Imam Ahmad : 1601
حَدَّثَنَا عَفَّانُ وَعَبْدُ الصَّمَدِ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَنْبَأَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُرَاقَةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ الْجَرَّاحِ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّهُ لَمْ يَكُنْ نَبِيٌّ بَعْدَ نُوحٍ إِلَّا وَقَدْ أَنْذَرَ الدَّجَّالَ قَوْمَهُ وَإِنِّي أُنْذِرُكُمُوهُ قَالَ فَوَصَفَهُ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَلَعَلَّهُ يُدْرِكُهُ بَعْضُ مَنْ رَآنِي أَوْ سَمِعَ كَلَامِي قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ قُلُوبُنَا يَوْمَئِذٍ أَمِثْلُهَا الْيَوْمَ قَالَ أَوْ خَيْرٌ
Беҙгә [Аффан] һәм [Ғабдушшамад] әйтте; беҙгә һөйләне [Хәммәд бин Сәләмә] беҙгә [Хәлид Әл Хадза`] [Ғабдулла бин Сяҡиҡтан] [Ғабдулла бин Сураҡа] [Әбү Үбәйҙә бин Әл-Джаррахтан] әйтте; Мин Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм әйткәнен ишеттем: «Ысынлап та, Нух пәйғәмбәрҙән һуң пәйғәмбәр булмаған, әгәр ул үҙ халҡына Дәджәл тураһында иҫкәртмәһә, мин һеҙҙе лә уның тураһында мотлаҡ иҫкәртәсәкмен». Әбү Үбәйҙә әйтте; — Шунан һуң Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм уның үҙенсәлектәрен телгә алып, был һүҙҙәрҙе әйтте; — Бәлки, мине күргән йәки әйткәндәремде ишеткән кешеләр уны осратыр. — тип һораны иптәштәр; — Ул ваҡыттағы йөрәктәребеҙ хәҙерге йөрәктәребеҙ кеүек инеме? тип яуап бирҙе; — Яҡшыраҡ булыр ине.
Imam Ahmad : 1602
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَيْمُونٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَمُرَةَ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ الْجَرَّاحِ قَالَ كَانَ آخِرُ مَا تَكَلَّمَ بِهِ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أَخْرِجُوا يَهُودَ الْحِجَازِ مِنْ جَزِيرَةِ الْعَرَبِ وَاعْلَمُوا أَنَّ شِرَارَ النَّاسِ الَّذِينَ يَتَّخِذُونَ الْقُبُورَ مَسَاجِدَ
Һөйләне беҙгә [Әбү Әхмәт Әз Зөбәйри] беҙгә [Ибраһим бин Мәймүн] [Сәғд бин Самура] [Самура бин Джундуб] [Әбү Ғөбәйҙә бин Әл-Джәррә] әйтте; Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм әйткән һуңғы һүҙҙәр: «Ғәрәп ярымутрауындағы Хиджаз йәһүдтәрен сығарығыҙ, кешеләр араһында иң яуыз кешеләр үҙ пәйғәмбәрҙәренең ҡәберҙәрен мәсет итеп ҡулланғандар икәнен белегеҙ».
Imam Ahmad : 1603
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنِ الْحَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ أَبِي مَالِكٍ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَجَارَ رَجُلٌ مِنْ الْمُسْلِمِينَ رَجُلًا وَعَلَى الْجَيْشِ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ فَقَالَ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ وَعَمْرُو بْنُ الْعَاصِ لَا نُجِيرُهُ وَقَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ نُجِيرُهُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يُجِيرُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ أَحَدُهُمْ
Һөйләне беҙгә [Исмәғил бин Ғүмәр] беҙгә [Әбү Исраил] [Әл-Хаджаж бин Әртәхтән] [Әл Вәлид бин Әбү Мәлик] [Әл-Ҡасим] [Әбү Үмәмә]ҙән әйтте; Мосолман кемделер һаҡлай ине, ул ваҡытта ғәскәрҙәрҙең башлығы [Әбү Өбәйҙә бин Джарра] ине. Шунан һуң Халид бин Әл Вәлид һәм Әмру бин Әш әйттеләр; — Беҙ уны һаҡламайбыҙ. Шулай итеп, Әбү Үбәйҙә әйтте; Беҙ уны һаҡлайбыҙ, сөнки мин Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләмдең: «Мосолмандарҙан береһенең яҡлау хоҡуғы бар», — тигәнен ишеттем.
Imam Ahmad : 1604
حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا أَبُو حِسْبَةَ مُسْلِمُ بْنُ أُكَيْسٍ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ الْجَرَّاحِ قَالَ ذَكَرَ مَنْ دَخَلَ عَلَيْهِ فَوَجَدَهُ يَبْكِي فَقَالَ مَا يُبْكِيكَ يَا أَبَا عُبَيْدَةَ فَقَالَ نَبْكِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَكَرَ يَوْمًا مَا يَفْتَحُ اللَّهُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ وَيُفِيءُ عَلَيْهِمْ حَتَّى ذَكَرَ الشَّامَ فَقَالَ إِنْ يُنْسَأْ فِي أَجَلِكَ يَا أَبَا عُبَيْدَةَ فَحَسْبُكَ مِنْ الْخَدَمِ ثَلَاثَةٌ خَادِمٌ يَخْدُمُكَ وَخَادِمٌ يُسَافِرُ مَعَكَ وَخَادِمٌ يَخْدُمُ أَهْلَكَ وَيَرُدُّ عَلَيْهِمْ وَحَسْبُكَ مِنْ الدَّوَابِّ ثَلَاثَةٌ دَابَّةٌ لِرَحْلِكَ وَدَابَّةٌ لِثَقَلِكَ وَدَابَّةٌ لِغُلَامِكَ ثُمَّ هَذَا أَنَا أَنْظُرُ إِلَى بَيْتِي قَدْ امْتَلَأَ رَقِيقًا وَأَنْظُرُ إِلَى مِرْبَطِي قَدْ امْتَلَأَ دَوَابَّ وَخَيْلًا فَكَيْفَ أَلْقَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ هَذَا وَقَدْ أَوْصَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَحَبَّكُمْ إِلَيَّ وَأَقْرَبَكُمْ مِنِّي مَنْ لَقِيَنِي عَلَى مِثْلِ الْحَالِ الَّذِي فَارَقَنِي عَلَيْهَا
Беҙгә [Әбү Әл Мөғирә] әйтте [Шәфүән бин Әмру] беҙгә [Әбү Хисба, Мөслим бин Уҡайс] элекке ҡол Абдулла бин Әмир, Әбү Үбәйҙә бин Джәррәнән, Әбү Хисба әйтте; илап йөрөгәндә осраған [кешеләргә] һөйләгән. Кеше һораған; — Һине нимә иларға мәжбүр итте, эй [Әбү Үбәйҙә]?» Ул яуап бирҙе; «Беҙ иланыҡ, сөнки бер көн Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһис-сәләм, Аллаһ Тәғәлә мосолмандарҙы еңер, уларға һуғыш ғәнимәттәрен Шам ерен саҡырғанға тиклем бирер, тине. Ул әйтте: «Әгәр ҙә һинең үлемең һуңғы булһа, эй Әбү Үбәйҙә, һиңә өс ҡол етер; бер хеҙмәтсе һиңә хеҙмәт итә, икенсе хеҙмәтсе һинең сәйәхәтеңә хеҙмәт итә һәм һуңғы хеҙмәтсе ғаиләңә хеҙмәт итә һәм уларға ярҙам итә. Һеҙгә өс машина етә; бер машина һеҙгә йөрөү өсөн, береһе һеҙҙең тауар ташыу өсөн, икенсеһе һеҙҙең ҡолдар өсөн'. Һуңынан мин үҙемдең өйөмә ҡараным, ул ир-ат ҡолдары менән тулы һәм мин дөйә ҡәләменә ҡараным, ул дөйә һәм аттар менән тулы, нисек мин осраштым Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм был хәлдән һуң, хатта Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм беҙгә васыят биргән: 'The person I love to one memong the me ҡасан ул минән айырылғанда булды'.
Imam Ahmad : 1605
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي أَبَانُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ رَابِّهِ رَجُلٍ مِنْ قَوْمِهِ كَانَ خَلَفَ عَلَى أُمِّهِ بَعْدَ أَبِيهِ كَانَ شَهِدَ طَاعُونَ عَمَوَاسَ قَالَ لَمَّا اشْتَعَلَ الْوَجَعُ قَامَ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ فِي النَّاسِ خَطِيبًا فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ هَذَا الْوَجَعَ رَحْمَةُ رَبِّكُمْ وَدَعْوَةُ نَبِيِّكُمْ وَمَوْتُ الصَّالِحِينَ قَبْلَكُمْ وَإِنَّ أَبَا عُبَيْدَةَ يَسْأَلُ اللَّهَ أَنْ يَقْسِمَ لَهُ مِنْهُ حَظَّهُ قَالَ فَطُعِنَ فَمَاتَ رَحِمَهُ اللَّهُ وَاسْتُخْلِفَ عَلَى النَّاسِ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ فَقَامَ خَطِيبًا بَعْدَهُ فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ هَذَا الْوَجَعَ رَحْمَةُ رَبِّكُمْ وَدَعْوَةُ نَبِيِّكُمْ وَمَوْتُ الصَّالِحِينَ قَبْلَكُمْ وَإِنَّ مُعَاذًا يَسْأَلُ اللَّهَ أَنْ يَقْسِمَ لِآلِ مُعَاذٍ مِنْهُ حَظَّهُ قَالَ فَطُعِنَ ابْنُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُعَاذٍ فَمَاتَ ثُمَّ قَامَ فَدَعَا رَبَّهُ لِنَفْسِهِ فَطُعِنَ فِي رَاحَتِهِ فَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْظُرُ إِلَيْهَا ثُمَّ يُقَبِّلُ ظَهْرَ كَفِّهِ ثُمَّ يَقُولُ مَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِمَا فِيكِ شَيْئًا مِنْ الدُّنْيَا فَلَمَّا مَاتَ اسْتُخْلِفَ عَلَى النَّاسِ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ فَقَامَ فِينَا خَطِيبًا فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ هَذَا الْوَجَعَ إِذَا وَقَعَ فَإِنَّمَا يَشْتَعِلُ اشْتِعَالَ النَّارِ فَتَجَبَّلُوا مِنْهُ فِي الْجِبَالِ قَالَ فَقَالَ لَهُ أَبُو وَاثِلَةَ الْهُذَلِيُّ كَذَبْتَ وَاللَّهِ لَقَدْ صَحِبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْتَ شَرٌّ مِنْ حِمَارِي هَذَا قَالَ وَاللَّهِ مَا أَرُدُّ عَلَيْكَ مَا تَقُولُ وَايْمُ اللَّهِ لَا نُقِيمُ عَلَيْهِ ثُمَّ خَرَجَ وَخَرَجَ النَّاسُ فَتَفَرَّقُوا عَنْهُ وَدَفَعَهُ اللَّهُ عَنْهُمْ قَالَ فَبَلَغَ ذَلِكَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ مِنْ رَأْيِ عَمْرٍو فَوَاللَّهِ مَا كَرِهَهُ قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ عَبْد اللَّهِ بْن أَحْمَد بْن حَنْبَلٍ أَبَانُ بْنُ صَالِحٍ جَدُّ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ مُشْكُدَانَةَ
Һөйләне беҙгә [Йәҡүб] беҙгә [атайым] [Мөхәммәт бин Исхаҡтан] һөйләне миңә [Абан бин Сәлих] [Сәхр бин Хаусяб Әл Асыйари] [әсәһенең ире], үҙ халҡынан бер кеше, атаһы үлгәндән һуң әсәһенә кейәүгә сыҡҡан, ул лепроктың кемдән булған, тип әйткән; Ваба ҡотороп киткәс, [Әбү Өбәйҙә бин Джәррә] тороп, халыҡ алдында вәғәзләп, былай тигән; — Эй, кешеләр! Ысынлап та, был сир һинең Раббыңдан, пәйғәмбәрҙәреңдең доғаларынан бирелгән ниғмәт, һинән алда йәшәгән тәҡүә кешеләрҙең үлеменә сәбәпсе. Ысынлап та, Әбү Өбәйҙә Аллаһтан был ниғмәттән өлөш алыуын һораған». Шунан һуң махау ауырыуы йоҡтороп үлде - Аллаһ рәхмәтле булһын. - шунан һуң [Мөғәҙ бин Джабал] уны халыҡҡа етәкләргә алмаштыра, шунан Әбү Өбәйҙә үлгәндән һуң вәғәз һөйләргә тороп баҫа; — Әй, кешеләр, был сир һеҙҙең Раббығыҙҙан килгән ниғмәт, пәйғәмбәрҙәрегеҙҙең доғаһы һәм һеҙҙән алда йәшәгән изге кешеләрҙең үлеменә сәбәпсе. Ысынлап та, Мөғәҙ Аллаһтан Мөғәҙ ғаиләһенең был ниғмәттән өлөш алыуын һораған». Шунан һуң уның улы Абдуррахман бин Муғәҙ махау ауырыуына дусар була һәм үлә. Ул тороп, үҙе өсөн Раббыһынан ялбарҙы, ахыр сиктә, ҡул аҫтында ла махау ауырыуы йоҡторҙо. Мин ысынында күрҙем, уның махау ауырыуына иғтибар итә, ә һуңынан ҡулының башын үбеп, әйтә; 'Мин һеҙҙең менән бәхетле түгел һәм -мин биҙәүестәр һалырға ҡулланам- донъя һеҙҙең өҫтөгөҙҙә'. Ул вафат булғас, уның урынына Әмру бин Әл Аш халыҡты етәкләй. Шунан беҙҙең алдыбыҙҙа вәғәз һөйләргә торҙо; — Эй, кешеләр! Ысынлап та, был сир таралһа - берәй илдә - ул янған ут кеүек йотор, шуға күрә тауҙарға ҡасығыҙ». Әммә Әбү Васила Әл Худзали уға; «Аллаһ менән ант итәм, һин ялған һөйләнең, мин Аллаһ Рәсүле менән бергә булдым, ә һин минең ишәктән дә насарыраҡһың». Әмру әйтте; «Аллаһ менән ант итәм, һинең һүҙҙәреңә яуап бирмәйем, ант итәм, һүҙҙәреңә бәхәсләшмәйем». ул сыҡты һәм халыҡ унан таралышты, шунан һуң Аллаһ уларҙан үләнде юйҙы. Әмруның фекере Ғүмәр бин Хаттхабҡа барып еткәс, Аллаһ менән ант итәм, ул уны нәфрәт итмәне». Әбү Абдулла, Абдуррахман бин Әхмәт бин Хәнбал әйтте; «Абан бин Шәлих — Абдуррахман Мусыкуданахтың олатаһы».
Imam Ahmad : 1606
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَيْشَ ذَاتِ السُّلَاسِلِ فَاسْتَعْمَلَ أَبَا عُبَيْدَةَ عَلَى الْمُهَاجِرِينَ وَاسْتَعْمَلَ عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ عَلَى الْأَعْرَابِ فَقَالَ لَهُمَا تَطَاوَعَا قَالَ وَكَانُوا يُؤْمَرُونَ أَنْ يُغِيرُوا عَلَى بَكْرٍ فَانْطَلَقَ عَمْرٌو فَأَغَارَ عَلَى قُضَاعَةَ لِأَنَّ بَكْرًا أَخْوَالُهُ فَانْطَلَقَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ إِلَى أَبِي عُبَيْدَةَ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتَعْمَلَكَ عَلَيْنَا وَإِنَّ ابْنَ فُلَانٍ قَدْ ارْتَبَعَ أَمْرَ الْقَوْمِ وَلَيْسَ لَكَ مَعَهُ أَمْرٌ فَقَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَنَا أَنْ نَتَطَاوَعَ فَأَنَا أُطِيعُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ عَصَاهُ عَمْرٌو
Беҙгә [Мөхәммәт бин Әбү Ғәди] [Дауыттан] [Әмирҙән] әйтте; Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм бер төркөм ғәскәрҙәрен Дзату Сәләсилгә ебәрә. Ул Әбү Үбәйҙәне мөһәжирҙәрҙең башлығы итеп, Әмру бин әл Ашты бәҙәүиҙәрҙең башлығы итеп ҡуя. Икеһенә лә: «Быны үҙ теләгегеҙ менән эшләгеҙ!» Ул ваҡытта улар Бәни Бәкергә һөжүм итеү миссияһы ала, әммә Ғәмру барып Бәни Ҡудлзәгә һөжүм итә, сөнки Бәни Бәкр Бәни Ҡудланың абзыйҙары була. Шуға күрә Әл-Мөғирә бин Сөғбә Әбү Ғөбәйҙә менән осрашырға китә. Ул әйтә; — Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм һине беҙҙең етәксе итеп тәғәйенләне, ә фәләндең улы үҙ халҡына етәкселек итергә китте, шуға күрә һинең улар өҫтөндә бер ниндәй ҙә хакимлығың юҡ. Әбү Ғөбәйҙә әйтте; Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм беҙгә үҙ теләгебеҙ менән эшләргә ҡушты, ә мин Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләмгә буйһонормон, хатта Әмру инҡар итһә лә.
Imam Ahmad : 1607
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَيْمُونٍ مَوْلَى آلِ سَمُرَةَ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ سَعْدِ بْنِ سَمُرَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ الْجَرَّاحِ قَالَ إِنَّ آخِرَ مَا تَكَلَّمَ بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَخْرِجُوا يَهُودَ أَهْلِ الْحِجَازِ وَأَهْلِ نَجْرَانَ مِنْ جَزِيرَةِ الْعَرَبِ
Беҙгә [Вәки] һөйләне миңә [Ибраһим бин Мәймүн] Самура ғаиләһенең элекке ҡоло, [Исхаҡ бин Сәғд бин Самура] [атаһынан] [Әбү Ғөбәйҙә бин Әл-Джарра] әйтте; Пәйғәмбәребеҙҙең һуңғы һүҙҙәре: «Ғәрәп ярымутрауынан Хиджаз йәһүдтәрен һәм Нәжрән йәһүдтәрен ҡыуып сығарығыҙ».
Imam Ahmad : 1608
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَنْبَأَنَا هِشَامٌ عَنْ وَاصِلٍ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عِيَاضِ بْنِ غُطَيْفٍ قَالَ دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عُبَيْدَةَ نَعُودُهُ قَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ أَنْفَقَ نَفَقَةً فَاضِلَةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَبِسَبْعِ مِائَةٍ وَمَنْ أَنْفَقَ عَلَى نَفْسِهِ أَوْ عَلَى أَهْلِهِ أَوْ عَادَ مَرِيضًا أَوْ مَازَ أَذًى عَنْ طَرِيقٍ فَهِيَ حَسَنَةٌ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا وَالصَّوْمُ جُنَّةٌ مَا لَمْ يَخْرِقْهَا وَمَنْ ابْتَلَاهُ اللَّهُ بَلَاءً فِي جَسَدِهِ فَهُوَ لَهُ حِطَّةٌ حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ حَدَّثَنَا بَشَّارُ بْنُ أَبِي سَيْفٍ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عِيَاضِ بْنِ غُطَيْفٍ قَالَ دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عُبَيْدَةَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
Һөйләне беҙгә [Йәзид бин Һарун] беҙгә [Хисәм] [Вашил] [Әл Вәлид бин Әбдүррәхмән] [Ияд бин Ғөсәйф] әйтте; Беҙ [Әбү Ғөбәйҙәгә] уның янына ҡунаҡҡа барҙыҡ. Ул әйтә; Мин пәйғәмбәребеҙҙең саллаллаһу ғәләйһи ү с ә лләмдең: «Кем үҙ малын тәү сиратта Аллаһ юлында сарыф итһә, уға ете йөҙләтә күберәк аҡса биреләсәк», — тигән һүҙҙәрен ишеттем. Кем үҙе өсөн, йәки ғаиләһе өсөн саҙаҡа бирһә, йәки ауырыуҙарҙы күреп йөрөһә, йәки урамдан тиҙәк алып ташлаһа, һәр изгелек ун тапҡыр ҡайтарыласаҡ. Ураҙа ҡалҡан булған, тик уны һындырмаған. Кемде Аллаһ тәненә һынау менән һынаһа, был уның өсөн -дса-ны юйыуға әйләнә». Беҙгә [Йәзид] әйтте [Джарир бин Хәзим] беҙгә [Басяр бин Әбү Сәйф] [Әл Вәлид бин Әбдүррәхмән] [Ияд бин Ғөсәйф]тән әйтте; «Беҙ [Әбү Ғөбәйҙә] менән осраштыҡ». һуңынан хәҙисте тулыһынса телгә ала.
Imam Ahmad : 1609
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سُلَيْمَانَ يَعْنِي التَّيْمِيَّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ قَالَ جَاءَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بِضَيْفٍ لَهُ أَوْ بِأَضْيَافٍ لَهُ قَالَ فَأَمْسَى عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَلَمَّا أَمْسَى قَالَتْ لَهُ أُمِّي احْتَبَسْتَ عَنْ ضَيْفِكَ أَوْ أَضْيَافِكَ مُنْذُ اللَّيْلَةِ قَالَ أَمَا عَشَّيْتِهِمْ قَالَتْ لَا قَالَتْ قَدْ عَرَضْتُ ذَاكَ عَلَيْهِ أَوْ عَلَيْهِمْ فَأَبَوْا أَوْ فَأَبَى قَالَ فَغَضِبَ أَبُو بَكْرٍ وَحَلَفَ أَنْ لَا يَطْعَمَهُ وَحَلَفَ الضَّيْفُ أَوْ الْأَضْيَافُ أَنْ لَا يَطْعَمُوهُ حَتَّى يَطْعَمَهُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنْ كَانَتْ هَذِهِ مِنْ الشَّيْطَانِ قَالَ فَدَعَا بِالطَّعَامِ فَأَكَلَ وَأَكَلُوا قَالَ فَجَعَلُوا لَا يَرْفَعُونَ لُقْمَةً إِلَّا رَبَتْ مِنْ أَسْفَلِهَا أَكْثَرَ مِنْهَا فَقَالَ يَا أُخْتَ بَنِي فِرَاسٍ مَا هَذَا قَالَ فَقَالَتْ قُرَّةُ عَيْنِي إِنَّهَا الْآنَ لَأَكْثَرُ مِنْهَا قَبْلَ أَنْ نَأْكُلَ قَالَ فَأَكَلُوا وَبَعَثَ بِهَا إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَنَّهُ أَكَلَ مِنْهَا
Беҙгә [Мөхәммәт бин Әбү Ғәди] [Сөләймән] йәғни Әт Таймиҙан, [Әбү Ғосмандан] [Ғабдуррахман бин Әбү Бәкерҙән] әйтте; Әбү Бәкр кемдер йәки бер нисә ҡунаҡ менән килгән. Шунан һуң Әбү Бәкр төштән һуң Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм янында үткәрҙе. Өйгә ҡайтҡас, әсәйем уға; 'Һеҙ бөгөн кис ҡунаҡ йәки ҡунаҡтарҙы ҡабул итергә һуңлайһығыҙ'. — тип һораны; — Һин уларға киске аш бирҙеңме? әсәйем яуап бирҙе; 'Әлегә юҡ'. Әсәйем тағы ла әйтте; — Мин уға йәки уларға тәҡдим иттем, әммә улар баш тартты. Әбү Бәкр асыуланып, уны ашамаҫҡа ант итә, ҡунаҡ йәки ҡунаҡтар ҙа Әбү Бәкр ашамайынса ашамаҫҡа ант итә. Шунан Әбү Бәкр әйтте; «Был ғәмәл шайтандан». Шунан ризыҡты һорап ашаны һәм улар ҙа ашаны, күтәргән һайын уның аҫтынан ауыҙ тултырып күберәк ризыҡ сыҡты, шуға һораны; — Эй, Бану Фираси апайҙары, был нимә? Әсәйем яуап бирҙе; — Эй, күңел йыуанысым, хәҙер ризыҡ беҙ ашағанға ҡарағанда ла күберәк». Шунан ашағандар ҙа пәйғәмбәребеҙгә ебәргәндәр. Абдуррахман да ашағанын әйтте.
Imam Ahmad : 1610
حَدَّثَنَا عَارِمٌ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهُ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثِينَ وَمِائَةً فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ مَعَ أَحَدٍ مِنْكُمْ طَعَامٌ فَإِذَا مَعَ رَجُلٍ صَاعٌ مِنْ طَعَامٍ أَوْ نَحْوُهُ فَعُجِنَ ثُمَّ جَاءَ رَجُلٌ مُشْرِكٌ مُشْعَانٌّ طَوِيلٌ بِغَنَمٍ يَسُوقُهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَيْعًا أَمْ عَطِيَّةً أَوْ قَالَ أَمْ هَدِيَّةً قَالَ لَا بَلْ بَيْعٌ فَاشْتَرَى مِنْهُ شَاةً فَصُنِعَتْ وَأَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَوَادِ الْبَطْنِ أَنْ يُشْوَى قَالَ وَايْمُ اللَّهِ مَا مِنْ الثَّلَاثِينَ وَالْمِائَةِ إِلَّا قَدْ حَزَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُزَّةً مِنْ سَوَادِ بَطْنِهَا إِنْ كَانَ شَاهِدًا أَعْطَاهَا إِيَّاهُ وَإِنْ كَانَ غَائِبًا خَبَأَ لَهُ قَالَ وَجَعَلَ مِنْهَا قَصْعَتَيْنِ قَالَ فَأَكَلْنَا أَجْمَعُونَ وَشَبِعْنَا وَفَضَلَ فِي الْقَصْعَتَيْنِ فَجَعَلْنَاهُ عَلَى الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا قَالَ
Беҙгә [Әрим] [Мөғәмир бин Сөләймән] [атаһынан] [Әбү Ғосмандан] [Әбүррахман бин Әбү Бәкерҙән] [Әбүррахман бин Әбү Бәкерҙән] һөйләне, тип һөйләне; Беҙ ҡасандыр Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләмде юлдаш булдыҡ һәм ул ваҡытта һаныбыҙ йөҙ утыҙ кеше ине. Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм беҙҙән һораны; — Арағыҙҙан берәйһе ризыҡ алып килгәнме? Баҡтиһәң, ир кешенең бер шағ ризығы йәки шуға оҡшаш нәмә була икән, шунан ризыҡты ҡамыр яһайҙар. Шул саҡ бер нисә кәзә күтәреп, оҙон буйлы, буталған сәсле боттарға табыныусы килеп етте. Шуға күрә пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм: «Был сауҙа әйбереме, әллә бүләкме?» Әллә: «Әллә бүләкме?» Ир яуап бирҙе; — Юҡ, был тауар. шунан кәзә һатып алып, кәзәне бешерҙе. Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм кәзәнең йөрәген ҡыҙҙырырға ҡуша. Абдуррахман әйтте; Аллаһ ризалығы өсөн! унан башҡа йөҙ утыҙ кешенең береһе лә кәзә йөрәгенең бер киҫәген дә бирмәгән. Ҡулда булғандар өсөн уға бирә, әгәр ҙә ул булмаһа, уға һаҡлай, шунан йөрәк киҫәктәрен, ҡамырҙы ике лотокҡа һала, барыбыҙ ҙа туйғансы ашаныҡ, һаман да ҡалды. Шунан ҡалған ризыҡты аттарыбыҙға һалабыҙ», — тип уйланы. Йәки оҡшаш әйтелеш менән, мәҫәлән.
Imam Ahmad : 1611
حَدَّثَنَا عَارِمٌ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ عَفَّانُ فِي حَدِيثِهِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو عُثْمَانَ أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ أَصْحَابَ الصُّفَّةِ كَانُوا أُنَاسًا فُقَرَاءَ وَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَرَّةً مَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ اثْنَيْنِ فَلْيَذْهَبْ بِثَالِثٍ وَقَالَ عَفَّانُ بِثَلَاثَةٍ وَمَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ أَرْبَعَةٍ فَلْيَذْهَبْ بِخَامِسٍ سَادِسٍ أَوْ كَمَا قَالَ وَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ جَاءَ بِثَلَاثَةٍ وَانْطَلَقَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَشَرَةٍ وَأَبُو بَكْرٍ بِثَلَاثَةٍ قَالَ عَفَّانُ بِسَادِسٍ
Беҙгә [Әрим] һәм [Аффан] икеһе лә әйтте; беҙгә [Мөғтәмир бин Сөләймән] һөйләгән, ә [Ғаффан] үҙенең хәҙисендә әйткән; Мөтәмир әйтте; Мин [атайымдың] әйткәнен ишеттем; беҙгә [Әбү Усманға], [Ғәбдүррәхмән бин Әбү Бәкер] уға әйткән, Шуффа белгестәре ярлы кешеләр булған, һәм бер ваҡыт Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһис-сәләм әйткән: «Кемдең ике кешегә етерлек ризығы бар, ул өсөнсө кешене саҡырһын». -'Аффан әйтте; 'Өс кеше өсөн'- Кем дүрт кешегә етерлек ризыҡ бар, һуңынан бишенсе, йәки алтынсы кешене саҡыра'. Йәки үҙе әйтмешләй, Әбү Бәкер өс кеше менән килде, ә пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм ун кеше менән, ә Әбү Бәкер өс кеше менән килде.-Әффан әйтте; алты кеше менән.-
Imam Ahmad : 1612
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو يَعْنِي ابْنَ دِينَارٍ أَخْبَرَهُ عَمْرُو بْنُ أَوْسٍ الثَّقَفِيُّ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ قَالَ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أُرْدِفَ عَائِشَةَ إِلَى التَّنْعِيمِ فَأُعْمِرَهَا
Беҙгә [Суфьян бин Ғөйәйнә] [Әмру] йәғни Ибн Динарҙан, [Әмру бин Әүс Атс Цаҡафи] уға хәбәр иткәнен, [Ғабдуррахман бин Әбү Бәкр] миңә әйткәнен әйтте, ул әйтте; Рәсүлуллаһу ғәләйһис-сәләм миңә Ғәйсәне ғөмрә өсөн Тәнимгә оҙатып барырға ҡушты.
Imam Ahmad : 1613
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرٍ السَّهْمِيُّ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ مُوسَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ رَبِّي أَعْطَانِي سَبْعِينَ أَلْفًا مِنْ أُمَّتِي يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَهَلَّا اسْتَزَدْتَهُ قَالَ قَدْ اسْتَزَدْتُهُ فَأَعْطَانِي مَعَ كُلِّ رَجُلٍ سَبْعِينَ أَلْفًا قَالَ عُمَرُ فَهَلَّا اسْتَزَدْتَهُ قَالَ قَدْ اسْتَزَدْتُهُ فَأَعْطَانِي هَكَذَا وَفَرَّجَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرٍ بَيْنَ يَدَيْهِ وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَبَسَطَ بَاعَيْهِ وَحَثَا عَبْدُ اللَّهِ و قَالَ هِشَامٌ وَهَذَا مِنْ اللَّهِ لَا يُدْرَى مَا عَدَدُهُ
Беҙгә [Ғабдулла бин Әбү Бәкр Әс Сәхми] беҙгә [Хисем] [Әл Ҡасим бин Миһрандан] [Муса бин Ғөбәйдтән] [Маймун бин Миһрандан] [Ғабдуррахман бин Әбү Бәкрҙән] [Ғәбдүррәхмән бин Әбү Бәкрҙән] әйткән, тип әйтте Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһиүә ғәләйһиүә сәйәхәттән Иҫәп-хисапһыҙ ожмахҡа ингән өммәт'. Шунан Ғүмәр һораны; — Эй, Аллаһ Рәсүле, һин күберәк һорамайһыңмы? Ул: «Мин күберәк һораным, шунан һуң Ул миңә уларҙы һәр береһен етмеш мең кеше килтереп бирҙе», — тигән. Ғүмәр тағы: — Күберәк һорамайһыңмы ни? Ул яуап бирҙе: «Мин Унан һораным, Ул миңә лә шуны бирҙе». Ғабдулла бин Бәкр ҡулдарын йәйҙе, шунан әйтте; — Ҡулдарын йәйҙе, — тип Ғабдулла ла шулай ғәмәлгә ашырҙы. Хишам былай тине. «Был - күләме билдәһеҙ Аллаһ Тәғәләнең бүләге».
Imam Ahmad : 1614
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ عَنْ قَيْسِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ قَاضِي الْمِصْرَيْنِ وَهُوَ شُرَيْحٌ وَالْمِصْرَانِ الْبَصْرَةُ وَالْكُوفَةُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَيَدْعُو بِصَاحِبِ الدَّيْنِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُقِيمُهُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَيَقُولُ أَيْ عَبْدِي فِيمَ أَذْهَبْتَ مَالَ النَّاسِ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ قَدْ عَلِمْتَ أَنِّي لَمْ أُفْسِدْهُ إِنَّمَا ذَهَبَ فِي غَرَقٍ أَوْ حَرَقٍ أَوْ سَرِقَةٍ أَوْ وَضِيعَةٍ فَيَدْعُو اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِشَيْءٍ فَيَضَعُهُ فِي مِيزَانِهِ فَتَرْجَحُ حَسَنَاتُهُ
Һөйләне беҙгә [Йәзид] беҙгә [Шәҙәҡә бин Муса] [Әбү Ғимран Әл-Джауниҙан] [Ҡаис бин Зәидтән] [ике ҡалала, атап әйткәндә, Бәсрә һәм Куфалағы бер судья] [Ғабдуррахман бин Әбү Бәкерҙән] әйтте; Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм әйтте: «Ысынлап та, Аллаһы Тәғәлә ғәззә вәжалла Ҡиәмәт көнөндә бурысҡа батҡан кешеләрҙе саҡырыр, һәм уларҙы Үҙенең алдына ҡуйыр. Шунан һуң: «Эй, ҡолом, һин ҡайҙа кеше байлығын юғалттың? — Хеҙмәтсе яуап бирҙе; — Эй, Раббим, һин ысынлап та беләһең, мин уны ташламағанымды. Әммә мөлкәт батыу, яныу, урлашыу йәки юғалыу арҡаһында юғала». Шунан Аллаһы Тәғәлә бер нәмәне - бурысты - тип атаны, Шунан Аллаһ уны үлсәүгә һалды, изге эштәр ауырыраҡ булып сыҡты'.
Imam Ahmad : 1615
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا صَدَقَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ حَدَّثَنِي قَيْسُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ قَاضِي الْمِصْرَيْنِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَدْعُو اللَّهُ بِصَاحِبِ الدَّيْنِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُوقَفَ بَيْنَ يَدَيْهِ فَيُقَالُ يَا ابْنَ آدَمَ فِيمَ أَخَذْتَ هَذَا الدَّيْنَ وَفِيمَ ضَيَّعْتَ حُقُوقَ النَّاسِ فَيَقُولُ يَا رَبِّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنِّي أَخَذْتُهُ فَلَمْ آكُلْ وَلَمْ أَشْرَبْ وَلَمْ أَلْبَسْ وَلَمْ أُضَيِّعْ وَلَكِنْ أَتَى عَلَى يَدَيَّ إِمَّا حَرَقٌ وَإِمَّا سَرَقٌ وَإِمَّا وَضِيعَةٌ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ صَدَقَ عَبْدِي أَنَا أَحَقُّ مَنْ قَضَى عَنْكَ الْيَوْمَ فَيَدْعُو اللَّهُ بِشَيْءٍ فَيَضَعُهُ فِي كِفَّةِ مِيزَانِهِ فَتَرْجَحُ حَسَنَاتُهُ عَلَى سَيِّئَاتِهِ فَيَدْخُلُ الْجَنَّةَ بِفَضْلِ رَحْمَتِهِ
Беҙгә [Ғабдушшамад] әйтте [Шәҙәҡә] әйтте [Әбү Ғимран] миңә [Ҡәйес бин Зәид] [ике ҡалалағы бер судья] [Ғабдуррахман бин Әбү Бәкер]ҙән әйтте; Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм: «Аллаһы Тәғәлә бурыслы кешене Ҡиәмәт көнөндә саҡырасаҡ, шуға күрә ул уны Үҙенең ҡаршыһына ултыртасаҡ». Шунан һуң унан: «Эй, Ибн Әҙәм, һинең бурысың нимә өсөн, ни өсөн һин башҡа кешеләрҙе хоҡуҡтарынан мәхрүм итәһең? — Хеҙмәтсе яуап бирҙе; 'Эй, минең Рабб, һин ысынлап та беләһең, мин уны алдым, әммә мин уны ашаманым, эсмәнем, хатта ҡулланманым, әммә минең алдымда нимәлер янған, нимәлер урланған һәм нимәлер юғалған'. Шул саҡта Аллаһы Тәғәлә Әззә Вә Джалла әйтте; — Минең ҡолом дөрөҫ әйтә, был ваҡытта һеҙҙең өсөн уны үтәргә хоҡуҡлы кеше мин». Шулай итеп, Аллаһы Тәғәлә ғәззә вәжәллә нимәнелер -халыҡ бурысы тип атаған. Шунан һуң уны үлсәүгә ултырта, һәм уның изге эштәре насар эштәренән ауырыраҡ булып сыға һәм ул Уның рәхмәте арҡаһында ожмахҡа ингән'.
Imam Ahmad : 1616
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ أَنْبَأَنَا زَكَرِيَّا بْنُ إِسْحَاقَ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ أَنَّ أَبَاهُ حَدَّثَهُ أَنَّهُ أَخْبَرَهُ مَنْ سَمِعَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ارْحَلْ هَذِهِ النَّاقَةَ ثُمَّ أَرْدِفْ أُخْتَكَ فَإِذَا هَبَطْتُمَا مِنْ أَكَمَةِ التَّنْعِيمِ فَأَهِلَّا وَأَقْبِلَا وَذَلِكَ لَيْلَةُ الصَّدَرِ
Беҙгә [Ғәли бин Исхаҡ] беҙгә [Ғабдулла], атап әйткәндә, Ибн Мөбәрәккә һөйләне, [Ибн Әбү Нуджайхтан] [Зәкәриә бин Исхаҡтан] [атаһы] һөйләгәнен, [кемдер] ишеткән [Ғабдуррахман бин Әбү Бәкер] һөйләгәнен әйтте; Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм: «Ошо дөйәгә ултырып, һеңлеңде атҡа ултырт», — тине. Тәним ҡалҡыулығына килеп еткәс, ихрам ҡабул итеп, Мәккәгә табан атлағыҙ. Ә ул ваҡыт Ләйләтус Шадарҙа булды.
Imam Ahmad : 1617
حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ مِهْرَانَ الدَّبَّاغُ حَدَّثَنَا دَاوُدُ يَعْنِي الْعَطَّارَ عَنِ ابْنِ خُثَيْمٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ عَنْ حَفْصَةَ ابْنَةِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ عَنْ أَبِيهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ أَرْدِفْ أُخْتَكَ يَعْنِي عَائِشَةَ فَأَعْمِرْهَا مِنْ التَّنْعِيمِ فَإِذَا هَبَطْتَ بِهَا مِنْ الْأَكَمَةِ فَمُرْهَا فَلْتُحْرِمْ فَإِنَّهَا عُمْرَةٌ مُتَقَبَّلَةٌ
Беҙгә [Дауыт бин Миһран Әд Дәббәғ] беҙгә [Дауытҡа], йәғни Әл-Әтһәргә, [Ибн Хөсәйемдән] [Йософ бин Маһиктан] [Хәфшәх бинт Абдуррахман бин Әбү Бәкрҙән] [атаһынан] әйткән: Аллаһ Рәсүле һеҙҙең Әбдүррәһи ғәләйһибәк тип әйткән. Атап әйткәндә, Ғәйсә, һәм уға Тәнимдән ғүмрә үткәреүҙә ярҙам ит. Ҡалҡыулыҡҡа барып еткәс, уның өҫтөнән үтеп, ихрамға инегеҙ, сөнки был ихрам ҡабул ителә».
Imam Ahmad : 1618
حَدَّثَنَا عَارِمٌ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهُ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثِينَ وَمِائَةً فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ مَعَ أَحَدٍ مِنْكُمْ طَعَامٌ فَإِذَا مَعَ رَجُلٍ صَاعٌ مِنْ طَعَامٍ أَوْ نَحْوُهُ فَعُجِنَ ثُمَّ جَاءَ رَجُلٌ مُشْرِكٌ مُشْعَانٌّ طَوِيلٌ بِغَنَمٍ يَسُوقُهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَيْعًا أَمْ عَطِيَّةً أَوْ قَالَ أَمْ هِبَةً قَالَ لَا بَلْ بَيْعٌ فَاشْتَرَى مِنْهُ شَاةً فَصُنِعَتْ وَأَمَرَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَوَادِ الْبَطْنِ أَنْ يُشْوَى قَالَ وَايْمُ اللَّهِ مَا مِنْ الثَّلَاثِينَ وَالْمِائَةِ إِلَّا قَدْ حَزَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُ حُزَّةً مِنْ سَوَادِ بَطْنِهَا إِنْ كَانَ شَاهِدًا أَعْطَاهُ إِيَّاهُ وَإِنْ كَانَ غَائِبًا خَبَأَ لَهُ قَالَ وَجَعَلَ مِنْهَا قَصْعَتَيْنِ قَالَ فَأَكَلْنَا أَجْمَعُونَ وَشَبِعْنَا وَفَضَلَ فِي الْقَصْعَتَيْنِ فَحَمَلْنَاهُ عَلَى بَعِيرٍ أَوْ كَمَا قَالَ
Беҙгә [Әрим] [Мөғәмир бин Сөләймән] [атаһынан] [Әбү Ғосмандан] [Әбүррахман бин Әбү Бәкерҙән] [Әбүррахман бин Әбү Бәкерҙән] һөйләне, тип һөйләне; ' Беҙ ҡасандыр Пәйғәмбәребеҙҙе саллаллаһу ғәләйһис-сәләм менән бергә йөрөнөк һәм ул ваҡытта беҙҙең һан йөҙ утыҙ кеше ине. Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм беҙҙән һораны; — Арағыҙҙан берәйһе ризыҡ алып килгәнме? Баҡтиһәң, ир кешенең бер шағ ризығы йәки шуға оҡшаш нәмә була икән, шунан ризыҡты ҡамыр яһайҙар. Шул саҡ бер нисә кәзә күтәреп, оҙон буйлы, буталған сәсле боттарға табыныусы килеп етте. Шуға күрә пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм: «Был сауҙа әйбереме, әллә бүләкме?» Йә: «Әллә грантмы?» Ир яуап бирҙе; — Юҡ, әммә был тауар. шунан кәзә һатып алып, кәзәне бешерҙе. Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм кәзәнең йөрәген ҡыҙҙырырға ҡуша. Абдуррахман әйтте; Аллаһ ризалығы өсөн! унан башҡа йөҙ утыҙ кешенең береһе лә кәзә йөрәгенең бер киҫәген дә бирмәгән. Ҡулда булғандар өсөн уға бирә, әгәр ҙә ул булмаһа, уға һаҡлай, шунан йөрәк киҫәктәрен, ҡамырҙы ике лотокҡа һала, барыбыҙ ҙа туйғансы ашаныҡ, һаман да ҡалды. Шунан ҡалған ризыҡты аттарыбыҙға һалабыҙ», — тип уйланы. Йәки оҡшаш әйтелеш менән, мәҫәлән.
Imam Ahmad : 1619
حَدَّثَنَا عَارِمٌ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ حَدَّثَنَا أَبُو عُثْمَانَ أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ أَصْحَابَ الصُّفَّةِ كَانُوا أُنَاسًا فُقَرَاءَ وَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَرَّةً مَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ اثْنَيْنِ فَلْيَذْهَبْ بِثَالِثٍ مَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ أَرْبَعَةٍ فَلْيَذْهَبْ بِخَامِسٍ بِسَادِسٍ أَوْ كَمَا قَالَ وَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ جَاءَ بِثَلَاثَةٍ فَانْطَلَقَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَشَرَةٍ وَأَبُو بَكْرٍ بِثَلَاثَةٍ قَالَ فَهُوَ أَنَا وَأَبِي وَأُمِّي وَلَا أَدْرِي هَلْ قَالَ وَامْرَأَتِي وَخَادِمٌ بَيْنَ بَيْتِنَا وَبَيْتِ أَبِي بَكْرٍ وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ تَعَشَّى عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ لَبِثَ حَتَّى صَلَّيْتُ الْعِشَاءَ ثُمَّ رَجَعَ فَلَبِثَ حَتَّى نَعَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ بَعْدَمَا مَضَى مِنْ اللَّيْلِ مَا شَاءَ اللَّهُ قَالَتْ لَهُ امْرَأَتُهُ مَا حَبَسَكَ عَنْ أَضْيَافِكَ أَوْ قَالَتْ ضَيْفِكَ قَالَ أَوَمَا عَشَّيْتِهِمْ قَالَتْ أَبَوْا حَتَّى تَجِيءَ قَدْ عَرَضُوا عَلَيْهِمْ فَغَلَبُوهُمْ قَالَ فَذَهَبْتُ أَنَا فَاخْتَبَأْتُ قَالَ يَا غُنْثَرُ أَوْ يَا عَنْتَرُ فَجَدَّعَ وَسَبَّ وَقَالَ كُلُوا لَا هَنِيًّا وَقَالَ وَاللَّهِ لَا أَطْعَمُهُ أَبَدًا قَالَ وَحَلَفَ الضَّيْفُ أَنْ لَا يَطْعَمَهُ حَتَّى يَطْعَمَهُ أَبُو بَكْرٍ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ هَذِهِ مِنْ الشَّيْطَانِ قَالَ فَدَعَا بِالطَّعَامِ فَأَكَلَ قَالَ فَايْمُ اللَّهِ مَا كُنَّا نَأْخُذُ مِنْ لُقْمَةٍ إِلَّا رَبَا مِنْ أَسْفَلِهَا أَكْثَرَ مِنْهَا قَالَ حَتَّى شَبِعُوا وَصَارَتْ أَكْثَرَ مِمَّا كَانَتْ قَبْلَ ذَلِكَ فَنَظَرَ إِلَيْهَا أَبُو بَكْرٍ فَإِذَا هِيَ كَمَا هِيَ أَوْ أَكْثَرُ فَقَالَ لِامْرَأَتِهِ يَا أُخْتَ بَنِي فِرَاسٍ مَا هَذَا قَالَتْ لَا وَقُرَّةِ عَيْنِي لَهِيَ الْآنَ أَكْثَرُ مِنْهَا قَبْلَ ذَلِكَ بِثَلَاثِ مِرَارٍ فَأَكَلَ مِنْهَا أَبُو بَكْرٍ وَقَالَ إِنَّمَا كَانَ ذَلِكَ مِنْ الشَّيْطَانِ يَعْنِي يَمِينَهُ ثُمَّ أَكَلَ لُقْمَةً ثُمَّ حَمَلَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَصْبَحَتْ عِنْدَهُ قَالَ وَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَ قَوْمٍ عَقْدٌ فَمَضَى الْأَجَلُ فَعَرَّفْنَا اثْنَيْ عَشَرَ رَجُلًا مَعَ كُلِّ رَجُلٍ أُنَاسٌ اللَّهُ أَعْلَمُ كَمْ مَعَ كُلِّ رَجُلٍ غَيْرَ أَنَّهُ بَعَثَ مَعَهُمْ فَأَكَلُوا مِنْهَا أَجْمَعُونَ أَوْ كَمَا قَالَ
Беҙгә әйтелгән [Әрим] беҙгә [Мөғәтәмир бин Сөләймән] [атаһы] беҙгә [Әбү Ғосман] һөйләгән, тип [Ғабдуррахман бин Әбү Бәкер] әйткән, Шуффа белгестәре ярлы кешеләр. Бер ваҡыт Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм әйткән: «Кемдең ризығы ике кешегә етерлек булһа, ул өсөнсө кешене ашҡа ҡушылырға саҡырһын», — тигән. Кемдең дүрт кешегә етерлек ризығы бар, шул бишенсе йәки алтынсы кешене саҡыра'. Әбү Бәкр өс кеше менән һәм пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм ун кеше менән, ә Әбү Бәкр өс кеше менән килде, йәғни мин, атайым һәм әсәйем. -Әбү Усман әйтте; Абдуррахман әйткәнме, белмәйем; Минең ҡатыным, беҙҙең өйҙә һәм Әбү Бәкер йортонда булған хеҙмәтсе. Әбү Бәкер Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм менән киске аш ашаны һуңынан мин ишә намаҙын уҡып бөткәнсе шунда ҡалды, һуңынан ул шул урынға ҡайтып китте, Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм йоҡлап китте. Кис уртаһына яҡын бер аҙ ваҡыт үткәс, ул килде, ҡатыны һораны; — Ҡунаҡтарыңды, әллә ҡунаҡты хеҙмәтләндерергә нимәгә һуңлап килдең? Әбү Бәкр әйтте; — Һин уларға киске аш бирҙеңме? тип яуап бирҙе; — Һин килгәнсе, мин уларға тәҡдим итһәм дә, баш тарттылар. Шунан йәшеренеп ҡарап киттем. Әбү Бәкр әйтте; — Эй, Гунцар йәки «Антар» -уларға кәмһетеүсе һүҙ-! Әбү Бәкер уны кәмһетте, тәнҡитләне, шунан ул әйтте; — Нимә бар, шуны аша. Аллаһ ризалығы өсөн! Мин мәңге ашамайым'. Абдуррахман әйтте; Ҡунаҡ та Әбү Бәкер ашамайынса ашамайым тип ант итә. Әбү Бәкр әйтте; «Был ғәмәл шайтандан». Шунан ризыҡты һорап ашаған, улар ҙа ашаған. Шуға күрә тешләүҙе күтәрмәйбеҙ, әгәр уның аҫтынан күберәк ризыҡ сыҡмаһа. Ниһайәт, улар тулы булып, һаны элеккегә ҡарағанда тағы ла артты. Шул саҡ Әбү Бәкер ризыҡты күрҙе, күрәһең, ризыҡ элеккесә йәки хатта мулыраҡ булған. Шунан Әбү Бәкер ҡатынынан һорай; — Эй, Бану Фираси апайҙары, был нимә? Ул яуап бирҙе; — Эй, күңел йыуанысым, хәҙер ризыҡ беҙ ашағанға ҡарағанда ла күберәк». -тине- өс тапҡыр. Шунан Әбү Бәкр уны ашап, әйтте; «Ысынлап та, был - ант итә - шайтандан», - тип, бер тешләп ашағандан һуң, уны Аллаһ Рәсүленә алып барҙы һәм, ниһайәт, ризыҡ уның урынында булды. Ул ваҡытта беҙҙең менән ғәмәлдә булыу ваҡыты тамамланған халыҡ араһында килешеү булды. Артабан ун ике кешене етәксе итеп ҡуйҙыҡ һәм һәр кеше бер нисә кешене етәкләне. Аллаһы Тәғәлә уларҙың һәр етәксеһе янында күпме булғанын белә, Әбү Бәкер уларға ризыҡты ебәргән һәм улар барыһы ла ризыҡты ашаған.
Imam Ahmad : 1620
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ حَدَّثَنَا أَبُو عُثْمَانَ أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ أَصْحَابَ الصُّفَّةِ كَانُوا أُنَاسًا فُقَرَاءَ وَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ اثْنَيْنِ فَلْيَذْهَبْ بِثَلَاثَةٍ وَمَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ أَرْبَعَةٍ فَلْيَذْهَبْ بِخَامِسٍ بِسَادِسٍ أَوْ كَمَا قَالَ وَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ جَاءَ بِثَلَاثَةٍ وَانْطَلَقَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَشَرَةٍ قَالَ فَهُوَ وَأَنَا وَأَبِي وَأُمِّي وَلَا أَدْرِي هَلْ قَالَ امْرَأَتِي وَخَادِمٌ بَيْنَ بَيْتِنَا وَبَيْتِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ
Беҙгә әйтте [Ғаффан] беҙгә әйтте [Мөғәтәмир бин Сөләймән] әйтте; Мин [атайымдың] әйткәнен ишеттем; беҙгә [Әбү Ғосманға] [Ғәбдүррәхмән бин Әбү Бәкерҙең] уға Шуффа белгестәренең ярлы кешеләр икәнен әйткәнен һөйләгән. Бер ваҡыт Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм әйткән: «Кемдең ризығы ике кешегә етерлек булһа, уның менән бергә ашарға өсөнсөһөн дә саҡырығыҙ». Кемдең дүрт кешегә етерлек ризығы бар, шул бишенсе һәм алтынсы кешене саҡыра'. Әбү Бәкр өс кеше менән килде, Нәбиуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм ун кеше менән бергә. Абдуррахман әйтте; — Был мин, атайым һәм әсәйем. Әбү Усман әйтте; Белмәйем, ул: «Ә минең ҡатыным һәм беҙҙең өйҙәге хеҙмәтсе һәм Әбү Бәкер Рәҙи Аллаһу әнһү», — тигән.