الدخول في الإسلام، اضغط هنا
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Ahmad (الامام احمد) - 26363 Hadith

Hadith

Imam Ahmad : 1

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسٍ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } وَإِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ فَلَمْ يُنْكِرُوهُ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمْ اللَّهُ بِعِقَابِهِ

Yenna-aɣ-d [Abdellah Bin Numair] yenna-d; ixebber-aɣ-d [Ismaɛil] seg [Qais] yenna-d; [Abu Bakr] ibedd, iḥemmel Öebbi, yessezdeg-it, sakkin yenna-d; A yimdanen, s tidep, teɣram ayat-agi: ‘A wid iumnen, ḥadret iman nnwen; Ulac amdan ixussen ara k-iḍurren ma yella tqebleḍ lewṣayat’. -QS Al Maidah ayat 105-. U s tidep, nesla i Umazan n Öebbi, sallallahu 'alaihi wasallam, inna: "S tidep, ma walan medden lxiô, sinna ur t nekôen ara, ihi, Öebbi, qrib ad ten Iâaqeb akk".

Hadith

Imam Ahmad : 2

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ وَسُفْيَانُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الثَّقَفِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الْوَالِبِيِّ عَنْ أَسْمَاءَ بْنِ الْحَكَمِ الْفَزَارِيِّ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ إِذَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثًا نَفَعَنِي اللَّهُ بِمَا شَاءَ مِنْهُ وَإِذَا حَدَّثَنِي عَنْهُ غَيْرِي اسْتَحْلَفْتُهُ فَإِذَا حَلَفَ لِي صَدَّقْتُهُ وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَدَّثَنِي وَصَدَقَ أَبُو بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ رَجُلٍ يُذْنِبُ ذَنْبًا فَيَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ الْوُضُوءَ قَالَ مِسْعَرٌ وَيُصَلِّي وَقَالَ سُفْيَانُ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَيَسْتَغْفِرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِلَّا غَفَرَ لَهُ

Mi aɣ-d-yenna [Waki’] yenna-d; Mi aɣ-d-yenna [Mis’ar] ed [Sufyan] seg [Uthman Bin Al Mughirah Ats Tsaqafi] seg [Ali Bin Rabi’ah Al Walibi] seg [Asma’bin Al Hakam Al Fazari] seg [Ali], yenna-d; Ma sliɣ i yiwen n ḥadit seg Umazan n Öebbi sallallahu 'alaihi wasallam, ihi, Öebbi yettak-iyi-d seg-s lfaydat s wayen i S-ihwan. yerna ma yella win nniḍen i yi-d-yennan, ihi ssutreɣ-as ad yeɛreḍ, ma yella yeɛreḍ-iyi-d ihi ttbeddileɣ-t. D tidet, Abu Bakr yenna-yi-d, yerna d tidet, [Abu Bakr] yesla i Nnbi sallallahu alaihi wasallam yenna-d: “Mačči d argaz ara ixeddmen ddnub, sakkin ad iḥezzeb yerna ad yeḥbes lḥeqq-nnes”, -yenna Mis’ar; -' syin yeẓẓal, ma d Sufyan yenna-d 'syin yeẓẓal snat n rraqaɛat, yessuter seg Rebbi ssmaḥ ma yella s tidett ad as-yessuref Rebbi ddnubat-is'.

Hadith

Imam Ahmad : 3

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو سَعِيدٍ يَعْنِي الْعَنْقَزِيَّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ مِنْ عَازِبٍ سَرْجًا بِثَلَاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِعَازِبٍ مُرْ الْبَرَاءَ فَلْيَحْمِلْهُ إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لَا حَتَّى تُحَدِّثَنَا كَيْفَ صَنَعْتَ حِينَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْتَ مَعَهُ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ خَرَجْنَا فَأَدْلَجْنَا فَأَحْثَثْنَا يَوْمَنَا وَلَيْلَتَنَا حَتَّى أَظْهَرْنَا وَقَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ فَضَرَبْتُ بِبَصَرِي هَلْ أَرَى ظِلًّا نَأْوِي إِلَيْهِ فَإِذَا أَنَا بِصَخْرَةٍ فَأَهْوَيْتُ إِلَيْهَا فَإِذَا بَقِيَّةُ ظِلِّهَا فَسَوَّيْتُهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرَشْتُ لَهُ فَرْوَةً وَقُلْتُ اضْطَجِعْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاضْطَجَعَ ثُمَّ خَرَجْتُ أَنْظُرُ هَلْ أَرَى أَحَدًا مِنْ الطَّلَبِ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَسَمَّاهُ فَعَرَفْتُهُ فَقُلْتُ هَلْ فِي غَنَمِكَ مِنْ لَبَنٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ قُلْتُ هَلْ أَنْتَ حَالِبٌ لِي قَالَ نَعَمْ قَالَ فَأَمَرْتُهُ فَاعْتَقَلَ شَاةً مِنْهَا ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ ضَرْعَهَا مِنْ الْغُبَارِ ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ كَفَّيْهِ مِنْ الْغُبَارِ وَمَعِي إِدَاوَةٌ عَلَى فَمِهَا خِرْقَةٌ فَحَلَبَ لِي كُثْبَةً مِنْ اللَّبَنِ فَصَبَبْتُ يَعْنِي الْمَاءَ عَلَى الْقَدَحِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَافَيْتُهُ وَقَدْ اسْتَيْقَظَ فَقُلْتُ اشْرَبْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قُلْتُ هَلْ أَنَى الرَّحِيلُ قَالَ فَارْتَحَلْنَا وَالْقَوْمُ يَطْلُبُونَا فَلَمْ يُدْرِكْنَا أَحَدٌ مِنْهُمْ إِلَّا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ عَلَى فَرَسٍ لَهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا فَقَالَ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنَّا فَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ قَدْرُ رُمْحٍ أَوْ رُمْحَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا وَبَكَيْتُ قَالَ لِمَ تَبْكِي قَالَ قُلْتُ أَمَا وَاللَّهِ مَا عَلَى نَفْسِي أَبْكِي وَلَكِنْ أَبْكِي عَلَيْكَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنَاهُ بِمَا شِئْتَ فَسَاخَتْ قَوَائِمُ فَرَسِهِ إِلَى بَطْنِهَا فِي أَرْضٍ صَلْدٍ وَوَثَبَ عَنْهَا وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُنْجِيَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ فَوَاللَّهِ لَأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي مِنْ الطَّلَبِ وَهَذِهِ كِنَانَتِي فَخُذْ مِنْهَا سَهْمًا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ بِإِبِلِي وَغَنَمِي فِي مَوْضِعِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَاجَةَ لِي فِيهَا قَالَ وَدَعَا لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُطْلِقَ فَرَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ وَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ حَتَّى قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَتَلَقَّاهُ النَّاسُ فَخَرَجُوا فِي الطَّرِيقِ وَعَلَى الْأَجَاجِيرِ فَاشْتَدَّ الْخَدَمُ وَالصِّبْيَانُ فِي الطَّرِيقِ يَقُولُونَ اللَّهُ أَكْبَرُ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَ مُحَمَّدٌ قَالَ وَتَنَازَعَ الْقَوْمُ أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْزِلُ اللَّيْلَةَ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لِأُكْرِمَهُمْ بِذَلِكَ فَلَمَّا أَصْبَحَ غَدَا حَيْثُ أُمِرَ قَالَ الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ أَوَّلُ مَنْ كَانَ قَدِمَ عَلَيْنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ أَخُو بَنِي عَبْدِ الدَّارِ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ الْأَعْمَى أَخُو بَنِي فِهْرٍ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فِي عِشْرِينَ رَاكِبًا فَقُلْنَا مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ عَلَى أَثَرِي ثُمَّ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ مَعَهُ قَالَ الْبَرَاءُ وَلَمْ يَقْدَمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى حَفِظْتُ سُوَرًا مِنْ الْمُفَصَّلِ قَالَ إِسْرَائِيلُ وَكَانَ الْبَرَاءُ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ بَنِي حَارِثَةَ

Mi aɣ-d-yenna [Amru Bin Muḥemmed Abu Saɛid i.e. Al Anqazi] yenna-d; Mi aɣ-d-yenna [Isṛayil] seg [Abu Ishaq] seg [Al Barra’ Bin ‘Azib], yenna-d; Abu Bakr yesɛa yiwen n uɛekkaz seg ‘Azib s kraḍ n tmerwin n yidinaren, yenna-d Al Barra’; syin yenna-yas Abu Bakr i Ɛazib; ‘Ini-as i Al Barro ad t-yawi ɣer wexxam-iw’. Ihi Ɛazib yerra-yas-d; ‘Ala, siwa ma tebɣiḍ ad aɣ-d-tiniḍ ɣef wayen txedmeḍ asmi ay d-yeffeɣ yid-k Rasulullah ssallam’. yenna-d; sinna [Abu Bakr] yenna; 'Neffeɣ-d netteddu deg yiḍ yerna nessemɣer abrid deg wass d yiḍ aydeg neɛdda, mi newweḍ ɣer tnaṣfa n wass yerna iṭij yella srid sdat-neɣ, ẓriɣ deg tlemmast-nneɣ akken ad waliɣ ma yella kra n tmeqbert i nekni, kra n wakud sakkin walaɣ yiwen n uẓru ameqran yerna qrib-iyi-d yerna iban-d belli yella yiwen n uẓru ameẓyan deg-s sfeḍḍen amkan-nni yerna ssersen-d lqecc n lqecc i Umazan n Ṛebbi sallallahu, syen nniɣ-as; « Ṭṭel ay Amazan n Ṛebbi », syin yeẓẓel, syin ffɣeɣ ad waliɣ ma yella win yettmuqulen, taswiɛt kan walaɣ yiwen n umeksa n yiyuzaḍ, steqsaɣ ; — Anwa i telliḍ, a ilemẓi? yerra-yas-d; ‘d ayla n yiwen wergaz n Qurayc,’ syin yenna-d isem-is yerna ssneɣ-t, steqsaɣ-t tikkelt nniḍen; ‘Taɣaḍt-ik tettak-d ayefki? ’ yerra-yas-d; ‘ih’ steqsaɣ-t daɣen; ‘Ad iyi-d-tessekneḍ ayefki? ’ yerra-yas-d; 'Ih' ihi nniɣ-as lameṛ ad yeṭṭef yiwen seg yiɣersiwen-is yerna ad yessired ayefki n yiɣersiwen-nni d yifassen-is seg uɣebbar, ssawḍeɣ-d yiwet n geriba n lqecc s tmeẓẓuɣt n lqecc deg yimi, syin yessufeɣ-iyi-d cwiṭ n yiɣersiwen yerna sfeḍeɣ-d aman ɣef geriba-nni akken ad d-yaweḍ lqaɛ n Mehulla ad the Allah ad t-id-yesfeḍ. ‘alaihi wasallam ad as-fkeɣ tissit, yerna iban-d belli yekker-d seg yiḍes-is, nniɣ-as ; ‘A Amazan n Öebbi, swi-t’ Yeswa-t armi ḥulfaɣ s lferḥ, syin nniɣ-as; ‘D lawan ad nruḥ?’. ihi nekcem deg wakud aydeg medden ttnadin yerna ula d yiwen seg-sen ur aɣ-d-yaf anagar Suraqah Bin Malik Bin Ju’syum ɣef yiɣil, nniɣ-as; ‘A Amazan n Rebbi, win i ɣ-d-yettḥuddun ad aɣ-d-yeḍḍef’, yerra-yas-d Nnbi: ‘ur ttḥezziben ara, Rebbi yid-neɣ’ armi d asmi ay d-teqreb ɣur-neɣ Suraqah, azal n lbeɛd n yiwet n tmeẓẓuɣt neɣ snat n tmeẓẓuɣin neɣ tlata n tmeẓẓuɣin, nniɣ-as; ‘A Amazan n Rebbi, win ay aɣ-d-yettḥuddun - ad aɣ-d-yeṭṭef’ yerna nekk -di tallit-nni- ttrun, yesteqsa-yi-d Nnbi: ‘acuɣer ay tettrun?’. Rriɣ-as; 'S Rebbi, ur ttrun ara imi ttḥulfuɣ s yiman-iw, maca ttrun imi ttḥulfuɣ s kečč' syen Umazan n Rebbi sallallaahu 'alaihi wasallam yeẓẓall: 'neǧǧa-t -Suraqah- ɣer lebɣi-k' syen iḍarren-is alamma d aɛebbuḍ n Suraqah ground-it d jumped aydi-s ground it yenna-d; 'A Muḥemmed, ẓriɣ yakan d akken d tagi i d tigawt-ik, ihi ẓẓall i Rebbi ad iyi-d-isellek seg wayen iyi-d-yeḍran, s Rebbi ad ḥerzeɣ isalan-ik d lbaḍna i wid i k-yettnadin yellan deffir-i, yerna atan lqecc-iw n lqecc n lqecc, ṭṭef kra seg lmeẓẓuɣ-nni, di tidet ad tɛeddiḍ ɣef lmal-iw deg umkan-agi, ad tedduḍ seg-sen.' Ikemmel Abu Bakr, syin yerra-d Rasulullah (s.al.allah) ; 'Ur t-ḥwaǧeɣ ara', syenna, Rasulullah ssallam iẓẓall fell-as akken ad yettwasellek Suraqah - seg twaɣit i t-id-yeḍran - yerna yuɣal ɣer yimeddukal-is, Rsulullah ssallam ikemmel tikli-ines yid-i, mi newweḍ ɣer Lmedina, rran-aɣ-d medden deg uxxam n lqaɛa d ca, Fɣen-d iqeddacen d warrac s tɣawla qqaren-d; 'Allah d ameqqran, Rasulullah allahu 'alaihi wasallam yusa-d, Muḥemmed yusa-d'. Imdanen llan ttnaɣen ɣef anwa seg-sen ay yesɛan azref ad yeṭṭef axxam-nnes, dɣa yenna-d Rasulullah ssalllahu alaihi wasallam: ‘iḍ-a ad qqimeɣ deg wexxam n xali n Bani Najar, Abdul MuTalib, akken ad ten-snemreɣ,’ dɣa mi d-yeɣli ṣṣbeḥ ass-nni ay d-iteddun, yeffeɣ-d akken ay s-d-yettwaweṣṣa. Yenna-d Barra’ Bin Ɛazib; ‘’Amuhajirin amezwaru i d-yusan ɣur-neɣ d Muc’ab Bin Umair, gma-s n Bani Abdud Dar, syin d Ibnu Ummi Maktum, yellan d aderɣal, d gma-s n Bani Fihri, syin d Umar Bin Al Khaththab s ɛecrin n yemdanen i d-irekben, ihi nesteqsa; 'D acu i yexdem Rasulullah sallallahu aleyhi wasallam?' yerra-yas-d; ‘yella deffir-i’, syin yewweḍ-d Rasulullah s Abu Bakr, Barro’ yenna-d; ‘Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam ur d-yettaweḍ ara -ɣer Lmedina- ma yella ur ḥefḍeɣ ara di tallit-nni aṭas n tebratin seg Al Mufashal’. Inna Israyil; ‘Barro’ yella d ameddakel n Yinsaryen seg Banu Haritsah’.

Hadith

Imam Ahmad : 4

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ قَالَ إِسْرَائِيلُ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ زَيْدِ بْنِ يُثَيْعٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَهُ بِبَرَاءَةٌ لِأَهْلِ مَكَّةَ لَا يَحُجُّ بَعْدَ الْعَامِ مُشْرِكٌ وَلَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ عُرْيَانٌ وَلَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ مَنْ كَانَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُدَّةٌ فَأَجَلُهُ إِلَى مُدَّتِهِ وَاللَّهُ بَرِيءٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ قَالَ فَسَارَ بِهَا ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ الْحَقْهُ فَرُدَّ عَلَيَّ أَبَا بَكْرٍ وَبَلِّغْهَا أَنْتَ قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَلَمَّا قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ بَكَى قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَدَثَ فِيَّ شَيْءٌ قَالَ مَا حَدَثَ فِيكَ إِلَّا خَيْرٌ وَلَكِنْ أُمِرْتُ أَنْ لَا يُبَلِّغَهُ إِلَّا أَنَا أَوْ رَجُلٌ مِنِّي

Mi aɣ-d-yenna [Waki’] yenna-d; yenna-d [Isṛayil]; yenna-d [Abu Isqaq]; seg [Zaid Bin Yutsai’] seg [Abu Bakr] ay t-id-yuzen Nnbi s yiwen n ulɣu n uzarug seg medden n Mekka; ‘Iwakken ulac win ara iṛuḥen ɣer lḥejj deffir useggas-a, ulac win ara ixeddmen Tawaf d aɛeryan yerna ur yekcim ɣer lǧennet anagar Ineslem, win yesɛan amtawa gar-as d Umazan n Öebbi, lḥedd d taggara n wemtawa-nni, yerna Öebbi d Umazan-is ad ilin d ilelliyen seg yimṣurkiyen’. Yenna-d YAzid; ihi yeffeɣ-d s kraḍ n yimdanen. Syin yenna-yas i Ali; 'ḍefreḍ-t u rret-iyi-d Abu Bakr u ssiwḍeḍ-d awal sɣur-k'. akka i yexdem, i d-yenna; mi d-yusa Abu Bakr ɣer Nnbi s.al.allah, yessuɣ, yesteqsa; 'A Amazan n Öebbi, ma yella kra i yi-d-yeîîfen?' yerra-yas-d; ‘Ulac ayen i k-yeḍran anagar lxir, maca ttwaɛezlen-iyi ad ur tt-id-ssiwḍeɣ ara temsalt-agi anagar nekk neɣ yiwen seg-i’.

Hadith

Imam Ahmad : 5

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَوْسَطَ قَالَ خَطَبَنَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَامِي هَذَا عَامَ الْأَوَّلِ وَبَكَى أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ سَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ أَوْ قَالَ الْعَافِيَةَ فَلَمْ يُؤْتَ أَحَدٌ قَطُّ بَعْدَ الْيَقِينِ أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ أَوْ الْمُعَافَاةِ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَلَا تَحَاسَدُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَكُونُوا إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ تَعَالَى

Yenna-aɣ-d [Muḥemmed Bin Jaɛfar] yenna-d; Mi aɣ-d-yeqqen [Syuɛba] seg [Yazid Bin Khumair] seg [Sulim Bin Ɛamir] seg [Ausath], yenna-d; [Abu Bakr] iberreḥ-aɣ-d, yenna-yaɣ-d; Rasullah shallallahu 'alaihi wasallam tbedd deg umkan-iw deg useggas amezwaru. Syin, Abu Bakr yessuɣ, syin yenna; ssutret i Allah Al mu'Aafaat - ssmaḥ - neɣ yenna-d Al 'Aa'fiyah - laman -, acku ulac win yettunefken kra meqqren n Al 'Aa'fiyah neɣ Al mu'Aafaat deffir n liman, ili-k d tidet acku tidet tella akk d lxir yerna sin-nni llan deg igenni yerna ur llan ara s lkerh, yerna qqim s lbeɛd seg lekdeb yerna ur llan ara s lkerh. ḥessben gar-awen, ḥessbent gar-awen, ur tgezmet ara lḥirfa n tdukli, ur ttbeddilent ara gar-awen, maca ilit d atmaten akken i d-yumer Öebbi Taâala.'

Hadith

Imam Ahmad : 6

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَأَبُو عَامِرٍ قَالَا حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِيهِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ حِينَ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ سُرِّيَ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي هَذَا الْقَيْظِ عَامَ الْأَوَّلِ سَلُوا اللَّهَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ وَالْيَقِينَ فِي الْآخِرَةِ وَالْأُولَى

Nnan-aɣ-d belli [Abdurrahman Bin Mahdi] ed [Abu Ɛamir] nnan-d deg sin; Mi aɣ-d-yenna [Zuḥir i.e. Ibnu Muḥemmed] seg [Ɛebdallah i.e. Ibnu Muḥemmed Bin Aqil] seg [Muɛadz Bin Rifa’ah Bin Rafi’ Al Ansari] seg baba-s i.e. [Rifa’ah Bin Rafi’] yenna-d; Sliɣ [Abu Bakar Ash Siddiq] yettbeccir seg minbar n Rresullah, sakkin yenna-d; ‘Sliɣ i Rresullah ssawḍeɣ ad d-yini,’ yerna Abu Bakr yettru mi d-yebder isem n Rresullah ssallam, sakkin yessusem seg imeṭṭawen-is, yenna-d; ‘Sliɣ i Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yenna-d deg wass yeḥman, yeḥma am wa deg useggas amezwaru: ‘ssutret i Rebbi ssmaḥ, laman d laman deg ddunit d ddunit’.

Hadith

Imam Ahmad : 7

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ أَبِي عَتِيقٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ السِّوَاكُ مَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ

Mi aɣ-d-yenna [Abu Kamil], yenna-d; Nnan-aɣ-d [Hammad, dɣa d Ibn Salamah] seg [Ibn Abu Atiq] seg [baba-s] seg [Abu Bakr], belli Nnbi sallallahu alaihi wasallam yenna-d: ‘Siwak d ayen yessizdigen imi yerna yeɛǧeb-as Öebbi’.

Hadith

Imam Ahmad : 8

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِّمْنِي دُعَاءً أَدْعُو بِهِ فِي صَلَاتِي قَالَ قُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا وَلَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ وَارْحَمْنِي إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ و قَالَ يُونُسُ كَبِيرًا حَدَّثَنَاه حَسَنٌ الْأَشْيَبُ عَنْ ابْنِ لَهِيعَةَ قَالَ قَالَ كَبِيرًا

Mi aɣ-d-yenna [Hasyim Bin Al Qasim] yenna-d; Mi aɣ-d-yenna [Al Laits] yenna-d; Yenna-yi-d [Yazid Bin Abu Habib] seg [Abul Khair] seg [Abdullah Bin Amru] seg [Abu Bakar Ash Shiddiq] belli yenna-d i Rasullah; 'slemd-iyi Du'a s waha i ttẓallaɣ deg salat-iw,' Yerra-d: 'qer, Allahumma Innii Zhalamtu Nafsii Zhulman Katsiiro, Walaa Yaghfirudz Dzunuuba Illaa Anta, Faghfirlii maghfiratan Min 'Indika Warhamnii have lot Innaka Antal Ghofuurur Rahiim a, Allah my can wrongse a my, Allah my ddnubat siwa Kečč ihi, ssuref-iyi ddnubat-iw s ssmaḥ seg tama-k, ḥemmel-iyi, s tidep, kečč d win i d-yessuffuɣen, d win i d-iḥemmlen-’. [Yuna] yenna-d; ‘kabiiraa -meqqran-,’ icudd-it-id ɣur-neɣ [Hasan Al Asy yab] seg [Ibn Lahi’ah] yenna-d; inna: ‘kabiiraa -meqqran-’.

Hadith

Imam Ahmad : 9

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ فَاطِمَةَ وَالْعَبَّاسَ أَتَيَا أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَلْتَمِسَانِ مِيرَاثَهُمَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمَا حِينَئِذٍ يَطْلُبَانِ أَرْضَهُ مِنْ فَدَكَ وَسَهْمَهُ مِنْ خَيْبَرَ فَقَالَ لَهُمْ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ فِي هَذَا الْمَالِ وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أَدَعُ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُهُ فِيهِ إِلَّا صَنَعْتُهُ

Mi aɣ-d-yenna [Abdurrazzaq] yenna-d; Iqqar-aɣ-d [Maɛmar] seg [Az Zuhri] seg [Urwah] seg [Aisyah], belli Faṭima d Al-Abbas usan-d ɣer Abu Bakr, sin-nni ssuturen-d amur seg lḥeqq-nsen seg Umazan n Öebbi sallallahu ‘alaihi wasallam, asmi ssutren sin-nni seg war-is akal-is, akal-is. Bakar] yenna-yasen ; D tidet, sliɣ i Umazan n Ṛebbi yenna-d : ‘ur nettwaɛreḍ ara, ayla ay d-neǧǧa yettuɣal d lxir, tawacult n Muḥemmed tettett kan seg wayla-a’. Ihi, s Rebbi, ur ttaǧǧaɣ ara kra n tɣawsa ay ẓriɣ Rasulullah ixeddem-itt ma yella ur tt-xeddmeɣ ara s tɣawla’.

Hadith

Imam Ahmad : 10

حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئُ قَالَ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ الْحَارِثِ يَقُولُ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْيَوْمِ مِنْ عَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ اسْتَعْبَرَ أَبُو بَكْرٍ وَبَكَى ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَمْ تُؤْتَوْا شَيْئًا بَعْدَ كَلِمَةِ الْإِخْلَاصِ مِثْلَ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ

Mi aɣ-d-yenna [Abu Ɛebdurrahman Al Muqri’] yenna-d; Mi aɣ-d-yenna [Haywah Bin Syuraih] yenna-d; Sliɣ [Abdul Malik Bin Al Harith] yenna-d; S tidep, inna [Abu Hurairah]; Sliɣ [Abu Bakar Ash Siddiq] yenna-d ɣef minbar-a; Sliɣ i Rasulullah shallallahu ’alaihi wasallam yenna-d deg wass-agi n useggas amezwaru, syin Abu Bakr yeɣli-d deg lewṣayat armi yettru, syin yenna-d; Sliɣ i Umazan n Öebbi (s.a.w) yenna-d : « Ur awen-d-yettunefk ara kra - yellan deg umkan yugaren aya - deffir n tefyirt s tidet am Al Afiyah - laman -, ihi ssutret i Öebbi Al Afiyah'.

Hadith

Imam Ahmad : 11

حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ حَدَّثَهُ قَالَ قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الْغَارِ وَقَالَ مَرَّةً وَنَحْنُ فِي الْغَارِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ نَظَرَ إِلَى قَدَمَيْهِ لَأَبْصَرَنَا تَحْتَ قَدَمَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا ظَنُّكَ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا

Mi aɣ-d-yenna [‘Affan] yenna-d; Mi aɣ-d-yenna [Hammam], yenna-d; ixebber-aɣ-d [Thabit] seg [Anas] belli [Abu Bakar] yenna-as-d, netta -Abu Bakar- yenna-d; Nniɣ-as i Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam asmi yella deg yifri, - deg yiwet n tefyirt nniḍen yenna-d ; ‘u nella deg yifri, - yerna lemmer ad iẓer yiwen seg-sen sin yiḍarren-is, tili ad aɣ-walin seg ddaw yiḍarren-is’, syin yenna-d: ‘A Abu Bakr, d acu i t-id-tḥesbeḍ ɣef sin yemdanen, mačči d Öebbi i d wis kraḍ seg sin-nni’.

Hadith

Imam Ahmad : 12

حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ سُبَيْعٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الدَّجَّالَ يَخْرُجُ مِنْ أَرْضٍ بِالْمَشْرِقِ يُقَالُ لَهَا خُرَاسَانُ يَتَّبِعُهُ أَقْوَامٌ كَأَنَّ وُجُوهَهُمْ الْمَجَانُّ الْمُطْرَقَةُ

Mi aɣ-d-yenna [Rauh] yenna-d; Yenna-yaɣ-d [Ibn Abi Arubah] seg [Abu At Taiyyah] seg [Al Mughirah Bin Subai] seg [Amru Bin Huraits] seg [Abu Bakar Ash Shiddiq], yenna-d; ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yenna-aɣ-d belli Dajjal ad d-yeffeɣ seg tama n wegmuḍ n tmurt umi qqaren Khurasan, aṭas n medden ara t-id-yeḍfer, amzun udmawen-nsen am tmeẓẓuɣin yettwaḥerzen’.

Hadith

Imam Ahmad : 13

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى صَاحِبُ الدَّقِيقِ عَنْ فَرْقَدٍ عَنْ مُرَّةَ بْنِ شَرَاحِيلَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ بَخِيلٌ وَلَا خَبٌّ وَلَا خَائِنٌ وَلَا سَيِّئُ الْمَلَكَةِ وَأَوَّلُ مَنْ يَقْرَعُ بَابَ الْجَنَّةِ الْمَمْلُوكُونَ إِذَا أَحْسَنُوا فِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَفِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَوَالِيهِمْ

Mi aɣ-d-yenna [Abu Saɛid] d akli aqbur n Bani Hashim, yenna-d; Yenna-aɣ-d [Shadaqah Bin Musa] ameddakel Ad Daqiq, seg [Farqad] seg [Murrah Bin Syarahil] seg [Abu Bakar Ash Shiddiq], yenna-d; Inna Umazan n Öebbi (s.a.w) : « Ur tkeččmen ara ɣer yigenni wid ixeddmen lbaṭel, ixeddaɛen, iɛewwiqen, ula wid ixeddmen lbaṭel, yerna imdanen ara d-yesɣerten di tazwara ɣef tewwurt n yigenni ad ilin d iqeddacen igerrzen deg usseḍru n wayen yellan gar-asen d Jalla A-nsen.

Hadith

Imam Ahmad : 14

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَسَمِعْتُهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ جُمَيْعٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَتْ فَاطِمَةُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْتَ وَرِثْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْ أَهْلُهُ قَالَ فَقَالَ لَا بَلْ أَهْلُهُ قَالَتْ فَأَيْنَ سَهْمُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا أَطْعَمَ نَبِيًّا طُعْمَةً ثُمَّ قَبَضَهُ جَعَلَهُ لِلَّذِي يَقُومُ مِنْ بَعْدِهِ فَرَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّهُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَتْ فَأَنْتَ وَمَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْلَمُ

Yenna-yaɣ-d [Abdullah Bin Muḥemmed Bin Abu Syaibah]. Yenna-d Ɛebdellah; yerna sliɣ-as-d seg Ɛebdellah Bin Abu Syaiba, i d-yenna; Yenna-aɣ-d [Muḥemmed Bin Fudlail] seg [Al Walid Bin Jumai’] seg [Abu Ath Thufail] yenna-d; Mi yemmut Nnbi, Faṭima tura-d tabrat i Abu Bakr deg-s; 'Ma d kečč neɣ d tawacult-ik i d-yewwin Nnbi s.al.allah ?alaihi wasallam?' Yerra-yas-d; ‘Ur t-id-wwiɣ ara, maca tawacult-is t-id-wwiɣ,’ i d-tenna Faṭima; 'Ihi anda llan yiḥricen n Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam?' Ihi [Abu Bakr] yenna; ‘S tidep, sliɣ i Umazan n Öebbi inna; ‘S tidep, ma yella Öebbi Issečč Nnbi, sinna yemmut, sinna, Netta - Öebbi - Issexdem-it i wid ara d-yasen deffir-s’, sinna, nekk bɣiɣ ad t-id-rreɣ i Yinselmen’. syin tenna-d Faṭima; ‘Ihi, tessnem akteô ayen teslam s$uô Umazan n Öebbi'.

Hadith

Imam Ahmad : 15

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ الطَّالَقَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ الْمَازِنِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو نَعَامَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُنَيْدَةَ الْبَرَاءُ بْنُ نَوْفَلٍ عَنْ وَالَانَ الْعَدَوِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ فَصَلَّى الْغَدَاةَ ثُمَّ جَلَسَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ الضُّحَى ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ مَكَانَهُ حَتَّى صَلَّى الْأُولَى وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ كُلُّ ذَلِكَ لَا يَتَكَلَّمُ حَتَّى صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ ثُمَّ قَامَ إِلَى أَهْلِهِ فَقَالَ النَّاسُ لِأَبِي بَكْرٍ أَلَا تَسْأَلُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَأْنُهُ صَنَعَ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ يَصْنَعْهُ قَطُّ قَالَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ نَعَمْ عُرِضَ عَلَيَّ مَا هُوَ كَائِنٌ مِنْ أَمْرِ الدُّنْيَا وَأَمْرِ الْآخِرَةِ فَجُمِعَ الْأَوَّلُونَ وَالْآخِرُونَ بِصَعِيدٍ وَاحِدٍ فَفَظِعَ النَّاسُ بِذَلِكَ حَتَّى انْطَلَقُوا إِلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام وَالْعَرَقُ يَكَادُ يُلْجِمُهُمْ فَقَالُوا يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ وَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ قَالَ لَقَدْ لَقِيتُ مِثْلَ الَّذِي لَقِيتُمْ انْطَلِقُوا إِلَى أَبِيكُمْ بَعْدَ أَبِيكُمْ إِلَى نُوحٍ { إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ } قَالَ فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى نُوحٍ عَلَيْهِ السَّلَام فَيَقُولُونَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ فَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ وَاسْتَجَابَ لَكَ فِي دُعَائِكَ وَلَمْ يَدَعْ عَلَى الْأَرْضِ مِنْ الْكَافِرِينَ دَيَّارًا فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي انْطَلِقُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ اتَّخَذَهُ خَلِيلًا فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ كَلَّمَهُ تَكْلِيمًا فَيَقُولُ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ فَإِنَّهُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَيُحْيِي الْمَوْتَى فَيَقُولُ عِيسَى لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى سَيِّدِ وَلَدِ آدَمَ فَإِنَّهُ أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ انْطَلِقُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَشْفَعَ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ فَيَنْطَلِقُ فَيَأْتِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام رَبَّهُ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَيَنْطَلِقُ بِهِ جِبْرِيلُ فَيَخِرُّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ وَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَرْفَعُ رَأْسَهُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَى رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ خَرَّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ أُخْرَى فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَذْهَبُ لِيَقَعَ سَاجِدًا فَيَأْخُذُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام بِضَبْعَيْهِ فَيَفْتَحُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ مِنْ الدُّعَاءِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ عَلَى بَشَرٍ قَطُّ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ خَلَقْتَنِي سَيِّدَ وَلَدِ آدَمَ وَلَا فَخْرَ وَأَوَّلَ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ حَتَّى إِنَّهُ لَيَرِدُ عَلَيَّ الْحَوْضَ أَكْثَرُ مِمَّا بَيْنَ صَنْعَاءَ وَأَيْلَةَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الصِّدِّيقِينَ فَيَشْفَعُونَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الْأَنْبِيَاءَ قَالَ فَيَجِيءُ النَّبِيُّ وَمَعَهُ الْعِصَابَةُ وَالنَّبِيُّ وَمَعَهُ الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالنَّبِيُّ وَلَيْسَ مَعَهُ أَحَدٌ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الشُّهَدَاءَ فَيَشْفَعُونَ لِمَنْ أَرَادُوا وَقَالَ فَإِذَا فَعَلَتْ الشُّهَدَاءُ ذَلِكَ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ أَدْخِلُوا جَنَّتِي مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِي شَيْئًا قَالَ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ قَالَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرُوا فِي النَّارِ هَلْ تَلْقَوْنَ مِنْ أَحَدٍ عَمِلَ خَيْرًا قَطُّ قَالَ فَيَجِدُونَ فِي النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ أُسَامِحُ النَّاسَ فِي الْبَيْعِ وَالشِّرَاءِ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَسْمِحُوا لِعَبْدِي كَإِسْمَاحِهِ إِلَى عَبِيدِي ثُمَّ يُخْرِجُونَ مِنْ النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي قَدْ أَمَرْتُ وَلَدِي إِذَا مِتُّ فَأَحْرِقُونِي بِالنَّارِ ثُمَّ اطْحَنُونِي حَتَّى إِذَا كُنْتُ مِثْلَ الْكُحْلِ فَاذْهَبُوا بِي إِلَى الْبَحْرِ فَاذْرُونِي فِي الرِّيحِ فَوَاللَّهِ لَا يَقْدِرُ عَلَيَّ رَبُّ الْعَالَمِينَ أَبَدًا فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَ فَعَلْتَ ذَلِكَ قَالَ مِنْ مَخَافَتِكَ قَالَ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرْ إِلَى مُلْكِ أَعْظَمِ مَلِكٍ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَهُ وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهِ قَالَ فَيَقُولُ لِمَ تَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ وَذَاكَ الَّذِي ضَحِكْتُ مِنْهُ مِنْ الضُّحَى

Mi aɣ-d-yenna [Ibrahim Bin Isqaq Ath Thalaqani] yenna-d; Mi iyi-d-yenna [An Nadlar Bin Syumail Al Mazini] yenna-d; Mi iyi-d-yenna [Abu Naɛamah] yenna-d; Mi iyi-d-yenna [Abu Hunaidah Al Barra’ Bin Naufal] seg [Walan Al’Adawi] seg [Hudzaifah] seg [Abu Bakar Ash Shiddiq] yenna-d; 'Yiwet n tmeddit, Rasulullah allahu alaihi wasallam, yeẓẓal taẓallit n ṣṣbeḥ. Syin yeqqim, armi d asmi d-yewweḍ wakud n dhuha, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yeḍsa, syin yeqqim deg umkan-is n lqaɛa armi yeẓẓal lqaɛa, tẓallit n Asr d Lmeɣrib, ur d-yemmeslay ara armi d taẓallit n tmeddit di taggara n yiḍ, syin yenna-d ɣer twacult-is A Bakburn ; 'Ayɣer ur testeqsaḍ ara Amazan n Öebbi d acu i yexdem ass-a, ɣas akken ur t-yexdim ara zik?' yenna-d; syin yesteqsa-t, ihi yerra-yas-d: ‘ih, ttwaseknen-iyi-d acu ara yeḍrun deg temsal n ddunit d laxert, ihi wid yellan uqbel d wid i d-yusan ttwanejmaɛen deg yiwen n umkan, imiren ugaden medden seg waya, dɣa usan-d ɣer Adem ma d tidi qrib ad ten-id-teḍleq, nnan-d ; ‘A Adam, kečč d baba n lɣaci yerna d Öebbi ‘azza wajalla i k-ifren, ihi ssutret i Mass-nwen ad aɣ-d-iṣaḥḥ’, i s-d-yerra Adam; Ula d nekk, ttqabale$ ayen i tqabelv, ddut $er babak, deffir babak, d Nuê, s tidep, Öebbi Ifren Adam, Nuê, tawacult n Ibôahim akked twacult n Imran, $ef medden meôôa. Ammu usin-dd ɣar Nuḥ, nnan-as; ‘Efk aɣ ṣṣeḥḥa zdat Rabbi ik, acku Öebbi Ifren ik, Irra i tẓallit ik, ur Iǧǧi ara axxam ger ijehliyen ɣef tmurt’. Xenni inna Nuḥ; ‘Ur zmireɣ ara ad k-sfehmeɣ, ihi, ṛuḥ ɣer Ibṛahim, acku Öebbi Irra t d ameɛḍur-is’. Sinna, ruêen $er Ibrahim, inna Ibrahim; ‘Ur zmireɣ ara ad ak-fkeɣ ṣṣeḥḥa, ṛuḥ ɣer Musa, acku Öebbi imeslay-as srid yiwet n tikkelt’. Syin yerra-d Musa ; ‘Ur sɛiɣ ara ayen tessutreḍ, ihi ṛuḥ ɣer Ɛisa bin Maryam, s tidet yezmer ad yesseḥlu iderɣalen, imuḍan yerna ad d-yerr lmegtin ɣer tudert’. Xenni yerra-d Sidna Ɛisa ; ‘Ur sɛiɣ ara ayen tessutreḍ, maca ṛuḥ ɣer mass-ik, a mmi-s n Adam, acku aẓekka-s ad yili d amezwaru ara yeldin ass n tnekra, ṛuḥ ɣer Muḥemmed shallallahu ‘alaihi wasallam, s tidet ad k-iɛawen zdat n Rabb-ik’. Yenna-d; 'Ihi, iruê, sinna, Jibril iqubel Mass is, sinna, Inna Öebbi: "eooet - sâeddet-as, sbeôôet-as lxiô n igenni". yenna-d; syin yeffeɣ-d Jibril s lexbar n lxiṛ, syin Muḥemmed yeɣli-d ɣef lqaɛa, yeɣli-d ɣef yiwen wass n ljemɛa, syin yenna-d Öebbi: ‘rfed aqerruy-ik, a Muḥemmed, ini-d ad k-slen yerna ad t-teččaḥeḍ, yettunefk-ak ttesriḥ ad t-teččaḥeḍ’. yenna-d; s waya, yerfed aqerruy-is, mi imuqel Mass-is, issujjed iman-is s tmeqbert i wass n ljemɛa nniven, yerna Öebbi yenna-d tikkelt nniven: 'rfed aqerruy-ik, ini-d ad k-slen, sâeddev, t'eqned'. yenna-d; iruḥ ad yessujd, dɣa Jibril yeṭṭef-as sin ifassen-is, syin yeldi-d taẓallit werǧin yeldi zik i yiwen n umdan, dɣa yenna-d ; ‘A Rabb-iw, txelqeḍ-iyi ad iliɣ d bab n mmi-s n Adam yerna ulac lqella n tmussni, tgiḍ-iyi d amezwaru ara yeldin aẓekka-s ass n tnekra yerna ulac lqella n tmussni, alamma tgiḍ aṭas n yemdanen ara d-yasen ɣer tlemmast n yilel-iw am wakken llan gar Shon’a d Aila’, syin nnan-d; ‘Ssiwel i Shiddiqin akken ad s-d-sfehmen’, syin nnan-d; 'Ssiwel i Nabs i'. Yenna-d; syin yusa-d Nnbi s terbaɛt n wid i t-id-itebɛen, yella Nnbi s xemsa neɣ sḍis n wid i t-id-itebɛen, yella Nnbi ur nesɛi ara wid i t-id-itebɛen, syin nnan-d ; ‘Ssiwlet i yimeɣrasen akken ad sfeḍḍen wid i bɣan’. d Nnbi s.al.allahu 'aleyhi wasallam ikemmel; ihi, mi xedmen akka imeɣrasen, yenna-d Nnbi: Öebbi yenna-d ‘Nekk d aḥnin n wid iḥemmel, kecmet ɣer igenni-w wid ur iyi-d-yesdukklen ara kra’. yenna-d; syin kecmen s igenni. Inna: "sinna, Inna Öebbi: "muqlet ar Loahennama, day tufam kra n win igan ayen ilhan"? ‘Yenna-d; Ihi, ufan argaz, sinna, Isteqsa t Öebbi: “day txedmev kra n lxiô? ’ i s-d-yerra urgaz-nni; ‘Ala, anagar belli deg tallit yezrin sfehmeɣ-d lecɣal i medden deg temsal n ussiɣzef d ussiɣzef’. Ihi, Inna Öebbi: "seshel i umdan iw, akken issefhel i yimdanen iw nniven". Sinna, ssuff$en-d argaz si Loahennama, Isteqsa t Öebbi; ‘Txeddmeḍ kra n lxedma yelhan? ’ yerra-yas-d; ‘Ala, ma yella ur d-nniɣ ara i mmi ma yella mmuteɣ, sserɣ-iyi s tmes sakkin sqedceḍ-iyi am lfarina, sakkin awi-t ɣer yilel, sfeḍ-it deg yigenni, sakkin s Rebbi, Mass n ddunit meṛṛa, ur yezmir ara ad iyi-d-yerr tikkelt niḍen’. Sinna, Inna Öebbi: “acimi txedmem akka? ’ yerra-yas-d; 'ɣef tugdi-inek'. Ikemmel Nnbi sallallahu 'alaihi wasallam : syin yenna-d Öebbi : 'atan tagelda n tgelda tameqqrant, ihi, s tidett, ɣur-wen am nettat, ula d mraw n tikkal n wayen tella'. Ikemmel Nnbi : yenna-d uqeddac-nni ; 'Acuɣer iyi-teḥqreḍ mi ara telliḍ d agellid?' Yenna-d Nnbi s.al.allahu ‘alaihi wasallam : ‘d ayen i yi-d-yesḍehren zik’.

Hadith

Imam Ahmad : 16

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا قَيْسٌ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَأَثْنَى عَلَيْهِ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ وَإِنَّكُمْ تَضَعُونَهَا عَلَى غَيْرِ مَوْضِعِهَا وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ وَلَا يُغَيِّرُوهُ أَوْشَكَ اللَّهُ أَنْ يَعُمَّهُمْ بِعِقَابِهِ قَالَ وَسَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ مُجَانِبٌ لِلْإِيمَانِ

Mi aɣ-d-yenna [Hasyim Bin Al Qasim] yenna-d; Mi aɣ-d-yenna [Zuḥir dɣa d Ibn Muɛawiyya] yenna-d; Yenna-aɣ-d [Ismaɛil Bin Abu Khalid] yenna-d; Mi aɣ-d-yenna [Qais], yenna-d; ' [Abu Bakr] ikker, iḥemmel Öebbi, issezdeg it, sinna inna; 'A yimdanen, s tidett, teqqarem ayat-agi: 'A wid iumnen, kunwi tellam d amasay ɣef yal yiwen deg-wen, ur kwen-iḍurr ara ula d amdan ameẓyan ara iḍurren... -armi d taggara n ayat-, yerna tessufɣem-t-id seg umkan-is, sliɣ i Umazan n Öebbi, sallallahu 'alaihi doIndeviled wasallam, ur qqaren ara: sinna, ad ippugad, Öebbi, ad asen Issers aâaqeb fellasen meṛṛa.’ Yenna-d; ‘U sliɣ i Abu Bakr yenna; ‘A imdanen, qqimet ɣef lekdeb, axaṭer s tidett, lekdeb ibeɛden fell-awen ɣef liman’.

Hadith

Imam Ahmad : 17

حَدَّثَنَا هَاشِمٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي يَزِيدُ بْنُ خُمَيْرٍ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَ بْنَ عَامِرٍ رَجُلًا مِنْ حِمْيَرَ يُحَدِّثُ عَنْ أَوْسَطَ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَوْسَطَ الْبَجَلِيِّ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ مَقَامِي هَذَا ثُمَّ بَكَى ثُمَّ قَالَ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَسَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ فَإِنَّهُ لَمْ يُؤْتَ رَجُلٌ بَعْدَ الْيَقِينِ شَيْئًا خَيْرًا مِنْ الْمُعَافَاةِ ثُمَّ قَالَ لَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَحَاسَدُوا وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا

Mi aɣ-d-yenna [Hasyim] yenna-d; Mi aɣ-d-yenna [Scuɛba] yenna-d; yessefhem-iyi-d [Yazid Bin Khumair] yenna-d; Sliɣ [Sulim Bin Ɛamir] i yiwen wergaz seg Himyar, yettmeslay-d yiwet n teqsiḍt seg [Ausath Bin Ismaɛil Bin Ausath Al Bajali] ay d-yennan yiwet n teqsiḍt seg [Abu Bakar], d akken yesla-as-d asmi ay yemmut Umazan n Ṛebbi (s.a.w), yenna-d; Amazan n Öebbi ibedd deg useggas amezwaru deg umkan-iw, syin yessuɣ, yenna-d: "Ili-k d tidet, imi tidett teddu s lxir, yerna sin-nni llan deg igenni, u beɛdeḍ ɣef tkerkas, acku llan s ddnub, sin-nni llan di lǧennet, u ssutret i Öebbi leslak, acku s tidet, ulac win ara yettunefken kra, deffir ma yumen belli s lxir-nni yifen". Syin ikemmel yenna-d ‘ur tgezmem ara assaɣen gar-awen, ur ttḥeqriḍ ara gar-awen, ur ttḥessibent gar-awen, ur ttḥessibent ara gar-awen, maca ili-k d iqeddacen n Öebbi yellan d atmaten’.

Hadith

Imam Ahmad : 18

حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَوْدِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي طَائِفَةٍ مِنْ الْمَدِينَةِ قَالَ فَجَاءَ فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ فَقَبَّلَهُ وَقَالَ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي مَا أَطْيَبَكَ حَيًّا وَمَيِّتًا مَاتَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ فَانْطَلَقَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ يَتَقَاوَدَانِ حَتَّى أَتَوْهُمْ فَتَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ وَلَمْ يَتْرُكْ شَيْئًا أُنْزِلَ فِي الْأَنْصَارِ وَلَا ذَكَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ شَأْنِهِمْ إِلَّا وَذَكَرَهُ وَقَالَ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا وَسَلَكَتْ الْأَنْصَارُ وَادِيًا سَلَكْتُ وَادِيَ الْأَنْصَارِ وَلَقَدْ عَلِمْتَ يَا سَعْدُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَأَنْتَ قَاعِدٌ قُرَيْشٌ وُلَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَبَرُّ النَّاسِ تَبَعٌ لِبَرِّهِمْ وَفَاجِرُهُمْ تَبَعٌ لِفَاجِرِهِمْ قَالَ فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ صَدَقْتَ نَحْنُ الْوُزَرَاءُ وَأَنْتُمْ الْأُمَرَاءُ

Mi aɣ-d-yenna [‘Affan] yenna-d; Mi aɣ-d-yenna [Abu Awanah] seg [Daud Bin Abdullah Al Audiy] seg [Humaid Bin Abdurrahman] yenna-d; Mi yemmut Rasulullah, [Abu Bakr] yella di tlemmast n Lmedina, yenna-d -Humaid Bin Abdurrahman-; syin yusa-d yeldi-d aceṭṭiḍ-nni i d-yeḍḍfen udem-is, yessuden-it yenna-yas; ‘Nekk bɣiɣ ad qebleɣ baba d yemma d lfeḍḍa-inek, acḥal ara tecbeḥ tudert-inek d lmut-inek, Muḥemmed shallallahu ‘alaihi wasallam yemmut, yerna sɣur Rabb bab n Lkaɛba’. syin yebder-d ḥadit. Yenna-d; Syin, Abu Bakr d Ɛumar ddan -ɣer Ansar - ay yellan ttnaɣen gar-asen ɣef tmehla, dɣa mlalen-d yid-sen - Ansar -, sakkin, Abu Bakr yessawel yerna ur yeǧǧi deffir-s kra n wayen ay d-yettwawehhan i Ansar yerna ulac kra ay d-yenna Umazan n Öebbi (s.a.w) fell-asen; "S tidep, tessnem yakan, belli Umazan n Öebbi (s.a.w) inna: "Lemmer ad ɛeddin imdanen deg yiwen n wassif, Ansar ad ɛeddin deg yiwen n wassif nniḍen, ihi, ad ɛeddiɣ seg wassif n Ansar". yerna teẓriḍ yakan, a Saɛd, belli Amazan n Öebbi (s.a.w) yenna-d deg wakud aydeg kečč teqqimeḍ -ur txeddmeḍ acemma-, 'Iqurayc d nitni ay d-yelhan s temsalt-a, dɣa agdud n wegdud ay yesɛan lḥeqq, ḍefren agdud-nsen ay yesɛan lḥeqq -Iqurayc-, ma d aɣref-nsen ur neḍfer ara agdud-nsen. yenna-d; syin [Saɛd] yerra-d i Abu Bakr; ‘Tesɛiḍ lḥeqq, nekni d ineɣlafen ma d kečč d imḍebbren’.

Hadith

Imam Ahmad : 19

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْعَطَّافُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ أَنَّ أَبَاهُ سَمِعَ أَبَا بَكْرٍ وَهُوَ يَقُولُ قُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْعَمَلُ عَلَى مَا فُرِغَ مِنْهُ أَوْ عَلَى أَمْرٍ مُؤْتَنَفٍ قَالَ بَلْ عَلَى أَمْرٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ قَالَ قُلْتُ فَفِيمَ الْعَمَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ

Mi aɣ-d-yenna [Ali Bin Ɛayyasi] yenna-d; Mi aɣ-d-yenna [Al Aththaf Bin Khalid] yenna-d; Yenna-yi-d [yiwen n wergaz] seg wegdud n Bacruh, seg [Thalhah Bin Abdullah Bin Abdurrahman Bin Abu Bakar Ash Shiddiq] yenna-d; Sliɣ [i baba] yebder-d belli [baba-s] yesla i [Abu Bakr] yenna-d; I ask Rasulullah sallallahu alaihi wasallam; 'A Amazan n Öebbi, tigawin ttwabnant $ef wayen i d-yesbedden ne$ $ef wayen imaynuten?' Yerra-yas-d: ‘Maca s lsas n temsal i d-yettwasbedden’. yenna-d, steqsaɣ; ‘Ihi, d acu i d lmeɛqul-agi, a Amazan n Öebbi? Yenna-d: ‘Ssehlen i yal amdan ad yexdem lxir s lmendad n yiswi iɣef d-yettwaxleq’.

Hadith

Imam Ahmad : 20

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ أَهْلِ الْفِقْهِ أَنَّهُ سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُحَدِّثُ أَنَّ رِجَالًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَزِنُوا عَلَيْهِ حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ يُوَسْوِسُ قَالَ عُثْمَانُ وَكُنْتُ مِنْهُمْ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسٌ فِي ظِلِّ أُطُمٍ مِنْ الْآطَامِ مَرَّ عَلَيَّ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَسَلَّمَ عَلَيَّ فَلَمْ أَشْعُرْ أَنَّهُ مَرَّ وَلَا سَلَّمَ فَانْطَلَقَ عُمَرُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ مَا يُعْجِبُكَ أَنِّي مَرَرْتُ عَلَى عُثْمَانَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ وَأَقْبَلَ هُوَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي وِلَايَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَتَّى سَلَّمَا عَلَيَّ جَمِيعًا ثُمَّ قَالَ أَبُو بَكْرٍ جَاءَنِي أَخُوكَ عُمَرُ فَذَكَرَ أَنَّهُ مَرَّ عَلَيْكَ فَسَلَّمَ فَلَمْ تَرُدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ فَمَا الَّذِي حَمَلَكَ عَلَى ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ مَا فَعَلْتُ فَقَالَ عُمَرُ بَلَى وَاللَّهِ لَقَدْ فَعَلْتَ وَلَكِنَّهَا عُبِّيَّتُكُمْ يَا بَنِي أُمَيَّةَ قَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ مَا شَعَرْتُ أَنَّكَ مَرَرْتَ وَلَا سَلَّمْتَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ صَدَقَ عُثْمَانُ وَقَدْ شَغَلَكَ عَنْ ذَلِكَ أَمْرٌ فَقُلْتُ أَجَلْ قَالَ مَا هُوَ فَقَالَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَوَفَّى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ أَنْ نَسْأَلَهُ عَنْ نَجَاةِ هَذَا الْأَمْرِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ قَدْ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ قَالَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ لَهُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَنْتَ أَحَقُّ بِهَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا نَجَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَبِلَ مِنِّي الْكَلِمَةَ الَّتِي عَرَضْتُ عَلَى عَمِّي فَرَدَّهَا عَلَيَّ فَهِيَ لَهُ نَجَاةٌ

Mi aɣ-d-yenna [Abul Yaman] yenna-d; yenna-yaɣ-d [Syu’aib] seg [Az Zuhri] yenna-d; yessefhem-iyi-d [yiwen n wergaz amasay (expert) deg lqanun seg Ansar], d akken yesla i [Uthman Bin ‘Affan] la d-yettmeslay yiwet n teqsiḍt; d akken llan aṭas n yemdukal n Nnbi s.al.allah ay yellan ḥeznen asmi ay yemmut Nnbi s.al.allah, dɣa qrib azgen seg-sen qqlen ttḥulfun s lḥir, ay d-yenna Uthman; ‘Yerna nekk d yiwen seg-sen, mi lliɣ qqimeɣ deg tili n yiwen seg yiɣerban, Ɛumar iɛedda-d zdat-i, yenna-yi-d azul, maca ur ḥsiɣ ara belli iɛedda-d yenna-yi-d azul, dɣa iɛedda armi d-yemlal d Abu Bakr, syin yenna-yas; ‘Yella wayen ara k-yeswehmen, di tidet ɛeddaɣ zdat n Uthman, sselmeḍ-as, maca ur d-yerri ara ɣef ssellem-iw.’ Ihi di tallit n tgelda n Abu Bakr, yusa-d Ɛumar d Abu Bakr yerna sselmen-iyi-d sin-nni, sakkin yenna-d Abu Bakr; — Gma-k Umar yusa-d ɣur-i, yenna-yi-d belli yezri zdat-k, yenna-k azul, maca ur as-terriḍ ara, ihi d acu i k-yeǧǧan ad txedmeḍ akka ? yenna-d, rriɣ-d ; 'Ur t-xeddmeɣ ara'. Ihi Ɛumar yenna-d; "Ih, s Öebbi, tgiḍ-t, maca s lqella n tmussni-inek, a Bani Umayyah". Yenna-d : Nekk rriɣ-d ; ‘S Rebbi, ur ḥsiɣ ara belli tɛeddaḍ-d, tesselmeḍ-iyi’, i d-yenna Abu Bakr; ‘’Uthman yella s tidet, s tidett tḥemmleḍ kra n tɣawsiwin seg-s’’, ihi i d-nniɣ; ‘ih’ i d-yesteqsa Umar; — D acu n lḥaǧa-nni ? syin yenna-d Usman; ‘’Arebbi yezger Nnbi-ines sallallahu ‘alaihi wasallam uqbel ad t-nesteqsi ɣef tɣellist n temsalt-agi’, i d-yenna Abu Bakr; ‘Sseqsaɣ-t ɣef temsalt-nni,’ i d-yenna; ihi beddeɣ-as-d, nniɣ-as ‘s baba ed yemma tesɛiḍ ugar n yizerfan fell-as’, ay d-yenna [Abu Bakr]; Steqsaɣ-t; A Amazan n Öebbi, amek i d laman waya? Syin yenna-d Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam : ‘Win ara d-yawin seg-i yiwet n tefyirt ay d-fkiɣ yiwet n tikkelt i xali, sakkin ad iyi-tt-id-yerr, ihi tefyirt-nni ad as-tili d asfel’.