Imam Ahmad : 1441
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَتْلِ الْوَزَغِ وَسَمَّاهُ فُوَيْسِقًا
Yenna-aɣ-d [Abdurrazzaq] yenna-aɣ-d [Maɛmar] seg [Az Zuhri] seg [Amir bin Saɛd bin Abu Waqash] seg [baba-s] yenna-d; 'Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam yumeṛ ad yettwaqḍeɛ Al Wazagh yerna yefka-as isem n Fuwaisiq'.
Imam Ahmad : 1442
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كُنْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ فَمَرِضْتُ مَرَضًا أَشْفَيْتُ عَلَى الْمَوْتِ فَعَادَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي مَالًا كَثِيرًا وَلَيْسَ يَرِثُنِي إِلَّا ابْنَةٌ لِي أَفَأُوصِي بِثُلُثَيْ مَالِي قَالَ لَا قُلْتُ بِشَطْرِ مَالِي قَالَ لَا قُلْتُ فَثُلُثُ مَالِي قَالَ الثُّلُثُ وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ إِنَّكَ يَا سَعْدُ أَنْ تَدَعَ وَرَثَتَكَ أَغْنِيَاءَ خَيْرٌ لَكَ مِنْ أَنْ تَدَعَهُمْ عَالَةً يَتَكَفَّفُونَ النَّاسَ إِنَّكَ يَا سَعْدُ لَنْ تُنْفِقَ نَفَقَةً تَبْتَغِي بِهَا وَجْهَ اللَّهِ تَعَالَى إِلَّا أُجِرْتَ عَلَيْهَا حَتَّى اللُّقْمَةَ تَجْعَلُهَا فِي فِي امْرَأَتِكَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُخَلَّفُ بَعْدَ أَصْحَابِي قَالَ إِنَّكَ لَنْ تَتَخَلَّفَ فَتَعْمَلَ عَمَلًا تَبْتَغِي بِهِ وَجْهَ اللَّهِ إِلَّا ازْدَدْتَ بِهِ دَرَجَةً وَرِفْعَةً وَلَعَلَّكَ تُخَلَّفُ حَتَّى يَنْفَعَ اللَّهُ بِكَ أَقْوَامًا وَيَضُرَّ بِكَ آخَرِينَ اللَّهُمَّ أَمْضِ لِأَصْحَابِي هِجْرَتَهُمْ وَلَا تَرُدَّهُمْ عَلَى أَعْقَابِهِمْ لَكِنْ الْبَائِسُ سَعْدُ ابْنُ خَوْلَةَ رَثَى لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ مَاتَ بِمَكَّةَ
Yenna-aɣ-d [Abdurrazzaq] yenna-aɣ-d [Maɛmar] seg [Az Zuhri] seg [Amir bin Saɛd bin Abu Waqqash] seg [baba-s] yenna-d; Nella d Rasulullah s lḥajj Wada, sakkin ḥuzaɣ-d yiwen n waṭṭan ay qrib ad iyi-yawi ɣer lmut, dɣa Rsulullah ssallam yerza-yi-d. Nniɣ-as; ‘A Amazan n Öebbi, ɣur-i ayla s waṭas, ur iyi-d-iweṛṛet yiwen siwa tameṭṭut. Ihi zemreɣ ad rreɣ sin n yiḥricen seg kraḍ n wayla-w?’ Yerra-yas-d; ‘Ur t’ steqsaɣ ara tikkelt nniḍen; — Amek ara d-iniɣ azgen n lbaḍna-w ? Yerra-yas-d; ‘Ur t’ steqsaɣ ara tikkelt nniḍen; — Amek ara d-tiniḍ wis kraḍ? Rasulullah shallallah 'alaihi wasallam answered; ‘Yiwen n tmerwin. Ih, wis kraḍ, maca aya -mazal- aṭas. A Saɛd, s tidep, ma teǧǧiḍ iweṛten ik d imerkantiyen, yif a ten teǧǧiḍ d igellil s terfed n ufus ik ar yimdanen. A Saɛd, ur ttakfeḍ ara tudert, s tudert-agi tessarameḍ lqedd n Öebbi Taɛala, ma yella ur k-id-yettunefk ara lxir, ula d ayen ara d-tessufɣeḍ deg yimi n tmeṭṭut-ik. Yenna-d Saɛd; “A Amazan n Öebbi, day ad uɣaleɣ tikkelt nniḍen - ɣer wemkan ideg ḥeggreɣ – deffir tmettant n yimeddukal iw”? Inna: "ur teppa$em ara - ar wemkan ideg têeôem - sinna, txeddmem ayen ilhan s nneyya n unadi n wudem n Öebbi, siwa ma tnerna tmeîîut nnwen d tmeîîut nnwen". Yezmer lḥal, a kkun id ttu$alen tikkelt nniven, iwakken a wen Ifk Öebbi lfaydat i yiwen n ugdud, ad awen d Ifk lmu$li i ugdud nniven. A Ṛebbi, kemmel i yemdukkal-iw lḥijṛa-nsen, ur ten-id-ttarra ara ɣer deffir. maca Saɛd bin Khaulah d argaz ameɣbun, Rasulullah s.al.allahu Ṛebbi yeḥzen Saɛd, yerna yemmut di Mekka.
Imam Ahmad : 1443
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ لَقَدْ رَدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى عُثْمَانَ التَّبَتُّلَ وَلَوْ أَحَلَّهُ لَاخْتَصَيْنَا
Yenna-aɣ-d [Abdurrazzaq] yenna-aɣ-d [Maɛmar] seg [Az Zuhri] yenna-d; yenna-yi-d [Saɛid bin Al Musayyab] seg [Saɛid bin Abu Waqac] yenna-d; Rasulullah sallallahu aleyhi wasallam yugi ad yeǧǧ Uthman ad yili d aɛezri. Lemmer ad t-yerr d lḥeqq, tili ad nxeddem iman-nneɣ’.
Imam Ahmad : 1444
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ أَنَّهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ لَمْ يَكُنْ نَبِيٌّ إِلَّا وَصَفَ الدَّجَّالَ لِأُمَّتِهِ وَلَأَصِفَنَّهُ صِفَةً لَمْ يَصِفْهَا أَحَدٌ كَانَ قَبْلِي إِنَّهُ أَعْوَرُ وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَيْسَ بِأَعْوَرَ
Yenna-aɣ-d [Yazid bin Harun] yenna-aɣ-d [Muḥemmed bin Ishaq] seg [Daud bin Amir bin Saɛd bin Malik] seg [baba-s] seg [jeddi-s] yenna-d; Yenna-d Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam: "S tidet ulac Nnbi ma yella ur d-yesfehmeḍ ara Dajjal i wegdud-is, yerna s tɣawla ad t-sfehmeɣ s ṣṣifat ur tent-id-yessefhem ula d Nnbi uqbel-i". Netta d aderɣal deg yiwet n tiṭ, yerna Öebbi ‘azza wajalla ur yelli d aderɣal deg yiwet n tiṭ’.
Imam Ahmad : 1445
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا سَلِيمُ بْنُ حَيَّانَ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ عَفَّانُ حَدَّثَنِي عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعْدٍ عَنْ سَعْدٍ أَنَّ الطَّاعُونَ ذُكِرَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّهُ رِجْزٌ أُصِيبَ بِهِ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ فَإِذَا كَانَ بِأَرْضٍ فَلَا تَدْخُلُوهَا وَإِذَا كُنْتُمْ بِأَرْضٍ وَهُوَ بِهَا فَلَا تَخْرُجُوا مِنْهَا
Yenna-aɣ-d [Abduccamed] yerna [Affan] yenna-d; yenna-aɣ-d [Sulim ben Hayyan] yenna-yi-d [Ikrimah ben Khalid] [Affan] yenna-d; yenna-yi-d seg [Yahya bin Saɛid] seg [Saɛid] belli llan ttmeslayen ɣef lbers zdat n Umazan n Öebbi sallallahu Ṛebbi, dɣa yenna-d: “D aya ay d aɛaqeb ay d-yettwaḍḍfen ɣef wid ay d-yellan uqbel-nwen”. Ma yella aṭṭan-a d aḍḍan n tmurt, ur tkeččmeḍ ara, ma yella yeḍra-d deg yiwen n wemkan deg wakud aydeg telliḍ deg-s, ur ttɛeggiḍ ara seg wemkan-nni’.
Imam Ahmad : 1446
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَعْمَرٍ قَالَ حَدَّثَ عَامِرُ بْنُ سَعْدٍ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ وَهُوَ أَمِيرٌ عَلَى الْمَدِينَةِ أَنَّ سَعْدًا قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَكَلَ سَبْعَ تَمَرَاتِ عَجْوَةٍ مَا بَيْنَ لَابَتَيْ الْمَدِينَةِ حِينَ يُصْبِحُ لَمْ يَضُرَّهُ يَوْمَهُ ذَلِكَ شَيْءٌ حَتَّى يُمْسِيَ قَالَ فُلَيْحٌ وَأَظُنُّهُ قَدْ قَالَ وَإِنْ أَكَلَهَا حِينَ يُمْسِي لَمْ يَضُرَّهُ شَيْءٌ حَتَّى يُصْبِحَ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ يَا عَامِرُ انْظُرْ مَا تُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ عَامِرٌ وَاللَّهِ مَا كَذَبْتُ عَلَى سَعْدٍ وَمَا كَذَبَ سَعْدٌ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Yenna-aɣ-d [Abdul Malik bin Ɛamru] yenna-aɣ-d [Fulaih] seg [Abdullah bin Abdurrahman bin Maɛmar] yenna-d; [Amir bin Saɛd] yenna-as i Umar bin Abdel Ɛaziz asmi ay yella d lwali n Lmedina, d akken [Saɛd] yenna-d; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yenna: "Win ara yeččen sebɛa n Ajwah n tmeẓyant seg gar sin idurar n Lmedina deg tmeddit, ulac d acu ara t-iḍurren ass-nni alamma d tameddit". Yenna-d Fulaih; Xemmemeɣ yenna-d: ‘U ma teččiḍ-t tameddit ihi ulac d acu ara t-iḍurren alamma d tafrara’. Ihi Ɛumar yenna-d; 'Err lwelha-k, a Amir, i wayen i k-d-yenna Umazan n Öebbi sallallahu âihi wasallam?' syin yerra-d Ɛamir; 'S Ṛebbi, ur sskerḍeɣ ara s yisem n Saɛd yerna Saɛad ur sskerḍeɣ ara s yisem n Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam'.
Imam Ahmad : 1447
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ زَيْدٍ الْأَسْلَمِيُّ عَنِ الْمُطَّلِبِ عَنْ عُمَرَ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ قَالَ جَاءَهُ ابْنُهُ عَامِرٌ فَقَالَ أَيْ بُنَيَّ أَفِي الْفِتْنَةِ تَأْمُرُنِي أَنْ أَكُونَ رَأْسًا لَا وَاللَّهِ حَتَّى أُعْطَى سَيْفًا إِنْ ضَرَبْتُ بِهِ مُؤْمِنًا نَبَا عَنْهُ وَإِنْ ضَرَبْتُ بِهِ كَافِرًا قَتَلَهُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُحِبُّ الْغَنِيَّ الْخَفِيَّ التَّقِيَّ
Yenna-aɣ-d [Abdul Malik bin Ɛamru] yenna-aɣ-d [Katsir bin Zaid Al Aslami] seg [Muththalib] seg [Umar bin Saɛd] seg [baba-s], yenna-d Umar bin Saɛd; Yusa-d mmi-s isem-is Ɛamir, syin yenna-d Saɛed ; ‘A mmi, teqqareḍ-iyi-d ad iliɣ d imḍebber di tallit-agi n tkerkas n waṭas. Ala, s Öebbi, fkan-iyi-d ssif, ma wwte$ lmumen ad iyi-ineɣ, ma wwteɣ lmumen, ad t-ineɣ. Sliɣ i Rasulullah Ṛebbi Ṛebbi Ṛebbi Ṛebbi Azza Wa Jalla iḥemmel imdanen-is yesɛan ayen ilaqen, ttferriqen -saddaq-nsen- yerna d iɛeqliyen’.
Imam Ahmad : 1448
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ رَأَيْتُ عَنْ يَمِينِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ شِمَالِهِ يَوْمَ أُحُدٍ رَجُلَيْنِ عَلَيْهِمَا ثِيَابٌ بِيضٌ لَمْ أَرَهُمَا قَبْلُ وَلَا بَعْدُ
Yenna-yaɣ-d [Muḥemmed bin Ɛubaid] yenna-aɣ-d [Mis’ar] seg [Saɛd bin Ibrahim] seg [Baba] seg [Saɛd bin Abu Waqash] yenna-d; ‘’Ẓriɣ ɣer yidis ayeffus d uzelmaḍ n Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam sin yergazen lsan lqecc amellal, ur ten-ẓriɣ ara uqbel neɣ deffir tedyant-nni’.
Imam Ahmad : 1449
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْعَيْزَارِ عَنْ عُمَرَ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ سَعْدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ عَجِبْتُ لِلْمُسْلِمِ إِذَا أَصَابَهُ خَيْرٌ حَمِدَ اللَّهَ وَشَكَرَ وَإِذَا أَصَابَتْهُ مُصِيبَةٌ احْتَسَبَ وَصَبَرَ الْمُسْلِمُ يُؤْجَرُ فِي كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى فِي اللُّقْمَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى فِيهِ
Yenna-aɣ-d [Muḥemmed bin Jaɛfar] yenna-aɣ-d [Syu’bah] seg [Abu Ishaq] seg [Al ‘Aizar] seg [Umar bin Saɛd] seg [baba-s] seg Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam, yenna-d: ‘Nekk ttḥemmileɣ amsellem, ma yella yufa-d lxir, yettḥemmil Mass-is, ma yella yufa-d lxir, yettḥemmil Mass-is. arraz s$uô Mass is, u ipêebbôen. Ineslem ad yettwaɛreḍ ɣef wayen akk alamma d aḥric n tuččit ara d-yessers deg yimi-s’.
Imam Ahmad : 1450
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ وَعَلِيِّ بْنِ زَيْدِ بْنِ جُدْعَانَ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُسَيَّبِ حَدَّثَنِي ابْنٌ لِسَعْدِ بْنِ مَالِكٍ حَدِيثًا عَنْ أَبِيهِ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى سَعْدٍ فَقُلْتُ حَدِيثًا حُدِّثْتُهُ عَنْكَ حِينَ اسْتَخْلَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِيًّا عَلَى الْمَدِينَةِ قَالَ فَغَضِبَ فَقَالَ مَنْ حَدَّثَكَ بِهِ فَكَرِهْتُ أَنْ أُخْبِرَهُ أَنَّ ابْنَهُ حَدَّثَنِيهِ فَيَغْضَبَ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ خَرَجَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ اسْتَخْلَفَ عَلِيًّا عَلَى الْمَدِينَةِ فَقَالَ عَلِيٌّ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا كُنْتُ أُحِبُّ أَنْ تَخْرُجَ وَجْهًا إِلَّا وَأَنَا مَعَكَ فَقَالَ أَوَمَا تَرْضَى أَنْ تَكُونَ مِنِّي بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى غَيْرَ أَنَّهُ لَا نَبِيَّ بَعْدِي
Yenna-aɣ-d [Abdurrazzaq] yenna-aɣ-d [Maɛmar] seg [Qatadah] yerna [Ali bin Zaid bin Jud’an] yenna-d; yenna-aɣ-d [Ibnu Musayyab] yenna-yi-d [mmi-s n Saɛd bin Malik] yiwen n ḥadit seg [baba-s], ay d-yenna Ibnu Musayyab; Ṛuḥeɣ ɣer Saɛd, nniɣ-as; 'Iwen n lḥadit i yi-d-yennan seg-k, asmi ay d-yesbedd Rasulullah Ali RAdhiallah 'anhu -akken ad t-id-yesbedd deg wemkan-nnes- di Lmedina'. Saɛd yefɣed, yenna-d; — Anwa i k-d-yennan ḥadit-nni? Ur ḥemmleɣ ara ad as-iniɣ d mmi-s i yi-d-yennan akken ad t-iɛeggeḍ. Syin yenna-d; Rasulullah asmi yeffeɣ ɣer yimenɣi n Tabuk, yesbedd Ali RAdhiallah ’anhu -akken ad t-id-yeḍfer deg umkan-is- di Lmedina, maca Ṛebbi Ṛebbi yenna-d ; 'A Amazan n Öebbi, ur ḥemmleɣ ara ma teffɣeḍ siwa ma lliɣ yid-k?' Yenna- yasen: ‘Ur tebɣiḍ ara ad yili wemkan- ik zdat- i am wemkan n Haṛun zdat Musa? D ayen kan ur yelli ara Nnbi deffir-i'.
Imam Ahmad : 1451
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا مَالِكٌ يَعْنِي ابْنَ أَنَسٍ حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ مَا سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لِحَيٍّ يَمْشِي إِنَّهُ فِي الْجَنَّةِ إِلَّا لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ
Yenna-aɣ-d [Ishaq bin Ɛisa] yenna-yi-d [Malik] dɣa d Ibn Anas, yenna-aɣ-d [Abu Nadhr] seg [Amir bin Saɛd] yenna-d; Sliɣ [i baba] yenna-d; ‘Ur sliɣ ara i Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam yenna-d i umdan yeddren mazal-it iteddu belli ad yili deg igenni anagar i Abdellah bin Salam’.
Imam Ahmad : 1452
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَسَمِعْتُهُ أَنَا مِنْ هَارُونَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنِي مَخْرَمَةُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ سَمِعْتُ سَعْدًا وَنَاسًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُونَ كَانَ رَجُلَانِ أَخَوَانِ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ أَحَدُهُمَا أَفْضَلَ مِنْ الْآخَرِ فَتُوُفِّيَ الَّذِي هُوَ أَفْضَلُهُمَا ثُمَّ عُمِّرَ الْآخَرُ بَعْدَهُ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ثُمَّ تُوُفِّيَ فَذُكِرَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَضْلُ الْأَوَّلِ عَلَى الْآخَرِ فَقَالَ أَلَمْ يَكُنْ يُصَلِّي فَقَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَانَ لَا بَأْسَ بِهِ فَقَالَ مَا يُدْرِيكُمْ مَاذَا بَلَغَتْ بِهِ صَلَاتُهُ ثُمَّ قَالَ عِنْدَ ذَلِكَ إِنَّمَا مَثَلُ الصَّلَوَاتِ كَمَثَلِ نَهَرٍ جَارٍ بِبَابِ رَجُلٍ غَمْرٍ عَذْبٍ يَقْتَحِمُ فِيهِ كُلَّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ فَمَا تُرَوْنَ يُبْقِي ذَلِكَ مِنْ دَرَنِهِ
Mi aɣ-d-yenna ɣef Harun bin Maɛruf, yenna-d Ɛebdellah; sliɣ-as i [Harun], yenna-d; yenna-aɣ-d [Abdellah bin Wahb] yenna-yi-d [Makhramah] seg [baba-s] seg [Amir bin Saɛd bin Abu Waqash] yenna-d; Sliɣ [Saɛd] d kra seg yemdukal n Rresulullah Ṛebbi qqaren-d; Llan sin watmaten irgazen di tallit n Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam, yiwen deg-sen yif wayeḍ, syin win igerrzen yemmut wayeḍ yesɛa tudert ɣezzifen alamma d rebɛin n yiḍ, syin yemmut. Ihi nnan-as i Nnbi sallallahu alaihi wasallam ɣef tmeqrant n umdan amezwaru ɣef umdan wis sin. Yenna-d : « Ma yella amdan-nni yemmuten - wis sin - ur yelli ara dima yettẓalla ? rran-as-d ; ‘Ih, a Amazan n Öebbi yerna ula d netta ur yexdim ara ddnubat imeqqranen’. Yesteqsa- t: ‘Teẓriḍ acḥal n lḥeqq i tesɛa tẓallit?’. syin di teswiɛt-nni yenna-d : ‘Amedya n tẓallit am wasif i d-yettasen s tɣawla ɣer tewwurt n wemdan yerna d ayen yessewhamen aṭas, yettɣummu deg-s xemsa n tikkal yal ass, twaliḍ d acu n lqut ara d-yeqqimen fell-as? ”
Imam Ahmad : 1453
حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ يُونُسَ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَأَنْ يَمْتَلِئَ جَوْفُ أَحَدِكُمْ قَيْحًا وَدَمًا خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَمْتَلِئَ شِعْرًا
Iqqar-aɣ-d [Bahz] iqqar-aɣ-d [Syu’bah] iqqar-iyi-d [Qatadah] seg [Yunus bin Jubair] seg [Muḥemmed bin Saɛd bin Abu Waqqash] seg [baba-s] belli Amazan n Öebbi (slam d sslam n Öebbi fell-awen) d win i d-yennan: “ yiwen yeččur d Shaɛir.
Imam Ahmad : 1454
حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنِي حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَبَلَغَنَا أَنَّ الطَّاعُونَ وَقَعَ بِالْكُوفَةِ قَالَ فَقُلْتُ مَنْ يَرْوِي هَذَا الْحَدِيثَ فَقِيلَ عَامِرُ بْنُ سَعْدٍ قَالَ وَكَانَ غَائِبًا فَلَقِيتُ إِبْرَاهِيمَ بْنَ سَعْدٍ فَحَدَّثَنِي أَنَّهُ سَمِعَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ يُحَدِّثُ سَعْدًا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا وَقَعَ الطَّاعُونُ بِأَرْضٍ فَلَا تَدْخُلُوهَا وَإِذَا وَقَعَ وَأَنْتُمْ بِهَا فَلَا تَخْرُجُوا مِنْهَا قَالَ قُلْتُ أَنْتَ سَمِعْتَ أُسَامَةَ قَالَ نَعَمْ
Yenna-aɣ-d [Bahz] yenna-aɣ-d [Syu’bah] yenna-yi-d [Habib bin Abu Thabit] yenna-d; ‘’Uwḍeɣ ɣer Lmedina, syin nesla s lexbar belli lbers yeṭṭef Kufa. Ihi steqsaɣ; 'Anwa i d-yewwin ḥadit-agi?' yerra-d yiwen; ''Amir bin Saɛd''. Deg tallit-nni ur yelli ara din, sakkin mlaleɣ-d [Ibrahim bin Saɛd], yerna yenna-yi-d yesla [Usamah bin Zaid] yenna-d i Saɛd dakken Amazan n Rebbi (s.a.w) yenna-d: ‘Ma yella aḍḍan d aḍḍan ay d-yellan deg yiwet n tmurt, ihi ur t-keččmeḍ ara deg wemkan-nni ay yellan deg-s d le Amḍiq'. Yenna-d Habib; Steqsaɣ; — Tesliḍ-d akka i « Usama ? yerra-yas-d; 'Ih'.
Imam Ahmad : 1455
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ بَحْرٍ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ زَكَرِيَّا عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قِتَالُ الْمُسْلِمِ كُفْرٌ وَسِبَابُهُ فِسْقٌ
Nnan-aɣ-d [Ali bin Bahr] yenna-aɣ-d [Isa bin Yunus] seg [Zakarya] seg [Abu Ishaq] seg [Muḥemmed bin Saɛd bin Malik] seg [baba-s] belli Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam yenna-d: ‘Aneɣɣi n ummumen d ayen i t-iɛeqlen yerna d ayen i t-iɛeqlen’.
Imam Ahmad : 1456
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ أَنْبَأَنَا أَبُو بَكْرٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ شَفَانِي اللَّهُ مِنْ الْمُشْرِكِينَ فَهَبْ لِي هَذَا السَّيْفُ قَالَ إِنَّ هَذَا السَّيْفَ لَيْسَ لَكَ وَلَا لِي ضَعْهُ قَالَ فَوَضَعْتُهُ ثُمَّ رَجَعْتُ قُلْتُ عَسَى أَنْ يُعْطَى هَذَا السَّيْفُ الْيَوْمَ مَنْ لَمْ يُبْلِ بَلَائِي قَالَ إِذَا رَجُلٌ يَدْعُونِي مِنْ وَرَائِي قَالَ قُلْتُ قَدْ أُنْزِلَ فِيَّ شَيْءٌ قَالَ كُنْتَ سَأَلْتَنِي السَّيْفَ وَلَيْسَ هُوَ لِي وَإِنَّهُ قَدْ وُهِبَ لِي فَهُوَ لَكَ قَالَ وَأُنْزِلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { يَسْأَلُونَكَ عَنْ الْأَنْفَالِ قُلْ الْأَنْفَالُ لِلَّهِ وَالرَّسُولِ }
Yenna-aɣ-d [Aswad bin Amir] yenna-aɣ-d [Abu Bakr] seg [Ashim bin Abu An Nujud] seg [Muṣ̣ab bin Saɛd] seg [Saɛd bin Malik] yenna-d; "A Amazan n Öebbi, s tidep, Isellek iyi Öebbi seg imcuṛkiyen, Efk iyi d tameîîut agi"! Yerra-yas-d; — S tidet, tafruxt-agi mačči d ayla-k, mačči d ayla-w, ssers-itt ! Syin rriɣ-tt-id, nniɣ-as; ‘Ahat ssif-agi ad yettunefk ass-a i win ur yettwaɛerḍen ara am lḥebs-nni i yi-d-yeḍran’. Taswiɛt kan yessawel-iyi-d yiwen seg deffir-i, dɣa steqsaɣ-t; ‘yella kra i d-yeɣlin fell-i?’. Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam said; ‘Tessuter-iyi-d -tafrut-agi- yerna -rriɣ-as;- tafruxt-agi mačči d ayla-w, maca tura imi iyi-tt-id-fkan, tura ula d kečč’. Yenna-d Saɛd; Ihi yeɣli-d wawal-nni: -Sseqsayen-k ɣef -uferreq- n lɣella n ṭṭrad. Ini: "lɣiba n umennuɣ n Öebbi akked Umazan iS".
Imam Ahmad : 1457
حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ قَالَ وَجَدْتُ هَذَا الْحَدِيثَ فِي كِتَابِ أَبِي بِخَطِّ يَدِهِ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمُتَعَالِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأُمَوِيُّ قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ وَحَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا الْمُجَالِدُ عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلَاقَةَ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ لَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ جَاءَتْهُ جُهَيْنَةُ فَقَالُوا إِنَّكَ قَدْ نَزَلْتَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا فَأَوْثِقْ لَنَا حَتَّى نَأْتِيَكَ وَتُؤْمِنَّا فَأَوْثَقَ لَهُمْ فَأَسْلَمُوا قَالَ فَبَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَجَبٍ وَلَا نَكُونُ مِائَةً وَأَمَرَنَا أَنْ نُغِيرَ عَلَى حَيٍّ مِنْ بَنِي كِنَانَةَ إِلَى جَنْبِ جُهَيْنَةَ فَأَغَرْنَا عَلَيْهِمْ وَكَانُوا كَثِيرًا فَلَجَأْنَا إِلَى جُهَيْنَةَ فَمَنَعُونَا وَقَالُوا لِمَ تُقَاتِلُونَ فِي الشَّهْرِ الْحَرَامِ فَقُلْنَا إِنَّمَا نُقَاتِلُ مَنْ أَخْرَجَنَا مِنْ الْبَلَدِ الْحَرَامِ فِي الشَّهْرِ الْحَرَامِ فَقَالَ بَعْضُنَا لِبَعْضٍ مَا تَرَوْنَ فَقَالَ بَعْضُنَا نَأْتِي نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنُخْبِرُهُ وَقَالَ قَوْمٌ لَا بَلْ نُقِيمُ هَاهُنَا وَقُلْتُ أَنَا فِي أُنَاسٍ مَعِي لَا بَلْ نَأْتِي عِيرَ قُرَيْشٍ فَنَقْتَطِعُهَا فَانْطَلَقْنَا إِلَى الْعِيرِ وَكَانَ الْفَيْءُ إِذْ ذَاكَ مَنْ أَخَذَ شَيْئًا فَهُوَ لَهُ فَانْطَلَقْنَا إِلَى الْعِيرِ وَانْطَلَقَ أَصْحَابُنَا إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرُوهُ الْخَبَرَ فَقَامَ غَضْبَانًا مُحْمَرَّ الْوَجْهِ فَقَالَ أَذَهَبْتُمْ مِنْ عِنْدِي جَمِيعًا وَجِئْتُمْ مُتَفَرِّقِينَ إِنَّمَا أَهْلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ الْفُرْقَةُ لَأَبْعَثَنَّ عَلَيْكُمْ رَجُلًا لَيْسَ بِخَيْرِكُمْ أَصْبَرُكُمْ عَلَى الْجُوعِ وَالْعَطَشِ فَبَعَثَ عَلَيْنَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ جَحْشٍ الْأَسَدِيَّ فَكَانَ أَوَّلَ أَمِيرٍ أُمِّرَ فِي الْإِسْلَامِ
Yenna-yaɣ-d Abdellah, yenna-d; Ufiɣ-d lḥadit-agi deg udlis n baba, deg tira-s; Yenna-yi-d [Abdul Muṭaɛal bin Abdul Wahhab] yenna-yi-d [Yahya bin Saɛid Al Umawi], yenna-d Abu Abdurrahman; yerna yenna-aɣ-d [Saɛid bin Yahya] yenna-aɣ-d [Baba] yenna-aɣ-d [Al Mujalid] seg [Ziyad bin Ilaqah] seg [Saɛid bin Abu Waqash] yenna-d; Mi d-yewweḍ Rasulullah n Lmadina, qrib ad t-id-ssiwḍen medden n Juḥina, nnan-as; ‘Kečč telliḍ gar-aneɣ, ihi efk-d yid-neɣ leɛqed akken ad d-naweḍ ɣur-k yerna ad tamneḍ yis-neɣ’. Taggara yumen-iten, kecmen ɣer Lislam. Syin, yuzen-aɣ-d Rasulullah s waggur n Rajab, amḍan-nneɣ ur yewwiḍ ara mraw n yemdanen, yumeṛ-aɣ ad nḥareb ɣef yiwet n taddart n Bani Kinanah yellan ɣer tama n Bani Juhainah. Taggara nekcem-d fell-asen, maca amḍan-nsen yella aṭas armi nessuter lemḥadra seg Bani Juhainah, maca ugin-aɣ-d, ssutren; ‘Acuɣer tettnaɣeḍ deg wayyur n Ḥaram?’. Nerra-yas; ‘Nekni nettnaɣ d wid ay aɣ-d-yessufɣen seg tmurt n Ḥaram deg wayyur n Ḥaram’. Kra deg-neɣ steqsan wiyaḍ; — D acu i d-tennam kunwi ? Kra nnan-d; 'Nemlal d Nabiyullah, nxebber-it'. Kra nniḍen nnan-d; ‘Ala, ula d nekni ilaq ad neqqim dagi’. Nniɣ i lɣaci yellan yid-i; ‘Ala, maca nusa-d ɣer tkeṛṛust n tnezzut n Qurayc yerna neṭṭef-iten’. Nedda ɣer tkerrust n tnezzuyt yerna di tallit-nni agerruj n Fai yettwaṭṭef win i t-id-yewwin. Nedda ɣer tkerrust n tnezzut deg wakud aydeg imdukal-nneɣ niḍen uɣalen-d akken ad mlilen d Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam yerna ssawḍen ad as-d-smektin tadyant-nni. Ihi yekker, s lɣiḍa yerna d azeggaɣ deg wudem-is, yenna-d ; ‘Teǧǧiḍ tama-w akk, syin tuɣaleḍ-d tbeḍneḍ? Ayen isnegren wid i k id izwaren, d beṭṭu. Ih, ad sbeddeɣ yiwen deg-wen, ur yelli ara d amdan igerrzen gar-awen, maca d amdan i gṣebren aṭas ɣef laẓ d lḥif’. sakkin, yerra Abdellah bin Jahsy Al Asadi akken ad -aɣ-d-yesselḥu, yerna d netta ay d amdan amezwaru ay yettwasbedden d imḍebber deg Lislam.
Imam Ahmad : 1458
حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ وَعَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عُمَيْرٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَعَنْ نَافِعِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تُقَاتِلُونَ جَزِيرَةَ الْعَرَبِ فَيَفْتَحُهَا اللَّهُ لَكُمْ ثُمَّ تُقَاتِلُونَ فَارِسَ فَيَفْتَحُهَا اللَّهُ لَكُمْ ثُمَّ تُقَاتِلُونَ الرُّومَ فَيَفْتَحُهَا اللَّهُ لَكُمْ ثُمَّ تُقَاتِلُونَ الدَّجَّالَ فَيَفْتَحُهُ اللَّهُ لَكُمْ قَالَ فَقَالَ جَابِرٌ لَا يَخْرُجُ الدَّجَّالُ حَتَّى يُفْتَتَحَ الرُّومُ
Yenna-aɣ-d [Ḥusin] seg [Zaɛida] seg [Ɛabdul Malik bin Umair] yerna [Abdushshamad] yenna-aɣ-d [Zaɛida] yenna-aɣ-d [Abdul Malik bin Umair] seg [Jabir bin Samura] yerna seg [Nafi’ bin Utbah bin Abu Waqqash yenna-d]; Yenna-d Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam: ‘Ad tmennaḍ mgal tmurt n Lɛarab, syin ad k-tt-iḥareb Rebbi fell-awen. Sinna, a tenna$em akked Fôas, ad awen t I$elb Öebbi. Sinna, a tenna$em akked Öuman, ad ten I$elb Öebbi fellawen. Syin, ad tmennam d Dajjal, ad t I$leb Öebbi fellawen'. Yenna-d Nafi’; Yenna-d Jabir; ‘Dajjal ur d-yettban ara alamma tettwakkes Ruma’.
Imam Ahmad : 1459
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عُمَيْرٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ عَنْ نَافِعِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ تَغْزُونَ جَزِيرَةَ الْعَرَبِ فَيَفْتَحُ اللَّهُ لَكُمْ وَتَغْزُونَ فَارِسَ فَيَفْتَحُهَا اللَّهُ لَكُمْ وَتَغْزُونَ الرُّومَ فَيَفْتَحُهَا اللَّهُ لَكُمْ وَتَغْزُونَ الدَّجَّالَ فَيَفْتَحُ اللَّهُ لَكُمْ
Yenna-yaɣ-d [Affan] yenna-aɣ-d [Abu Awanah] yenna-aɣ-d [Abdul Malik bin Umair] seg [Jabir bin Samura] seg [Nafi’ bin Utbah bin Abu Waqqash] belli yesla i Nnbi s.al.al. Sinna, a tenna$em akked Fôas, ad awen t I$elb Öebbi. Sinna, a tenna$em akked Öuman, ad ten I$elb Öebbi fellawen. Syin, ad tmennam d Dajjal, ad t I$leb Öebbi fellawen'.
Imam Ahmad : 1460
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِكْرِمَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ابْنِ لَبِيبَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ أَنَّ أَصْحَابَ الْمَزَارِعِ فِي زَمَانِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانُوا يُكْرُونَ مَزَارِعَهُمْ بِمَا يَكُونُ عَلَى السَّوَاقِي مِنْ الزُّرُوعِ وَمَا سَعِدَ بِالْمَاءِ مِمَّا حَوْلَ النَّبْتِ فَجَاءُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاخْتَصَمُوا فِي بَعْضِ ذَلِكَ فَنَهَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُكْرُوا بِذَلِكَ وَقَالَ أَكْرُوا بِالذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ
Tella teqqen ɣur-neɣ [Yaɛqub] yenna-d; Sliɣ [Baba-inu] yenna-d seg [Muḥemmed bin Ikrimah] seg [Muḥemmed bin Abdurrahman bin Labibah] seg [Saɛid bin Musayyab] seg [Saɛid bin Abu Waqqash], belli wid yesɛan lǧennet deg tallit n Nnbi llan ttgen lǧennet s lbanka-nsen yerna ttkerrizen-d tiɣawsiwin-nsen s lbanka-nsen. s waman i d-yezzin i yimɣan. Syin mlalen d Umazan n Ṛebbi sallallahu ɛlayhi wasallam, mxallafen ɣef temsalt-nni. Ihi, Rresulullah ssalllahu ’alaihi wasallam, iḥettem-iten ad sqedcen akal-nsen s webrid-nni, yenna-d; ‘Kreḍ-it s wureɣ d lfeṭṭa!’.