Imam Ahmad : 121
حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ الْخُزَاعِيُّ أَنْبَأَنَا لَيْثٌ وَيُونُسُ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُسَامَةَ بْنِ الْهَادِ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ أَبِي الْوَلِيدِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ سُرَاقَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ أَظَلَّ رَأْسَ غَازٍ أَظَلَّهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمَنْ جَهَّزَ غَازِيًا حَتَّى يَسْتَقِلَّ كَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِهِ حَتَّى يَمُوتَ قَالَ قَالَ يُونُسُ أَوْ يَرْجِعَ وَمَنْ بَنَى لِلَّهِ مَسْجِدًا يُذْكَرُ فِيهِ اسْمُ اللَّهِ تَعَالَى بَنَى اللَّهُ لَهُ بِهِ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫ ސަލާމާ އަލް ޚުޒާޢީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ލައިތުސް] ކިޔައިދީފައިވަނީ [ޔަޒީދު ބިން ޢަބްދުالله ބިން އުސާމާ ބިން އަލް ހަދު] ގެ ފަރާތުން [އަލް ވަލީދު ބިން އަބުލް ވަލީދު] ގެ އަރިހުން [އުޘްމާން ބިން ޢަބްދުالله މާނައީ އިބްނު ސުރާޤާ] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] ގެ އަރިހުން ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވުނީ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ: 'ހަނގުރާމަވެރިއެއްގެ ބޮލުގައި ހިޔާވަހިކަން ދެއްވާ މީހަކު ޤިޔާމަތް ދުވަހު އޭނާ ރައްކާތެރިކުރައްވާނެއެވެ. [ޔޫނުސް] ބުންޏެވެ. 'ނުވަތަ އެނބުރި އަންނަންދެން، އަދި الله ތަޢާލާގެ ނަން ކިޔާފައިވާ الله ގެ ޙައްޤުގައި މިސްކިތެއް ބިނާކުރާ މީހަކު، ދެން الله އޭނާއަށް ސުވަރުގެ ގެއެއް ބިނާކުރައްވާނެއެވެ'.
Imam Ahmad : 122
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ سَلْمَانَ بْنِ رَبِيعَةَ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ قَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِسْمَةً فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَغَيْرُ هَؤُلَاءِ أَحَقُّ مِنْهُمْ أَهْلُ الصُّفَّةِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّكُمْ تُخَيِّرُونِي بَيْنَ أَنْ تَسْأَلُونِي بِالْفُحْشِ وَبَيْنَ أَنْ تُبَخِّلُونِي وَلَسْتُ بِبَاخِلٍ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢައްފާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ޢަވާނާ] [ސުލައިމާން އަލް އަޢުމާސީ] ގެ އަރިހުން [ސިޔާޤީޤު] ގެ ކިބައިން [ސަލްމާން ބިން ރަބިޢާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. [ޢުމަރު] ބުނި އަޑު އިވުނެވެ؛ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ބައިބައިވެވަޑައިގަތީ، އެހެންވެ އަޅުގަނޑު ބުނީމެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ހަމަކަށަވަރުން އެމީހުން ނޫން އެހެން މީހުންނަށް އިތުރު ހައްގުތަކެއް ލިބިގެންވެއެވެ، އެއީ އަހުލުޝް ޝުފާ!' ދެން ރަސޫލުالله صلى الله عليه وسلم ޖަވާބު ދެއްވީ: ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭގެފާނު އަހަންނަށް ދެ އިޚްތިޔާރު ދެއްވިއެވެ. ކަލޭމެން އަހަރެންނާ ގަދަކަމުން އަހާލުމާއި، އަހަރެން ގަދަފަދަ މީހެއް ކަމަށް ދެކުމާއި، އަދި އަހަރެންނަކީ ގަދަފަދަ މީހެއް ނޫން ކަމުގެ މެދުގައި'.
Imam Ahmad : 123
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ الْحَدَثِ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އައްފާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޚާލިދު] ކިޔައިދީފައިވަނީ [ޔާޒީދު ބިން އަބޫ ޒިޔާދު] ގެ އަރިހުން [އާޝިމް ބިން ޢުބައިދިއްލާ] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަތުން [އޭނާގެ ކާފަ] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] ގެ އަރިހުން، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދަތްތައް ކުރެއްވުމަށްފަހު، ވުޟޫކޮށް ދެ ޚުފް ފޮހެލައްވަމުން ގެންދެވިތަނެވެ'.
Imam Ahmad : 124
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِي رَافِعٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كَانَ مُسْتَنِدًا إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ وَعِنْدَهُ ابْنُ عُمَرَ وَسَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا فَقَالَ اعْلَمُوا أَنِّي لَمْ أَقُلْ فِي الْكَلَالَةِ شَيْئًا وَلَمْ أَسْتَخْلِفْ مِنْ بَعْدِي أَحَدًا وَأَنَّهُ مَنْ أَدْرَكَ وَفَاتِي مِنْ سَبْيِ الْعَرَبِ فَهُوَ حُرٌّ مِنْ مَالِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَقَالَ سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ أَمَا إِنَّكَ لَوْ أَشَرْتَ بِرَجُلٍ مِنْ الْمُسْلِمِينَ لَأْتَمَنَكَ النَّاسُ وَقَدْ فَعَلَ ذَلِكَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَأْتَمَنَهُ النَّاسُ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَدْ رَأَيْتُ مِنْ أَصْحَابِي حِرْصًا سَيِّئًا وَإِنِّي جَاعِلٌ هَذَا الْأَمْرَ إِلَى هَؤُلَاءِ النَّفَرِ السِّتَّةِ الَّذِينَ مَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَنْهُمْ رَاضٍ ثُمَّ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لَوْ أَدْرَكَنِي أَحَدُ رَجُلَيْنِ ثُمَّ جَعَلْتُ هَذَا الْأَمْرَ إِلَيْهِ لَوَثِقْتُ بِهِ سَالِمٌ مَوْلَى أَبِي حُذَيْفَةَ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ
އަޅުގަނޑުމެން [ޢައްފާން] އަށް ކިޔައިދީފައި އޮތީ [ޢަލީ ބިން ޒައިދު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ރަފީޢު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙައްމަދު ބިން ސަލާމާ] އަށް ކިޔައިދީފައި އޮތީ، ޢުމަރު އިބްނު އައްބާސްގެ މައްޗަށް ލެނގިލިއިރު، އޭނާގެ ކައިރީގައި އިބްނު ޢުމަރާއި ސަޢީދު ބިން ޒައިދު ތިއްބެވީ، ދެން ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ، ހަގީގަތުގައި އަޅުގަނޑު ކަލާލާގެ މައްސަލައިގައި ޚިޔާލެއް ހާމައެއް ނުކުރަން، އަދި އަޅުގަނޑުގެ ފަހުން ޚަލީފާއެއް އައްޔަން ނުކުރަން، ހަގީގަތުގައި ޢަރަބި އަޅުންގެ ތެރެއިން އަޅުގަނޑު މަރުވި ވަގުތު އަޅުގަނޑު ހޯދި މީހަކު الله ގެ މުދަލުން މިނިވަންވާނެއެވެ'. އެހެންކަމުން ސަޢީދު ބިން ޒައިދު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ކަލޭގެފާނު މުސްލިމުންގެ ތެރެއިން މީހަކު އައްޔަން ނުކުރިނަމަ، އަބޫބަކުރުގެފާނު ގަބޫލުކުރެއްވި ފަދައިން، މީހުން ވެސް ގަބޫލުކުރާނެ ހެއްޔެވެ؟' އެހެންކަމުން [ޢުމަރު] ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. 'އަޅުގަނޑުގެ ރައްޓެހިންގެ ނުބައި ޝައުޤުވެރިކަން އަޅުގަނޑަށް ފެނިފައި ވާތީ، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަވަހާރަވިއިރު އެބޭފުޅުންދެކެ ރުހިވަޑައިގެންނެވި ހަ މީހުންނާ މި މައްސަލަ އަޅުގަނޑު ހަވާލުކުރީމެވެ'. ދެން އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ދެމީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކު އަޅުގަނޑާ ބައްދަލުވެ، ދެން އަޅުގަނޑު މި މައްސަލަ އޭނާއާ ހަވާލުކޮށްފިނަމަ ދެން އަޅުގަނޑު އެކަން އޭނާއާ ހަވާލުކުރަން؛ ސަލީމަކީ އަބޫ ހުދުޒައިފާ އާއި އަބޫ ޢުބައިދާ ބިން ޖައްރާޙް' ގެ އަޅެކެވެ.
Imam Ahmad : 125
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ حَدَّثَنِي أَبُو الْعَالِيَةِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ شَهِدَ عِنْدِي رِجَالٌ مَرْضِيُّونَ فِيهِمْ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَأَرْضَاهُمْ عِنْدِي عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا صَلَاةَ بَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَلَا صَلَاةَ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އައްފާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޙައްމާމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޤަތަދާ] އަޅުގަނޑަށް [އަބުލް ޢަލިޔާ] [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން [ޢުމަރު] ބަރަކާތްތެރި ބޭކަލުންގެ މައްޗަށް އަހަރެންގެ ކުރިމަތީގައި ޝަހާދަތްވެ، އަދި އެންމެ ބޮޑަށް ރުހިވޮޑިގަންނަވާ މީހަކީ އުމަރު، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Imam Ahmad : 126
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَكَبَّ عَلَى الرُّكْنِ فَقَالَ إِنِّي لَأَعْلَمُ أَنَّكَ حَجَرٌ وَلَوْ لَمْ أَرَ حَبِيبِي صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَكَ وَاسْتَلَمَكَ مَا اسْتَلَمْتُكَ وَلَا قَبَّلْتُكَ وَ { لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ }
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢައްފާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ވުހައިބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުالله ބިން އުޘްމާން ބިން ޚުޠުޞައިމް] [ސަޢީދު ބިން ޖުބައިރު] ގެ އަރިހުން [މިސިސް އައްބާސް] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] ކަޅު ހިލައަށް ބޮސްދިނީ ދެން ބުނީ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން އަހަންނަށް އެނގޭ ކަލޭއަކީ ހިލައެއްކަން، އަހަރެންގެ ލޯބިވެރިޔާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ކަލޭގެފާނަށް ބޮސްދީ އުނގުޅާތަން ނުފެނުނުނަމަ، ކަނޑައެޅިގެން ކަލޭގެފާނަށް އުނގުޅާ ބޮސް ނުދިނީސް، އަދި ހަމަކަށަވަރުން الله ގެ ރަސޫލާގެ ކިބައިގައި ރަނގަޅު ނަމޫނާއެއް ވެއެވެ.'
Imam Ahmad : 127
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ أَنْبَأَنَا عَمَّارُ بْنُ أَبِي عَمَّارٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى فِي يَدِ رَجُلٍ خَاتَمًا مِنْ ذَهَبٍ فَقَالَ أَلْقِ ذَا فَأَلْقَاهُ فَتَخَتَّمَ بِخَاتَمٍ مِنْ حَدِيدٍ فَقَالَ ذَا شَرٌّ مِنْهُ فَتَخَتَّمَ بِخَاتَمٍ مِنْ فِضَّةٍ فَسَكَتَ عَنْهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އައްފާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޙައްމާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢައްމާރު ބިން އަބޫ އައްމާރު] ވިދާޅުވެފައިވަނީ [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] ވިދާޅުވެފައިވާ ވާހަކައެވެ؛ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް މީހެއްގެ އަތުގައި ރަން އަނގޮޓިއެއް ފެނިވަޑައިގަތުމުން، ދެން ވިދާޅުވިއެވެ: 'އުކާލާ - އެ އެއްޗެއް!' އެހެންކަމުން އޭނާ އެ އުކާލީ، ދެން ދަގަނޑުން ހަދާފައިވާ އަނގޮޓިއެއް އަޅައިގެން، އެހެންކަމުން އޭނާ ބުނީ: 'މިއީ އެއަށްވުރެ ގޯސް ކަމެއް' ދެން އޭނާ ރިހިން ހަދާފައިވާ އަނގޮޓިއެއް އަޅައިގެން މަޑުމަޑުން ބެހެއްޓިއެވެ.
Imam Ahmad : 128
حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا زَائِدَةُ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ وَحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ زِرٍّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ الْأَنْصَارُ مِنَّا أَمِيرٌ وَمِنْكُمْ أَمِيرٌ فَأَتَاهُمْ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الْأَنْصَارِ أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَمَرَ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنْ يَؤُمَّ النَّاسَ فَأَيُّكُمْ تَطِيبُ نَفْسُهُ أَنْ يَتَقَدَّمَ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَتْ الْأَنْصَارُ نَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ نَتَقَدَّمَ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [މުޢާވިއްޔާ ބިން ޢަމްރޫ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޒަޢީދާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އާޝިމް] އަދި [ޙުސައިން ބިން ޢަލީ]، [ޒާޢިދާ] އިން [ޢަޝީމް] އިން [ޒިރުރު] އިން [ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަވަހާރަވި ހިނދު އަންޞާރު މީހުން ބުނެފައިވެއެވެ؛ 'އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން ލީޑަރުން ތިބެ، ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ލީޑަރުން ވެސް ތިބޭ'. އެހެންކަމުން [ޢުމަރު] އެއުރެންގެ ގާތަށް އައިސް ވިދާޅުވިއެވެ. 'އޭ އަންޞާރުގެ މީސްތަކުންނޭވެ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަބޫބަކުރުގެފާނަށް އަމުރު ކުރެއްވީ މީސްތަކުންނަށް އިސްކޮށް އުޅުއްވާކަން، ފަހެ، އަބޫބަކުރުގެ ކުރިމައްޗަށް ދިއުމަށް އޭނާގެ ނަފްސުގައި ހަމަޖެހިފައިވަނީ ކާކުކަން ނޭނގެނީ ހެއްޔެވެ؟' އެހެންކަމުން އަންސާރުން ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'އަޅުގަނޑުމެން އަބޫބަކުރުގެ ކުރިމައްޗަށް ދިއުމުން الله ގެ ޙަޟްރަތުން ޙިމާޔަތް ހޯދަމެވެ'.
Imam Ahmad : 129
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ رَأَى رَجُلًا تَوَضَّأَ لِلصَّلَاةِ فَتَرَكَ مَوْضِعَ ظُفُرٍ عَلَى ظَهْرِ قَدَمِهِ فَأَبْصَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ارْجِعْ فَأَحْسِنْ وُضُوءَكَ فَرَجَعَ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ صَلَّى
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [މޫސާ ބިން ދާއޫދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ލާޙިޢާ] [އަބޫ އަޒް ޒުބައިރު] ގެ އަރިހުން [ޖާބިރު] ގެ އަރިހުން ވިދާޅުވެފައިވަނީ [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] އޭނާއަށް ރިޕޯޓް ކުރެއްވި ވާހަކަ، އޭނާއަށް ފެނިވަޑައިގަތީ ނަމާދަށް ވުޟޫ ކުރާ މީހަކު ފެނި، ދެން އިނގިލީގެ ނިޔަފަތި ސައިޒުގެ ފައިތިލައަށް ދޫކޮށްލެއްވި ކަމާއި، އަދި ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. 'އެނބުރި ގޮސް ވުޟޫ ފުރިހަމަ ކުރައްވާ'. އެހެންކަމުން އެނބުރި ވަޑައިގެން ވުޟޫ ކުރެއްވުމަށްފަހު ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ.
Imam Ahmad : 130
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ رَافِعٍ الطَّاطَرِيُّ بَصْرِيٌّ حَدَّثَنِي أَبُو يَحْيَى رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ عَنْ فَرُّوخَ مَوْلَى عُثْمَانَ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَهُوَ يَوْمَئِذٍ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ خَرَجَ إِلَى الْمَسْجِدِ فَرَأَى طَعَامًا مَنْثُورًا فَقَالَ مَا هَذَا الطَّعَامُ فَقَالُوا طَعَامٌ جُلِبَ إِلَيْنَا قَالَ بَارَكَ اللَّهُ فِيهِ وَفِيمَنْ جَلَبَهُ قِيلَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَإِنَّهُ قَدْ احْتُكِرَ قَالَ وَمَنْ احْتَكَرَهُ قَالُوا فَرُّوخُ مَوْلَى عُثْمَانَ وَفُلَانٌ مَوْلَى عُمَرَ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِمَا فَدَعَاهُمَا فَقَالَ مَا حَمَلَكُمَا عَلَى احْتِكَارِ طَعَامِ الْمُسْلِمِينَ قَالَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ نَشْتَرِي بِأَمْوَالِنَا وَنَبِيعُ فَقَالَ عُمَرُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ احْتَكَرَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ طَعَامَهُمْ ضَرَبَهُ اللَّهُ بِالْإِفْلَاسِ أَوْ بِجُذَامٍ فَقَالَ فَرُّوخُ عِنْدَ ذَلِكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أُعَاهِدُ اللَّهَ وَأُعَاهِدُكَ أَنْ لَا أَعُودَ فِي طَعَامٍ أَبَدًا وَأَمَّا مَوْلَى عُمَرَ فَقَالَ إِنَّمَا نَشْتَرِي بِأَمْوَالِنَا وَنَبِيعُ قَالَ أَبُو يَحْيَى فَلَقَدْ رَأَيْتُ مَوْلَى عُمَرَ مَجْذُومًا
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ބަނީ ހާޝިމްގެ އަޅެއް އަބޫ ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ބަޞްރާގެ އަލް ޙައިޘްސަމް ބިން ރަފީޢު އަތު ތަޘަރީ] އަޅުގަނޑަށް [މައްކާގެ މީހަކު އަބޫ ޔަޙްޔާ] [އުޘްމާނުގެ އަޅާ ފަރުރުޚް] އިން ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [ޢުމަރު] އަމީރުލް މުކްމިނީން ހުންނެވިއިރު، މިސްކިތަށް ނުކުމެވަޑައިގެން ކާއެއްޗެހި އެކި ދިމަދިމާލަށް އެތުރިފައި ހުރިތަން ފެނުނީ، އެހެންވީމާ އޭނާ އަހާލިއެވެ؛ 'މިއީ ކޮން ކާއެއްޗެއް؟' އެމީހުން ޖަވާބު ދިނެވެ. 'އަހަރެމެންނަށް ގެނައި ކާނާ،' އޭނާ ބުންޏެވެ؛ 'މި ކާއެއްޗެހި އަދި އެ ކާއެއްޗެހި ގެނައި މީހާއަށް الله ބަރަކާތް ލައްވާށި،' ދެން މީހަކު ބުންޏެވެ؛ 'އޭ އަމީރުލް މުކްމިނީން، ކާބޯތަކެތި ޖަމާވެއްޖެ،' އުމަރު ސުވާލު ކުރެއްވި އެވެ؛ 'ކާކު ހޯޑްކޮށްފައި އޮތީ؟' އެމީހުން ޖަވާބު ދިނެވެ. 'ފަރުޚްއަކީ ޢުޘްމާނުގެ އަޅަކާއި ފުލާނަކީ އުމަރުގެ އަޅާއެއް،' އެހެންކަމުން ޢުމަރު އެދެމީހުންނަށް ހާޒިރުކުރުމަށް ރަސޫލަކު ފޮނުއްވުމުން ދެން ބުންޏެވެ؛ 'ތިޔަ ދެމީހުން މުސްލިމުންގެ ކާނާ އެއްކުރަން ޖެހުނީ ކޮން ސަބަބަކާ ހުރެ ހެއްޔެވެ؟' ދެމީހުންވެސް ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'އޭ އަމީރުލް މުކްމިނީން، އަހަރެމެންގެ މުއްސަނދިކަމުން ގަނެ ވިއްކަމެވެ'. އެހެންކަމުން އުމަރު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑަށް އަޑުއެހިން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ. 'އޭ އަމީރުލް މުކްމިނީން، ކާބޯތަކެތި އެއްކުރުން އަބަދަށްޓަކައި ތަކުރާރު ނުކުރުމަށް الله އާއި ކަލޭގެފާނަށް ވަޢުދުވަމެވެ'. އުމަރުގެ ޚާދިމާ ބެހޭގޮތުން އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'އަހަރެމެން ހަމަ އަހަރެމެންގެ މުއްސަނދިކަމުން ގަނެގެން ވިއްކަނީ'. އަބޫ ޔަޙްޔާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ދެން އަހަންނަށް ފެނުނީ އުމަރުގެ އަޅަކު ކިހުނު ޖެހިފައިވާތަނެވެ.'
Imam Ahmad : 131
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَنْبَأَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ حَدَّثَنَا سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْطِينِي الْعَطَاءَ فَأَقُولُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي حَتَّى أَعْطَانِي مَرَّةً مَالًا فَقُلْتُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُذْهُ فَتَمَوَّلْهُ وَتَصَدَّقْ بِهِ فَمَا جَاءَكَ مِنْ هَذَا الْمَالِ وَأَنْتَ غَيْرُ مُشْرِفٍ وَلَا سَائِلٍ فَخُذْهُ وَمَا لَا فَلَا تُتْبِعْهُ نَفْسَكَ حَدَّثَنَا هَارُونُ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْطِينِي الْعَطَاءَ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫ ޔަމާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސިއުޢިބު] [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފި އަޅުގަނޑުމެން [ސަލީމް ބިން ޢަބްދުالله] އަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ [ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު] ވިދާޅުވި ވާހަކަ؛ [ޢުމަރު] ބުނި އަޑު އިވުނެވެ؛ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަހަންނަށް ހަދިޔާއެއް ދެއްވި ކަމުން އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'ހަމައެކަނި އަހަންނަށް ވުރެ ބޮޑަށް ބޭނުންވާ މީހުންނަށް ދޭށެވެ'. އެއްދުވަހަކު އޭނާ އަހަންނަށް މުދާ ދިނުމުން އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'ހަމައެކަނި އަހަންނަށް ވުރެ ބޮޑަށް ބޭނުންވާ މީހުންނަށް ދޭށެވެ'. ފަހެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. މި މުއްސަނދިކަމުން ތިބާއަށް ލިބޭ ކޮންމެ އެއްޗެއް އަދި ތިބާ އުންމީދު ނުކުރާ އަދި އެކަމަށް އެދިފައި ނުވާ ކޮންމެ އެއްޗެއް، ދެން އެ އެއްޗެއް ނަގާ، އަދި އެއީ އެގޮތަށް ނުވާނަމަ ދެން އެއީ ތިބާގެ އެއްޗެއް ކަމަށް ދައުވާ ނުކުރާށެވެ'. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ހާރޫން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އިބްނު ވަހާބު] އަޅުގަނޑަށް [ޔޫނޫސް] [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ ކިބައިން [ސަލީމް] ގެ ކިބައިން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ. [ޢުމަރު] ބުނި އަޑު އިވުނެވެ؛ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަހަންނަށް ހަދިޔާއެއް ދެއްވި،’ ދެން ޙަދީޘްގެ މާނަ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
Imam Ahmad : 132
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا لَيْثٌ حَدَّثَنِي بُكَيْرٌ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ هَشَشْتُ يَوْمًا فَقَبَّلْتُ وَأَنَا صَائِمٌ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ صَنَعْتُ الْيَوْمَ أَمْرًا عَظِيمًا فَقَبَّلْتُ وَأَنَا صَائِمٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ لَوْ تَمَضْمَضْتَ بِمَاءٍ وَأَنْتَ صَائِمٌ قُلْتُ لَا بَأْسَ بِذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفِيمَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޙައްޖާޖު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ލައިތުސް] އަޅުގަނޑަށް [ބުކައިރު] ކިޔައިދީފައިވަނީ [ޢަބްދުލް މާލިކް ބިން ސަޢީދު އަލް އަންސާރީ] ގެ އަރިހުން [ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އެއްދުވަހަކު އަހަރެން ކެތްމަދުވެ އަހަރެންގެ އެދުން އުފެދި ދެން އަހަރެން ރޯދައަށް ހުރި ނަމަވެސް ބޮސްދިނީމެވެ، އެހެންކަމުން އަހަރެން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް އައިސް އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'މިއަދު އަހަރެންނަށް ބޮޑު ގޯހެއް ހެދީ، ރޯދަ ހިފައިގެން ހުރި ނަމަވެސް ބޮސްދިނީ'، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ. އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ؛ 'އެވަރ މައިންޑް ދަ ތަޓް'. ދެން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Imam Ahmad : 133
حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا دَاوُدُ يَعْنِي ابْنَ أَبِي الْفُرَاتِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ أَنَّهُ قَالَ أَتَيْتُ الْمَدِينَةَ فَوَافَيْتُهَا وَقَدْ وَقَعَ فِيهَا مَرَضٌ فَهُمْ يَمُوتُونَ مَوْتًا ذَرِيعًا فَجَلَسْتُ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَمَرَّتْ بِهِ جَنَازَةٌ فَأُثْنِيَ عَلَى صَاحِبِهَا خَيْرًا فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَجَبَتْ ثُمَّ مُرَّ بِأُخْرَى فَأُثْنِيَ عَلَى صَاحِبِهَا خَيْرًا فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَجَبَتْ ثُمَّ مُرَّ بِالثَّالِثَةِ فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا شَرًّا فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَجَبَتْ فَقَالَ أَبُو الْأَسْوَدِ مَا وَجَبَتْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ قُلْتُ كَمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّمَا مُسْلِمٍ شَهِدَ لَهُ أَرْبَعَةٌ بِخَيْرٍ أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ قَالَ فَقُلْنَا وَثَلَاثَةٌ قَالَ فَقَالَ وَثَلَاثَةٌ قَالَ قُلْنَا وَاثْنَانِ قَالَ وَاثْنَانِ قَالَ ثُمَّ لَمْ نَسْأَلْهُ عَنْ الْوَاحِدِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޔޫނުސް ބިން މުޙައްމަދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ދާއޫދު އެއީ އިބްނު ޢަބީލް ފުރަތު] [ޢަބްދުالله ބިން ބުރައިދާ] ގެ އަރިހުން [އަބުލް އަސްވާދު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތުގައި އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑު މަދީނާއަށް އައިއިރު، އެތަނަށް އާދެވުނުއިރު ފެންނަ ފެނުމުގައި ބަލިމަޑުކަމެއް ހިނގަމުންދާއިރު، މީހުން މަރުވަމުން ދިޔައީ ނިކަމެތި ޙާލަތެއްގައި، އެހެންވީމާ [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] ކައިރީގައި އިށީނދެގެން އިނުމުން، ހަށިގަނޑު ފާއިތުވެގެން ގޮސް، މަރުވެފައިވާ މީހާއަށް ހެޔޮކޮށް ތަޢުރީފު ކުރެވުނު، ދެން އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ވާޖިބު' ދެން އެހެން މަރުވެފައިވާ މީހަކު އެތަނުން ފާއިތުވެގެން ގޮސް އެ މަރަށް އޯގާތެރިކަމާއެކު ތައުރީފު ކުރުމުން ދެން އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'ވާޖިބު' ދެން ތިންވަނަ މަރުވެފައިވާ ހަށިގަނޑު ފާއިތުވެގެން ގޮސް އެ މަރުގެ ހުތުރުކަން ހާމަވެގެން ދިޔައީ، ދެން އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'ވާޖިބު' އެންމެ ފަހުން އަބުލް އަސްވާދު ސުވާލު ކުރެއްވި އެވެ؛ 'އޭ އާމިރުލް މުކްމިނީން، ފަރުޟުގެ މާނައަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟' އުމަރު ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'އަހަރެން ބުނީމެއްނު الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވި ފަދައިންނެވެ: ކޮންމެ މުސްލިމަކަށް ހެޔޮކަމާއި އެކު ހަތަރު މީހަކު ހެކިވެއްޖެނަމަ، ދެން الله އޭނާ ސުވަރުގެއަށް ލައްވާނެ' އަހަރެން އެދުނީމެވެ؛ 'ތިން މީހަކު ނަމަ ކިހިނެއް ވާނީ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: 'އަދި ތިން މީހުން' އަހަރެން އަނެއްކާވެސް އަހާލީމެވެ؛ 'ދެމީހުން ނަމަ ކިހިނެއް ވާނީ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'އެހެންމެ ދެމީހުން'. ދެން އަޅުގަނޑުމެން އޭނާއާ ނުއަހާނީ އެއް މީހަކު ނަމަ ކިހިނެއްތޯ'.
Imam Ahmad : 134
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا بُكَيْرٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ عُمَرَ قَالَ غَزَوْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَمَضَانَ وَالْفَتْحَ فِي رَمَضَانَ فَأَفْطَرْنَا فِيهِمَا
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫ ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އިބްނު ލަޙީޢާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ބުކައިރު] [ސަޢީދު ބިން އަލް މުޞައްޔިބު] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. 'އަޅުގަނޑުމެން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ރަމަޟާން މަހު ހަނގުރާމަކޮށް، އަދި ރަމަޟާން މަހު މައްކާ ސިޓީ ފަތަޙަކުރި ދުވަސްވަރު، އަދި ދެފަހަރުވެސް ރޯދަ ދޫކޮށްލީމެވެ'.
Imam Ahmad : 135
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَنَا الْمُثَنَّى بْنُ عَوْفٍ الْعَنَزِيُّ بَصْرِيٌّ قَالَ أَنْبَأَنَا الْغَضْبَانُ بْنُ حَنْظَلَةَ أَنَّ أَبَاهُ حَنْظَلَةَ بْنَ نُعَيْمٍ وَفَدَ إِلَى عُمَرَ فَكَانَ عُمَرُ إِذَا مَرَّ بِهِ إِنْسَانٌ مِنْ الْوَفْدِ سَأَلَهُ مِمَّنْ هُوَ حَتَّى مَرَّ بِهِ أَبِي فَسَأَلَهُ مِمَّنْ أَنْتَ فَقَالَ مِنْ عَنَزَةَ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ حَيٌّ مِنْ هَاهُنَا مَبْغِيٌّ عَلَيْهِمْ مَنْصُورُونَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ބަނީ ހާޝިމްގެ އަޅުވެރިޔާ އަބޫ ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަލް މުޘައްނާ ބިން ޢައުފް އަލް ޢަނާޒީ އޮފް ބަޞްރާ] އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްޣަދުލްބާން ބިން ޙަންޒާލާ] އަށް އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި އޭނާގެ ބައްޕަ ކަމުގައިވާ ޙަންޒާލާ ބިން ނޫޢީމަކީ ޢުމަރަށް ރަސޫލެއް ކަމުގައި ވުމާއި، [ޢުމަރު] ރަސޫލަކު ޒިޔާރަތް ކުރުމުން އެމީހަކު އެދުނެވެ؛ 'އެއީ ކޮން ރަސޫލެއްގެ މީހެއް' ކަމަށް ވާންދެން އެންމެ ފަހުން ބައްޕަގެ ނަންބަރު އައިސް އޭނާއާ ސުވާލު ކުރިއެވެ؛ 'ތިޔައީ ކޮން ރަސޫލެއްގެ މީހެއް ހެއްޔެވެ؟' އެހެންކަމުން އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. ''އަނަޒާ' އިން އޭނާ ބުންޏެވެ؛ 'އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައި އޮތީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ: 'މި ސަރަހައްދުގެ ރަށްތަކަށް އަބަދުވެސް އެހީތެރިވެދެނީ އަނިޔާވެރިވެއްޖެނަމަ'.
Imam Ahmad : 136
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ مَعْمَرٍ أَنَّهُ سَأَلَ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ عَنْ الصِّيَامِ فِي السَّفَرِ فَحَدَّثَهُ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ غَزَوْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَتَيْنِ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ يَوْمَ بَدْرٍ وَيَوْمَ الْفَتْحِ فَأَفْطَرْنَا فِيهِمَا
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޙަސަން ބިން މޫސާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އިބްނު ލާހިޢާ] އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔާޒީދު ބިން އަބޫ ޙަބީބު] [މާޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވަނީ، ދަތުރުކުރާއިރު ރޯދަ ހިފުމާ ބެހޭގޮތުން [ސަޢީދު ބިން މުޞައްޔިބު] ގާތު އެދުނު ވާހަކަ، އެހެންކަމުން [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] ގެ އަރިހުން އޭނާއަށް ކިޔައިދީފައިވާ ކަމަށް، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑުމެން ރަމަޟާން މަހު ދެފަހަރު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު ހަނގުރާމަ ކުރިން، އެއީ ބަދުރުގެ ހަނގުރާމައާއި މައްކާ ސިޓީ ފަތަޙަ ކުރުމުން، ދެން އެ ހަނގުރާމައިގައި ރޯދަ ދޫކޮށްލީމެވެ'.
Imam Ahmad : 137
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا دَيْلَمُ بْنُ غَزْوَانَ عَبْدِيٌّ حَدَّثَنَا مَيْمُونٌ الْكُرْدِيُّ حَدَّثَنِي أَبُو عُثْمَانَ النَّهْدِيُّ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ أَخْوَفَ مَا أَخَافُ عَلَى أُمَّتِي كُلُّ مُنَافِقٍ عَلِيمِ اللِّسَانِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ސަޢީދަށް] ކިޔައިދީފައި އޮތީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ދައިލަމް ބިން ޣަޒްވާން] އަން ޢަބްދު، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މައިމޫން އަލް ކުރުދީ] ކިޔައިދީފައި އޮތީ [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް [އަބޫ ޢުޘްމާން އަން ނަޙްދީ] އަށް [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތުގައި ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ވިދާޅުވި އެވެ ދުލުން ވިސްނުންތޫނު މުނާފިޤު'.
Imam Ahmad : 138
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زَائِدَةَ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ كَانَ مَعَ مَسْلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ فِي أَرْضِ الرُّومِ فَوُجِدَ فِي مَتَاعِ رَجُلٍ غُلُولٌ فَسَأَلَ سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ وَجَدْتُمْ فِي مَتَاعِهِ غُلُولًا فَأَحْرِقُوهُ قَالَ وَأَحْسَبُهُ قَالَ وَاضْرِبُوهُ قَالَ فَأَخْرَجَ مَتَاعَهُ فِي السُّوقِ قَالَ فَوَجَدَ فِيهِ مُصْحَفًا فَسَأَلَ سَالِمًا فَقَالَ بِعْهُ وَتَصَدَّقْ بِثَمَنِهِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫ ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުލްޢަޒީޒް ބިން މުޙައްމަދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޞާލިޙް ބިން މުޙައްމަދު ބިން ޒަޢިދާ] [ސަލީމް ބިން ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވަނީ، ރޯމަން ދުނިޔޭގައި މަސްލަމާ ބިން ޢަބްދުލް މާލިކް އާއި އެކު އުޅުނު ވާހަކަ، ދެން ޣޫލު މީހެއްގެ ޚަޒާނާއިން ފެނިފައި -ހަނގުރާމައިގެ ޣަނީމާއިން މުދާ ވަގަށް ނަގާފައި-، ދެން މަސްލަމާ ބިން އަބްދުލް މަލިކު އެދުނެވެ ސަލީމް ބިން އަބްދުالله، ސަލީމް ބިން އަބްދުالله ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް [ޢަބްދުالله] އަށް [ޢުމަރުގެފާނުގެ] ކިބައިން ކިޔައިދީފައި އޮތީ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އަހަރެން ހީކުރީ އޭނާ ބުނީ: 'އަދި ޖަހާލީ' ސާލިހު ބުންޏެވެ؛ 'ދެން މަސްލަމާ އެމީހާގެ މުދާ ބާޒާރަށް ގެންދިޔައީ'. ސާލިހު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އަދި އެކަލޭގެފާނަށް އެތަނުން މުޝަފް ފެނިވަޑައިގަތުމުން، ދެން ސަލީމް އާއި ސުވާލުކޮށް، ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. 'ވިއްކައިގެން ލިބޭ ފައިސާ ޗެރިޓީއަށް ދިނުން'.
Imam Ahmad : 139
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ وَحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَتَعَوَّذُ مِنْ خَمْسٍ مِنْ الْبُخْلِ وَالْجُبْنِ وَفِتْنَةِ الصَّدْرِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ وَسُوءِ الْعُمُرِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތުގައި [އަބޫ ސަޢީދު] އާއި [ޙުސައިން ބިން މުޙައްމަދު] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިސްރާއީލަށް] [އަބޫ އިސްޙާޤު] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން [ޢަމްރޫ ބިން މައިމޫން] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތުގައި، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ފަސް ކަމެއްގެ ކިބައިން ހިމާޔަތް ހޯއްދެވިއެވެ؛ 'ނުލަފާ، ބިރުވެރި، ފިޓްނަތޫޝް ޝަދުރު -ތައުބާވުމުގެ ކުރިން މަރުވި-، ގަބުރުގެ އަނިޔާއާއި ނުބައި އުމުރުގެ ޠަބީޢަތުން'.
Imam Ahmad : 140
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ قَالَ سَمِعْتُ عَطَاءَ بْنَ دِينَارٍ عَنْ أَبِي يَزِيدَ الْخَوْلَانِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ فَضَالَةَ بْنَ عُبَيْدٍ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الشُّهَدَاءُ ثَلَاثَةٌ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ جَيِّدُ الْإِيمَانِ لَقِيَ الْعَدُوَّ فَصَدَقَ اللَّهَ حَتَّى قُتِلَ فَذَلِكَ الَّذِي يَرْفَعُ إِلَيْهِ النَّاسُ أَعْنَاقَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأْسَهُ حَتَّى وَقَعَتْ قَلَنْسُوَتُهُ أَوْ قَلَنْسُوَةُ عُمَرَ وَرَجُلٌ مُؤْمِنٌ جَيِّدُ الْإِيمَانِ لَقِيَ الْعَدُوَّ فَكَأَنَّمَا يُضْرَبُ جِلْدُهُ بِشَوْكِ الطَّلْحِ أَتَاهُ سَهْمٌ غَرْبٌ فَقَتَلَهُ هُوَ فِي الدَّرَجَةِ الثَّانِيَةِ وَرَجُلٌ مُؤْمِنٌ جَيِّدُ الْإِيمَانِ خَلَطَ عَمَلًا صَالِحًا وَآخَرَ سَيِّئًا لَقِيَ الْعَدُوَّ فَصَدَقَ اللَّهَ حَتَّى قُتِلَ فَذَلِكَ فِي الدَّرَجَةِ الثَّالِثَةِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫ ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އިބްނު ލާހިޢާ] އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އަތޯ` ބިން ދީނާރު] [އަބޫ ޔަޒީދު އަލް ޚައުލާނީ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވުނު ގޮތުގައި [ފަދުލާލާ ބިން ޢުބައިދު] ވިދާޅުވި އަޑު؛ އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވުނީ [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިފައިވާ ވާހަކައެވެ. އީމާންތެރިކަން ރަނގަޅު މުއުމިނަކު ދުޝްމަނަކާ ބައްދަލުވެ، ދެން އޭނާ މަރާލެންދެން الله އަށް ތެދުވެރިވެ، ދެން ޤިޔާމަތް ދުވަހު މީހުން އޭނާއަށް ބަލާލުމަށް ކަރު ކްރޭން ކުރާނެއެވެ ދުޝްމަނުންގެ ހަންގަނޑުގައި ގަހެއްގެ ކަނޑިއެއް ޖެހި ފަދައިން، މަގުފުރެދިފައިވާ ތިރިން ވަދެގެން ގޮސް މަރާލާފައި، ދެން އޭނާ މަރާލިއެވެ. ސުވަރުގެ އޮތީ ދެވަނަ ފަންގިފިލާގައެވެ. އަދި އީމާންތެރިކަން ރަނގަޅު، ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ނުބައި ޢަމަލުތަކާ ގުޅިފައިވާ މުއުމިނަކު ދުޝްމަނަކާ ބައްދަލުވެ، ދެން އޭނާ މަރާލެވޭހާ ހިނދަކު الله އަށް ތެދުވެރިކަމާއެކު އަމަލުކޮށްފިނަމަ، ދެން އޭނާ ހުންނާނީ ތިންވަނަ ދަރަޖައިގައި ސުވަރުގެގައެވެ'.