Imam Ahmad : 1381
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ حَدَّثَنِي يَعْلَى بْنُ حَكِيمٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ قَالَ رَأَيْتُ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ أَخَذَ رَجُلًا يَصِيدُ فِي حَرَمِ الْمَدِينَةِ الَّذِي حَرَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَبَهُ ثِيَابَهُ فَجَاءَ مَوَالِيهِ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَرَّمَ هَذَا الْحَرَمَ وَقَالَ مَنْ رَأَيْتُمُوهُ يَصِيدُ فِيهِ شَيْئًا فَلَهُ سَلَبُهُ فَلَا أَرُدُّ عَلَيْكُمْ طُعْمَةً أَطْعَمَنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَكِنْ إِنْ شِئْتُمْ أَعْطَيْتُكُمْ ثَمَنَهُ وَقَالَ عَفَّانُ مَرَّةً إِنْ شِئْتُمْ أَنْ أُعْطِيَكُمْ ثَمَنَهُ أَعْطَيْتُكُمْ
Yenna-aɣ-d [Affan] yenna-aɣ-d [Jarir bin Hazim] yenna-yi-d [Ya’la bin Hakim] seg [Suliman bin Abu Abdellah] yenna-d; Ẓriɣ [Saɛd bin Abu Waqqash] yeṭṭef yiwen n weqcic ay la yettṣ̣uḍḍun deg wakal n Lḥeṛṛam n Lmedina ay d-yeḥṛem Nnbi s.al.allah, sakkin, yeddem-d lqecc-nnes. Maca yusa-d sidi-s ɣer Saɛd. syin yenna-d Saɛd; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam iḥerrem akal-a, yenna-d: ‘Win ara iẓren yiwen yettḥuddu deg-s, yezmer ad yeṭṭef ayla n wemdan-nni’. Ur wen-d-ttarraɣ ara lqut i yi-d-yefka Rasulullah, saw, maca ma tebɣiḍ, ad beddleɣ ssuma-s. Deg yiwet n tegnit nniḍen yenna-d ‘Affan; ‘Ma tebɣam kunwi, ad beddleɣ ssuma’.
Imam Ahmad : 1382
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحُصَيْنِ أَنَّهُ حَدَّثَ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ أَنَّهُ كَانَ يُصَلِّي الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ فِي مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ يُوتِرُ بِوَاحِدَةٍ لَا يَزِيدُ عَلَيْهَا قَالَ فَيُقَالُ لَهُ أَتُوتِرُ بِوَاحِدَةٍ لَا تَزِيدُ عَلَيْهَا يَا أَبَا إِسْحَاقَ فَيَقُولُ نَعَمْ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الَّذِي لَا يَنَامُ حَتَّى يُوتِرَ حَازِمٌ
Yenna-aɣ-d [Yaɛqub] yenna-aɣ-d [baba-inu] seg [Ibn Ishaq] yenna-yi-d [Muḥemmed bin Abdurrahman bin Abdullah bin Al Hushain], belli yenna-d seg [Sa’d bin Abu Waqqash], belli ixeddem taẓallit n Isha deg tmesgida n Rasulullah taẓallit n yiwet n rrakaɛat mebla ma rnan-as. Yenna-d Muḥemmed n Ɛebdurreḥman; syen steqsi-t; 'Ma tgiḍ yiwet n rraqat kan n witr, ur t-terniḍ ara, a Abu Ishaq?' Yerra-yas-d; Ih, sliɣ i Rasulullah sallallahu ’alaihi wasallam yenna-d: “D amdan ur nettɣimi ara, alamma d asmi ara ixeddem umdan-nni i d-yesbedden lbeɛd-is taẓallit n witr.”
Imam Ahmad : 1383
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنِي وَالِدِي مُحَمَّدٌ عَنْ أَبِيهِ سَعْدٍ قَالَ مَرَرْتُ بِعُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ فِي الْمَسْجِدِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَمَلَأَ عَيْنَيْهِ مِنِّي ثُمَّ لَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ فَأَتَيْتُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ هَلْ حَدَثَ فِي الْإِسْلَامِ شَيْءٌ مَرَّتَيْنِ قَالَ لَا وَمَا ذَاكَ قَالَ قُلْتُ لَا إِلَّا أَنِّي مَرَرْتُ بِعُثْمَانَ آنِفًا فِي الْمَسْجِدِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَمَلَأَ عَيْنَيْهِ مِنِّي ثُمَّ لَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ قَالَ فَأَرْسَلَ عُمَرُ إِلَى عُثْمَانَ فَدَعَاهُ فَقَالَ مَا مَنَعَكَ أَنْ لَا تَكُونَ رَدَدْتَ عَلَى أَخِيكَ السَّلَامَ قَالَ عُثْمَانُ مَا فَعَلْتُ قَالَ سَعْدٌ قُلْتُ بَلَى قَالَ حَتَّى حَلَفَ وَحَلَفْتُ قَالَ ثُمَّ إِنَّ عُثْمَانَ ذَكَرَ فَقَالَ بَلَى وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ إِنَّكَ مَرَرْتَ بِي آنِفًا وَأَنَا أُحَدِّثُ نَفْسِي بِكَلِمَةٍ سَمِعْتُهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا وَاللَّهِ مَا ذَكَرْتُهَا قَطُّ إِلَّا تَغَشَّى بَصَرِي وَقَلْبِي غِشَاوَةٌ قَالَ قَالَ سَعْدٌ فَأَنَا أُنْبِئُكَ بِهَا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَكَرَ لَنَا أَوَّلَ دَعْوَةٍ ثُمَّ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ فَشَغَلَهُ حَتَّى قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاتَّبَعْتُهُ فَلَمَّا أَشْفَقْتُ أَنْ يَسْبِقَنِي إِلَى مَنْزِلِهِ ضَرَبْتُ بِقَدَمِي الْأَرْضَ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَنْ هَذَا أَبُو إِسْحَاقَ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَمَهْ قَالَ قُلْتُ لَا وَاللَّهِ إِلَّا أَنَّكَ ذَكَرْتَ لَنَا أَوَّلَ دَعْوَةٍ ثُمَّ جَاءَ هَذَا الْأَعْرَابِيُّ فَشَغَلَكَ قَالَ نَعَمْ دَعْوَةُ ذِي النُّونِ إِذْ هُوَ فِي بَطْنِ الْحُوتِ { لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنْ الظَّالِمِينَ } فَإِنَّهُ لَمْ يَدْعُ بِهَا مُسْلِمٌ رَبَّهُ فِي شَيْءٍ قَطُّ إِلَّا اسْتَجَابَ لَهُ
Yenna-aɣ-d [Smaɛil bin Ɛumar] yenna-aɣ-d [Yunus bin Ishaq Al Hamdani] yenna-d; yenna-aɣ-d [Ibrahim bin Muḥemmed bin Saɛd] yenna-aɣ-d [baba, Muḥemmed] seg [baba-s, Saɛd] yenna-d; Ɛeddaɣ ɣef Uthman bin ‘Affan ɣer yiwet n tmezgida syin nniɣ-as azul, allen-is ttmuqulent-t maca ur d-yerri ara ɣef sslam-iw. Ihi mlaleɣ d Ɛumar bin Xatḥab, steqsaɣ-t; — A Amirul Mukminin, d acu iḍerrun deg Lislam? -Nniɣ-t snat n tikkal-. Ihi Ɛumar yerra-yas-d; — Ala, d acu-t ? Nniɣ-as; ‘Mačči d kra, maca ɛeddaɣ ɣef Uthman ɣer lǧameɛ, syin nniɣ-as azul, allen-is ttmuqulent-t maca ur d-yerri ara ɣef sslam-iw?’. Ihi Ɛumar yuzen yiwen ɣer Ɛuṭman yessawel-as, -mbeɛd mi yella Uɛuṭman zdat-s- yesteqsa Ɛumar ; ‘D acu i k-iḥebsen akken ur t-terriḍ ara i tmeɣra n gma-k?’. Yerra-yas-d Usman; 'Ur t-xeddmeɣ ara'. Yenna-d Saɛd; Nniɣ-as; 'Ih, -tgaḍ-'. Taggara yeggul ula d nekk ggulleɣ. Dɣa yemmekta-d Utman, yenna-d; ‘Ih, ssutreɣ-as ssmaḥ i Ṛebbi, ttubeɣ-t, tellaḍ tettɛeddayeḍ zdat-i yerna di lweqt-nni lliɣ ttmeslayeɣ d yiman-iw ɣef yiwet n tefyirt i sliɣ sɣur Umazan n Ṛebbi sallallaahu ‘alaihi wasallam. Ala, s Allah ur t-cfiɣ ara akk imi tamuɣli-w d wul-iw ttwaqqnen’. Yenna-d Saɛd; 'Ad ak-d-iniɣ tafyirt-nni, belli Rasulullah ssallam yiwet n tikkelt yebder-aɣ-d taẓallit tamezwarut, sakkin yusa-d yiwen n Ubeduin i t-yesxedmen akken ad yeǧǧ Rsulullah ssallam u nekk ḍefren-t, mi ḥulfaɣ belli Rsulullah had his hehouse wasallam ur yelli ara, ẓẓan-d tifednin n yiḍarren-iw ɣef lqaɛa akken ad d-yezzi ɣur-i Rasulullah ssallam, yesteqsa-yi-d; ‘Anwa-t wa? D Abu Isqaq?' Yerra-yas-d Saɛd; ‘D ayen ilaqen, a Amazan n Öebbi’. Syin yenna-d; 'Ṛuḥ!' Rriɣ-as; ‘Ala, s Rebbi, imi qrib ad aɣ-d-tebderḍ taẓallit tamezwarut, maca tesɛiḍ yiwen n Ubeduin i d-yusan ad k-yesḥissif’. Yerra-yas-d; — Ih, d tagi i d taẓallit n Dzun Nun asmi yella deg uɛebbuḍ n yiwen n lbabur; LA ILAHA ILLA ANTA SUBHANAKA INNI KUNTU MINAZHZHALIMIN -Ulac Ṛebbi yuklal aɛbad siwa Kečč. Cceôêanek, s tidep, nek seg wid ixeddmen ayen n diri. - ‘Ihi s tidett, amsellem ur yettẓalla ara s tẓallit-agi deg yiwet n temsalt ma yella ur yelli ara d ayen ibanen belli ad tt-id-yerr’.
Imam Ahmad : 1384
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ حَدَّثَنَا الْجُعَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَ بِنْتِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهَا أَنَّ عَلِيًّا خَرَجَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى جَاءَ ثَنِيَّةَ الْوَدَاعِ وَعَلِيٌّ يَبْكِي يَقُولُ تُخَلِّفُنِي مَعَ الْخَوَالِفِ فَقَالَ أَوَمَا تَرْضَى أَنْ تَكُونَ مِنِّي بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى إِلَّا النُّبُوَّةَ
Yenna-aɣ-d [Abu Saɛid], d akli aqbur n Bani Hashim, yenna-aɣ-d [Sleiman bin Bilal] yenna-aɣ-d [Al Ju’aid bin Abdurrahman] seg [Aisyah bint Sa’d] seg [baba-s], belli Ali yeffeɣ-d d Nnbi s.al.allah. Dɣa isuɣ Ali, yenna-d; 'Teǧǧiḍ-iyi d yemdanen i d-yeqqimen -di Lmedina-!' Inna: "ur tebɣiḍ ara ad yili umkan-ik seg-i am umkan n Harun seg Musa, siwa nnbi".
Imam Ahmad : 1385
حَدَّثَنَا عِصَامُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ يَعْنِي ابْنَ أَبِي مَرْيَمَ عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ لَا تَعْجِزُ أُمَّتِي عِنْدَ رَبِّي أَنْ يُؤَخِّرَهَا نِصْفَ يَوْمٍ وَسَأَلْتُ رَاشِدًا هَلْ بَلَغَكَ مَاذَا النِّصْفُ يَوْمٍ قَالَ خَمْسُ مِائَةِ سَنَةٍ
Iqqar-aɣ-d [‘Isham bin Khalid] yenna-yi-d [Abu Bakr], dɣa Ibn Abu Meryem, seg [Rashid bin Saɛd] seg [Saɛd bin Abu Waqqash] seg Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam, belli yenna-d: “Agdud-iw ur yettili ara d iɛewwiqen deg wass n Ṛebbi.” I steqsaɣ Rasyid; — Yewweḍ-ak-d acḥal n wussan d uzgen i d-yellan ? yerra-yas-d; ‘Xemsa n tmerwin n yiseggasen’.
Imam Ahmad : 1386
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ إِنِّي لَأَرْجُو أَنْ لَا يَعْجِزَ أُمَّتِي عِنْدَ رَبِّي أَنْ يُؤَخِّرَهُمْ نِصْفَ يَوْمٍ فَقِيلَ لِسَعْدٍ وَكَمْ نِصْفُ يَوْمٍ قَالَ خَمْسُ مِائَةِ سَنَةٍ
Yenna-yaɣ-d [Abu Al Yaman] yenna-aɣ-d [Abu Bakr bin Abdellah] seg [Rashid bin Saɛd] seg [Saɛd bin Abu Waqash] seg Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam, yenna-d: ‘Ssarameɣ s tidett belli Umma-inu ur tettḍurru ara seg tama n Rabb-inu ass mi ara yeḥseb’. Ihi yesteqsa Saɛd; — Acḥal d azgen n wass? yerra-yas-d; ‘Xemsa n tmerwin n yiseggasen’.
Imam Ahmad : 1387
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ هَذِهِ الْآيَةِ { هُوَ الْقَادِرُ عَلَى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِنْ فَوْقِكُمْ أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ } فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّهَا كَائِنَةٌ وَلَمْ يَأْتِ تَأْوِيلُهَا بَعْدُ
Yenna-aɣ-d [Abu Al Yaman] yenna-aɣ-d [Abu Bakr bin Ɛebdellah] seg [Racid bin Saɛd] seg [Sɛad bin Abu Waqash] yenna-d; Yettwasteqsa Rasulullah s ayat-nni: -D netta ay yesɛan tazmert ad awen-d-yessiweḍ aɛaqeb, seg nnig-nwen neɣ seg ddaw yiḍarren-nwen.- Ihi, yerra-d Rasulullah s lqerb; ‘Ilaq yeḍra-d, maca asefhem ur d-yusi ara armi d tura’.
Imam Ahmad : 1388
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ أَنَّ مَا يُقِلُّ ظُفُرٌ مِمَّا فِي الْجَنَّةِ بَدَا لَتَزَخْرَفَتْ لَهُ خَوَافِقُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلَوْ أَنَّ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ اطَّلَعَ فَبَدَتْ أَسَاوِرُهُ لَطَمَسَ ضَوْءُهُ ضَوْءَ الشَّمْسِ كَمَا تَطْمِسُ الشَّمْسُ ضَوْءَ النُّجُومِ
Yenna-aɣ-d [Ali bin Ishaq] yenna-aɣ-d [Abdullah] yenna-aɣ-d [Ibn Lahi’ah] seg [Yazid bin Abu Habib] seg [Daud bin Amir bin Saɛd bin Abu Waqash] seg [baba-s] seg [jeddi-s] seg Nnbi sallallahial healahu aala: seg ccbaêa yellan deg Igenwan iban, ad tcebbeê s tidett ayen yellan di tama n igenwan d lqaɛa. Ma yella iban-d yiwen wergaz seg igenni yerna yettwaẓer lbeq-is, tafat-is ad tesfeḍ s tɣawla tafat n yiṭij, akken tafat n yiṭij tesfeḍ tafat n yitran’.
Imam Ahmad : 1389
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْهَاشِمِيُّ أَنْبَأَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُ عَنْ يَمِينِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ يَسَارِهِ يَوْمَ أُحُدٍ رَجُلَيْنِ عَلَيْهِمَا ثِيَابٌ بِيضٌ يُقَاتِلَانِ عَنْهُ كَأَشَدِّ الْقِتَالِ مَا رَأَيْتُهُمَا قَبْلُ وَلَا بَعْدُ
Yenna-aɣ-d [Suliman bin Daud Al Hasyimi] yenna-aɣ-d [Ibrahim bin Saɛd] seg [baba-s] seg [baba-s] seg [Saɛd bin Abu Waqash] yenna-d; Ẓriɣ deg tama tayeffust n Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam ed deg tama-nnes tazelmaḍt deg yimenɣi n Uhud, llan sin n yergazen lsan lqecc amellal ttnaɣen s lḥir, yerna ur t-ẓriɣ zik neɣ deffir-s’.
Imam Ahmad : 1390
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُعَاذٍ التَّيْمِيِّ قَالَ سَمِعْتُ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ صَلَاتَانِ لَا يُصَلَّى بَعْدَهُمَا الصُّبْحُ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَالْعَصْرُ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي تَيْمٍ يُقَالُ لَهُ مُعَاذٌ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ مِثْلَهُ
Yenna-aɣ-d [Ishaq bin Ɛisa] yenna-yi-d [Ibrahim] dɣa d Ibn Saɛd, seg [baba-s] seg [Muɛadz At Taimi] yenna-d; Sliɣ [Saɛd bin Abu Waqqac] yenna-d; Sliɣ i Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam yenna-d: ‘Llant snat n tẓallit ur nezmir ara ad tent-nẓall deffir-sent, d tẓallit n Fajr armi d asmi ara d-yeffeɣ yiṭij, d Asr armi d asmi ara d-yeɣli yiṭij’. Yenna-aɣ-d [Yunus] yenna-aɣ-d [Ibrahim] seg [baba-s] seg yiwen wergaz n Bani Taim umi semman [Muɛadz], seg [Saɛd bin Abu Waqash] yenna-d; ‘Sliɣ i Rasulullah ssallam, syin yebder-d ḥadit am wakken i d-yenna sdat-a.
Imam Ahmad : 1391
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَسَعْدٌ قَالَا حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ سَعْدٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ سَمِعْتُ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ يَقُولُ لَقَدْ رَأَيْتُ عَنْ يَمِينِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ يَسَارِهِ يَوْمَ أُحُدٍ رَجُلَيْنِ عَلَيْهِمَا ثِيَابٌ بِيضٌ يُقَاتِلَانِ عَنْهُ كَأَشَدِّ الْقِتَالِ مَا رَأَيْتُهُمَا قَبْلُ وَلَا بَعْدُ
Nnan-aɣ-d belli [Yaɛqub] d [Saɛd] nnan-d deg sin; yenna-aɣ-d [baba] seg [baba-s] seg [jeddi-s], yenna-d [Saɛd]; seg [Ibṛahim bin Ɛebdurrahman] yenna-d; Sliɣ [Saɛd bin Abu Waqqac] yenna-d; ‘Ẓriɣ deg tama tayeffust n Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam yerna deg tama-nnes tazelmaḍt deg yimenɣi n Uhud llan sin n yergazen lsan lqecc amellal ttnaɣen s lḥir, ur t-ẓriɣ ara uqbel neɣ deffir-s’.
Imam Ahmad : 1392
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَاهُ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ اسْتَأْذَنَ عُمَرُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعِنْدَهُ نِسَاءٌ مِنْ قُرَيْشٍ يُكَلِّمْنَهُ وَيَسْتَكْثِرْنَهُ عَالِيَةٌ أَصْوَاتُهُنَّ فَلَمَّا اسْتَأْذَنَ قُمْنَ يَبْتَدِرْنَ الْحِجَابَ فَأَذِنَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْنِي فَدَخَلَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَضْحَكُ فَقَالَ عُمَرُ أَضْحَكَ اللَّهُ سِنَّكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَجِبْتُ مِنْ هَؤُلَاءِ اللَّاتِي كُنَّ عِنْدِي فَلَمَّا سَمِعْنَ صَوْتَكَ ابْتَدَرْنَ الْحِجَابَ قَالَ عُمَرُ فَأَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كُنْتَ أَحَقَّ أَنْ يَهَبْنَ ثُمَّ قَالَ عُمَرُ أَيْ عَدُوَّاتِ أَنْفُسِهِنَّ أَتَهَبْنَنِي وَلَا تَهَبْنَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْنَ نَعَمْ أَنْتَ أَغْلَظُ وَأَفَظُّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا لَقِيَكَ الشَّيْطَانُ قَطُّ سَالِكًا فَجًّا إِلَّا سَلَكَ فَجًّا غَيْرَ فَجِّكَ و قَالَ يَعْقُوبُ مَا أُحْصِي مَا سَمِعْتُهُ يَقُولُ حَدَّثَنَا صَالِحٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ
Yenna-aɣ-d [Yaɛqub] yenna-aɣ-d [baba] seg [Salih], [Ibn Shihab] yenna-d; yenna-yi-d [Abdul Ḥamid bin Abdurrahman bin Zaid] d akken [Muḥemmed bin Saɛd bin Abu Waqqac] yenna-as-d [baba-s, Saɛd bin Abu Waqqac] yenna-d; Umar yessuter ttesriḥ seg Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam, -di tallit-nni- qrib-is llant aṭas n tlawin n Qurayc ttmeslayent yerna steqsant-t aṭas n yisestanen s ṣṣut ɛlayen. Mi s-yessuter Umar ttesriḥ, kkren-d, srid ssersen lḥijab, sakkin, Rasulullah s.al.allahu ‘alaihi wasallam yeǧǧa-d Umar ad yekcem. Deg tallit-nni yeḍsa Nnbi s.al.allahu ɛlayhi wasallam akken yenna-d Ɛumar; ‘Ad k-yesferḥ Öebbi, a Amazan n Öebbi’. Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam said; ‘Nekk stehzaɣ s wid yellan ɣer tama-w, mi ara slen i ṣṣut-ik ttgen-d srid lḥijab’. Yenna-d Ɛumar; ‘Kečč, a Amazan n Öebbi, d amdan i yuklalen leqder ugar. A tilawin yellan d iɛdawen n lebɣi-nsent, ma tettḥeqriḍ fell-i deg wakud aydeg kunwi ur tettḥeqriḍ ara Umazan n Öebbi sallallahu 'alaihi wasallam?' Rran-as-d ; 'Axaṭer kečč tḥemmleḍ ugar n Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam'. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yenna: 'S win yellan deg ufus-is ṛṛuḥ-iw, ur k-id-yettqabal ara Cciṭan deg yiwen webrid ara tedduḍ maca Cciṭan ad yezri deg webrid nniḍen mačči d win-ik'. Yenna-d Ɛebdallah n Aḥmad n Ḥembal; yenna-d baba; u yenna Yaɛqub; ‘Ur zmireɣ ara ad ḥesbeɣ acḥal n tikkal i s-sliɣ yenna-d; 'd-yenna-aɣ-d Salih seg Ibn Shihab''.
Imam Ahmad : 1393
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَسَعْدٌ قَالَا حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ جَارِيَةَ أَنَّ يُوسُفَ بْنَ الْحَكَمِ أَبَا الْحَجَّاجِ أَخْبَرَهُ أَنَّ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ يُرِدْ هَوَانَ قُرَيْشٍ أَهَانَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ
Nnan-aɣ-d belli [Yaɛqub] d [Saɛd] nnan-d deg sin; yenna-aɣ-d [baba-inu] seg [Salih], seg [Ibn Shihab], yenna-yi-d [Muḥemmed bin Abu Sufyan bin Jariyah] d akken [Yusuf bin Al Hakam Abul Al Hajjaj] yenna-as, d akken [Saɛd bin Abu Waqash] yenna-d; Sliɣ i Rasulullah Ṛebbi Ṛebbi yenna-d: “Win yebɣan ad yettwaḥeqer Qurayc, ad t-iḥeqer Rebbi ‘azza wajalla’.
Imam Ahmad : 1394
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنِ الْجَعْدِ بْنِ أَوْسٍ قَالَ حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ بِنْتُ سَعْدٍ قَالَتْ قَالَ سَعْدٌ اشْتَكَيْتُ شَكْوًى لِي بِمَكَّةَ فَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعُودُنِي قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ تَرَكْتُ مَالًا وَلَيْسَ لِي إِلَّا ابْنَةٌ وَاحِدَةٌ أَفَأُوصِي بِثُلُثَيْ مَالِي وَأَتْرُكُ لَهَا الثُّلُثَ قَالَ لَا قَالَ أَفَأُوصِي بِالنِّصْفِ وَأَتْرُكُ لَهَا النِّصْفَ قَالَ لَا قَالَ أَفَأُوصِي بِالثُّلُثِ وَأَتْرُكُ لَهَا الثُّلُثَيْنِ قَالَ الثُّلُثُ وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ ثَلَاثَ مِرَارٍ قَالَ فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَى جَبْهَتِهِ فَمَسَحَ وَجْهِي وَصَدْرِي وَبَطْنِي وَقَالَ اللَّهُمَّ اشْفِ سَعْدًا وَأَتِمَّ لَهُ هِجْرَتَهُ فَمَا زِلْتُ يُخَيَّلُ إِلَيَّ بِأَنِّي أَجِدُ بَرْدَ يَدِهِ عَلَى كَبِدِي حَتَّى السَّاعَةِ
Yenna-aɣ-d [Yahya bin Saɛid] seg [Al Jaɛd bin Aus] yenna-d; yenna-yi-d [Aisyah bint Saɛd] yenna-d; [Saɛd] yenna; Nekk ḥulfaɣ s waṭṭan asmi lliɣ di Mekka, syin yemlal-iyi-d Rasulullah s.al.allahu alaihi wasallam akken ad iyi-d-iẓer. Nniɣ-as; ‘A Amazan n Öebbi, ǧǧiɣ-d aṭas n wayla yerna sɛiɣ kan yiwet n yelli, zemreɣ ad weṣṛeɣ sin n yiḥricen seg kraḍ n wayla-w, ad as-fkeɣ ala yiwen n yiḥricen seg kraḍ? ’ Yerra-yas-d; ‘Ala’ i d-yesteqsa Sa’d tikkelt nniḍen; ‘Zmerɣ ad xedmeɣ testament ad as-ǧǧeɣ azgen?’. Yerra-yas-d; ‘Ala’ i d-yesteqsa Sa’d tikkelt nniḍen; ‘Neɣ ad bɣuɣ kraḍ n tmerwin, ad as-ǧǧeɣ sin n tmerwin n tmerwin?’. Rasulullah shallallah 'alaihi wasallam answered; ‘A wis kraḍ Ih, maca wis kraḍ d aṭas’. Yenna-t-id tlata n tikkal. Yenna-d Saɛd; Syin yerra afus-is ɣef tɣerɣert-is syin iḥerrek-iyi udem-iw, idmaren-iw d uɛebbuḍ-iw, yeẓẓall : « A Ṛebbi, sseḥlu Saɛd, kemmel lḥijra-s ». Seg yimir mazal-iyi cfiɣ belli dima ttḥulfuɣ s usemmiḍ n ufus-is ɣef yidmaren-iw armi d tura’.
Imam Ahmad : 1395
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ أَنَّ سَعْدًا سَمِعَ رَجُلًا يَقُولُ لَبَّيْكَ ذَا الْمَعَارِجِ فَقَالَ إِنَّهُ لَذُو الْمَعَارِجِ وَلَكِنَّا كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نَقُولُ ذَلِكَ
Yenna-aɣ-d [Yahya] yenna-aɣ-d [Ibn Ajlan] seg [Ɛebdallah bin Abu Salamah] belli [Saɛd] yesla i yiwen wergaz yenna-d; 'LABBAIKA DZAL MA'AARIJI -Kemmleɣ asiwel-ik a Dzul Ma'arij -Win i ɣur-s ttalint Lmalayekkat--'. Ihi yenna-d Saɛd; ‘Tidett d akken; 'LADZUL MA'AARIJ', maca nekni akk d Rresulullah ur d-nenni ara akka'.
Imam Ahmad : 1396
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ حَسَّانَ الْمَخْزُومِيُّ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَهِيكٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ يَتَغَنَّ بِالْقُرْآنِ قَالَ وَكِيعٌ يَعْنِي يَسْتَغْنِي بِهِ
Yenna-aɣ-d [Waki’] yenna-aɣ-d [Saɛid bin Hassan Al Makhzumi] seg [Ibn Abu Awalkah] seg [Ubaidullah bin Abu Nuhaik] seg [Sa’d bin Abu Waqash] yenna-d; Yenna-d Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam : ‘Mačči seg terbaɛt-iw d amdan ur neɣri ara Leqran’. Yenna-d Waki’; 'D ayen i t-yesḥissimen'.
Imam Ahmad : 1397
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَبِيبَةَ عَنْ سَعْدِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْرُ الذِّكْرِ الْخَفِيُّ وَخَيْرُ الرِّزْقِ مَا يَكْفِي حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ أُسَامَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَبِيبَةَ أَخْبَرَهُ قَالَ أَبِي و قَالَ يَحْيَى يَعْنِي الْقَطَّانَ ابْنَ أَبِي لَبِيبَةَ أَيْضًا إِلَّا أَنَّهُ قَالَ عَنْ أُسَامَةَ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ابْنِ لَبِيبَةَ
Yenna-aɣ-d [Waki’] yenna-aɣ-d [Usamah bin Zaid] seg [Muḥemmed bin Abdurrahman bin Abu Labibah] seg [Saɛd bin Malik] yenna-d; Yenna-d Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam: ‘Ayen yelhan deg zikr d ayen yeffren, ayen yelhan deg rizqi d ayen iwulmen’. Nnan-aɣ-d [Ali bin Ishaq] seg [Ibnul Mubarak] seg [Usamah] yenna-d; ixebber-aɣ-d [Muḥemmed bin Ɛebdallah bin Ɛamru bin Ɛutman] dakken [Muḥemmed bin Ɛebdurrahman bin Abu Labibah] ixebber-it-id. Yenna-d Ɛebdellah; baba yessefhem-d; akked [Yahya] dɣa d Al Qaṭan i d-yennan; Ibn Abu Labibah ula d netta, maca yenna-d; seg [Usamah], yenna-d; yenna-yi-d [Muḥemmed bin Abdurrahman bin Labibah]’.
Imam Ahmad : 1398
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهِ يَعُودُهُ وَهُوَ مَرِيضٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا أُوصِي بِمَالِي كُلِّهِ قَالَ لَا قَالَ فَبِالشَّطْرِ قَالَ لَا قَالَ فَبِالثُّلُثِ قَالَ الثُّلُثُ وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ أَوْ كَبِيرٌ
Yenna-yaɣ-d [Wakiɛ] yenna-yaɣ-d [Hsyam] seg [baba-s] seg [Saɛd], belli Nnbi s.al.allahu ‘alaihi wasallam yerza fell-as asmi yuḍen. Yesteqsa-t; 'A Amazan n Öebbi, zemre$ ad weêêe$ akk ayla-w?' Yerra-yas-d; ‘Ur’ i d-yesteqsa Sa’d tikkelt nniḍen; — Amek ara d-tiniḍ azgen ? Yerra-yas-d; ‘Ur’ i d-yesteqsa Sa’d tikkelt nniḍen; — Amek ara d-tiniḍ wis kraḍ? Rasulullah shallallah 'alaihi wasallam answered; ‘Yiwen n tmerwin. Ih wis kraḍ, maca aya d aṭas’. Neɣ 'Ameqqran'.
Imam Ahmad : 1399
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ إِنَّكَ مَهْمَا أَنْفَقْتَ عَلَى أَهْلِكَ مِنْ نَفَقَةٍ فَإِنَّكَ تُؤْجَرُ فِيهَا حَتَّى اللُّقْمَةَ تَرْفَعُهَا إِلَى فِي امْرَأَتِكَ
Yettwaḥseb-aɣ-d [Waki’] yettwaḥseb-aɣ-d [Sufyan] seg [Saɛd bin Ibrahim] seg [Amir bin Saɛd] seg [baba-s] belli Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam yenna-d: ‘Ɣas ma yella tefkiḍ-d kan tudert i twacult-ik, ad tt-id-terreḍ, ula i tmeṭṭut-ik.
Imam Ahmad : 1400
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ النَّاسِ أَشَدُّ بَلَاءً قَالَ الْأَنْبِيَاءُ ثُمَّ الصَّالِحُونَ ثُمَّ الْأَمْثَلُ فَالْأَمْثَلُ مِنْ النَّاسِ يُبْتَلَى الرَّجُلُ عَلَى حَسَبِ دِينِهِ فَإِنْ كَانَ فِي دِينِهِ صَلَابَةٌ زِيدَ فِي بَلَائِهِ وَإِنْ كَانَ فِي دِينِهِ رِقَّةٌ خُفِّفَ عَنْهُ وَمَا يَزَالُ الْبَلَاءُ بِالْعَبْدِ حَتَّى يَمْشِيَ عَلَى ظَهْرِ الْأَرْضِ لَيْسَ عَلَيْهِ خَطِيئَةٌ
Yenna-aɣ-d [Waki’] yenna-aɣ-d [Sufyan] seg [‘Ashim bin Abu An Najud] seg [Muṣ’ab bin Saɛd] seg [Baba-s] yenna-d; Steqsaɣ; « A Amazan n Öebbi, anwa i d amdan yesɛan iɛewwiqen iqesḥen?' Yerra-yas-d; ‘Inbiyen, sinna, imdanen ipêezziben, sinna, imeqqranen u imeqqranen n yemdanen. Amdan ad yettwajerred s uswir n ddin-is, ma yella ddin-is yeǧhed ihi ad yernu ujerred, ma yella ddin-is d aɛewwiq ihi ad yettwasfeḍ ujerred. Ur yettḥebbis ara lḥebs i uqeddac alamma yedda ɣef wudem n lqaɛa mebla ddnub.’