
Yenna-aɣ-d [Smaɛil bin Ɛumar] yenna-aɣ-d [Abu Isṛail] seg [Al Hajjaj bin Arthah] seg [Al Walid bin Abu Malik] seg [Al Qasim] seg [Abu Umamah] yenna-d; Ineslem yella yettḥadar kra, deg tallit-nni, aqerru n yiserdasen yella [Abu Ubaidah bin Jarrah]. Syin nnan-d Xalid bin Al Walid d Ɛamru bin Ac; ‘Ur t-neḥrez ara’. Ihi Abu Ubaida yenna-d; Neḥrez-it, imi sliɣ i Rasulullah sallallahu alaihi wasallam yenna-d: ‘Yiwen seg Yinselmen yesɛa azref n uḥareb’.
Imam Ahmad : 1604
حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا أَبُو حِسْبَةَ مُسْلِمُ بْنُ أُكَيْسٍ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ الْجَرَّاحِ قَالَ ذَكَرَ مَنْ دَخَلَ عَلَيْهِ فَوَجَدَهُ يَبْكِي فَقَالَ مَا يُبْكِيكَ يَا أَبَا عُبَيْدَةَ فَقَالَ نَبْكِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَكَرَ يَوْمًا مَا يَفْتَحُ اللَّهُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ وَيُفِيءُ عَلَيْهِمْ حَتَّى ذَكَرَ الشَّامَ فَقَالَ إِنْ يُنْسَأْ فِي أَجَلِكَ يَا أَبَا عُبَيْدَةَ فَحَسْبُكَ مِنْ الْخَدَمِ ثَلَاثَةٌ خَادِمٌ يَخْدُمُكَ وَخَادِمٌ يُسَافِرُ مَعَكَ وَخَادِمٌ يَخْدُمُ أَهْلَكَ وَيَرُدُّ عَلَيْهِمْ وَحَسْبُكَ مِنْ الدَّوَابِّ ثَلَاثَةٌ دَابَّةٌ لِرَحْلِكَ وَدَابَّةٌ لِثَقَلِكَ وَدَابَّةٌ لِغُلَامِكَ ثُمَّ هَذَا أَنَا أَنْظُرُ إِلَى بَيْتِي قَدْ امْتَلَأَ رَقِيقًا وَأَنْظُرُ إِلَى مِرْبَطِي قَدْ امْتَلَأَ دَوَابَّ وَخَيْلًا فَكَيْفَ أَلْقَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ هَذَا وَقَدْ أَوْصَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَحَبَّكُمْ إِلَيَّ وَأَقْرَبَكُمْ مِنِّي مَنْ لَقِيَنِي عَلَى مِثْلِ الْحَالِ الَّذِي فَارَقَنِي عَلَيْهَا
Yenna-aɣ-d [Abu Al Mughirah] yenna-aɣ-d [Shafwan bin Amru] yenna-aɣ-d [Abu Hisbah, Muslim bin Ukais] akli aqbur Abdellah bin Amir, seg Abu Ubaida bin Jarrah, ay d-yenna Abu Hisbah; yenna-d [imdanen] ay t-yemlalen asmi ay yettru. Yesteqsa-t umdan-nni; ‘D acu i k-yeǧǧan ad tettrun, a [Abu Ubaida]?’. Yerra-yas-d; ‘Nekni nettru imi yiwen wass yenna-d Umazan n Öebbi sallallahu ’alaihi wasallam belli Öebbi ad yerbeê Inselmen, ad asen-d-yefk lɣella n ṭṭrad alamma d asmi i d-yessawel i tmurt n Sham. Inna: “ma lmut ik d taneggarut, a Abu Ubaida, ihi, ad ak kfen tlata n yixeddamen; yiwen n uqeddac yettqeddim-ik, wayeḍ yettqeddim tikli-k d uqeddac aneggaru yettqeddim tawacult-ik yerna yettɛawan-iten. Kraḍ n tkeryas llant-d fell-ak; yiwet n tkeṛṛust i wakken ad tt-terkebḍ, tayeḍ i uɛeyyen n sselɛa-inek, tayeḍ i yiqeddacen-inek’. syen ẓriɣ axxam-iw, yeččur d iqeddacen irgazen yerna ẓriɣ lqaɛa-inu n lmal, yeččur d lmal d yiysan, amek i mlaleɣ Rasulullah sllallallahu ‘alaihi wasallam deffir waya, ɣas akken Rasulullah sllallahu ‘alaihi wasallam yefka-aɣ-d lewṣayat : ‘Amdan i ḥemmleɣ aṭas deg-i d win i yi-d-yefkan yella deg asmi i yi-d-yefreq’.
Imam Ahmad : 1605
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي أَبَانُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ رَابِّهِ رَجُلٍ مِنْ قَوْمِهِ كَانَ خَلَفَ عَلَى أُمِّهِ بَعْدَ أَبِيهِ كَانَ شَهِدَ طَاعُونَ عَمَوَاسَ قَالَ لَمَّا اشْتَعَلَ الْوَجَعُ قَامَ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ فِي النَّاسِ خَطِيبًا فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ هَذَا الْوَجَعَ رَحْمَةُ رَبِّكُمْ وَدَعْوَةُ نَبِيِّكُمْ وَمَوْتُ الصَّالِحِينَ قَبْلَكُمْ وَإِنَّ أَبَا عُبَيْدَةَ يَسْأَلُ اللَّهَ أَنْ يَقْسِمَ لَهُ مِنْهُ حَظَّهُ قَالَ فَطُعِنَ فَمَاتَ رَحِمَهُ اللَّهُ وَاسْتُخْلِفَ عَلَى النَّاسِ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ فَقَامَ خَطِيبًا بَعْدَهُ فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ هَذَا الْوَجَعَ رَحْمَةُ رَبِّكُمْ وَدَعْوَةُ نَبِيِّكُمْ وَمَوْتُ الصَّالِحِينَ قَبْلَكُمْ وَإِنَّ مُعَاذًا يَسْأَلُ اللَّهَ أَنْ يَقْسِمَ لِآلِ مُعَاذٍ مِنْهُ حَظَّهُ قَالَ فَطُعِنَ ابْنُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُعَاذٍ فَمَاتَ ثُمَّ قَامَ فَدَعَا رَبَّهُ لِنَفْسِهِ فَطُعِنَ فِي رَاحَتِهِ فَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْظُرُ إِلَيْهَا ثُمَّ يُقَبِّلُ ظَهْرَ كَفِّهِ ثُمَّ يَقُولُ مَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِمَا فِيكِ شَيْئًا مِنْ الدُّنْيَا فَلَمَّا مَاتَ اسْتُخْلِفَ عَلَى النَّاسِ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ فَقَامَ فِينَا خَطِيبًا فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ هَذَا الْوَجَعَ إِذَا وَقَعَ فَإِنَّمَا يَشْتَعِلُ اشْتِعَالَ النَّارِ فَتَجَبَّلُوا مِنْهُ فِي الْجِبَالِ قَالَ فَقَالَ لَهُ أَبُو وَاثِلَةَ الْهُذَلِيُّ كَذَبْتَ وَاللَّهِ لَقَدْ صَحِبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْتَ شَرٌّ مِنْ حِمَارِي هَذَا قَالَ وَاللَّهِ مَا أَرُدُّ عَلَيْكَ مَا تَقُولُ وَايْمُ اللَّهِ لَا نُقِيمُ عَلَيْهِ ثُمَّ خَرَجَ وَخَرَجَ النَّاسُ فَتَفَرَّقُوا عَنْهُ وَدَفَعَهُ اللَّهُ عَنْهُمْ قَالَ فَبَلَغَ ذَلِكَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ مِنْ رَأْيِ عَمْرٍو فَوَاللَّهِ مَا كَرِهَهُ قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ عَبْد اللَّهِ بْن أَحْمَد بْن حَنْبَلٍ أَبَانُ بْنُ صَالِحٍ جَدُّ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ مُشْكُدَانَةَ
Yenna-aɣ-d [Yaɛqub] yenna-aɣ-d [baba] seg [Muḥemmed bin Ishaq] yenna-yi-d [Aban bin Salih] seg [Syahr bin Hausyab Al Asy’ari] seg [argaz n yemma-s], d argaz seg wegdud-is i yezweǧen yemma-s deffir ma yemmut baba-s, netta yella d yiwen seg wid i d-yeffɣen seg rampansy; Mi d-yella lbaṭel-nni, [Abu Ubaidah bin Jarrah] ibedd-d, yettbeccir zdat n medden, yenna-d; ‘A imdanen! Ih, aîan agi d lbaraka s$uô Rabb ik, d tẓallit n Inabiyen ik, u d ssebba n tmettant n ugdud ipêezziben, zdat ik. U s tidep, Abu Ubaidah yessuter seg Öebbi ad as-d-yawi amur seg lxir-agi’. Syin, yu$al-it lbers, yemmut - ad t Iêunn Öebbi. - sakkin [Muɛadz bin Jabal] yeqqel-it deg wemkan-nnes akken ad yesselhu aɣref, sakkin, ibedd akken ad d-yessiwḍen lḥeqq-nnes deffir ma yemmut Abu Ubaida; ‘A imdanen, aṭṭan-agi d lxir n Rabb-nwen, d taẓallit n Inabiyen-nwen, d ssebba n lmut n yemdanen iḥeqqiyen zdat-nwen. U s tidett, Muɛadz yessuter seg Öebbi ad tesɛu twacult n Muɛadz amur seg nnif-agi’. Syin, Ɛebdurrahman bin Muɛadz, mmi-s, yeṭṭef lbers, yemmut. Ikker, issuter i Mass is, $ef yiman is, taggara yu$al ula d netta lbers deg ufus is. Ẓriɣ-t s tidett yettwali lḥirfa-nni syin yessusem-as tqacuct n ufus-is, yenna-as; ‘Ur ttfeṛḥeɣ ara imi k-sɛiɣ yerna -sseqdaceɣ ad sserseɣ lḥeṛma- ddunit tella fell-ak’. Asmi ay yemmut, Amru bin Al Ash yeṭṭef amkan-nnes akken ad yesselhu agdud. Syin ibedd akken ad d-yefk lewṣayat zdat-neɣ; ‘A imdanen! D tidet, ma yella teffeɣ-d tmeɣra-agi - deg yiwet n tmurt - ad tečč am tmes i d-yesrewlen, ihi rewlet ɣer idurar’. Maca yenna-yas Abu Watsilah Al Hudzali; 'S Öebbi, tessekkreḍ, lliɣ ɣer Umazan n Öebbi sallallahu 'alaihi wasallam yerna kečč tḥemmleḍ aɣyul-iw'. Yenna-d Amru; ‘S Öebbi ur ttqadareɣ ara awal-ik, s Öebbi ur ttqadareɣ ara awal-ik’. iffe$, ugdud mfaôaqen fellas, sinna, Öebbi Ikkes fellasen l$it. Mi d-yewweḍ rray n Amru ɣer Ɛumar bin Khaththab, s Öebbi ur t-iḥemmel ara. Abu Abdellah, Abdurrahman bin Ahmad bin Hanbal inna; 'Aban bin Shalih d jeddi n Abdurrahman Musykudanah'.
Imam Ahmad : 1606
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَيْشَ ذَاتِ السُّلَاسِلِ فَاسْتَعْمَلَ أَبَا عُبَيْدَةَ عَلَى الْمُهَاجِرِينَ وَاسْتَعْمَلَ عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ عَلَى الْأَعْرَابِ فَقَالَ لَهُمَا تَطَاوَعَا قَالَ وَكَانُوا يُؤْمَرُونَ أَنْ يُغِيرُوا عَلَى بَكْرٍ فَانْطَلَقَ عَمْرٌو فَأَغَارَ عَلَى قُضَاعَةَ لِأَنَّ بَكْرًا أَخْوَالُهُ فَانْطَلَقَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ إِلَى أَبِي عُبَيْدَةَ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتَعْمَلَكَ عَلَيْنَا وَإِنَّ ابْنَ فُلَانٍ قَدْ ارْتَبَعَ أَمْرَ الْقَوْمِ وَلَيْسَ لَكَ مَعَهُ أَمْرٌ فَقَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَنَا أَنْ نَتَطَاوَعَ فَأَنَا أُطِيعُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ عَصَاهُ عَمْرٌو
Yenna-aɣ-d [Muḥemmed bin Abu Ɛadi] seg [Daud] seg [Amir] yenna-d; Ṛṣulullah aṣ̣eḥḥar Ṛebbi ṣ̣ṣ̣eḥḥa wasallam agraw n yiserdasen ɣer Dzatu Salasil. Yerra Abu Ubaida d aqerru n Yimuhajiren, Amru bin al Ac d aqerru n Yibeduyen. Iweṣṣa- ten di sin: ‘Xedmet- t s lebɣi- nwen!’. Di tallit-nni uwḍen-asen-d tuɣdaḍt (mission) akken ad nɣen Bani Bakr, maca Ɛamru iruḥ, yewwet ɣef Bani Qudlz’ah imi Bani Bakr d xali n Bani Qudla’ah. Ihi, Al Mughirah bin Syuɛba, iṛuḥ ad yemlil d Abu Ɛubaida. Yenna-d; ‘Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam yerra-k d imḍebber-nneɣ, ma d mmi-s n falan yeffeɣ-d akken ad yesselḥu agdud-nnes, dɣa ur tesɛiḍ ara kra n tnaya fell-asen’. Yenna-d Abu Ɛubaida; Yenna-aɣ-d Rasulullah ad t-nexdem s lebɣi-w ma d nekk ad ḍeɛfeɣ Rasulullah ɣas akken Amru yenker-it.
Imam Ahmad : 1607
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَيْمُونٍ مَوْلَى آلِ سَمُرَةَ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ سَعْدِ بْنِ سَمُرَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ الْجَرَّاحِ قَالَ إِنَّ آخِرَ مَا تَكَلَّمَ بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَخْرِجُوا يَهُودَ أَهْلِ الْحِجَازِ وَأَهْلِ نَجْرَانَ مِنْ جَزِيرَةِ الْعَرَبِ
Yenna-aɣ-d [Waki’] yenna-yi-d [Ibrahim bin Maimun] d akli aqbur n twacult n Samura, seg [Ishaq bin Saɛd bin Samura] seg [baba-s] seg [Abu Ubaidah bin Al Jarrah] yenna-d; Awal aneggaru ay d-yenna Nnbi sallallahu alaihi wasallam d win-a: ‘Ssufɣet Udayen n Ḥijaz ed Wudayen n Najran seg Tegzirt Taɛṛabt’.
Imam Ahmad : 1608
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَنْبَأَنَا هِشَامٌ عَنْ وَاصِلٍ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عِيَاضِ بْنِ غُطَيْفٍ قَالَ دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عُبَيْدَةَ نَعُودُهُ قَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ أَنْفَقَ نَفَقَةً فَاضِلَةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَبِسَبْعِ مِائَةٍ وَمَنْ أَنْفَقَ عَلَى نَفْسِهِ أَوْ عَلَى أَهْلِهِ أَوْ عَادَ مَرِيضًا أَوْ مَازَ أَذًى عَنْ طَرِيقٍ فَهِيَ حَسَنَةٌ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا وَالصَّوْمُ جُنَّةٌ مَا لَمْ يَخْرِقْهَا وَمَنْ ابْتَلَاهُ اللَّهُ بَلَاءً فِي جَسَدِهِ فَهُوَ لَهُ حِطَّةٌ حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ حَدَّثَنَا بَشَّارُ بْنُ أَبِي سَيْفٍ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عِيَاضِ بْنِ غُطَيْفٍ قَالَ دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عُبَيْدَةَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
Yenna-aɣ-d [Yazid bin Harun] yenna-aɣ-d [Hsyyam] seg [Washil] seg [Al Walid bin Abdurrahman] seg [Iyadh bin Ghuthaif] yenna-d; Nedda ɣer [Abu Ɛubaida] akken ad t-nẓer. Yenna-d; Sliɣ i Nnbi, sallallahu Ṛebbi, yenna-d: “Win ara yesɛeddin ayla-s, deg ubrid n Öebbi, ad as-d-yawi sebɛa mya n tikkal”. Win ifkan ssadaqa i yiman is, ne$ i twacult is, ne$ iẓran imuḍan, ne$ ikksen isennanen seg iberdan, yal tigawt n lxir ad as-t-id-yerr mraw n tikkal. Aẓummu yella d aɛekkaz skud ur t-yeqcic ara. Win Ijeṛṛeb Öebbi s yiwen n ujerred ɣef tfekka is, ad as ipuɣal d aḥebbus n -dsa-. Yenna-aɣ-d [Yazid] yenna-aɣ-d [Jarir bin Hazim] yenna-aɣ-d [Basyar bin Abu Saif] seg [Al Walid bin Abdurrahman] seg [Iyadh bin Ghuthaif] yenna-d; ‘Nemlal [d Abu Ubaida].’. syin yebder-d ḥadit s lekmal-is.
Imam Ahmad : 1609
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سُلَيْمَانَ يَعْنِي التَّيْمِيَّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ قَالَ جَاءَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بِضَيْفٍ لَهُ أَوْ بِأَضْيَافٍ لَهُ قَالَ فَأَمْسَى عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَلَمَّا أَمْسَى قَالَتْ لَهُ أُمِّي احْتَبَسْتَ عَنْ ضَيْفِكَ أَوْ أَضْيَافِكَ مُنْذُ اللَّيْلَةِ قَالَ أَمَا عَشَّيْتِهِمْ قَالَتْ لَا قَالَتْ قَدْ عَرَضْتُ ذَاكَ عَلَيْهِ أَوْ عَلَيْهِمْ فَأَبَوْا أَوْ فَأَبَى قَالَ فَغَضِبَ أَبُو بَكْرٍ وَحَلَفَ أَنْ لَا يَطْعَمَهُ وَحَلَفَ الضَّيْفُ أَوْ الْأَضْيَافُ أَنْ لَا يَطْعَمُوهُ حَتَّى يَطْعَمَهُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنْ كَانَتْ هَذِهِ مِنْ الشَّيْطَانِ قَالَ فَدَعَا بِالطَّعَامِ فَأَكَلَ وَأَكَلُوا قَالَ فَجَعَلُوا لَا يَرْفَعُونَ لُقْمَةً إِلَّا رَبَتْ مِنْ أَسْفَلِهَا أَكْثَرَ مِنْهَا فَقَالَ يَا أُخْتَ بَنِي فِرَاسٍ مَا هَذَا قَالَ فَقَالَتْ قُرَّةُ عَيْنِي إِنَّهَا الْآنَ لَأَكْثَرُ مِنْهَا قَبْلَ أَنْ نَأْكُلَ قَالَ فَأَكَلُوا وَبَعَثَ بِهَا إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَنَّهُ أَكَلَ مِنْهَا
Yenna-yaɣ-d [Muḥemmed bin Abu Ḥadi] seg [Sliman] dɣa d At Taimi, seg [Abu Ɛutman] seg [Abdurrahman bin Abu Bakr] yenna-d; Abu Bakr yusa-d s yiwen neɣ s waṭas n yinebgawen. Syin, Abu Bakr yesɛedda tameddit-nni ɣer tama n Nnbi s.al.allah. Mi d-yusa s axxam, tenna-yas yemma ; ‘Tɛeṭṭleḍ akken ad tesselḥuḍ inebgi-inek neɣ inebgawen-inek iḍ-a’. Yesteqsa-t; ‘Tefkiḍ-asen imensi?’. terra-yas-d yemma; 'Mazal'. Tuɣal tenna-d yemma; ‘Ssufɣeɣ-as-t neɣ i nitni, maca ugin’. Abu Bakr yerfa, yeggul ur t-itett ara, yerna inebgi neɣ inebgawen ula d nutni yeggul ur t-tetten ara alamma yečča-t Abu Bakr. Syin yenna-d Abu Bakr; ‘Tigawt-agi sɣur Cciṭan’. Syin yessuter-d lqut-nni yečča-t yerna ula d nutni ččan-t, yal tikkelt ara d-rren aqemmum yettban-d ddaw-as ugar n lqut, dɣa yessuter-d ; — A yessetma n Banu Firasy, d acu-t waya ? Terra-yas-d yemma; ‘A lḥir n wul-iw, tura yella ugar n wučči uqbel ma nečča’. Syin ččan-tt, uznen-tt i Nnbi s.al.allahu ɛlayhi wasallam. Abdurrahman yenna-d belli ula d netta yečča-tt.
Imam Ahmad : 1610
حَدَّثَنَا عَارِمٌ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهُ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثِينَ وَمِائَةً فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ مَعَ أَحَدٍ مِنْكُمْ طَعَامٌ فَإِذَا مَعَ رَجُلٍ صَاعٌ مِنْ طَعَامٍ أَوْ نَحْوُهُ فَعُجِنَ ثُمَّ جَاءَ رَجُلٌ مُشْرِكٌ مُشْعَانٌّ طَوِيلٌ بِغَنَمٍ يَسُوقُهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَيْعًا أَمْ عَطِيَّةً أَوْ قَالَ أَمْ هَدِيَّةً قَالَ لَا بَلْ بَيْعٌ فَاشْتَرَى مِنْهُ شَاةً فَصُنِعَتْ وَأَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَوَادِ الْبَطْنِ أَنْ يُشْوَى قَالَ وَايْمُ اللَّهِ مَا مِنْ الثَّلَاثِينَ وَالْمِائَةِ إِلَّا قَدْ حَزَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُزَّةً مِنْ سَوَادِ بَطْنِهَا إِنْ كَانَ شَاهِدًا أَعْطَاهَا إِيَّاهُ وَإِنْ كَانَ غَائِبًا خَبَأَ لَهُ قَالَ وَجَعَلَ مِنْهَا قَصْعَتَيْنِ قَالَ فَأَكَلْنَا أَجْمَعُونَ وَشَبِعْنَا وَفَضَلَ فِي الْقَصْعَتَيْنِ فَجَعَلْنَاهُ عَلَى الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا قَالَ
Yenna-yaɣ-d [Arim] yenna-aɣ-d [Muɛtamir bin Suleyman] seg [baba-s] seg [Abu Ɛutman] seg [Abdurrahman bin Abu Bakr] belli yenna-d; Nella yiwet n tikkelt nedda d Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam yerna amḍan-nneɣ di tallit-nni yella d mya d tlatin n yimdanen. Yesteqsa-aɣ-d Nnbi (s.al.allah) ; ‘Yella yiwen deg-wen i d-yewwin lqut?’. Iban-d belli argaz yesɛa yiwen n wučči n sha’ neɣ ayen yecban aya, syin wučči-nni yettwaxdem d aɣrum. Syin, yusa- d yiwen n uɛebban n lmeṣnuɛat ɣezzifen yerna s yiɣil ixuṣṣen, yerna yeṭṭef aṭas n yiɣersiwen. Ihi, Nnbi s.al.allahu Ṛebbi yesteqsa: “D sselɛa-yagi neɣ d tikci?” Neɣ yenna-d: “Neɣ d tikci?” Yerra-yas-d wergaz-nni; ‘Ala, aya d lmerca’. syin yuɣ-d ayaziḍ, yesseww ayaziḍ-nni. Nnbi sallallahu 'aleyhi wasallam yumeṛ ad t-id-sqedcen ul n tɣaḍt. Yenna-d Ɛebdurreḥman; I lmend n Öebbi! ula d yiwen seg mya d tlatin n yemdanen ur d-yefki ara yiwen n uferdis n wul n tyaziḍt. I wid iḥedṛen yettak-as-t, ma yella ur yelli ara yeḥrez-it-id fell-as, syin yerra tiqcicin n wul d uɣrum deg snat n tfelwiyin, nečča akk armi neččur mazal kra yeqqim-d. Syin, nessers ayen nniḍen n lqut ɣef yidurar- nneɣ.’ Neɣ s usnulfu yecban wa, amedya.
Imam Ahmad : 1611
حَدَّثَنَا عَارِمٌ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ عَفَّانُ فِي حَدِيثِهِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو عُثْمَانَ أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ أَصْحَابَ الصُّفَّةِ كَانُوا أُنَاسًا فُقَرَاءَ وَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَرَّةً مَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ اثْنَيْنِ فَلْيَذْهَبْ بِثَالِثٍ وَقَالَ عَفَّانُ بِثَلَاثَةٍ وَمَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ أَرْبَعَةٍ فَلْيَذْهَبْ بِخَامِسٍ سَادِسٍ أَوْ كَمَا قَالَ وَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ جَاءَ بِثَلَاثَةٍ وَانْطَلَقَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَشَرَةٍ وَأَبُو بَكْرٍ بِثَلَاثَةٍ قَالَ عَفَّانُ بِسَادِسٍ
Yenna-yaɣ-d [Arim] d [Affan] nnan-d deg sin; yenna-aɣ-d [Muɛṭamir bin Suleyman], deg wakud ay deg [Affan] yenna-d deg ḥadit-nnes; Yenna-d Muɛṭamir; Sliɣ [i baba] yenna-d; yenna-aɣ-d [Abu Ṭṭman], d akken [Abdurrahman bin Abu Bakr] yenna-as, d akken imazzayen n Shuffa d imdanen igellilen, yerna yiwet n tikkelt, Amazan n Ṛebbi sallallahu ’alaihi wasallam yenna-d: ‘Win yesɛan ayen ara yečč i sin n yemdanen, ad d-yesnebgi amdan wis kraḍ’. -'Affan yenna-d; ‘I kraḍ n yimdanen’- Win yesɛan ayen ara yečč i kuẓ n yimdanen syin ad d-yesnebgi amdan wis xemsa, neɣ wis sḍis’. Neɣ akken i d-yenna, Abu Bakr yusa-d s kraḍ n yemdanen, yerna Nnbi s mraw n yemdanen, Abu Bakr s kraḍ n yemdanen.-‘Affan yenna-d; s sḍis n yimdanen.-
Imam Ahmad : 1612
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو يَعْنِي ابْنَ دِينَارٍ أَخْبَرَهُ عَمْرُو بْنُ أَوْسٍ الثَّقَفِيُّ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ قَالَ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أُرْدِفَ عَائِشَةَ إِلَى التَّنْعِيمِ فَأُعْمِرَهَا
Yenna-aɣ-d [Sufyan bin Uyainah] seg [Amru] dɣa d Ibn Dinar, belli [Amru bin Aus Ats Tsaqafi] ixebber-it, belli [Abdurrahman bin Abu Bakr] yenna-yi-d, yenna-d; Yenna-yi-d Rasulullah sallallahu Ṛebbi ad dduɣ d Aisyah ɣer Tan’im i lmend n Umrah.
Imam Ahmad : 1613
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرٍ السَّهْمِيُّ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ مُوسَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ رَبِّي أَعْطَانِي سَبْعِينَ أَلْفًا مِنْ أُمَّتِي يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَهَلَّا اسْتَزَدْتَهُ قَالَ قَدْ اسْتَزَدْتُهُ فَأَعْطَانِي مَعَ كُلِّ رَجُلٍ سَبْعِينَ أَلْفًا قَالَ عُمَرُ فَهَلَّا اسْتَزَدْتَهُ قَالَ قَدْ اسْتَزَدْتُهُ فَأَعْطَانِي هَكَذَا وَفَرَّجَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرٍ بَيْنَ يَدَيْهِ وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَبَسَطَ بَاعَيْهِ وَحَثَا عَبْدُ اللَّهِ و قَالَ هِشَامٌ وَهَذَا مِنْ اللَّهِ لَا يُدْرَى مَا عَدَدُهُ
Ḥekmen-aɣ-d [Abdullah bin Abu Bakr As Sahmi] yenna-aɣ-d [Hsyyam] seg [Al Qasim bin Mihran] seg [Musa bin Ubaid] seg [Maimun bin Mihran] seg [Abdurrahman bin Abu Bakr] belli Rasulullah n Allah s. Ummah i ikecmen igenni war lḥisab’. Syin, yesteqsa Umar; 'A Amazan n Öebbi, ur tessutrev ara ugar?' Inna: ‘Ssutreɣ ugar, syenna, yefka-yi-d yal yiwen deg-sen yewwi-d sebɛin alef n yemdanen’. Yesteqsa-t daɣen Umar : Ur tessutureḍ ara ugar ? Yerra-yas: ‘Ssutreɣ-as, yefka-yi-d ula d netta akken’. Abdellah bin Bakr yessers ifassen-is, syin yenna-d; ‘Yessers ifassen-is’ yerna Abdullah ixeddem-it. Xenni inna Hicam. ‘Tagi d tikci n Öebbi, ur nettwassen ara lqidar is’.
Imam Ahmad : 1614
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ عَنْ قَيْسِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ قَاضِي الْمِصْرَيْنِ وَهُوَ شُرَيْحٌ وَالْمِصْرَانِ الْبَصْرَةُ وَالْكُوفَةُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَيَدْعُو بِصَاحِبِ الدَّيْنِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُقِيمُهُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَيَقُولُ أَيْ عَبْدِي فِيمَ أَذْهَبْتَ مَالَ النَّاسِ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ قَدْ عَلِمْتَ أَنِّي لَمْ أُفْسِدْهُ إِنَّمَا ذَهَبَ فِي غَرَقٍ أَوْ حَرَقٍ أَوْ سَرِقَةٍ أَوْ وَضِيعَةٍ فَيَدْعُو اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِشَيْءٍ فَيَضَعُهُ فِي مِيزَانِهِ فَتَرْجَحُ حَسَنَاتُهُ
Yenna-aɣ-d [Yazid] yenna-aɣ-d [Shadaqah bin Musa] seg [Abu Imran Al Jauni] seg [Qais bin Zaid] seg [yiwen n lqaḍi deg snat n temdinin, d Basrah ed Kufa] seg [Abdurrahman bin Abu Bakr] yenna-d; Inna Rasulullah ṣ̣ṣ̣eḥḥa, s tidep, Öebbi azza wajalla, ad Issiwel i yemdanen, ass n tnekra, ad ten Issers zdat iS. Sinna, Isteqsa: “A amdan iw, anda i tesruêem ayla n wemdan? ’ Yerra-yas-d uqeddac-nni; ‘A Rabb-iw, teẓriḍ s tidet belli ur t-ǧǧiɣ ara. D acu kan, ayla-nni yettwaxṣer s lǧehd, s tmes, s tukerḍa neɣ s tmettant.’ Syin, Öebbi Issawel i kra - lbaîel -, Syin, Issers it Öebbi $ef lmizan, iban-d belli lxiô îîafen ugar'.
Imam Ahmad : 1615
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا صَدَقَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ حَدَّثَنِي قَيْسُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ قَاضِي الْمِصْرَيْنِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَدْعُو اللَّهُ بِصَاحِبِ الدَّيْنِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُوقَفَ بَيْنَ يَدَيْهِ فَيُقَالُ يَا ابْنَ آدَمَ فِيمَ أَخَذْتَ هَذَا الدَّيْنَ وَفِيمَ ضَيَّعْتَ حُقُوقَ النَّاسِ فَيَقُولُ يَا رَبِّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنِّي أَخَذْتُهُ فَلَمْ آكُلْ وَلَمْ أَشْرَبْ وَلَمْ أَلْبَسْ وَلَمْ أُضَيِّعْ وَلَكِنْ أَتَى عَلَى يَدَيَّ إِمَّا حَرَقٌ وَإِمَّا سَرَقٌ وَإِمَّا وَضِيعَةٌ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ صَدَقَ عَبْدِي أَنَا أَحَقُّ مَنْ قَضَى عَنْكَ الْيَوْمَ فَيَدْعُو اللَّهُ بِشَيْءٍ فَيَضَعُهُ فِي كِفَّةِ مِيزَانِهِ فَتَرْجَحُ حَسَنَاتُهُ عَلَى سَيِّئَاتِهِ فَيَدْخُلُ الْجَنَّةَ بِفَضْلِ رَحْمَتِهِ
Yenna-aɣ-d [Abdushshamad] yenna-aɣ-d [Shadaqah] yenna-aɣ-d [Abu Imran] yenna-yi-d [Qais bin Zaid] seg [yiwen n lqaḍi deg snat n temdinin] seg [Abdurrahman bin Abu Bakr] yenna-d; Inna Rresulullah ssalllahu âahi wasallam: "Ad Issiwel Öebbi i win iîîfen ass n tnekra, iwakken ad t Issers zdat iS". Syin, steqsan-t: “A Ibn Adem, d acu ay d lḥeqq-ik, yerna ayɣer ay tettḥeqriḍ i yemdanen niḍen seg lḥeqq-nsen? ’ Yerra-yas-d uqeddac-nni; ‘A Rabb-iw, teẓriḍ s tidet belli ḍefren-tt maca ur tt-ččiɣ ara neɣ ur tt-swiɣ ara ula d nekk ur tt-sseqdaceɣ ara, maca ayen yellan zdat-i d ayen yeččan, d ayen yettwakerren yerna d ayen ixuṣṣen’. Syin inna Allah Azza Wa Jalla; ‘Amseqdac-iw d aḥeqqi, d nekk i yesɛan azref ad k-t-id-sfehmeɣ di lweqt-agi’. Ihi allah 'azza wajalla isemma-d kra -d r'ib n ugdud-. Syin yerra-t ɣef lmizan, iban-d belli lxir-is ẓẓayen ɣef yir lecɣal-is yerna yekcem ɣer lǧennet ɣef ljal n ṛṛeḥma-s’.
Imam Ahmad : 1616
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ أَنْبَأَنَا زَكَرِيَّا بْنُ إِسْحَاقَ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ أَنَّ أَبَاهُ حَدَّثَهُ أَنَّهُ أَخْبَرَهُ مَنْ سَمِعَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ارْحَلْ هَذِهِ النَّاقَةَ ثُمَّ أَرْدِفْ أُخْتَكَ فَإِذَا هَبَطْتُمَا مِنْ أَكَمَةِ التَّنْعِيمِ فَأَهِلَّا وَأَقْبِلَا وَذَلِكَ لَيْلَةُ الصَّدَرِ
Yenna-aɣ-d [Ali bin Ishaq] yenna-aɣ-d [Abdullah] dɣa d Ibn Mubarak, yenna-aɣ-d [Zakarya bin Ishaq] seg [Ibn Abu Nujaih] belli [baba-s] yenna-t-id, [kra n win] i yeslan [Abdurrahman bin Abu Bakr] yenna-t-id, yenna-d; Yenna-d Rresulullah sallallahu âihi wasallam: Rkeb ɣef lmal-agi, efk-as i weltma-k ad t-terkeb. Mi ara taweḍ ɣer wedrar n Tan’im syen ad tḍefreḍ ihram, ad tedduḍ ɣer Mekka’. U lawan-nni yella di Laylatus Shadar.
Imam Ahmad : 1617
حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ مِهْرَانَ الدَّبَّاغُ حَدَّثَنَا دَاوُدُ يَعْنِي الْعَطَّارَ عَنِ ابْنِ خُثَيْمٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ عَنْ حَفْصَةَ ابْنَةِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ عَنْ أَبِيهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ أَرْدِفْ أُخْتَكَ يَعْنِي عَائِشَةَ فَأَعْمِرْهَا مِنْ التَّنْعِيمِ فَإِذَا هَبَطْتَ بِهَا مِنْ الْأَكَمَةِ فَمُرْهَا فَلْتُحْرِمْ فَإِنَّهَا عُمْرَةٌ مُتَقَبَّلَةٌ
Iqqar-aɣ-d [Daud bin Mihran Ad Dabbagh] yenna-aɣ-d [Daud] dɣa d Al’Athar, seg [Ibn Khutsaim] seg [Yusuf bin Mahik] seg [Hafshah bint Abdurrahman bin Abu Bakr] seg [baba-s] belli Amazan n Ṛebbi sallallallalahu ‘alahi yenna-d siallah. D Aisyah, yerna ɛiwnen-tt deg usseḍru n Umrah seg Tan’im. Mi ara taweḍ ɣer wedrar-nni, ɛeddi fell-as, kecmeḍ ɣer ihram, acku d ihram ara yettwaqbel’.
Imam Ahmad : 1618
حَدَّثَنَا عَارِمٌ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهُ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثِينَ وَمِائَةً فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ مَعَ أَحَدٍ مِنْكُمْ طَعَامٌ فَإِذَا مَعَ رَجُلٍ صَاعٌ مِنْ طَعَامٍ أَوْ نَحْوُهُ فَعُجِنَ ثُمَّ جَاءَ رَجُلٌ مُشْرِكٌ مُشْعَانٌّ طَوِيلٌ بِغَنَمٍ يَسُوقُهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَيْعًا أَمْ عَطِيَّةً أَوْ قَالَ أَمْ هِبَةً قَالَ لَا بَلْ بَيْعٌ فَاشْتَرَى مِنْهُ شَاةً فَصُنِعَتْ وَأَمَرَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَوَادِ الْبَطْنِ أَنْ يُشْوَى قَالَ وَايْمُ اللَّهِ مَا مِنْ الثَّلَاثِينَ وَالْمِائَةِ إِلَّا قَدْ حَزَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُ حُزَّةً مِنْ سَوَادِ بَطْنِهَا إِنْ كَانَ شَاهِدًا أَعْطَاهُ إِيَّاهُ وَإِنْ كَانَ غَائِبًا خَبَأَ لَهُ قَالَ وَجَعَلَ مِنْهَا قَصْعَتَيْنِ قَالَ فَأَكَلْنَا أَجْمَعُونَ وَشَبِعْنَا وَفَضَلَ فِي الْقَصْعَتَيْنِ فَحَمَلْنَاهُ عَلَى بَعِيرٍ أَوْ كَمَا قَالَ
Yenna-yaɣ-d [Arim] yenna-aɣ-d [Muɛtamir bin Suleyman] seg [baba-s] seg [Abu Ɛutman] seg [Abdurrahman bin Abu Bakr] belli yenna-d; ' Nella yiwet n tikkelt nedda d Nnbi sallallahu 'alaihi wasallam yerna amḍan-nneɣ di tallit-nni yella d mya d tlatin n yimdanen. Yesteqsa-aɣ-d Nnbi (s.al.allah) ; ‘Yella yiwen deg-wen i d-yewwin lqut?’. Iban-d belli argaz yesɛa yiwen n wučči n sha’ neɣ ayen yecban aya, syin wučči-nni yettwaxdem d aɣrum. Syin, yusa- d yiwen n uɛebban n lmeṣnuɛat ɣezzifen yerna s yiɣil ixuṣṣen, yerna yeṭṭef aṭas n yiɣersiwen. Ihi, Nnbi s.al.allahu Ṛebbi yesteqsa: “D sselɛa-yagi neɣ d tikci?” Neɣ inna: “neɣ d grant”? Yerra-yas-d wergaz-nni; ‘Ala, maca aya d lmerca’. syin yuɣ-d ayaziḍ, yesseww ayaziḍ-nni. Nnbi sallallahu 'aleyhi wasallam yumeṛ ad t-id-sqedcen ul n tɣaḍt. Yenna-d Ɛebdurreḥman; I lmend n Öebbi! ula d yiwen seg mya d tlatin n yemdanen ur d-yefki ara yiwen n uferdis n wul n tyaziḍt. I wid iḥedṛen yettak-as-t, ma yella ur yelli ara yeḥrez-it-id fell-as, syin yerra tiqcicin n wul d uɣrum deg snat n tfelwiyin, nečča akk armi neččur mazal kra yeqqim-d. Syin, nessers ayen nniḍen n lqut ɣef yidurar- nneɣ.’ Neɣ s usnulfu yecban wa, amedya.
Imam Ahmad : 1619
حَدَّثَنَا عَارِمٌ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ حَدَّثَنَا أَبُو عُثْمَانَ أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ أَصْحَابَ الصُّفَّةِ كَانُوا أُنَاسًا فُقَرَاءَ وَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَرَّةً مَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ اثْنَيْنِ فَلْيَذْهَبْ بِثَالِثٍ مَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ أَرْبَعَةٍ فَلْيَذْهَبْ بِخَامِسٍ بِسَادِسٍ أَوْ كَمَا قَالَ وَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ جَاءَ بِثَلَاثَةٍ فَانْطَلَقَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَشَرَةٍ وَأَبُو بَكْرٍ بِثَلَاثَةٍ قَالَ فَهُوَ أَنَا وَأَبِي وَأُمِّي وَلَا أَدْرِي هَلْ قَالَ وَامْرَأَتِي وَخَادِمٌ بَيْنَ بَيْتِنَا وَبَيْتِ أَبِي بَكْرٍ وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ تَعَشَّى عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ لَبِثَ حَتَّى صَلَّيْتُ الْعِشَاءَ ثُمَّ رَجَعَ فَلَبِثَ حَتَّى نَعَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ بَعْدَمَا مَضَى مِنْ اللَّيْلِ مَا شَاءَ اللَّهُ قَالَتْ لَهُ امْرَأَتُهُ مَا حَبَسَكَ عَنْ أَضْيَافِكَ أَوْ قَالَتْ ضَيْفِكَ قَالَ أَوَمَا عَشَّيْتِهِمْ قَالَتْ أَبَوْا حَتَّى تَجِيءَ قَدْ عَرَضُوا عَلَيْهِمْ فَغَلَبُوهُمْ قَالَ فَذَهَبْتُ أَنَا فَاخْتَبَأْتُ قَالَ يَا غُنْثَرُ أَوْ يَا عَنْتَرُ فَجَدَّعَ وَسَبَّ وَقَالَ كُلُوا لَا هَنِيًّا وَقَالَ وَاللَّهِ لَا أَطْعَمُهُ أَبَدًا قَالَ وَحَلَفَ الضَّيْفُ أَنْ لَا يَطْعَمَهُ حَتَّى يَطْعَمَهُ أَبُو بَكْرٍ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ هَذِهِ مِنْ الشَّيْطَانِ قَالَ فَدَعَا بِالطَّعَامِ فَأَكَلَ قَالَ فَايْمُ اللَّهِ مَا كُنَّا نَأْخُذُ مِنْ لُقْمَةٍ إِلَّا رَبَا مِنْ أَسْفَلِهَا أَكْثَرَ مِنْهَا قَالَ حَتَّى شَبِعُوا وَصَارَتْ أَكْثَرَ مِمَّا كَانَتْ قَبْلَ ذَلِكَ فَنَظَرَ إِلَيْهَا أَبُو بَكْرٍ فَإِذَا هِيَ كَمَا هِيَ أَوْ أَكْثَرُ فَقَالَ لِامْرَأَتِهِ يَا أُخْتَ بَنِي فِرَاسٍ مَا هَذَا قَالَتْ لَا وَقُرَّةِ عَيْنِي لَهِيَ الْآنَ أَكْثَرُ مِنْهَا قَبْلَ ذَلِكَ بِثَلَاثِ مِرَارٍ فَأَكَلَ مِنْهَا أَبُو بَكْرٍ وَقَالَ إِنَّمَا كَانَ ذَلِكَ مِنْ الشَّيْطَانِ يَعْنِي يَمِينَهُ ثُمَّ أَكَلَ لُقْمَةً ثُمَّ حَمَلَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَصْبَحَتْ عِنْدَهُ قَالَ وَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَ قَوْمٍ عَقْدٌ فَمَضَى الْأَجَلُ فَعَرَّفْنَا اثْنَيْ عَشَرَ رَجُلًا مَعَ كُلِّ رَجُلٍ أُنَاسٌ اللَّهُ أَعْلَمُ كَمْ مَعَ كُلِّ رَجُلٍ غَيْرَ أَنَّهُ بَعَثَ مَعَهُمْ فَأَكَلُوا مِنْهَا أَجْمَعُونَ أَوْ كَمَا قَالَ
Ttwaḥesben-aɣ-d [Arim] yenna-aɣ-d [Muɛtamir bin Suleyman] seg [baba-s] yenna-aɣ-d [Abu Ṭṭman] d akken [Abdurrahman bin Abu Bakr] yenna-t-id, d akken imazzayen n Shuffa d imdanen igellilen. Yenna-d Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam yiwet n tikkelt : « Win yesɛan lqut ara iɛeǧben i sin n yemdanen, ad d-yesnebgi amdan wis kraḍ akken ad yekcem deg lqut-nni. Win yesɛan ayen ara yeččen 4 n yimdanen, ad d-yesnebgi amdan wis xemsa neɣ wis sḍis’. Abu Bakr yusa-d s kraḍ n yimdanen d Nnbi s mraw n yimdanen, d Abu Bakr s kraḍ n yimdanen, d nekk, baba d yemma. -Abu Ɛetman yenna; Ur ẓriɣ ara ma yenna-d Ɛebdurrahman; Tameṭṭut-iw, aqeddac-nni yellan deg wexxam-nneɣ d wexxam n Abu Bakar. Abu Bakr yečča imensi d Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam sakkin yeqqim dinna armi kkseɣ taẓallit n Ṭṣ̣aḥra, sakkin yuɣal ɣer wemkan-nni akken ad yeṭṭes Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam. Mi yezri kra n lweqt qrib ad yaweḍ tlemmast n tmeddit yusa-d, testeqsa-t tmeṭṭut-is; — D acu i k-yeǧǧan ad t-teɛḍleḍ akken ad tesqedceḍ inebgawen-ik, neɣ inebgi ? Yenna-d Abu Bakr; ‘Tefkiḍ-asen imensi?’. yerra-yas-d; ‘Ugin alamma d asmi d-tusiḍ, ɣas akken ssumreɣ-asen-tt yakan’. Syin ṛuḥeɣ ffreɣ ttwaliɣ. Yenna-d Abu Bakr; — A Ghuntsar neɣ Antar -d awal n tḥeqranit fell-asen-! Abu Bakr yesseḥbes-it yerna yessenqes-it, sakkin yenna-d; ‘Ečč ayen tesɛiḍ. I lmend n Öebbi! Ur ttetteɣ ara i lebda’. Yenna-d Ɛebdurreḥman; Inebgi-nni daɣen yeggul ur t-itett alamma yečča-t Abu Bakr. Yenna-d Abu Bakr; ‘Tigawt-agi sɣur Cciṭan’. Syin yessuter-d lqut-nni, yečča-t yerna ččan-t ula d nutni. Ihi ur nettaf ara lḥemla ma yella ur d-yeffeɣ ara ugar n tuččit seg ddaw-as. Armi d taggara ččuren yerna rnan-d ugar n zik. Syin, Abu Bakr iwala lqut, yerna iban-d d akken lqut-nni yella am zik neɣ ugar n waya. Syin, Abu Bakr yesteqsa tameṭṭut-is; — A yessetma n Banu Firasy, d acu-t waya ? Yerra-yas-d; ‘A lḥir n wul-iw, tura yella ugar n wučči uqbel ma nečča’. -yenna- tlata n tikkal. Syin, yečča-tt Abu Bakr, yenna-d; ‘S tidet, aya - yettgalla - seg Cciṭan,’ mi yečča yiwet n tɣawsa, yewwi-tt ɣer Umazan n Öebbi sallallahu ‘alaihi wasallam yerna taggara-a, lqut-nni yella deg wemkan-nnes. Di tallit-nni yella-d umtawa gar-aneɣ d yiwen n wegdud i wumi tfuk tallit n tɣellist-is. Syin nessebded mraw d sin n yimdanen d imḍebbren yerna yal yiwen yesselḥay aṭas n yimdanen. Iéôa Öebbi acêal degsen illan akw yal imḍebber, u Abu Bakr iceggeɛ-asen lqut u ččan akk lqut.
Imam Ahmad : 1620
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ حَدَّثَنَا أَبُو عُثْمَانَ أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ أَصْحَابَ الصُّفَّةِ كَانُوا أُنَاسًا فُقَرَاءَ وَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ اثْنَيْنِ فَلْيَذْهَبْ بِثَلَاثَةٍ وَمَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ أَرْبَعَةٍ فَلْيَذْهَبْ بِخَامِسٍ بِسَادِسٍ أَوْ كَمَا قَالَ وَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ جَاءَ بِثَلَاثَةٍ وَانْطَلَقَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَشَرَةٍ قَالَ فَهُوَ وَأَنَا وَأَبِي وَأُمِّي وَلَا أَدْرِي هَلْ قَالَ امْرَأَتِي وَخَادِمٌ بَيْنَ بَيْتِنَا وَبَيْتِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ
Yenna-aɣ-d [Affan] yenna-aɣ-d [Muɛtamir bin Suleyman] yenna-d; Sliɣ [i baba] yenna-d; yenna-aɣ-d [Abu Ṭṭman] d akken [Abdurrahman bin Abu Bakr] yenna-as-d imazzayen n Ṣuffa d imdanen igellilen. Yenna-d Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam yiwet n tikkelt : « Win yesɛan lqut ara iɛeǧben i sin yemdanen, syenna ɛreḍ-d amdan wis kraḍ ad yečč yid-s. Win yesɛan ayen ara yeččen 4 n yimdanen, ad d-yesnebgi amdan wis xemsa d wis setta’. Abu Bakr yusa-d d kraḍ n yimdanen, Nabiyullah ssallam akk d mraw n yimdanen. Yenna-d Ɛebdurreḥman; ‘D nekk, d baba d yemma’. Yenna-d Abu Ɛutman; Ur ẓriɣ ma inna: “u tameṭṭut-iw akked yiwen n umdan deg wexxam-nneɣ akked wexxam n Abu Bakr RAdhi Allahu ‘anhu”.