Imam Ahmad : 121
حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ الْخُزَاعِيُّ أَنْبَأَنَا لَيْثٌ وَيُونُسُ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُسَامَةَ بْنِ الْهَادِ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ أَبِي الْوَلِيدِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ سُرَاقَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ أَظَلَّ رَأْسَ غَازٍ أَظَلَّهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمَنْ جَهَّزَ غَازِيًا حَتَّى يَسْتَقِلَّ كَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِهِ حَتَّى يَمُوتَ قَالَ قَالَ يُونُسُ أَوْ يَرْجِعَ وَمَنْ بَنَى لِلَّهِ مَسْجِدًا يُذْكَرُ فِيهِ اسْمُ اللَّهِ تَعَالَى بَنَى اللَّهُ لَهُ بِهِ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ
I kaa a vese ér [Abu Salamah Al Khuza’i] kaa a vese [Laits] hen [Yazid Bin Abdullah Bin Usamah Bin Al Had] hen [Al Walid Bin Abul Walid] hen [Uthman Bin Abdullah i.e. M ungwa Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam kaa er: 'Or u nan cir ityough ki or u nôngon ityav yô, Allah Una kura nan sha iyange i mnder u shin ku, or u nan wa agoyol sha ikyav mbi or u nôngon ityav sha er nana zua a kwaghyan yô, hen nan yô, kwagh la una lu nan er injar i or u nôngon ityav nahan zan zan nana kar kpen.' [Yona] kaa er; 'Shin zan zan una kar hiden, man hanma or u nan maa mosque sha ci u Allah u i ter iti i Allah Ta'ala ker la yô, Allah una maa nan iyou Sha'.
Imam Ahmad : 122
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ سَلْمَانَ بْنِ رَبِيعَةَ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ قَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِسْمَةً فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَغَيْرُ هَؤُلَاءِ أَحَقُّ مِنْهُمْ أَهْلُ الصُّفَّةِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّكُمْ تُخَيِّرُونِي بَيْنَ أَنْ تَسْأَلُونِي بِالْفُحْشِ وَبَيْنَ أَنْ تُبَخِّلُونِي وَلَسْتُ بِبَاخِلٍ
A kaa a vese ér [Affan] A kaa a vese ér [Abu Awanah] hen [Sulaiman Al A’masy] hen [Syaqiq] hen [Salman Bin Rabi’ah] ér; M ungwa [Umar] kaa ér; Rasulullah yange pav mzough la ker, nahan m kaa mer; 'O Ortom u Allah, sha mimi yô ior mbagenev mba ve lu ve ga la mba a ian i hemban cii, ka Ahlush Shuffah je la!' nahan Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam gema kaa ér: ‘Sha mimi yô, u nam akaa ahar a me tsua yô; hen atô u pinen mo kwagh sha agee man hen atô u nengen wer m ngu or u eren kwagh sha inja ga, man mo m ngu or u eren kwagh sha inja ga’.
Imam Ahmad : 123
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ الْحَدَثِ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ
A kaa a vese ér [Khalid] hen [Yazid Bin Abu Ziyad] hen [Ashim Bin ‘Ubaidillah] hen [ter na] hen [ter na u tamen] hen [Umar Bin Al Khaththab], a kaa ér; 'M nenge a Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yange er hadats kera yô, lu eren ablution shi lu ôôn khuf cii'.
Imam Ahmad : 124
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِي رَافِعٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كَانَ مُسْتَنِدًا إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ وَعِنْدَهُ ابْنُ عُمَرَ وَسَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا فَقَالَ اعْلَمُوا أَنِّي لَمْ أَقُلْ فِي الْكَلَالَةِ شَيْئًا وَلَمْ أَسْتَخْلِفْ مِنْ بَعْدِي أَحَدًا وَأَنَّهُ مَنْ أَدْرَكَ وَفَاتِي مِنْ سَبْيِ الْعَرَبِ فَهُوَ حُرٌّ مِنْ مَالِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَقَالَ سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ أَمَا إِنَّكَ لَوْ أَشَرْتَ بِرَجُلٍ مِنْ الْمُسْلِمِينَ لَأْتَمَنَكَ النَّاسُ وَقَدْ فَعَلَ ذَلِكَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَأْتَمَنَهُ النَّاسُ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَدْ رَأَيْتُ مِنْ أَصْحَابِي حِرْصًا سَيِّئًا وَإِنِّي جَاعِلٌ هَذَا الْأَمْرَ إِلَى هَؤُلَاءِ النَّفَرِ السِّتَّةِ الَّذِينَ مَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَنْهُمْ رَاضٍ ثُمَّ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لَوْ أَدْرَكَنِي أَحَدُ رَجُلَيْنِ ثُمَّ جَعَلْتُ هَذَا الْأَمْرَ إِلَيْهِ لَوَثِقْتُ بِهِ سَالِمٌ مَوْلَى أَبِي حُذَيْفَةَ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ
I ôr se [‘Affan] I ôr se [Hammad Bin Salamah] hen [Ali Bin Zaid] hen [Abu Rafi’] ér Umar yange suur sha Ibn Abbas shighe u Ibnu Umar man Sa’id Bin Zaid lu hen kpe na la, maa a kaa ér; 'U fa, sha mimi yô, m tese mhen wam sha kwagh u kalalah ga, shi m ver caliph ken ijime yam ga, sha mimi yô, hanma or u nan lu ken ikpan i Mbaarabia u nana zua a mo sha shighe u m kpe la cii, nana pase nan sha ikyev i akaa a Allah'. Nahan Sa’id Bin Zaid kaa er; ‘Luun er yange u ver môm ken Mbamusulumi ga yô, ior ma ve na u jighjigh, er Abu Bakr kpa yange ma na un jighjigh shi ior kpa ma ve na un jighjigh nahan kpa?’ Nahan [Umar] gema kaa ér; 'M nenge a mbamhen mba bov mba azende am lu a mi la, nahan m na kwagh ne sha ikyev i ior mba utaankarunyiin mba yange Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam kpe la, saan ve iyol la'. Tsô Umar kaa er; ‘Aluer môm ken iorov mba uhar mban zua a mo man m na un kwagh ne yô m wa un sha ikyev; Salim yange lu ortom u Abu Hudzaifah man Abu Ubaida Bin Jarrah’.
Imam Ahmad : 125
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ حَدَّثَنِي أَبُو الْعَالِيَةِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ شَهِدَ عِنْدِي رِجَالٌ مَرْضِيُّونَ فِيهِمْ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَأَرْضَاهُمْ عِنْدِي عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا صَلَاةَ بَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَلَا صَلَاةَ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ
A kaa a vese er [Affan] A kaa a vese [Hammam] A kaa a vese [Qatadah] A kaa a mo [Abul Aliyah] hen [Ibn Abbas] a kaa er; ‘M er shiada sha ishigh yagh sha ior mba i ver ve doo doo la, ken a ve [Umar], man u a hembe doon mo ishima yô, ka Umar, er Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam yange kaa er: ‘Msen u eren ka a bee kera ga zan zan iyange i kar duen, shi msen u atetan ka a bee kera ga zan zan iyange i kar miren’.
Imam Ahmad : 126
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَكَبَّ عَلَى الرُّكْنِ فَقَالَ إِنِّي لَأَعْلَمُ أَنَّكَ حَجَرٌ وَلَوْ لَمْ أَرَ حَبِيبِي صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَكَ وَاسْتَلَمَكَ مَا اسْتَلَمْتُكَ وَلَا قَبَّلْتُكَ وَ { لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ }
Ka a ôron se kwagh u [‘Affan] A kaa a vese [Wuhaib] A kaa a vese ér [Abdullah Bin Utsman Bin Khutsaim] hen [Sa’id Bin Jubair] hen [Mrs Abbas] ér [Umar Bin Al Khaththab] suse Iwen i Nyian la zwa maa kaa ér; 'Sha mimi yô, m fa er u lu iwen yô, yange ma m nenge or u doon mo ishima sallallaahu 'alaihi wasallam lu susen we zwa shi eren we kwagh ga yô, ma m suse we shi eren we kwagh ga, man sha mimi yô, or u tesen ikyav i dedoo lu ken Or u Aôndo tindi un la.'
Imam Ahmad : 127
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ أَنْبَأَنَا عَمَّارُ بْنُ أَبِي عَمَّارٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى فِي يَدِ رَجُلٍ خَاتَمًا مِنْ ذَهَبٍ فَقَالَ أَلْقِ ذَا فَأَلْقَاهُ فَتَخَتَّمَ بِخَاتَمٍ مِنْ حَدِيدٍ فَقَالَ ذَا شَرٌّ مِنْهُ فَتَخَتَّمَ بِخَاتَمٍ مِنْ فِضَّةٍ فَسَكَتَ عَنْهُ
A kaa a vese ér [‘Affan] A kaa a vese ér [Hammad] a kaa a vese ér [Ammar Bin Abu ‘Ammar] kaa ér [Umar Bin Al Khaththab] kaa ér; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam nenge a ikyagh ki zenaria sha uwegh ku orgen, maa a kaa ér: ‘Haa kwagh la kera!’ nahan a kende a mi kera, maa a wa un ikyondo i i er sha iyôgh yô, nahan a kaa er: ‘Kwagh ne hemba vihin a kwagh la’ maa a wa un ikyondo i i er sha azurfa nahan a cir kwagh la ving.
Imam Ahmad : 128
حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا زَائِدَةُ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ وَحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ زِرٍّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ الْأَنْصَارُ مِنَّا أَمِيرٌ وَمِنْكُمْ أَمِيرٌ فَأَتَاهُمْ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الْأَنْصَارِ أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَمَرَ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنْ يَؤُمَّ النَّاسَ فَأَيُّكُمْ تَطِيبُ نَفْسُهُ أَنْ يَتَقَدَّمَ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَتْ الْأَنْصَارُ نَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ نَتَقَدَّمَ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ
A kaa a vese ér [Mu’awiyah Bin ‘Amru] A kaa a vese [Za’idah] A kaa a vese ér [Ashim] man [Husain Bin Ali], hen [Za’idah] hen [Ashim] hen [Zirr] hen [Abdullah] a kaa ér; shighe u Rasulullah kpe la, ior mba ken tar u Ansar kaa ér; 'Ken a vese mba mbahemenev man ken a ven kpa mbahemenev mba'. Nahan [Umar] va hen a ve kaa er; 'Ne ior mba Ansar, ne fa er Or u Aôndo tindi un la yange kaa a Abu Bakr ér a hemen ior, nahan ka an nan lu a ishima i legh legh u zan hemen a Abu Bakr ga?' Nahan ior mba Ansar na mlumun ér; 'Se mba keren mkor hen Allah sha u se za hemen a Abu Bakr ga'.
Imam Ahmad : 129
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ رَأَى رَجُلًا تَوَضَّأَ لِلصَّلَاةِ فَتَرَكَ مَوْضِعَ ظُفُرٍ عَلَى ظَهْرِ قَدَمِهِ فَأَبْصَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ارْجِعْ فَأَحْسِنْ وُضُوءَكَ فَرَجَعَ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ صَلَّى
I kaa a vese ér [Ibn Lahi’ah] hen [Abu Az Zubair] hen [Jabir] kaa ér [Umar Bin Al Khaththab] yange ôr un kwagh, ér yange nenge a orgen lu ôôn iyol sha ci u msen, maa a undu ikyav mbi tswamev mbi lun er ka ikyav mbi tswamev nahan sha ityough ki angahar a na, nahan a ôr un kwagh u una er yô. a kaa ér: ‘Hide za kure ablution wou’. nahan a hide a za er ablution maa a er msen.
Imam Ahmad : 130
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ رَافِعٍ الطَّاطَرِيُّ بَصْرِيٌّ حَدَّثَنِي أَبُو يَحْيَى رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ عَنْ فَرُّوخَ مَوْلَى عُثْمَانَ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَهُوَ يَوْمَئِذٍ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ خَرَجَ إِلَى الْمَسْجِدِ فَرَأَى طَعَامًا مَنْثُورًا فَقَالَ مَا هَذَا الطَّعَامُ فَقَالُوا طَعَامٌ جُلِبَ إِلَيْنَا قَالَ بَارَكَ اللَّهُ فِيهِ وَفِيمَنْ جَلَبَهُ قِيلَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَإِنَّهُ قَدْ احْتُكِرَ قَالَ وَمَنْ احْتَكَرَهُ قَالُوا فَرُّوخُ مَوْلَى عُثْمَانَ وَفُلَانٌ مَوْلَى عُمَرَ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِمَا فَدَعَاهُمَا فَقَالَ مَا حَمَلَكُمَا عَلَى احْتِكَارِ طَعَامِ الْمُسْلِمِينَ قَالَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ نَشْتَرِي بِأَمْوَالِنَا وَنَبِيعُ فَقَالَ عُمَرُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ احْتَكَرَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ طَعَامَهُمْ ضَرَبَهُ اللَّهُ بِالْإِفْلَاسِ أَوْ بِجُذَامٍ فَقَالَ فَرُّوخُ عِنْدَ ذَلِكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أُعَاهِدُ اللَّهَ وَأُعَاهِدُكَ أَنْ لَا أَعُودَ فِي طَعَامٍ أَبَدًا وَأَمَّا مَوْلَى عُمَرَ فَقَالَ إِنَّمَا نَشْتَرِي بِأَمْوَالِنَا وَنَبِيعُ قَالَ أَبُو يَحْيَى فَلَقَدْ رَأَيْتُ مَوْلَى عُمَرَ مَجْذُومًا
A kaa a vese ér [Abu Sa’id, wanakiriki u Bani Hashim] A kaa a vese ér [Abu Yahya, or u ken gar u Basrah] kaa a mo ér [Umar] shighe u lu ortom u Amirul Muk la, yange ôr kwagh u Amirul Muk. cir, nahan a pine ér; ‘Ka nyi kwaghyan ne?’ Ve gema ve kaa er; ‘Kwaghyan u yange i va a mi hen a vese la,’ a kaa nahan; ‘Allah a ver kwaghyan ne doo doo man or u nan va a mi la kpaa,’ maa orgen kaa ér; Umar pine ér: ‘O Amirul Mukminin, kwaghyan la i kohol un; ‘Ka an nan kohol un?’ Ve gema ve kaa er; ‘Farrukh ka wanakiriki u Uthman man Fulan di ka wanakiriki u Umar,’ nahan Umar tindi or u za yilan ve uhar cii, maa a kaa er; ‘Ka nyi yange i na ve ne uhar ne kohol kwaghyan u Mbamusulumi?’ Ve cii ve na mlumun ér; 'O Amirul Mukminin, se mba yamen kwagh sha inyaregh yasegh se mba teen'. Nahan Umar gema kaa er; 'M ungwa Ortyom u Aôndo (mzough u Aôndo a lu sha a na) kaa er: 'Or u nan kohol inyaregh ki Mbamusulumi yô, Allah Una na nan ican i banke shin angev mbu shimav,' maa Farrukh kaa er; 'O Amirul Mukminin, m er ityendezwa a Allah man we mer me kera hide me kohol kwaghyan gbem sha won ga'. Kpa kwagh u wanakiriki u Umar yô a kaa er; ‘Se mba yamen kwagh sha inyaregh yasegh tseegh se mba teen’. Abu Yahya kaa er; ‘Tsô m nenge er wanakiriki u Umar lu yan ican a angev mbu shimav yô.’
Imam Ahmad : 131
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَنْبَأَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ حَدَّثَنَا سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْطِينِي الْعَطَاءَ فَأَقُولُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي حَتَّى أَعْطَانِي مَرَّةً مَالًا فَقُلْتُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُذْهُ فَتَمَوَّلْهُ وَتَصَدَّقْ بِهِ فَمَا جَاءَكَ مِنْ هَذَا الْمَالِ وَأَنْتَ غَيْرُ مُشْرِفٍ وَلَا سَائِلٍ فَخُذْهُ وَمَا لَا فَلَا تُتْبِعْهُ نَفْسَكَ حَدَّثَنَا هَارُونُ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْطِينِي الْعَطَاءَ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
Ka a kaa a vese er [Abu Yaman] a kaa a vese [Syu’aib] hen [Az Zuhri] A kaa a vese [Salim Bin Abdullah] er [Abdullah Bin Umar] kaa er; M ungwa [Umar] kaa ér; Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam yange nam iyua, nahan m kaa mer; ‘Na ior mba kwagh a gbe ve a mi hemba mo la tseegh’. Zan zan iyange igen a nam akaa m kaa mer; ‘Na ior mba kwagh a gbe ve a mi hemba mo la tseegh’. Nahan Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam kaa er: ‘Tôô nen shi eren tom a mi - wa nen - inyaregh kira maa wa nen ker. Kwagh u a va u ken inyaregh kin man u ver ishima ga shi u sôn ga yô, ngohol un, aluer ka nahan ga yô de kaan wer ka wou ga’. A kaa a vese [Harun] A kaa a vese [Ibn Wahab] A kaa a mo [Yunus] hen [Ibn Shihab] hen [Salim] hen [Ter Na] a kaa er; M ungwa [Umar] kaa ér; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yange nam iyua,’ maa a ter inja i hadith la.
Imam Ahmad : 132
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا لَيْثٌ حَدَّثَنِي بُكَيْرٌ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ هَشَشْتُ يَوْمًا فَقَبَّلْتُ وَأَنَا صَائِمٌ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ صَنَعْتُ الْيَوْمَ أَمْرًا عَظِيمًا فَقَبَّلْتُ وَأَنَا صَائِمٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ لَوْ تَمَضْمَضْتَ بِمَاءٍ وَأَنْتَ صَائِمٌ قُلْتُ لَا بَأْسَ بِذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفِيمَ
Ka a kaa a vese er [Hajjaj] a kaa a vese [Laits] A kaa a mo [Bukair] hen [Abdul Malik Bin Sa’id Al Ansari] hen [Jabir Bin Abdullah] hen [Umar Bin Al Khaththab] a kaa er; Iyange igen m soo kwagh kpishi shi isharen yam mough nahan m suse zwa shin er m lu hôron kwaghyan nahan kpaa, nahan m va hen Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam m kaa mer; 'Nyian ne m er zege kwaghbo, m suse zwa shin er m lu hôron kwaghyan nahan kpaa', Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam pine er: 'Ka nyi u hen aluer u hôr kwaghyan man u mase ôôn zwa wou?' M gema m kaa mer; ‘Mayange de eren kwagh sha mi ga’. Tsô Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam kaa er: 'Nahan ka han kwagh a lu?'
Imam Ahmad : 133
حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا دَاوُدُ يَعْنِي ابْنَ أَبِي الْفُرَاتِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ أَنَّهُ قَالَ أَتَيْتُ الْمَدِينَةَ فَوَافَيْتُهَا وَقَدْ وَقَعَ فِيهَا مَرَضٌ فَهُمْ يَمُوتُونَ مَوْتًا ذَرِيعًا فَجَلَسْتُ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَمَرَّتْ بِهِ جَنَازَةٌ فَأُثْنِيَ عَلَى صَاحِبِهَا خَيْرًا فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَجَبَتْ ثُمَّ مُرَّ بِأُخْرَى فَأُثْنِيَ عَلَى صَاحِبِهَا خَيْرًا فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَجَبَتْ ثُمَّ مُرَّ بِالثَّالِثَةِ فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا شَرًّا فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَجَبَتْ فَقَالَ أَبُو الْأَسْوَدِ مَا وَجَبَتْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ قُلْتُ كَمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّمَا مُسْلِمٍ شَهِدَ لَهُ أَرْبَعَةٌ بِخَيْرٍ أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ قَالَ فَقُلْنَا وَثَلَاثَةٌ قَالَ فَقَالَ وَثَلَاثَةٌ قَالَ قُلْنَا وَاثْنَانِ قَالَ وَاثْنَانِ قَالَ ثُمَّ لَمْ نَسْأَلْهُ عَنْ الْوَاحِدِ
A kaa a vese er [Yunus Bin Muhammad] A kaa a vese [Daud u a lu Ibnu Abil Furath] hen [Abdullah Bin Buraidah] hen [Abul Aswad] er a kaa er; M va nyôr ken gar u Medina, m za nyer ker yô, ikyav tese ér angev mbu mbu lu zan hemen la, ior lu kpen ken mlu u vihin tsung, nahan m tema hen kpe [Umar Bin Al Khaththab] yô, ikyom la kar, i wuese ikyom la sha erdoo, maa Umar kaa ér; 'obligatory' maa ikyom igen kar i wuese ikyom la sha erdoo, maa Umar kaa er; 'obligatory' nahan ikyom i sha utar la kar kera man mvihi u ikyom la due ken igbar, nahan Umar kaa er; ‘ka kwagh u i gbe u se er’ ken masejime yô, Abul Aswad pine ér; ‘Ka nyi i lu inja i kwagh u i gbe u se er la, we Amirul Mukminin?’ Umar gema kaa er; 'M kaa er Ortom u Aôndo sallallaahu 'alaihi wasallam yange kaa nahan: 'Hanma Ormusulumi u ior unyiin ve er shiada sha nan sha kwagh u dedoo yô, Allah Una wa nan Sha' M pine; ‘Aluer ior utar di ye?’ A na mlumun ér: ‘Shi ior utar’ m hide m pine; ‘Aluer ior uhar di ye?’ A gema a kaa er; ‘Shi ior uhar’. Nahan se pine un ser aluer or môm yô, nana er nena ga’.
Imam Ahmad : 134
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا بُكَيْرٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ عُمَرَ قَالَ غَزَوْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَمَضَانَ وَالْفَتْحَ فِي رَمَضَانَ فَأَفْطَرْنَا فِيهِمَا
A kaa a vese [Abu Sa’id] A kaa a vese [Ibn Lahi’ah] A kaa a vese [Bukair] hen [Sa’id Bin Al Musayyib] hen [Umar] a kaa er; 'Se nôngo ityav vea Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam ken uwer u Ramadlan, man shighe u i hemba gar u Makkah ityav ken uwer u Ramadlan la, nahan se vihi kwaghyan wase sha ashighe ahar la cii'.
Imam Ahmad : 135
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَنَا الْمُثَنَّى بْنُ عَوْفٍ الْعَنَزِيُّ بَصْرِيٌّ قَالَ أَنْبَأَنَا الْغَضْبَانُ بْنُ حَنْظَلَةَ أَنَّ أَبَاهُ حَنْظَلَةَ بْنَ نُعَيْمٍ وَفَدَ إِلَى عُمَرَ فَكَانَ عُمَرُ إِذَا مَرَّ بِهِ إِنْسَانٌ مِنْ الْوَفْدِ سَأَلَهُ مِمَّنْ هُوَ حَتَّى مَرَّ بِهِ أَبِي فَسَأَلَهُ مِمَّنْ أَنْتَ فَقَالَ مِنْ عَنَزَةَ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ حَيٌّ مِنْ هَاهُنَا مَبْغِيٌّ عَلَيْهِمْ مَنْصُورُونَ
A kaa a vese ér [Abu Sa’id wanakiriki u Bani Hashim] A kaa a vese ér [Al Mutsanna Bin Auf Al ‘Anazi u ken gar u Basrah] kaa ér; a pase se [Al Ghadlban Bin Hanzhalah] ér ter na, u i yilan un ér Hanzhalah Bin Nu’aim la, lu or u tindin Umar, man [Umar] yange una za sôr un yô, a pine or shon; ‘Ka ortyom u nyi nan dugh’ zan zan ken masejime yô, shighe u terem va kuma yô, a pine un ér; ‘Ka ortyom u nyi u dugh?’ Nahan a na mlumun er; ‘Hii ‘Anaza’ je a kaa ér; 'M ungwa Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam kaa er: 'Ikyaior i hen ijiir ne ka i wase ve hanma shighe aluer i nzughul a ve yô'.
Imam Ahmad : 136
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ مَعْمَرٍ أَنَّهُ سَأَلَ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ عَنْ الصِّيَامِ فِي السَّفَرِ فَحَدَّثَهُ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ غَزَوْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَتَيْنِ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ يَوْمَ بَدْرٍ وَيَوْمَ الْفَتْحِ فَأَفْطَرْنَا فِيهِمَا
A kaa a vese [Hasan Bin Musa] A kaa a vese er [Ibn Lahi’ah] a kaa er; A kaa a vese [Yazid Bin Abu Habib] u ken [Ma’mar] er yange pine [Sa’id Bin Musayyib] kwagh u hôron kwaghyan shighe u lu zenden yô, nahan a kaa a na hen [Umar Bin Al Khaththab], er a kaa er; 'Se nôngo ityav vea Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam kwa har ken uwer u Ramadlan, ka ityav mbi Badr man mhembe u gar u Mecca, maa se vihi kwaghyan u hôron ken ityav mbin'.
Imam Ahmad : 137
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا دَيْلَمُ بْنُ غَزْوَانَ عَبْدِيٌّ حَدَّثَنَا مَيْمُونٌ الْكُرْدِيُّ حَدَّثَنِي أَبُو عُثْمَانَ النَّهْدِيُّ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ أَخْوَفَ مَا أَخَافُ عَلَى أُمَّتِي كُلُّ مُنَافِقٍ عَلِيمِ اللِّسَانِ
I ôr se [Abu Sa’id] I ôr se [Dailam Bin Ghazwan] an abd, I ôr se [Maimun Al Kurdi] I ôr se [Abu Uthman An Nahdi] hen [Umar Bin Al Khaththab] ér Rasulullah shallallahu ‘alaihied feIhearlam cii ka kwagh u yange m ôr la. u nan lu a kwaghfan sha nombor u nan’.
Imam Ahmad : 138
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زَائِدَةَ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ كَانَ مَعَ مَسْلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ فِي أَرْضِ الرُّومِ فَوُجِدَ فِي مَتَاعِ رَجُلٍ غُلُولٌ فَسَأَلَ سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ وَجَدْتُمْ فِي مَتَاعِهِ غُلُولًا فَأَحْرِقُوهُ قَالَ وَأَحْسَبُهُ قَالَ وَاضْرِبُوهُ قَالَ فَأَخْرَجَ مَتَاعَهُ فِي السُّوقِ قَالَ فَوَجَدَ فِيهِ مُصْحَفًا فَسَأَلَ سَالِمًا فَقَالَ بِعْهُ وَتَصَدَّقْ بِثَمَنِهِ
Ior mba ve lu ken tar u Roma la cii, yange ve lu vea Maslamah Bin Abdul Malik ken tar u Mbaroma, maa ve zua a kwagh u injaa ken ikyav mbi utyaav mbi i yer ér Ghululs la. Abdul Malik pine Salim Bin Abdullah, Salim Bin Abdullah gema kaa er; I kaa a mo [Abdullah] hen [Umar] er, Ortyom u Aôndo (mzough u Aôndo a lu sha a na) yange kaa er: ‘Or u ne zough a akaa a Ghulul ken akaa a nan yô, nande nen a’. Umar kaa er; ‘M hen mer yange kaa ér: ‘Man gbidye un’ Salih kaa ér; 'Tsô Maslamah yem a akaa a or la ken kasua'. Salih kaa ér; ‘A zua a Mushaf ker, maa a pine Salim, a na mlumun ér; ‘Tee shi na inyaregh ki i zough a mi la sha ci u mbaatsanev’.
Imam Ahmad : 139
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ وَحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَتَعَوَّذُ مِنْ خَمْسٍ مِنْ الْبُخْلِ وَالْجُبْنِ وَفِتْنَةِ الصَّدْرِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ وَسُوءِ الْعُمُرِ
I kaa a vese er [Abu Sa’id] man [Husain Bin Muhammad] cii ve kaa er; I ôr se [Iserael] hen [Abu Ishaq] hen [‘Amru Bin Maimun] hen [Umar] ér, Profeti yange zua a mkor sha akaa ataan; 'hii sha mlu u lun or u eren kwagh sha inja ga, u cian kwagh, fitnatush shadr -kpen cii ve gema ishima-, ican i yan i ken uwar man anyom a bo'.
Imam Ahmad : 140
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ قَالَ سَمِعْتُ عَطَاءَ بْنَ دِينَارٍ عَنْ أَبِي يَزِيدَ الْخَوْلَانِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ فَضَالَةَ بْنَ عُبَيْدٍ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الشُّهَدَاءُ ثَلَاثَةٌ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ جَيِّدُ الْإِيمَانِ لَقِيَ الْعَدُوَّ فَصَدَقَ اللَّهَ حَتَّى قُتِلَ فَذَلِكَ الَّذِي يَرْفَعُ إِلَيْهِ النَّاسُ أَعْنَاقَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأْسَهُ حَتَّى وَقَعَتْ قَلَنْسُوَتُهُ أَوْ قَلَنْسُوَةُ عُمَرَ وَرَجُلٌ مُؤْمِنٌ جَيِّدُ الْإِيمَانِ لَقِيَ الْعَدُوَّ فَكَأَنَّمَا يُضْرَبُ جِلْدُهُ بِشَوْكِ الطَّلْحِ أَتَاهُ سَهْمٌ غَرْبٌ فَقَتَلَهُ هُوَ فِي الدَّرَجَةِ الثَّانِيَةِ وَرَجُلٌ مُؤْمِنٌ جَيِّدُ الْإِيمَانِ خَلَطَ عَمَلًا صَالِحًا وَآخَرَ سَيِّئًا لَقِيَ الْعَدُوَّ فَصَدَقَ اللَّهَ حَتَّى قُتِلَ فَذَلِكَ فِي الدَّرَجَةِ الثَّالِثَةِ
A kaa a vese [Abu Sa’id] A kaa a vese [Ibn Lahi’ah] er; M ungwa [‘Atho` Bin Dinar] hen [Abu Yazid Al Khaulani] ér yange ungwa [Fadlalah Bin ‘Ubaid] kaa ér; M ungwa [Umar Bin Al Khaththab] yange ungwa Rasulullah kaa ér: ‘Ior lu utar mba i wua sha ci u jighjigh u nan ve yô; or u nan ne jighjigh u nan u nan lu a jighjigh u nan u dedoo yô, nan zua a orihyom, maa nan lu a mimi iyol hen Allah zan zan i kar wuan nan, nahan sha iyange i mnder u shin ku la ior vea cir ityough sha u vea kenger un yô,’ shi Ortyom u Aôndo sallallaahu ‘alaihi wasallam kpa naregh ityough nagh, zan zan ityough nagh ki gba shin ityough ki or u dedoo la gba. orihyom la inja er i gbidye un sha ikyondo i kon nahan, i nyôr a na sha ikyagh ki tswamegh ki ki lu yevese la, i wua un, maa i wua un. sha ngu sha ityough ki sha uhar. Shi or u nan jighjigh u jighjigh u nan u nan a lu u dedoo, u aeren a nan a dedoo a lu a aeren a bo yô, nana zua a orihyom nana er kwagh sha mimi vea Allah zan zan nana kar wuan nan yô, nana lu sha sha mlu u sha utar la’.