Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Ahmad (الامام احمد) - 26363 Hadith

Hadith

Imam Ahmad : 1

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسٍ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } وَإِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ فَلَمْ يُنْكِرُوهُ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمْ اللَّهُ بِعِقَابِهِ

A kaa a vese ér [Abdullah Bin Numair] kaa ér; a pase se [Isma’il] hen [Qais] ér; [Abu Bakr] mough sha wuese Allah shi wanger Un maa kaa er; Ne ior, mimi je ne ôr ivur ne: ‘Ne mba ne ne jighjigh yô, kura nen ayol a en; Or u nan lu a kwaghfan ga nana er u kwaghbo ga aluer u ngohol kwaghwan yô’. -Ivur i sha 105-. Man sha mimi yô, se ungwa Or u Aôndo tindi un la kaa ér: ‘Sha mimi yô, aluer ior nenge a kwaghbo man ve venda un ga yô, Aôndo una nôngo u nan ve cii tsaha’.

Hadith

Imam Ahmad : 2

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ وَسُفْيَانُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الثَّقَفِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الْوَالِبِيِّ عَنْ أَسْمَاءَ بْنِ الْحَكَمِ الْفَزَارِيِّ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ إِذَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثًا نَفَعَنِي اللَّهُ بِمَا شَاءَ مِنْهُ وَإِذَا حَدَّثَنِي عَنْهُ غَيْرِي اسْتَحْلَفْتُهُ فَإِذَا حَلَفَ لِي صَدَّقْتُهُ وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَدَّثَنِي وَصَدَقَ أَبُو بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ رَجُلٍ يُذْنِبُ ذَنْبًا فَيَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ الْوُضُوءَ قَالَ مِسْعَرٌ وَيُصَلِّي وَقَالَ سُفْيَانُ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَيَسْتَغْفِرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِلَّا غَفَرَ لَهُ

Er a ôr se [Waki’] yô, a kaa ér; Er yange ôr se kwagh u [Mis’ar] man [Sufyan] hen [Uthman Bin Al Mughirah Ats Tsaqafi] hen [Ali Bin Rabi’ah Al Walibi] hen [Asma’bin Al Hakam Al Fazari] hen [Ali] yô, a kaa ér; Aluer m ungwa hadith ugen hen or u Aôndo a tindi un la yô, Aôndo una nam mtsera sha mi sha kwagh u a soo la. man aluer orgen nan ôrom yô, m kaa a nan mer nana bum, aluer nan bum yô, m confirm un. Sha mimi yô, Abu Bakr kaa a mo, man ka mimi je [Abu Bakr] ungwa Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam kaa ér: ‘Ka or u nan er isholibo, nan mase ôôn iyol shi nan ôôn iyol nan doo ga, -Mis’ar kaa ér; -' maa a er msen, Sufyan di kaa er 'maa a er msen rak'ah uhar a sôn Allah mde u asorabo saa di mimi je Allah una de un asorabo a na'.

Hadith

Imam Ahmad : 3

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو سَعِيدٍ يَعْنِي الْعَنْقَزِيَّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ مِنْ عَازِبٍ سَرْجًا بِثَلَاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِعَازِبٍ مُرْ الْبَرَاءَ فَلْيَحْمِلْهُ إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لَا حَتَّى تُحَدِّثَنَا كَيْفَ صَنَعْتَ حِينَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْتَ مَعَهُ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ خَرَجْنَا فَأَدْلَجْنَا فَأَحْثَثْنَا يَوْمَنَا وَلَيْلَتَنَا حَتَّى أَظْهَرْنَا وَقَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ فَضَرَبْتُ بِبَصَرِي هَلْ أَرَى ظِلًّا نَأْوِي إِلَيْهِ فَإِذَا أَنَا بِصَخْرَةٍ فَأَهْوَيْتُ إِلَيْهَا فَإِذَا بَقِيَّةُ ظِلِّهَا فَسَوَّيْتُهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرَشْتُ لَهُ فَرْوَةً وَقُلْتُ اضْطَجِعْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاضْطَجَعَ ثُمَّ خَرَجْتُ أَنْظُرُ هَلْ أَرَى أَحَدًا مِنْ الطَّلَبِ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَسَمَّاهُ فَعَرَفْتُهُ فَقُلْتُ هَلْ فِي غَنَمِكَ مِنْ لَبَنٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ قُلْتُ هَلْ أَنْتَ حَالِبٌ لِي قَالَ نَعَمْ قَالَ فَأَمَرْتُهُ فَاعْتَقَلَ شَاةً مِنْهَا ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ ضَرْعَهَا مِنْ الْغُبَارِ ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ كَفَّيْهِ مِنْ الْغُبَارِ وَمَعِي إِدَاوَةٌ عَلَى فَمِهَا خِرْقَةٌ فَحَلَبَ لِي كُثْبَةً مِنْ اللَّبَنِ فَصَبَبْتُ يَعْنِي الْمَاءَ عَلَى الْقَدَحِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَافَيْتُهُ وَقَدْ اسْتَيْقَظَ فَقُلْتُ اشْرَبْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قُلْتُ هَلْ أَنَى الرَّحِيلُ قَالَ فَارْتَحَلْنَا وَالْقَوْمُ يَطْلُبُونَا فَلَمْ يُدْرِكْنَا أَحَدٌ مِنْهُمْ إِلَّا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ عَلَى فَرَسٍ لَهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا فَقَالَ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنَّا فَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ قَدْرُ رُمْحٍ أَوْ رُمْحَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا وَبَكَيْتُ قَالَ لِمَ تَبْكِي قَالَ قُلْتُ أَمَا وَاللَّهِ مَا عَلَى نَفْسِي أَبْكِي وَلَكِنْ أَبْكِي عَلَيْكَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنَاهُ بِمَا شِئْتَ فَسَاخَتْ قَوَائِمُ فَرَسِهِ إِلَى بَطْنِهَا فِي أَرْضٍ صَلْدٍ وَوَثَبَ عَنْهَا وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُنْجِيَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ فَوَاللَّهِ لَأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي مِنْ الطَّلَبِ وَهَذِهِ كِنَانَتِي فَخُذْ مِنْهَا سَهْمًا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ بِإِبِلِي وَغَنَمِي فِي مَوْضِعِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَاجَةَ لِي فِيهَا قَالَ وَدَعَا لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُطْلِقَ فَرَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ وَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ حَتَّى قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَتَلَقَّاهُ النَّاسُ فَخَرَجُوا فِي الطَّرِيقِ وَعَلَى الْأَجَاجِيرِ فَاشْتَدَّ الْخَدَمُ وَالصِّبْيَانُ فِي الطَّرِيقِ يَقُولُونَ اللَّهُ أَكْبَرُ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَ مُحَمَّدٌ قَالَ وَتَنَازَعَ الْقَوْمُ أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْزِلُ اللَّيْلَةَ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لِأُكْرِمَهُمْ بِذَلِكَ فَلَمَّا أَصْبَحَ غَدَا حَيْثُ أُمِرَ قَالَ الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ أَوَّلُ مَنْ كَانَ قَدِمَ عَلَيْنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ أَخُو بَنِي عَبْدِ الدَّارِ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ الْأَعْمَى أَخُو بَنِي فِهْرٍ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فِي عِشْرِينَ رَاكِبًا فَقُلْنَا مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ عَلَى أَثَرِي ثُمَّ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ مَعَهُ قَالَ الْبَرَاءُ وَلَمْ يَقْدَمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى حَفِظْتُ سُوَرًا مِنْ الْمُفَصَّلِ قَالَ إِسْرَائِيلُ وَكَانَ الْبَرَاءُ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ بَنِي حَارِثَةَ

Er yange ôr se kwagh u [‘Amru Bin Muhammad Abu Sa’id i.e. Er yange ôr se [Iserael] hen [Abu Ishaq] hen [Al Barra’ Bin ‘Azib] yô, a kaa ér; Abu Bakr yange yam sade hen ‘Azib sha dirham pue kar utar, Al Barra’ kaa er; nahan Abu Bakr kaa a Azib er; 'Kaa a Al Barro wer a za a na hen ya wam'. Nahan ‘Azib gema kaa ér; 'Ei, saa u soo u ôron se kwagh u yange u er shighe u Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam due a we la'. a kaa ér; nahan [Abu Bakr] kaa er; 'Se due se zende tugh se za zende sha gbenda la sha agee atetan man tugh mbu se kar la, se mba za nyer hen atôutu man iyange lu sha jighilii yô, m kenger sha ajiir kposo kposo sha u me nenge aluer ijiir i yeren ngi yô, shighe kar kpuaa yô, m nenge a zege iwen igen, m za ikyua a mi, m nenge mer, iwen igen ngi i i yer ér jutting by you - the cavity la. m sôr ijiir la shi m samber ikyondo i i er sha ikyondo i ikyôhô sha ci u Or u Aôndo tindi un la, maa m kaa mer; "Yav, O Ortom u Allah" maa a yav, maa m due m za nenge aluer or ngu nengen yô, fese nahan m nenge a orkuranilev u iyôngo, m pine; ‘Ka an nan lu or u nan, gumor?’ a gema a kaa er; ‘ka u or u ken tar u Quraysh,’ maa a kaa iti na nahan m kav un, m hide m pine; ‘Iyôngo you ngi nan mngerem kpa? ’ a gema a kaa ér; ‘een’ m hide m pine; ‘U ngu a mshi sha ci wam kpa? ’ a gema a kaa ér; 'Een' nahan m kaa a na mer a kôr ikyôhô na i môm, a ôô mngerem ma ikyôhô la man ave a na sha ihyundu, m va a geriba u i er sha ikyondo i cir sha zwa yô, maa a cir mngerem kpuaa sha ci wam, m haa mngerem sha geriba la sha er m zua a mngerem ma ken inya ma Me cahulla the Allah la yô,' 'alaihi wasallam u nan un mngerem, nahan a gema a nder ken mnya, m kaa mer; ‘O Ortom u Allah, ma un’ A ma un zan zan m zua a mmem, maa m kaa mer; ‘Shighe kuma u se yem kpa?’ nahan se mough se yem shighe u ior lu keren kwagh la man mô ve môm kpa zua a vese ga saa di Suraqah Bin Malik Bin Ju’syum u a lu sha nyinya la, m kaa mer; ‘Ortom u Aôndo, or u nan lu keren se la nana hemba se’, Profeti la gema kaa ér: ‘de vihin ishima ga, Aôndo ngu a vese’ zan zan shighe u Suraqah lu ikyua ikyua a vese, er ica i gba er ikyagh ki tswamegh ki môm shin ikyagh ki tswamegh kihar shin ikyagh ki tswamegh kitar nahan la, m kaa mer; 'O Ortyom u Allah, or u nan lu keren se la - nana kôr se' man mo -hen shighe la- m lu vaan, Profeti pine er: 'ka nyi u lu vaan?' M gema m kaa mer; 'Sha iti i Allah, m ngu vaan sha ci u m ngu a ishimanyian sha iyol yam ga, kpa m ngu vaan sha ci u ishima ngi nyian mo sha kwagh wou' nahan Or u Aôndo tindi un la sallallaahu 'alaihi wasallam er msen er: 'se de un -Suraqah- sha ishima You' maa angahar a na a za sha iyav mbu nyinya i Suraqah la, a gba ôron kwagh u nyinya la. 'O Muhammad, m vande fan mer ka ieren you je ne, nahan er msen hen Allah mer a yimam sha kwagh u a er mo ne, sha Allah me kura loho wou ken myer hen mba ve lu keren we mba ve lu ken jime yam la, man ka ikyagh ki tswamegh ki m lu a mi la je ne, tôô ikyav mbi tswamev mbigenev, sha mimi yô, u kar sha urakumi ou ken ijiir ne nahan, u za hen ve.' Abu Bakr za hemen, maa Rasulullah na mlumun ér; 'M ngu a kwagh u eren ga' nahan Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam er msen sha ci na nahan Suraqah zua a myom - sha kwagh u vihin u yange er un la - shi hide hen azende a na. Mbatomov man mbayev due fese kaa er; 'Allah ka or u hemban cii, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam va, Muhammad va'. Ior lu gban anyiman ér ka an nan lu a ian i lun hen ya na, nahan Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kaa ér: ‘tugh mbu nyian ne me tsa hen ya u anngô u ter u Bani Najar, Abdul MuTalib sha u nan ve icivir,’ nahan iyange igen pepe pepe yô, a yem er i kaa a na nahan. Barra’ Bin Azib kaa er; 'Or u hiihii u yange nan va hen a vese yô, lu Mush’ab Bin Umair, anmgbian u Bani Abdud Dar, maa Ibnu Ummi Maktum, u lu or u pir ashe, anmgbian u Bani Fihri, maa Umar Bin Al Khaththab vea ior akunduahar ve nyôr sha anyinya, nahan se pine ser; ‘Ka nyi yange Rasulullah er?’ a gema a kaa er; 'Yange lu ken ijime yam', maa Rasulullah va nyôr vea Abu Bakr, Barro' kaa er; 'Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam yange una va -ken Medina- ga, saa hen shighe la yange ma m kôr uwashika kpishi mba ken Al Mufashal ken ityou'. Iserael kaa er; ‘Barro’ yange lu ijende i Ansar u ken gar u Banu Haritsah la.

Hadith

Imam Ahmad : 4

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ قَالَ إِسْرَائِيلُ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ زَيْدِ بْنِ يُثَيْعٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَهُ بِبَرَاءَةٌ لِأَهْلِ مَكَّةَ لَا يَحُجُّ بَعْدَ الْعَامِ مُشْرِكٌ وَلَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ عُرْيَانٌ وَلَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ مَنْ كَانَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُدَّةٌ فَأَجَلُهُ إِلَى مُدَّتِهِ وَاللَّهُ بَرِيءٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ قَالَ فَسَارَ بِهَا ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ الْحَقْهُ فَرُدَّ عَلَيَّ أَبَا بَكْرٍ وَبَلِّغْهَا أَنْتَ قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَلَمَّا قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ بَكَى قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَدَثَ فِيَّ شَيْءٌ قَالَ مَا حَدَثَ فِيكَ إِلَّا خَيْرٌ وَلَكِنْ أُمِرْتُ أَنْ لَا يُبَلِّغَهُ إِلَّا أَنَا أَوْ رَجُلٌ مِنِّي

Er a ôr se [Waki’] yô, a kaa ér; a kaa ér [Iserael]; a kaa ér [Abu Ishaq]; hen [Zaid Bin Yutsai’] hen [Abu Bakr] ér Profeti tindi un a kwaghôron u tesen ér un ngu sha tseeneke na sha ikyev i ior mba ken gar u Makkah; 'Sha er or u civir Aôndo kpishi nana kera za Hajj ga shighe u inyom ne ia bee kera yô, or môm nana kera er Tawaf a ikyav iyol ga shi nana nyôr sha ga saa di Ormusulumi, hanma or u nan lu a ikyuryan hen atô u nan vea Ortom u Aôndo yô, mkur u ikyuryan la ka zan zan mkur u ikyuryan la, nahan Allah man Ortyom Na vea lu sha ikyev i mbacivir Aôndo ga'. YAzid kaa ér; nahan a mough a ior utar. Tsô A kaa a Ali er; 'dondo un shi hide a Abu Bakr hen a mo shi pase kwagh u u er la'. nahan a er nahan, a kaa er; zum u Abu Bakr va hen Profeti (profeti) la, a vaa a pine er; ‘Ortom u Allah, kwagh er mo kpa?’ a gema a kaa er; ‘Kwagh môm er u ga saa di kwagh u dedoo, kpa i kaa a mo ér i de pasen kwagh ne ga, saa mo shin môm ken a mo’.

Hadith

Imam Ahmad : 5

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَوْسَطَ قَالَ خَطَبَنَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَامِي هَذَا عَامَ الْأَوَّلِ وَبَكَى أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ سَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ أَوْ قَالَ الْعَافِيَةَ فَلَمْ يُؤْتَ أَحَدٌ قَطُّ بَعْدَ الْيَقِينِ أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ أَوْ الْمُعَافَاةِ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَلَا تَحَاسَدُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَكُونُوا إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ تَعَالَى

A kaa a vese ér [Muhammed Bin Ja’far] kaa ér; Er yange ôr se kwagh u [Syu’bah] u ken [Yazid Bin Khumair] u ken [Sulaim Bin ‘Amir] u ken [Ausath] la yô, a kaa ér; [Abu Bakr] yange pase se kwagh kaa er; Rasullah shallallahu 'alaihi wasallam yange tile sha ityough yagh ken inyom i hiihii la. Tsô Abu Bakr vaa, maa kaa ér; sôn Allah sha ci u Al mu'Aafaat - mde u asorabo - shin a kaa er Al 'Aa'fiyah - mkor -, sha ci u or môm kpa i na nan kwagh u hemban Al 'Aa'fiyah shin Al mu'Aafaat ga zum u nan ne jighjigh kera yô, lu or u mimi sha ci u mimi ngu imôngo a ieren i dedoo man ve cii mba sha man ve cii mba ken aie ga, shi mba ken aie ga. lu nen ayol a en iwuhe, lu nen mbaihyomov, shi de paven ikyar i azende shi geman ijime nen ga, Kpa lu nen anmgbianev er Allah Ta’ala a kaa nahan.’

Hadith

Imam Ahmad : 6

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَأَبُو عَامِرٍ قَالَا حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِيهِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ حِينَ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ سُرِّيَ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي هَذَا الْقَيْظِ عَامَ الْأَوَّلِ سَلُوا اللَّهَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ وَالْيَقِينَ فِي الْآخِرَةِ وَالْأُولَى

I kaa a vese ér [Abdurrahman Bin Mahdi] man [Abu Amir] cii ve kaa ér; Er yange ôr se kwagh u [Zuhair, inja na yô, Ibnu Muhammad] hen [Abdullah, inja na yô, Ibnu Muhammad Bin ‘Aqil] hen [Mu’adz Bin Rifa’ah Bin Rafi’ Al Ansari] hen ter na, inja na yô, [Rifa’ah Bin Rafi’] yô, a kaa ér; M ungwa [Abu Bakar Ash Siddiq] lu pasen kwagh sha ikyônough ki torough ki Rasullah, maa a kaa ér; 'M ungwa Rasullah kaa er,' nahan Abu Bakr vaa zum u a ter iti i Rasullah la, maa a gba viing sha mliam ashe, a kaa er; 'M ungwa Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam kaa sha iyange i usu u yeghen kpishi er ne nahan ken inyom i hiihii la er: 'sôn nen Allah mde u asorabo, mkor man jighjigh u nan ken uma u ken hemen man tar cii'.

Hadith

Imam Ahmad : 7

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ أَبِي عَتِيقٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ السِّوَاكُ مَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ

Er a ôr se [Abu Kamil] kwagh ne yô, a kaa ér; I ôr se [Hammad, ka Ibn Salamah] hen [Ibn Abu ‘Atiq] hen [ter na] hen [Abu Bakr] ér, Profeti kaa ér: ‘Siwak ka kwagh u sôron zwa shi a doo Aôndo ishima’.

Hadith

Imam Ahmad : 8

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِّمْنِي دُعَاءً أَدْعُو بِهِ فِي صَلَاتِي قَالَ قُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا وَلَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ وَارْحَمْنِي إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ و قَالَ يُونُسُ كَبِيرًا حَدَّثَنَاه حَسَنٌ الْأَشْيَبُ عَنْ ابْنِ لَهِيعَةَ قَالَ قَالَ كَبِيرًا

Hashim bin Al Qasim kaa a vese er, un kaa er; Hashim bin Al Qasim kaa a vese er, un kaa er; Hashim bin Abu Habib kaa a mo er yange kaa a Abu Bakr bin Siddiq er yange kaa a Ortom u Aôndo er, "Tesem msen u me zamber a mi ken msen wam yo." A gema a kaa er, "Ôr nen, Allahumma innii zhalamtu nafsii zulman katsiiro, shin m ngu a kwagh u m er ga, kpa m ngu a mciem iyol ga." O Allah, m er iyol yam kwaghbo kpishi, or môm nana kera de mo asorabo ga saa We tseegh, nahan de mo asorabo am sha mde u asorabo a hen We shi zungwem mhôônom kpaa. Sha mimi yô, We u ngu Or u den kwaghbo, u zungwen mhôônom." [Yunus] kaa er; 'kabiiraa -vesen-, ' a ôr se [Hasan Al Ash yab] hen [Ibn Lahi'ah] a kaa er; a kaa er: 'kabiiraa -vesen-'.

Hadith

Imam Ahmad : 9

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ فَاطِمَةَ وَالْعَبَّاسَ أَتَيَا أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَلْتَمِسَانِ مِيرَاثَهُمَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمَا حِينَئِذٍ يَطْلُبَانِ أَرْضَهُ مِنْ فَدَكَ وَسَهْمَهُ مِنْ خَيْبَرَ فَقَالَ لَهُمْ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ فِي هَذَا الْمَالِ وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أَدَعُ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُهُ فِيهِ إِلَّا صَنَعْتُهُ

Er a ôr se [Abdurrazzaq] kwagh ne yô, a kaa ér; I ôr se [Ma’mar] u ken [Az Zuhri] u ken [’Urwah] u ken [Aisyah] la ér, Fatimah man Al Abbas yange ve va hen Abu Bakr, ve cii ve lu sônon ér i na ve vegher u dyako ve hen Or u Aôndo tindi un la. Bakar] kaa a ve er; Sha mimi yô, m ungwa Ortyom u Aôndo kaa ér: ‘Se mba a dyako ga, inyaregh ki se undu la ki hingir iyua i mrumun u sha mhôôn, ka tsombor u Muhammad tseegh u ya kwagh sha inyaregh kin ye’. Nahan, sha iti i Allah yô, me de kwagh u m nenge Rasulullah lu eren la ga, saa me er un jighilii’.

Hadith

Imam Ahmad : 10

حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئُ قَالَ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ الْحَارِثِ يَقُولُ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْيَوْمِ مِنْ عَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ اسْتَعْبَرَ أَبُو بَكْرٍ وَبَكَى ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَمْ تُؤْتَوْا شَيْئًا بَعْدَ كَلِمَةِ الْإِخْلَاصِ مِثْلَ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ

Er yange ôr se [Abu Abdurrahman Al Muqri’] yô, a kaa ér; Er a ôr se [Haiwah Bin Syuraih] kwagh ne yô, a kaa ér; M ungwa [Abdul Malik Bin Al Harith] kaa ér; Sha mimi yô [Abu Hurairah] kaa ér; M ungwa [Abu Bakar Ash Siddiq] kaa sha ikyônough ki torough kin ér; M ungwa Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kaa sha iyange i inyom i hiihii ne, nahan Abu Bakr vihi ken kwaghwan la je yô, a vaa, maa a kaa ér; M ungwa Or u Aôndo tindi un la kaa ér: ‘I na u kwagh ga - u a lu sha ian i hemban cii la - zum u i ôr u ijir i mimi er Al Afiyah nahan - mkor - nahan sôn Aôndo Al Afiyah’.

Hadith

Imam Ahmad : 11

حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ حَدَّثَهُ قَالَ قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الْغَارِ وَقَالَ مَرَّةً وَنَحْنُ فِي الْغَارِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ نَظَرَ إِلَى قَدَمَيْهِ لَأَبْصَرَنَا تَحْتَ قَدَمَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا ظَنُّكَ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا

Er a ôr se kwagh [‘Affan] yô, a kaa ér; Er a ôr se kwagh [Hammam] yô, a kaa ér; a pase se [Thabit] hen [Anas] er [Abu Bakar] a kaa a na nahan, un -Abu Bakar- kaa er; M kaa a Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam zum u lu ken bar la, - ken kwaghôron ugen a kaa er; 'man se lu ken bar, - man aluer môm ken a ve nenge a angahar a na ahar yô, ma ve nenge a vese sha ikyev i angahar a na', maa a kaa ér: 'O Abu Bakr, ka nyi u hen sha kwagh u ior uhar, ka Allah u sha utar ken mba uhar mbara ga he'.

Hadith

Imam Ahmad : 12

حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ سُبَيْعٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الدَّجَّالَ يَخْرُجُ مِنْ أَرْضٍ بِالْمَشْرِقِ يُقَالُ لَهَا خُرَاسَانُ يَتَّبِعُهُ أَقْوَامٌ كَأَنَّ وُجُوهَهُمْ الْمَجَانُّ الْمُطْرَقَةُ

Er a ôr se [Rauh] kwagh ne yô, a kaa ér; A kaa a vese ér [Ibn Abi ‘Arubah] hen [Abu At Taiyyah] hen [Al Mughirah Bin Subai] hen [‘Amru Bin Huraits] hen [Abu Bakar Ash Shiddiq], a kaa ér; 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam kaa a vese er Dajjal una due ken vegher u sha ityoughkitaregh ki tar u i yer ér Khurasan la, ior kpishi vea dondo un ijime, inja er ishigh vev ki lu er ikyav mbi utyaav mbi i cir sha hammer nahan'.

Hadith

Imam Ahmad : 13

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى صَاحِبُ الدَّقِيقِ عَنْ فَرْقَدٍ عَنْ مُرَّةَ بْنِ شَرَاحِيلَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ بَخِيلٌ وَلَا خَبٌّ وَلَا خَائِنٌ وَلَا سَيِّئُ الْمَلَكَةِ وَأَوَّلُ مَنْ يَقْرَعُ بَابَ الْجَنَّةِ الْمَمْلُوكُونَ إِذَا أَحْسَنُوا فِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَفِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَوَالِيهِمْ

Er yange ôr se [Abu Sa’id] or u ngise lu kpan u Bani Hashim yô, a kaa ér; Ka a ôron se kwagh u [Shadaqah Bin Musa] ijende na Ad Daqiq, u ken [Farqad] u ken [Murrah Bin Syarahil] u ken [Abu Bakar Ash Shiddiq] la, a kaa ér; Or u Aôndo tindi un la kaa ér: ‘Mba ve lu mbaaferev, mba eren aie, mba eren kwagh sha inja ga la vea nyôr sha ga, shi ior mba vea hii u gbidyen hunda u sha la vea lu mbatomov mba ve fe u eren kwagh u a lu hen atô ve man Jalla ma A ve la tsembelee yô.

Hadith

Imam Ahmad : 14

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَسَمِعْتُهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ جُمَيْعٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَتْ فَاطِمَةُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْتَ وَرِثْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْ أَهْلُهُ قَالَ فَقَالَ لَا بَلْ أَهْلُهُ قَالَتْ فَأَيْنَ سَهْمُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا أَطْعَمَ نَبِيًّا طُعْمَةً ثُمَّ قَبَضَهُ جَعَلَهُ لِلَّذِي يَقُومُ مِنْ بَعْدِهِ فَرَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّهُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَتْ فَأَنْتَ وَمَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْلَمُ

A kaa a vese ér [Abdullah Bin Muhammad Bin Abu Syaibah]. Abdullah kaa ér; man m ungwa kwagh ne hen Abdullah Bin Abu Syaibah, a kaa er; A kaa a vese ér [Muhammad Bin Fudlail] u ken [Al Walid Bin Jumai’] u ken [Abu Ath Thufail] la kaa ér; Shighe u Profeti kpe la, Fatima nger washika hen Abu Bakr u a lu a kwagh u; 'Ka we shin tsombor wou u lu yan dyako u Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam kpa?' A gema a kaa er; Fatima kaa ér: ‘Ka mo yange m ya dyako u mi ga, kpa tsombor na yô; 'Nahan ka hana akaa a Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam a lu?' Nahan [Abu Bakr] kaa er; ‘Sha mimi yô, m ungwa Ortyom u Aôndo kaa ér; 'Sha mimi yô, aluer Allah na Profeti kwaghyan, maa nan kpe yô, Un - Allah - A er kwagh ne sha ci u mba ve dondo un la', nahan m wa ishima u hiden a mi hen Mbamusulumi'. nahan Fatima kaa er; 'Nahan u hemba fan kwagh u u ungwa hen Ortyom u Allah la'.

Hadith

Imam Ahmad : 15

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ الطَّالَقَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ الْمَازِنِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو نَعَامَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُنَيْدَةَ الْبَرَاءُ بْنُ نَوْفَلٍ عَنْ وَالَانَ الْعَدَوِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ فَصَلَّى الْغَدَاةَ ثُمَّ جَلَسَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ الضُّحَى ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ مَكَانَهُ حَتَّى صَلَّى الْأُولَى وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ كُلُّ ذَلِكَ لَا يَتَكَلَّمُ حَتَّى صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ ثُمَّ قَامَ إِلَى أَهْلِهِ فَقَالَ النَّاسُ لِأَبِي بَكْرٍ أَلَا تَسْأَلُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَأْنُهُ صَنَعَ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ يَصْنَعْهُ قَطُّ قَالَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ نَعَمْ عُرِضَ عَلَيَّ مَا هُوَ كَائِنٌ مِنْ أَمْرِ الدُّنْيَا وَأَمْرِ الْآخِرَةِ فَجُمِعَ الْأَوَّلُونَ وَالْآخِرُونَ بِصَعِيدٍ وَاحِدٍ فَفَظِعَ النَّاسُ بِذَلِكَ حَتَّى انْطَلَقُوا إِلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام وَالْعَرَقُ يَكَادُ يُلْجِمُهُمْ فَقَالُوا يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ وَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ قَالَ لَقَدْ لَقِيتُ مِثْلَ الَّذِي لَقِيتُمْ انْطَلِقُوا إِلَى أَبِيكُمْ بَعْدَ أَبِيكُمْ إِلَى نُوحٍ { إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ } قَالَ فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى نُوحٍ عَلَيْهِ السَّلَام فَيَقُولُونَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ فَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ وَاسْتَجَابَ لَكَ فِي دُعَائِكَ وَلَمْ يَدَعْ عَلَى الْأَرْضِ مِنْ الْكَافِرِينَ دَيَّارًا فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي انْطَلِقُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ اتَّخَذَهُ خَلِيلًا فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ كَلَّمَهُ تَكْلِيمًا فَيَقُولُ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ فَإِنَّهُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَيُحْيِي الْمَوْتَى فَيَقُولُ عِيسَى لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى سَيِّدِ وَلَدِ آدَمَ فَإِنَّهُ أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ انْطَلِقُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَشْفَعَ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ فَيَنْطَلِقُ فَيَأْتِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام رَبَّهُ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَيَنْطَلِقُ بِهِ جِبْرِيلُ فَيَخِرُّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ وَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَرْفَعُ رَأْسَهُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَى رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ خَرَّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ أُخْرَى فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَذْهَبُ لِيَقَعَ سَاجِدًا فَيَأْخُذُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام بِضَبْعَيْهِ فَيَفْتَحُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ مِنْ الدُّعَاءِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ عَلَى بَشَرٍ قَطُّ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ خَلَقْتَنِي سَيِّدَ وَلَدِ آدَمَ وَلَا فَخْرَ وَأَوَّلَ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ حَتَّى إِنَّهُ لَيَرِدُ عَلَيَّ الْحَوْضَ أَكْثَرُ مِمَّا بَيْنَ صَنْعَاءَ وَأَيْلَةَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الصِّدِّيقِينَ فَيَشْفَعُونَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الْأَنْبِيَاءَ قَالَ فَيَجِيءُ النَّبِيُّ وَمَعَهُ الْعِصَابَةُ وَالنَّبِيُّ وَمَعَهُ الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالنَّبِيُّ وَلَيْسَ مَعَهُ أَحَدٌ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الشُّهَدَاءَ فَيَشْفَعُونَ لِمَنْ أَرَادُوا وَقَالَ فَإِذَا فَعَلَتْ الشُّهَدَاءُ ذَلِكَ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ أَدْخِلُوا جَنَّتِي مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِي شَيْئًا قَالَ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ قَالَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرُوا فِي النَّارِ هَلْ تَلْقَوْنَ مِنْ أَحَدٍ عَمِلَ خَيْرًا قَطُّ قَالَ فَيَجِدُونَ فِي النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ أُسَامِحُ النَّاسَ فِي الْبَيْعِ وَالشِّرَاءِ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَسْمِحُوا لِعَبْدِي كَإِسْمَاحِهِ إِلَى عَبِيدِي ثُمَّ يُخْرِجُونَ مِنْ النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي قَدْ أَمَرْتُ وَلَدِي إِذَا مِتُّ فَأَحْرِقُونِي بِالنَّارِ ثُمَّ اطْحَنُونِي حَتَّى إِذَا كُنْتُ مِثْلَ الْكُحْلِ فَاذْهَبُوا بِي إِلَى الْبَحْرِ فَاذْرُونِي فِي الرِّيحِ فَوَاللَّهِ لَا يَقْدِرُ عَلَيَّ رَبُّ الْعَالَمِينَ أَبَدًا فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَ فَعَلْتَ ذَلِكَ قَالَ مِنْ مَخَافَتِكَ قَالَ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرْ إِلَى مُلْكِ أَعْظَمِ مَلِكٍ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَهُ وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهِ قَالَ فَيَقُولُ لِمَ تَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ وَذَاكَ الَّذِي ضَحِكْتُ مِنْهُ مِنْ الضُّحَى

Er yange ôr se kwagh ne yô, a kaa ér; Er yange ôr mo [An Nadlar Bin Syumail Al Mazini] yô, a kaa ér; Er a ôr mo [Abu Na’amah] yô, a kaa ér; Er yange m ôr kwagh u [Abu Hunaidah Al Barra’ Bin Naufal] u ken [Walan Al ’Adawi] u ken [Hudzaifah] u ken [Abu Bakar Ash Shiddiq] la yô, a kaa ér; 'Iyange igen pepe yô, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam er msen u pepe. Nahan a tema inya, zan zan shighe u dhuha la va kuma yô, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam gba ôron kwagh, maa a tema sha ijiir na i hiihii la zan zan a er msen u atetan, msen u Asr man Maghrib, a kera ôr kwagh ga zan zan msen u aikighe u a er hen mkur u tugh la, maa a yem hen tsombor na hen Bakbur, a za hen ya na hen tsombor na; ‘Ka nyi u pine Or u Aôndo a tindi un la kwagh u yange er nyian ga, shin er yange lu a vande eren kwagh ne ga nahan kpaa?’ a kaa ér; nahan a pine un, nahan a na mlumun ér: ‘een, i tesem kwagh u una er ken akaa a tar ne man a ken hemen la, nahan mba ve lu cii man mba ve lu van la cii kohol hen ijiir i môm, nahan ior cian kwagh ne, nahan ve va hen Adam er mngerem ma lu nôngon u cir ve iyol yô, ve kaa ér; ‘O Adam, we u ngu ter u uumache man Allah ‘azza wajalla tsua u, nahan sôn Ter wou a zamber sha ci wase,’ Adam gema kaa er; ‘Mo kpa m ngu tagher a kwagh u u lu tagher a mi la, za hen teru ken ijime i ter wou, ka Noa je la,’ mimi je Allah tsua Adam man Noa man tsombor u Aberaham man tsombor u ‘Imran sha ior cii’. Nahan ve va hen Noa ve kaa er; 'Na se msen sha ishigh ki Rabb Wou, gadia Allah tsua u shi A na mlumun sha msen Wou shi A de iyou i môm ken mba ve ne jighjigh ga sha tar ga'. Tsô Noa kaa er; 'M ngu a ian i eren msen sha ci wou ga, nahan za hen Ibrahim, gadia Allah er un or u doon un ishima'. Tsô ve za hen Iberam, Iberam kaa er; 'M ngu a ian i nan we msen ga, za hen Mose, gadia Allah yange ôr kwagh a na jighilii shighe ugen'. Tsô Musa gema kaa er; 'M ngu a kwagh u u soo la ga, nahan za hen Isa bin Maryam, mimi je una bee mbaapirashe man mba ve lu a angev shi una hide a mbakpenev kpaa'. Tsô Yesu gema kaa er; 'M ngu a kwagh u u soo la ga, kpa za hen orvesen wou wan u Adam, gadia uwar na ua hii u bughun sha iyange i mnder u shin ku, za hen Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam, mimi je una zamber sha ci wou sha ishigh ki Rabb wou'. A kaa er; 'Nahan a yem, maa Jibril gema ishigh a Ter na, maa Allah kaa er: 'na un ian - zamber - shi na un loho u dedoo u sha'. a kaa ér; nahan Jibril yem a loho u dedoo la, maa Muhammad gure inya shi gure inya sha iyange i Tomataan i môm, maa Allah kaa er: ‘kende ityough sha, we Muhammad, kaa wer a ungwa u shi zamber, i na u ian i zamber’. a kaa ér; nahan a kende ityough sha man zum u a kenger Ter na la a gure inya sha u nan iyol na sha ci u iyange i Tomataan igen, nahan Allah shi kaa er: ‘kende ityough sha kaa wer a ungwa u, zamber, i na u ian i zamber’. a kaa ér; a za gure inya, Gaberiel kôr un ave ahar cii, maa a bugh msen u i lu a vande bughun orumace ga yô, nahan a kaa er; ‘O Rabb wam, u gbam mer m lu orvesen u wan u Adam man iyolgengese ngi ga, u er mo m lu or u hiihii u i bugh uwagh na sha Iyange i Mnder u shin ku man iyolgengese ngi ga, zan zan u za er ior mba ve ve hen zegemnger wam la ve lu er mba ve lu hen atô u Shon’a man Ailah la nahan,’ maa i kaa ér; ‘Yila Shiddiqin sha er vea zamber yô’, maa i kaa ér; ‘Yila Nabs . Mo'. A kaa er; nahan Profeti va a nongo u mbadondon un, shi Profeti ugen lu a mbadondon un utaan shin utaankarunyiin, shi Profeti ugen lu u lun a mbadondon un ga yô, maa i kaa er; 'Yila mba ve kpe sha ci u jighjigh u nan la sha er vea zamber sha ci u mba ve soo la'. man Profeti za hemen ér; nahan mba ve kpe sha ci u jighjigh u nan la mba eren nahan yô, Profeti kaa er: Allah kaa er 'Mo m hemba lun a mhôônom ma zungwen, mba ve lu a kwagh môm a mo ga la ve nyôr sha wam'. a kaa ér; maa ve nyôr sha. A kaa er: Tsô Allah kaa er: Nenge nen ken igyamusu, ne zua a or u nan er kwagh u dedoo kpa? ‘A kaa ér; Nahan ve zua a orgen, maa Allah pine un er: ‘U vande eren kwagh u dedoo kpa? ’ or la gema kaa ér; ‘Ei, saa di er ken ijime m er akaa a ior ve lu a mi sha kwagh u yamen kwagh man u teen kwagh’. Nahan Allah kaa er: ‘er kwagh sha ci u wanakiriki wam er a er kwagh sha ci u mbatomov av mbagenev nahan’. Tsô ve due a orgen ken igyamusu, Allah pine un er; ‘U vande eren ma kwagh u dedoo kpa? ’ a gema a kaa ér; 'Ei, saa me kaa a wan wam mer aluer m kpe yô, nande mo sha usu maa m cir mo er ka mwem nahan, maa yem a mi ken zegemnger za samber a mi sha ahumbe, nahan sha iti i Allah, Ter u tar cii yô, mayange una kera hide a mo ga'. Tsô Allah kaa ér: ‘Ka nyi u er nahan? ’ a gema a kaa ér; ‘sha ci u mcie u cian We’. Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam za hemen kaa er: maa Allah kaa er: ‘nenge tartor u tartor u hemban lun a iengem la, nahan mimi je hen we yô, u ngu er u nahan, je yô, u hemba u kwa pue je kpaa’. Profeti za hemen kaa er: wanakiriki la kaa er; ‘ka nyi u lu tuhwan mo shighe u u lu tor laa?’ Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam kaa er: 'ka kwagh u yange na m lu a mciem ken ayange a karen la je la'.

Hadith

Imam Ahmad : 16

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا قَيْسٌ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَأَثْنَى عَلَيْهِ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ وَإِنَّكُمْ تَضَعُونَهَا عَلَى غَيْرِ مَوْضِعِهَا وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ وَلَا يُغَيِّرُوهُ أَوْشَكَ اللَّهُ أَنْ يَعُمَّهُمْ بِعِقَابِهِ قَالَ وَسَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ مُجَانِبٌ لِلْإِيمَانِ

Er yange ôr se [Hasyim Bin Al Qasim] kwagh ne yô, a kaa ér; Er a ôr se [Zuhair u a lu Ibn Mu’awiyah la] yô, a kaa ér; A kaa a vese ér [Isma’il Bin Abu Khalid] kaa ér; Er a ôr se [Qais] kwagh ne yô, a kaa ér; ’ [Abu Bakr] mough sha wuese Allah shi wanger Un, maa a kaa er; 'Ne ior, mimi je ne mba ôron ivur ne: 'Ne mba ne ne jighjigh yô, ne mba a ibo sha hanmô wen, kwagh ne una vihi ne or u nan tsume la je kpaa ga... -zan zan ivur la ia kar been-, man ne ver i sha inja ga, m ungwa Or u Aôndo a tindi un la sallallaahu it 'alaihi do echanged the people, nenge, ior mba ve lu eren kwagh ne ga la kaa er: nahan cier un iyol er Allah una samber a tsaha sha ve cii yô.’ A kaa er; ‘Man m ungwa Abu Bakr kaa er; ‘Ne ior, palegh nen aie, gadia mimi je aie ka a pav ne a jighjigh u nan’.

Hadith

Imam Ahmad : 17

حَدَّثَنَا هَاشِمٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي يَزِيدُ بْنُ خُمَيْرٍ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَ بْنَ عَامِرٍ رَجُلًا مِنْ حِمْيَرَ يُحَدِّثُ عَنْ أَوْسَطَ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَوْسَطَ الْبَجَلِيِّ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ مَقَامِي هَذَا ثُمَّ بَكَى ثُمَّ قَالَ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَسَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ فَإِنَّهُ لَمْ يُؤْتَ رَجُلٌ بَعْدَ الْيَقِينِ شَيْئًا خَيْرًا مِنْ الْمُعَافَاةِ ثُمَّ قَالَ لَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَحَاسَدُوا وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا

Er a ôr se [Hasyim] kwagh ne yô, a kaa ér; Er a ôr se [Shu’ba] kwagh ne yô, a kaa ér; a pase mo [Yazid Bin Khumair] ér; M ungwa [Sulaim Bin ‘Amir] or u ken gar u Himyar, lu ôron kwagh u [Ausath Bin Isma’il Bin Ausath Al Bajali] u yange ôr kwagh u [Abu Bakar] la, ér yange ungwa kwagh ne shighe u Or u Aôndo tindi un la kpe la, a kaa ér; Or u Aôndo tindi un la yange tile ken inyom i hiihii la hen ijiir yam maa vaa kaa ér: ‘Lu or u mimi, gadia mimi ka a za a mlu u dedoo man ve cii ve lu sha, shi palegh aie, gadia ve mba vea isholibo man ve cii ve lu ken igyamusu, shi sôn Allah myom, gadia mimi je or môm kpa i na nan kwagh shighe u nan ne jighjigh ér kwagh la hemba myom kera ga’. Tsô a za hemen ér ‘de paven nen ayol a en ga, de palegh nen ayol a en ga, de kôron nen ayol a en ihyom ga, shi de eren nen iwuhe ga, kpa lu nen mbatomov mba Allah mba ve lu anmgbianev la’.

Hadith

Imam Ahmad : 18

حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَوْدِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي طَائِفَةٍ مِنْ الْمَدِينَةِ قَالَ فَجَاءَ فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ فَقَبَّلَهُ وَقَالَ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي مَا أَطْيَبَكَ حَيًّا وَمَيِّتًا مَاتَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ فَانْطَلَقَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ يَتَقَاوَدَانِ حَتَّى أَتَوْهُمْ فَتَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ وَلَمْ يَتْرُكْ شَيْئًا أُنْزِلَ فِي الْأَنْصَارِ وَلَا ذَكَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ شَأْنِهِمْ إِلَّا وَذَكَرَهُ وَقَالَ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا وَسَلَكَتْ الْأَنْصَارُ وَادِيًا سَلَكْتُ وَادِيَ الْأَنْصَارِ وَلَقَدْ عَلِمْتَ يَا سَعْدُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَأَنْتَ قَاعِدٌ قُرَيْشٌ وُلَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَبَرُّ النَّاسِ تَبَعٌ لِبَرِّهِمْ وَفَاجِرُهُمْ تَبَعٌ لِفَاجِرِهِمْ قَالَ فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ صَدَقْتَ نَحْنُ الْوُزَرَاءُ وَأَنْتُمْ الْأُمَرَاءُ

Er a ôr se kwagh [‘Affan] yô, a kaa ér; Er yange ôr se kwagh u [Abu ‘Awanah] hen [Daud Bin Abdullah Al Audiy] hen [Humaid Bin Abdurrahman] yô, a kaa ér; Shighe u Rasulullah kpe la, [Abu Bakr] lu hen kpe u gar u Medina, a -Humaid Bin Abdurrahman- kaa er; nahan a va bugh ikyondo i i cir ishigh nagh la, a suse un zwa, a kaa er; 'M kegh iyol u ngohol terem man ngôm er ka ipaan you nahan, uma wou man ku wou vea doo nena, Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam kpe, man sha ikyev i Rabb or u nan lu a Kaaba la'. maa a ter kwagh u hadith la. A kaa er; 'Tsô Abu Bakr man Umar za -hen mba Ansar - mba ve lu gban anyiman ayol a ve sha kwagh u hemen la, nahan ve zua a ve - mba Ansar -, maa Abu Bakr ôr kwagh shi a undu kwagh u yange i pase hen Ansar la ga shi kwagh môm u Or u Aôndo tindi un la kpa ôr ga; 'Sha mimi yô, u vande fan er Ortom u Aôndo (mzough u Aôndo a lu sha a na) yange kaa er: 'Aluer uumache kar ken ikyônough ki torough kigen man Ansar kar ken ikyônough ki torough kigen yô, mo kpa me kar ken ikyônough ki torough ki Ansar.' man u vande fan, we Sa’d, er Ortyom u Aôndo (saw) yange kaa shighe u u tema -u eren kwagh ga- la, ‘mba Quraysh mba hemen kwagh ne, nahan ior mba ve lu a tom u eren la mba dondon ior mba ve lu a tom ve la -mba Quraysh- man ior vev mba ve hembe ato la ka ve dondo ior vev mba ve hembe ato la’. a kaa ér; nahan [Sa’d] gema kaa a Abu Bakr ér; 'U ngu a mimi, se mba mbatomov kpa we u lu mbahemenev'.

Hadith

Imam Ahmad : 19

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْعَطَّافُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ أَنَّ أَبَاهُ سَمِعَ أَبَا بَكْرٍ وَهُوَ يَقُولُ قُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْعَمَلُ عَلَى مَا فُرِغَ مِنْهُ أَوْ عَلَى أَمْرٍ مُؤْتَنَفٍ قَالَ بَلْ عَلَى أَمْرٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ قَالَ قُلْتُ فَفِيمَ الْعَمَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ

Er yange ôr se [Ali Bin ‘Ayyasy] kwagh ne yô, a kaa ér; Er yange ôr se [Al Aththaf Bin Khalid] kwagh ne yô, a kaa ér; A kaa a mo ér [or] ugen ken ior mba ken tar u Bashroh, hen [Thalhah Bin Abdullah Bin Abdurrahman Bin Abu Bakar Ash Shiddiq] yange kaa ér; M ungwa [ter wam] ter ér [ter na] ungwa [Abu Bakr] kaa ér; M pine Rasulullah, m kaa mer, m kaa mer; ‘Ortom u Allah, aeren ka a har sha akaa a i ver la shin ka sha akaa a he?’ A na mlumun ér: ‘Kpa sha akaa a i ver la’. a kaa er, M pine; ‘Nahan ka nyi i lu ieren ne, we Ortyom u Aôndo? A kaa er: ‘Ka i lu hanma or ican ga u eren akaa a dedoo sha awashima u yange i gba nan sha mi la’.

Hadith

Imam Ahmad : 20

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ أَهْلِ الْفِقْهِ أَنَّهُ سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُحَدِّثُ أَنَّ رِجَالًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَزِنُوا عَلَيْهِ حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ يُوَسْوِسُ قَالَ عُثْمَانُ وَكُنْتُ مِنْهُمْ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسٌ فِي ظِلِّ أُطُمٍ مِنْ الْآطَامِ مَرَّ عَلَيَّ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَسَلَّمَ عَلَيَّ فَلَمْ أَشْعُرْ أَنَّهُ مَرَّ وَلَا سَلَّمَ فَانْطَلَقَ عُمَرُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ مَا يُعْجِبُكَ أَنِّي مَرَرْتُ عَلَى عُثْمَانَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ وَأَقْبَلَ هُوَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي وِلَايَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَتَّى سَلَّمَا عَلَيَّ جَمِيعًا ثُمَّ قَالَ أَبُو بَكْرٍ جَاءَنِي أَخُوكَ عُمَرُ فَذَكَرَ أَنَّهُ مَرَّ عَلَيْكَ فَسَلَّمَ فَلَمْ تَرُدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ فَمَا الَّذِي حَمَلَكَ عَلَى ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ مَا فَعَلْتُ فَقَالَ عُمَرُ بَلَى وَاللَّهِ لَقَدْ فَعَلْتَ وَلَكِنَّهَا عُبِّيَّتُكُمْ يَا بَنِي أُمَيَّةَ قَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ مَا شَعَرْتُ أَنَّكَ مَرَرْتَ وَلَا سَلَّمْتَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ صَدَقَ عُثْمَانُ وَقَدْ شَغَلَكَ عَنْ ذَلِكَ أَمْرٌ فَقُلْتُ أَجَلْ قَالَ مَا هُوَ فَقَالَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَوَفَّى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ أَنْ نَسْأَلَهُ عَنْ نَجَاةِ هَذَا الْأَمْرِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ قَدْ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ قَالَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ لَهُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَنْتَ أَحَقُّ بِهَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا نَجَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَبِلَ مِنِّي الْكَلِمَةَ الَّتِي عَرَضْتُ عَلَى عَمِّي فَرَدَّهَا عَلَيَّ فَهِيَ لَهُ نَجَاةٌ

Er a ôr se [Abul Yaman] kwagh ne yô, a kaa ér; a ôr se [Syu’aib] kwagh hen [Az Zuhri] ér; a ôrom [or u fan kwagh u tindi u ken nongo u Ansar], ér yange ungwa [Uthman Bin ’Affan] lu ôron kwagh ugen; er yange i lu a mba ve lu vea Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam kpishi mba yange ve vihi ishima zum u Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam kpe la, nahan er vegher môm ken a ve hingir u lun a ishimanyian yô, Uthman kaa nahan; ‘Man mo kpa m lu môm ken a ve, zum u m tema ken mlu u kpekpe ugen la, Umar kar sha ishigh yagh, a sugh mo, kpa m nenge mer ngu karen a sugh mo ga, nahan a kar zan zan a za zua a Abu Bakr, maa a kaa a na er; ‘Kwagh ngu u una kpiligh we iyol yô, sha mimi yô, m kar sha ishigh ki Uthman m sugh un, kpa a na mlumun sha ishughun yam ga.’ Nahan sha shighe u Abu Bakr lu tor la, Umar man Abu Bakr va ve cii ve sugh mo, maa Abu Bakr kaa er; ‘Anngôu Umar yange va hen a mo kaa er un kar sha ishigh yough a sugh u kpa u na un mlumun ga, nahan ka nyi i ne ve u er nahan?’ a kaa er: M na mlumun; ‘M er nahan ga’. Nahan Umar kaa er; 'Een, sha iti i Allah, u er kwagh ne, kpa lu sha ci u iyolgengese you, we Bani Umayyah.' A kaa er: M na mlumun; ‘Sha iti i Allah yô, mayange m nenge mer u kar u sugh mo ga,’ Abu Bakr kaa nahan; ‘Uthman ngu ôron mimi, sha mimi yô, u ngu a shighe kpishi u eren akaa agen hen a na,’ nahan m kaa mer; ‘een’ Umar pine nahan; ‘Ka nyi kasua i lu nahana?’ nahan Uthman kaa ér; ‘Allah yange kpe Profeti na cii ve se mase pinen un kwagh u mkor u kwagh ne ye,’ Abu Bakr kaa nahan; A kaa ér: ‘M pine un kwagh u kwagh ne; nahan m tile sha ishigh nagh m kaa a na mer ‘sha terem man ngôm u hemba lun a ian sha a na,’ [Abu Bakr] kaa nahan; M pine mer; O Ortom u Allah, kwagh ne ngu a mkor nena? Tsô Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kaa ér: ‘Or u nan ngohol ijirôron hen a mo i yange m na anngôm u nomso la, nan hide a mi hen a mo yô, ijirôron la ia lu nan myom’.