Imam Ahmad (الامام احمد) - 26363 Hadith

Hadith

Imam Ahmad : 1

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسٍ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } وَإِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ فَلَمْ يُنْكِرُوهُ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمْ اللَّهُ بِعِقَابِهِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުالله ބިން ނޫމައިރު] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިސްމާޢީލަށް] [ޤައިސް] ގެ ފަރާތުން އަންގަވާފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އަބޫބަކުރު] ތެދުވެ الله އަށް ޙަމްދުކޮށް އެކަލާނގެ ޠާހިރު ކުރައްވައި ދެން ވިދާޅުވީ؛ އޭ މީސްތަކުންނޭވެ، ހަމަކަށަވަރުން ތިޔަބައިމީހުން މި އާޔަތް ކިޔައެވެ. އެއްވެސް މަގުފުރެދިފައިވާ މީހަކު ތިބާއަށް ގެއްލުމެއް ނުދޭނެ އިރުޝާދު ލިބިއްޖެނަމަ'. -QS އަލް މައިދާ އާޔަތު 105-. އަދި ހަމަކަށަވަރުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިވުނީ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ.

Hadith

Imam Ahmad : 2

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ وَسُفْيَانُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الثَّقَفِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الْوَالِبِيِّ عَنْ أَسْمَاءَ بْنِ الْحَكَمِ الْفَزَارِيِّ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ إِذَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثًا نَفَعَنِي اللَّهُ بِمَا شَاءَ مِنْهُ وَإِذَا حَدَّثَنِي عَنْهُ غَيْرِي اسْتَحْلَفْتُهُ فَإِذَا حَلَفَ لِي صَدَّقْتُهُ وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَدَّثَنِي وَصَدَقَ أَبُو بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ رَجُلٍ يُذْنِبُ ذَنْبًا فَيَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ الْوُضُوءَ قَالَ مِسْعَرٌ وَيُصَلِّي وَقَالَ سُفْيَانُ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَيَسْتَغْفِرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِلَّا غَفَرَ لَهُ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ވާކީ'] ކިޔައިދިނުމަށްފަހު އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މިޞަރު] އާއި [ސުފްޔާން] ގެ އަރިހުން [ޢުޘްމާން ބިން އަލް މުޣީރާ އަތުޞްޞާފީ] ގެ އަރިހުން [ޢަލީ ބިން ރަބީޢަތު އަލް ވަލީބީ] ގެ އަރިހުން [އަސްމާޢަބިން އަލްޙަކަމް އަލް ފަޒާރީ] ގެ އަރިހުން [ޢަލީ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވައި ވިދާޅުވިއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ޙަދީޘެއް އަޑުއަހާނަމަ، އެކަލާނގެ އިރާދަފުޅާ އެއްގޮތަށް އެއިން ޙަދީޘް އަހަންނަށް ދެއްވައެވެ. އަދި އެހެން މީހަކު އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދީފިނަމަ، ދެން އަޅުގަނޑު އެދެނީ ހުވާކުރަން، އޭނާ އަޅުގަނޑަށް ހުވާކޮށްފިނަމަ ދެން އަޅުގަނޑު އެކަން ކަށަވަރުކޮށްދެމެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، އަބޫބަކުރު އަޅުގަނޑަށް އަންގަވާފައި ވާއިރު، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ އަޑު [އަބޫބަކުރު] އަޑުއައްސަވާފައިވާކަން ތެދެއް. -' ދެން އޭނާ ދުޢާ ކުރިއިރު، ސުފްޔާން ބުނީ 'ދެން އޭނާ ދެ ރަކުޢަތް ނަމާދުކޮށް الله ގެ ފާފަތައް ފުއްސަވައިދެއްވާނެކަން ޔަޤީނުންވެސް ނޫނީ الله ތަޢާލާއަށް މާފުކުރެއްވުމަށް އެދިވަޑައިގަތީ’ ކަމަށެވެ.

Hadith Corroboration (18)

Hadith

Imam Ahmad : 3

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو سَعِيدٍ يَعْنِي الْعَنْقَزِيَّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ مِنْ عَازِبٍ سَرْجًا بِثَلَاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِعَازِبٍ مُرْ الْبَرَاءَ فَلْيَحْمِلْهُ إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لَا حَتَّى تُحَدِّثَنَا كَيْفَ صَنَعْتَ حِينَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْتَ مَعَهُ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ خَرَجْنَا فَأَدْلَجْنَا فَأَحْثَثْنَا يَوْمَنَا وَلَيْلَتَنَا حَتَّى أَظْهَرْنَا وَقَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ فَضَرَبْتُ بِبَصَرِي هَلْ أَرَى ظِلًّا نَأْوِي إِلَيْهِ فَإِذَا أَنَا بِصَخْرَةٍ فَأَهْوَيْتُ إِلَيْهَا فَإِذَا بَقِيَّةُ ظِلِّهَا فَسَوَّيْتُهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرَشْتُ لَهُ فَرْوَةً وَقُلْتُ اضْطَجِعْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاضْطَجَعَ ثُمَّ خَرَجْتُ أَنْظُرُ هَلْ أَرَى أَحَدًا مِنْ الطَّلَبِ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَسَمَّاهُ فَعَرَفْتُهُ فَقُلْتُ هَلْ فِي غَنَمِكَ مِنْ لَبَنٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ قُلْتُ هَلْ أَنْتَ حَالِبٌ لِي قَالَ نَعَمْ قَالَ فَأَمَرْتُهُ فَاعْتَقَلَ شَاةً مِنْهَا ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ ضَرْعَهَا مِنْ الْغُبَارِ ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ كَفَّيْهِ مِنْ الْغُبَارِ وَمَعِي إِدَاوَةٌ عَلَى فَمِهَا خِرْقَةٌ فَحَلَبَ لِي كُثْبَةً مِنْ اللَّبَنِ فَصَبَبْتُ يَعْنِي الْمَاءَ عَلَى الْقَدَحِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَافَيْتُهُ وَقَدْ اسْتَيْقَظَ فَقُلْتُ اشْرَبْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قُلْتُ هَلْ أَنَى الرَّحِيلُ قَالَ فَارْتَحَلْنَا وَالْقَوْمُ يَطْلُبُونَا فَلَمْ يُدْرِكْنَا أَحَدٌ مِنْهُمْ إِلَّا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ عَلَى فَرَسٍ لَهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا فَقَالَ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنَّا فَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ قَدْرُ رُمْحٍ أَوْ رُمْحَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا وَبَكَيْتُ قَالَ لِمَ تَبْكِي قَالَ قُلْتُ أَمَا وَاللَّهِ مَا عَلَى نَفْسِي أَبْكِي وَلَكِنْ أَبْكِي عَلَيْكَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنَاهُ بِمَا شِئْتَ فَسَاخَتْ قَوَائِمُ فَرَسِهِ إِلَى بَطْنِهَا فِي أَرْضٍ صَلْدٍ وَوَثَبَ عَنْهَا وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُنْجِيَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ فَوَاللَّهِ لَأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي مِنْ الطَّلَبِ وَهَذِهِ كِنَانَتِي فَخُذْ مِنْهَا سَهْمًا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ بِإِبِلِي وَغَنَمِي فِي مَوْضِعِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَاجَةَ لِي فِيهَا قَالَ وَدَعَا لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُطْلِقَ فَرَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ وَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ حَتَّى قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَتَلَقَّاهُ النَّاسُ فَخَرَجُوا فِي الطَّرِيقِ وَعَلَى الْأَجَاجِيرِ فَاشْتَدَّ الْخَدَمُ وَالصِّبْيَانُ فِي الطَّرِيقِ يَقُولُونَ اللَّهُ أَكْبَرُ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَ مُحَمَّدٌ قَالَ وَتَنَازَعَ الْقَوْمُ أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْزِلُ اللَّيْلَةَ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لِأُكْرِمَهُمْ بِذَلِكَ فَلَمَّا أَصْبَحَ غَدَا حَيْثُ أُمِرَ قَالَ الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ أَوَّلُ مَنْ كَانَ قَدِمَ عَلَيْنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ أَخُو بَنِي عَبْدِ الدَّارِ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ الْأَعْمَى أَخُو بَنِي فِهْرٍ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فِي عِشْرِينَ رَاكِبًا فَقُلْنَا مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ عَلَى أَثَرِي ثُمَّ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ مَعَهُ قَالَ الْبَرَاءُ وَلَمْ يَقْدَمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى حَفِظْتُ سُوَرًا مِنْ الْمُفَصَّلِ قَالَ إِسْرَائِيلُ وَكَانَ الْبَرَاءُ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ بَنِي حَارِثَةَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަމްރޫ ބިން މުޙައްމަދު އަބޫ ސަޢީދު މާނައީ އަލް ޢަންޤާޒީ] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިސްރާއީލަށް] [އަބޫ އިސްޙާޤު] ގެ އަރިހުން [އަލް ބާރާ ބިން ޢަޒީބު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވުމުން، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަބޫބަކުރު 'އަޒީބުގެ އަތުން ތިރީސް ދިރުހަމަށް ސެޑެލްއެއް ގަތީ ކަމަށް އަލް ބާރާ' ވިދާޅުވި އެވެ؛ ދެން އަބޫބަކުރު އަޒީބަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަލް ބާރޯ ގާތު ބުނޭ އޭނާ އަހަރެންގެ ގެއަށް ގެންދިއުމަށް'. އެހެންކަމުން ޢަޒީބު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'ނޫން، ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޢަލައިހި ވަޞިއްޔަތް ކަލޭގެފާނާއެކު ނުކުމެވަޑައިގަތުމުން ތިޔަބޭފުޅުން ކުރި ކަންތައްތަކުގެ ވާހަކަ ކިޔައިދޭން ބޭނުންފުޅުވާހާ ހިނދަކު’. އޭނާ ބުނަނީ؛ ދެން [އަބޫބަކުރު] ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަހަރެމެން ރޭގަނޑު ހިނގާފައި ނުކުމެ ދުވާލާއި ރޭގަނޑު މަގުމަތި ބާރުކޮށްލީ އަހަރެމެން ފާއިތުވެގެން ދިޔައިރު، މެންދުރު ފަހު އިރު ސީދާ މަތީގައި އޮތްއިރު، އަހަރެން ވަށައިގެން ބަލާލީ އަހަރެމެންނަށް ހިޔާވަހިކަމެއް އޮތްތޯ، އިރުކޮޅެއް ފަހުން ބޮޑު ހިލަގަނޑެއް ފެނިގެން އަހަރެން ކައިރިއަށް އައިސް އެނގުނީ ކުޑަ ހޮޅިއެއް - ޖައްސައިގެން - އެ ހިލަގަނޑުގެ ހިޔަނިން ނިވާކޮށްފައި އޮތުމުން، އެތަން ތަރުތީބުކޮށް ފަތުރާލީމެވެ ހަމުގެ ހެދުމެއް ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް، ދެން އަޅުގަނޑު ބުނީމެވެ؛ "އޭ اللهގެ ރަސޫލާ ނިދާށެވެ،" ދެން އޭނާ އޮށޯވެލީ، ދެން އަހަރެން ބޭރަށް ނުކުތީ މީހަކު ބަލަނީތޯ ބަލާފައި، ކުއްލިއަކަށް ބަކަރި ގެންގުޅޭ މީހަކު ފެނުނީ، އަހަރެން އެދުނީމެވެ؛ 'ޒުވާނާ ނިސްބަތްވަނީ ކާކަށް؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. ' ނިސްބަތްވަނީ ޤުރައިޝްގެ މީހަކަށް،' ދެން އޭނާގެ ނަން ބުނުމުން އަހަރެންނަށް އޭނާ ދެނެގަނެވުނީ، އަހަރެން އަނެއްކާވެސް އަހާލީމެވެ؛ 'ތިބާގެ ބަކަރި ކިރު އުފައްދަނީ ހެއްޔެވެ؟ ' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'އާނ' އަހަރެން އަނެއްކާވެސް އަހާލީމެވެ؛ 'އަހަންނަށްޓަކައި ކިރު އެކްސްޕްރެސް ކުރާނަންތަ؟ ' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'އާނ' އެހެންވެ އަހަރެން އަމުރުކުރީ އޭނާގެ އެއް ބަކަރި ހިފައިގެން ބަކަރި ކިރު އަދި އަތުގެ އަތްތިލަ ދޮންވެލިގަނޑުން ސާފުކުރުމަށެވެ، އަހަރެން ގެނެސްދިނީ ހަމުގެ ގެރިބާއެއް އަނގައިގައި ފޮތި ފޮތިގަނޑެއް ޖަހައިގެން، ދެން އޭނާ އަހަންނަށް ކުޑަ ކިރު ކިރުދީފައި އަހަރެން ގޭރިބާއަށް ފެން އަޅާލީ ތިރި މާ ހޫނު ނުވާނެހެން، ދެން އަހަރެން އައީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ދެއްވަން އޭނާއަށް ބުއިން ބުއިމެއް، އަދި އެނގުނީ އޭނާ ނިދީން ހޭއެރި ކަމަށް އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ބޯށެވެ' އަހަރެންނަށް ލުއި ލިބެންދެން އޭނާ އެ ބޯން، ދެން އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އަހަރެމެން ފުރަންވީ ވަގުތު ޖެހިއްޖެތަ؟' އެހެންކަމުން އަޅުގަނޑުމެން ދަތުރު ފެށީ ރައްޔިތުން ހޯދަމުން ދިޔައިރު އަސްމަތީގައި ސޫރަޤާ ބިން މާލިކް ބިން ޖޫސިއުމް ފިޔަވައި އެއިން އެއްވެސް މީހަކަށް އަޅުގަނޑުމެން ނުފެނުނު ކަމަށް އަޅުގަނޑު ބުނީމެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަހަރެމެން ޝިކާރަކުރާ މީހާ އަހަރެމެންނަށް ކުރިމަތިލާނެ'، ރަސޫލާ ޖަވާބު ދެއްވީ: 'ދެރަ ނުވާށެވެ، الله އަހަރެމެންނާއެކު ހުންނެވީ' ސޫރަޤަތް އަހަރެމެންނާ ކައިރިވެފައި ވަނިކޮށް، ގާތްގަނޑަކަށް އެއް ވަޅި ނުވަތަ ދެ ދަނޑި ނުވަތަ ތިން ވަޅިއާ ދެމެދުގެ ދުރުމިނެއްގައި، އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަހަރެމެން ޝިކާރަކުރާ މީހާ - އަހަރެމެންނާ ކުރިމަތިލާނެ' އަދި އަހަރެން -އެވަގުތު- ރޮމުން ދިޔައިރު، ރަސޫލާ ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ: 'ތިޔަ ރޮނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ؛ 'اللهގެ ޙަޟްރަތުގައި އަހަރެން ރޮނީ އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސާއި މެދު ކަންބޮޑުވާތީއެއް ނޫން، އެކަމަކު އަހަރެން ރޮނީ ކަލޭގެފާނާ މެދު ކަންބޮޑުވާތީ' ދެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދުޢާ ކުރެއްވިއެވެ: 'އަހަރެމެން އޭނާ -ސޫރަޤަތު- ކަލޭގެފާނުގެ އިރާދަފުޅަށް ދޫކޮށްލަމެވެ' ދެން ސޫރަޤާގެ އަސްގެ ބަނޑާ ހަމައަށް ފައިތައް ހަރު ބިމަށް ފުންމާލައިގެން އެތަނުން ފުންމާލައިގެން ވިދާޅުވީ؛ 'އޭ މުޙައްމަދު، އަޅުގަނޑަށް މިހާރުވެސް އެނގޭ މިއީ ކަލޭގެ ޢަމަލެއްކަން، އެހެންވީމާ އަޅުގަނޑަށް ދިމާވި ކަންތައްތަކުން އަޅުގަނޑު ސަލާމަތް ކުރެއްވުމަށް الله އަށް ދުޢާ ކުރައްވާ، الله ގެ ހަޟްރަތުން ކަލޭގެ ޚަބަރު އަހަރެންގެ ފަހަތުގައި ތިބި ކަލޭ ހޯދަމުންދާ މީހުންނަށް ސިއްރުކުރާނަން، އަދި މިއީ އަހަރެންގެ ހަމުގެ ތިރި ކިއުވަރ، ބައެއް ތިރިތައް ނަގާ، ހަގީގަތުގައި މިތަނާއި މިތަނުގައި އަހަރެންގެ ޖަމަލުތަކާއި ބަކަރިތަކުގެ ތެރެއިން ފާއިތުވާނެ، އެހެންކަމުން ތިބާގެ ބޭނުންތަކަށް އެމީހުންގެ އަތުން ނަގާށެވެ'. އަބޫބަކުރު ކުރިއަށް ގެންދެވީ، ދެން ރަސޫލުالله صلى الله عليه وسلم ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'އަހަރެން ބޭނުމެއް ނޫން' ދެން ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އޭނާއަށް ދުޢާ ކުރެއްވި އެހެންވެ ސޫރަޤާ މިނިވަންވެވަޑައިގަތީ - އޭނާއަށް ކުރިމަތިވި މުސީބާތުން - އެނބުރި އޭނާގެ އެކުވެރިންގެ ގާތަށް، ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އަޅުގަނޑާއެކު ދަތުރު ކުރިއަށް ގެންދެވީ، އަޅުގަނޑުމެން މަދީނާއަށް އާދެވުމުން މީހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް މަރުޙަބާ ކިޔައި މަގުމައްޗަށާއި ގެތަކުގެ ފުރާޅުތަކަށް ނުކުމެވަޑައިގެން، ފ ޚާދިމުންނާއި ކުދިން އަވަސް އަވަހަށް ނުކުތީ ބުނަމުންނެވެ؛ 'الله އަކީ އެންމެ ބޮޑު ރަސްކަލާނގެ، ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޢަލައިހި ވަޞިއްޔަތް ވަޑައިގެންފި، މުޙައްމަދު އައިސްފި’. ރައްޔިތުން ޒުވާބު ކުރަމުން ދިޔައީ އެކަލޭގެފާނުގެ ގެކޮޅު ހިފެހެއްޓުމުގެ ހައްގު އެމީހުންގެ ތެރެއިން ކޮންބަޔަކަށްތޯ ކަމުން ރަސޫލުالله ޝައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ވިދާޅުވިއެވެ: ‘މިރޭ އަހަރެން ބަނީ ނަޖާރު ދޮންބައްޕަ ޢަބްދުލްމުޠާލިބުގެ ގެކޮޅުގައި މަޑުކުރާނަން އެމީހުންނަށް ޝަރަފުވެރިކަން ދިނުމަށެވެ. ބާރާ ބިން އަޒީބު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އަޅުގަނޑުމެންގެ އަރިހަށް އެންމެ ފުރަތަމަ އައި މުހާޖިރީނަކީ ބަނީ އަބްދުއްދާރުގެ ބޭބެ މުޝްޢަބް ބިން އުމައިރު، ދެން ލޯފަން އިބްނު އުއްމީ މަކްތޫމް، ބަނީ ފިހްރީގެ ބޭބެ، ދެން އުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް ވިހި މީހުންނާއެކު ސައިކަލުގައި ދުއްވައިގަތީ، އެހެންވީމާ އަޅުގަނޑުމެން އެދުނީމެވެ؛ 'ރަސޫލުالله صلى الله عليه وسلم ކުރެއްވީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'އެކަލޭގެފާނު އަހަރެންގެ ފަހަތުގައި ހުންނެވި'، ދެން ރަސޫލުالله صلى الله عليه وسلم ވަޑައިގަތީ އަބޫބަކުރު، ބާރޯ އާއި އެކުގައެވެ؛ 'ރަސޫލުﷲ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ -މަދީނާއަށް- ވަޑައިގެންނެވީސް، އެ ދުވަސްވަރު އަޅުގަނޑު އަލް މުފަޝަލްގެ ކިތަންމެ ސިޓީއެއް ހިތުދަސްކޮށްފައި ނުވާނަމަ'. އިސްރާއީލުން ބުނީ؛ 'ބާރޯ' އަކީ ބަނޫ ހަރިތުސާގެ އަންސާރުގެ ރަހުމަތްތެރިއެކެވެ'.

Hadith Corroboration (70)

Hadith

Imam Ahmad : 4

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ قَالَ إِسْرَائِيلُ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ زَيْدِ بْنِ يُثَيْعٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَهُ بِبَرَاءَةٌ لِأَهْلِ مَكَّةَ لَا يَحُجُّ بَعْدَ الْعَامِ مُشْرِكٌ وَلَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ عُرْيَانٌ وَلَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ مَنْ كَانَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُدَّةٌ فَأَجَلُهُ إِلَى مُدَّتِهِ وَاللَّهُ بَرِيءٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ قَالَ فَسَارَ بِهَا ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ الْحَقْهُ فَرُدَّ عَلَيَّ أَبَا بَكْرٍ وَبَلِّغْهَا أَنْتَ قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَلَمَّا قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ بَكَى قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَدَثَ فِيَّ شَيْءٌ قَالَ مَا حَدَثَ فِيكَ إِلَّا خَيْرٌ وَلَكِنْ أُمِرْتُ أَنْ لَا يُبَلِّغَهُ إِلَّا أَنَا أَوْ رَجُلٌ مِنِّي

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ވާކީ'] ކިޔައިދިނުމަށްފަހު އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ވިދާޅުވެފައިވަނީ [އިސްރާއީލް]؛ ވިދާޅުވެފައިވަނީ [އަބޫ އިސްޙާޤު]؛ [ޒައިދު ބިން ޔޫތަސައި] އިން [އަބޫބަކުރު] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މައްކާގެ މީހުންގެ ކިބައިން މިނިވަންކަމުގެ ބަޔާނަކާއެކު ފޮނުއްވި ކަމަށް؛ 'މިއަހަރަށްފަހު އެއްވެސް މުޝްރިކެއް ހައްޖަށް ނުދިއުމަށްޓަކައި، މުސްލިމަކު ފިޔަވައި އެއްވެސް މީހަކު ބަރަހަނާކޮށް ތަވާފް ނުކޮށް، ސުވަރުގެއަށް ނުވަދެވޭނެ ގޮތަށް، އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފްސާއި اللهގެ ރަސޫލާއާ ދެމެދު އެއްބަސްވުމެއް އޮތް މީހަކު، އެއްބަސްވުމުގެ ނިމުމާއި، الله އާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާ މުޝްރިކުންގެ ކިބައިން މިނިވަންވާނެއެވެ'. ޔާޒިދު ވިދާޅުވި އެވެ؛ އެހެންކަމުން އޭނާ ދިޔައީ ތިން މީހުންނާއެކުގައެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ޢަލީއަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އޭނާގެ ފަހަތުން ގޮސް އަބޫބަކުރު އަހަރެންގެ އަރިހަށް އަނބުރާ ގެންގޮސް ކަލޭގެފާނުގެ ބަސްފުޅު ފޯރުކޮށްދިނުން'. އެގޮތަށް އޭނާ ކުރި ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ. އަބޫބަކުރު ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހަށް ވަޑައިގަތުމުން ރޮއިގަނެ އެދުނެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަހަންނަށް ކަމެއް ވެއްޖެ ހެއްޔެވެ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'ރަނގަޅު ފިޔަވައި އެހެން ކަމެއް ކަލޭގެފާނަށް ވެފައެއް ނުވާނެ، އެކަމަކު އަޅުގަނޑަށް އަމުރު ކުރެވުނީ އަޅުގަނޑު ނުވަތަ އަޅުގަނޑުގެ ތެރެއިން އެކަކު ނޫނީ މި މައްސަލަ ފޯރުކޮށް ނުދިނުމަށެވެ'.

Hadith Corroboration (8)

Hadith

Imam Ahmad : 5

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَوْسَطَ قَالَ خَطَبَنَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَامِي هَذَا عَامَ الْأَوَّلِ وَبَكَى أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ سَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ أَوْ قَالَ الْعَافِيَةَ فَلَمْ يُؤْتَ أَحَدٌ قَطُّ بَعْدَ الْيَقِينِ أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ أَوْ الْمُعَافَاةِ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَلَا تَحَاسَدُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَكُونُوا إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ تَعَالَى

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. [ޔާޒީދު ބިން ޚުމައިރު] ގެ އަރިހުން [ސުލައިމް ބިން ޢާމިރު] ގެ އަރިހުން [އައުސަތު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސިއުބާޙް] ގުޅުއްވައި، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. [އަބޫބަކުރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދަރުސް ދެއްވައި ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލާ ޝައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އަހަރެންގެ ބަދަލުގައި ފުރަތަމަ އަހަރު ކޮޅަށް ހުއްޓެވެ. ދެން އަބޫބަކުރު ރޮއިގަނެ، ދެން ބުންޏެވެ؛ އަލް މުޢާފާތު - މާފުކުރުން - ނުވަތަ އޭނާ އަލްޢާފިޔަތު - ސަލާމަތަށް الله އަށް އެދިވަޑައިގަންނަވާ -، ސަބަބަކީ އެއްވެސް މީހަކަށް ޢަޤީދާއަށްފަހު އަލްޢާފިޔާ ނުވަތަ އަލްމުޢާފާތަށްވުރެ ބޮޑު އެއްޗެއް ނުދެވޭތީ، ތެދުވެރިވާންޖެހޭ ސަބަބަކީ ތެދުވެރިކަމަކީ މާތްކަމާއި އެކުގައި ހުރުމާއި ދެމީހުންވެސް ސުވަރުގޭގައި ތިބޭތީ، އަދި ދޮގުތަކާ ދުރުހެލިވާންޖެހޭ ސަބަބަކީ ދޮގުތަކަކީ ނުބައިކަމާއި ދެމީހުންވެސް ނަރަކައެއްގައިވާތީ، އަދި އެކަކު އަނެކަކަށް ހަސަދަވެރި ނުވެ، ޢަދާވާތްތެރިވެ، އަދި އެކުވެރިކަމުގެ ގުޅުންތައް ކަނޑާލައި އެކަކު އަނެކަކާ ދުރުނުވާށެވެ.

Hadith

Imam Ahmad : 6

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَأَبُو عَامِرٍ قَالَا حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِيهِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ حِينَ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ سُرِّيَ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي هَذَا الْقَيْظِ عَامَ الْأَوَّلِ سَلُوا اللَّهَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ وَالْيَقِينَ فِي الْآخِرَةِ وَالْأُولَى

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތުގައި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން މަހުދީ] އާއި [އަބޫޢަމީރު] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޒުހައިރު މާނައީ އިބްނު މުޙައްމަދު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله މާނައީ އިބްނު މުޙައްމަދު ބިން ޢަޤީލް] ގެ އަރިހުން [މުޢާޟް ބިން ރިފާޢާ ބިން ރަފީޢު އަލް އަންސާރީ] ގެ އަރިހުން އޭނާގެ ބައްޕަ މާނައީ [ރިފާޢަ ބިން ރާފީޢު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވުމުން ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ މަންޒަރުން [އަބޫބަކުރު އަޝް ޞިއްދީޤު] ދަރުސް ދެއްވަމުން ގެންދެވި އަޑު އިވުނީ، ދެން ވިދާޅުވަމުންނެވެ؛ 'އަޅުގަނޑަށް އަޑުއެހީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ވިދާޅުވާ އަޑު، އަދި އަބޫބަކުރު ރަސޫލާ ޝައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ ނަން ކިޔުމުން ރޮއެވަޑައިގަތުމުން، ދެން އެކަލޭގެފާނު ކަރުނައިން ހިމޭންވެވަޑައިގެން ވިދާޅުވީ؛ 'ފުރަތަމަ އަހަރު މިފަދަ ހޫނު ހޫނު ދުވަހެއްގައި ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ އަޑުއަހަން: 'الله އަށް މާފުކުރުމާއި ސަލާމަތާއި އާޚިރަތާއި ދުނިޔެއަށް އިތުބާރުކުރުން'.

Hadith

Imam Ahmad : 7

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ أَبِي عَتِيقٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ السِّوَاكُ مَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ކާމިލް] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙައްމާދަށް، އެއީ އިބްނު ސަލާމާއަށް] [އިބްނު އަބޫ ޢަޠިޤް] [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އަބޫބަކުރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވަނީ، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.

Hadith Corroboration (119)

Hadith

Imam Ahmad : 8

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِّمْنِي دُعَاءً أَدْعُو بِهِ فِي صَلَاتِي قَالَ قُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا وَلَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ وَارْحَمْنِي إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ و قَالَ يُونُسُ كَبِيرًا حَدَّثَنَاه حَسَنٌ الْأَشْيَبُ عَنْ ابْنِ لَهِيعَةَ قَالَ قَالَ كَبِيرًا

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ހަސީމް ބިން އަލް ޤާސިމް] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލް ލައިޓްސް] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް [ޔާޒީދު ބިން އަބޫ ޙަބީބު] [އަބުލްޚާއިރު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ޢަމްރޫ] ގެ އަރިހުން [އަބޫބަކުރު އަޝް ޝިއްދީޤު] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާއަށް ވިދާޅުވި ކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ 'އަހަރެންގެ ދުޢާގައި ނަމާދުކުރާ ދުޢާ އަހަންނަށް ދަސްކޮށްދެއްވާ،' އޭނާ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'ކިޔެބަލަ، އައްލާހުއްމާ އިނީ ޒާލަމްތޫ ނަފްސީ ޒުލްމާން ކަޓްސީރޯ، ވަލާ ޔަޣުފިރުދުޒް ޒުނޫބާ އިއްލާ އަންތާ، ފަޣްފިރުލީ މަޣްފިރާތަން މިން 'އިންޑިކާ ވާރުހަމްނީ އިންނާކާ އަންތަލް ޣޯފުރޫރު ރަހީމް '-އޭ الله، އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ވަރަށް ބޮޑަށް އަނިޔާކޮށްފިން، އަދި އެއްވެސް މީހަކަށް އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް މާފު ނުކުރެވޭނެއެވެ ފާފަތައް ފިޔަވައި ކަލޭގެފާނު ދެން ކަލޭގެފާނުގެ ފަރާތުން ފާފަފުއްސަވައިގެން އަހަރެންގެ ފާފަތައް ފުއްސަވައި އަހަންނަށް ރަޙްމަތް ކުރައްވާށެވެ، ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭގެފާނަކީ އެންމެ މާފުކުރާ، އެންމެ ރަޙްމަތްތެރި މީހާ-'. [ޔޫނުސް] ބުންޏެވެ. 'ކަބީރާ -ބޮޑު-،' އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙަސަން އަލް އަސީ ޔަބް] [އިބްނު ލާޙީޢާ] ގެ ކިބައިން އެކަން ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ: 'ކަބީރާ -ބޮޑު-' އެވެ.

Hadith Corroboration (36)

Hadith

Imam Ahmad : 9

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ فَاطِمَةَ وَالْعَبَّاسَ أَتَيَا أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَلْتَمِسَانِ مِيرَاثَهُمَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمَا حِينَئِذٍ يَطْلُبَانِ أَرْضَهُ مِنْ فَدَكَ وَسَهْمَهُ مِنْ خَيْبَرَ فَقَالَ لَهُمْ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ فِي هَذَا الْمَالِ وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أَدَعُ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُهُ فِيهِ إِلَّا صَنَعْتُهُ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުއްރައްޒާޤް] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާޢުމަރު] އަށް [އަޒް ޒުހުރީ] އިން [ޢުރުވާ] އިން [އައިސިޔާ] އިން ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތުގައި، ފާޠިމަތާއި އަލް ޢައްބާސް އަބޫބަކުރުގެ އަރިހަށް އައީ، އެދެމީހުންވެސް الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އެމީހުންގެ ވާރުތަވެރިކަމުގެ ހިއްސާއެއް ހޯދުމަށް އެދުމުން، އެދެމީހުންވެސް ފަދާކް ހަނގުރާމައިގެ ދުވަސްވަރު އޭނާގެ ބިމާއި ޚައިބަރު ހަނގުރާމައިން އޭނާގެ ހިއްސާ އެދުމުން، ދެން [އަބޫބަކުރު] ބުންޏެވެ އެމީހުން؛ ހަގީގަތުގައި އަޅުގަނޑަށް އިވުނީ الله ގެ ރަސޫލާ ވިދާޅުވާ އަޑު: 'އަހަރެމެންނަށް ވާރުތައެއް ނޫން، އަހަރެމެން ދޫކޮށްލާ މުދާ ޞަދަޤާތަކަށް ވެގެން ދާއިރު، މުޙައްމަދުގެފާނުގެ އާއިލާއިން ކާނީ ހަމައެކަނި މި މުއްސަނދިކަމުން'. ފަހެ، الله ގެ ޙަޟްރަތުގައި، ކަނޑައެޅިގެން އެކަން ކޮށްގެން ނޫނީ، ރަސޫލުالله ކުރައްވަމުން ގެންދަވާތަން އަޅުގަނޑަށް ފެނުނު ކަމެއް އަޅުގަނޑު ދޫކޮށްނުލާނަމެވެ'.

Hadith Corroboration (60)

Hadith

Imam Ahmad : 10

حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئُ قَالَ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ الْحَارِثِ يَقُولُ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْيَوْمِ مِنْ عَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ اسْتَعْبَرَ أَبُو بَكْرٍ وَبَكَى ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَمْ تُؤْتَوْا شَيْئًا بَعْدَ كَلِمَةِ الْإِخْلَاصِ مِثْلَ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ޢަބްދުއްރަޙްމާން އަލް މުޤްރީޢު] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ހައިވާ ބިން ސޫރައިޙް] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑު އަޑުއެހިން [ޢަބްދުލްމާލިކް ބިން އަލް ހާރިތު] ވިދާޅުވާ ވާހަކަ؛ ހަމަކަށަވަރުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. މި ޕަލްޕިޓްގައި [އަބޫބަކުރު އަޝް ސިއްދީޤު] ވިދާޅުވާ އަޑު އަޅުގަނޑަށް އިވުނެވެ؛ ފުރަތަމަ އަހަރުގެ މިދުވަހު ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ވިދާޅުވާ އަޑު އިވުނު އިރު، ދެން އަބޫބަކުރު އެ ނަސޭހަތުގެ ތެރެއަށް ގެއްލިގެން ދިޔަވަރަށް ރޮއެ ދެން ވިދާޅުވީ؛ އަޅުގަނޑަށް އިވުނީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ: 'ތިބާއަށް އެއްޗެއް ނުދެވޭ - އެއީ މަތީ މަޤާމެއްގައި އޮތް އެއްޗެއް - އަލް އަފީޔާ ފަދަ އިޚްލާޞްތެރި ޖުމްލައަކަށް ފަހު - ސަލާމަތް - އެހެންކަމުން އަލް އަފީޔާއަށް އެދި الله އަށް އެދޭށެވެ'.

Hadith

Imam Ahmad : 11

حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ حَدَّثَهُ قَالَ قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الْغَارِ وَقَالَ مَرَّةً وَنَحْنُ فِي الْغَارِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ نَظَرَ إِلَى قَدَمَيْهِ لَأَبْصَرَنَا تَحْتَ قَدَمَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا ظَنُّكَ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އައްފާން] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ހައްމާމް] ކިޔައިދެއްވައިގެން ވިދާޅުވިއެވެ. [އަނުސް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ތަބިތު] އަންގަވާފައިވަނީ [އަބޫބަކުރު] އޭނާއަށް ކިޔައިދެއްވާފައިވާ ވާހަކަ، އޭނާ -އަބޫބަކުރު- ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެން ނަބިއްޔާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ހޮހަޅައިގައި ހުންނަވަނިކޮށް ބުނީމެވެ، - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަދި އަހަރެމެން ތިބީ ހޮހަޅައިގައި، - އަދި އެއިން އެކަކު އޭނާގެ ދެފައި ފެނިއްޖެނަމަ، އޭނާގެ ފައިދަށުން އަހަރެމެން ފެނުނީސް'، ދެން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: 'އޭ އަބޫބަކުރު، ދެމީހުންނާ މެދު ތިބާ ދެކޭގޮތަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

Hadith Corroboration (5)

Hadith

Imam Ahmad : 12

حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ سُبَيْعٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الدَّجَّالَ يَخْرُجُ مِنْ أَرْضٍ بِالْمَشْرِقِ يُقَالُ لَهَا خُرَاسَانُ يَتَّبِعُهُ أَقْوَامٌ كَأَنَّ وُجُوهَهُمْ الْمَجَانُّ الْمُطْرَقَةُ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ރައުހް] ކިޔައިދިނުމަށްފަހު އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު އަބީ ޢަރޫބާޙް] [އަބޫޢަތު ޠައިއްޔާ] އިން [އަލް މުޣީރާ ބިން ސުބައި’] އިން [ޢަމްރޫ ބިން ޙުރައިތުސް] ގެ އަރިހުން [އަބޫބަކުރު އަޝް ޝިއްދީޤު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. 'ރަސޫލުالله ޝައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި ދައްޖަލް ނިކުމެވަޑައިގަންނަވާނީ ބިމުގެ އިރުމަތީ ފަރާތުން ޚުރާސާން ކިޔާ، ގިނަ ބަޔަކު އޭނާގެ ފަހަތުން އަންނާނެ، މޫނުތައް ހޮޅިބުރި ޖަހާފައިވާ ޝީލްޑްތަކެއް ފަދައިންނެވެ'.

Hadith

Imam Ahmad : 13

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى صَاحِبُ الدَّقِيقِ عَنْ فَرْقَدٍ عَنْ مُرَّةَ بْنِ شَرَاحِيلَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ بَخِيلٌ وَلَا خَبٌّ وَلَا خَائِنٌ وَلَا سَيِّئُ الْمَلَكَةِ وَأَوَّلُ مَنْ يَقْرَعُ بَابَ الْجَنَّةِ الْمَمْلُوكُونَ إِذَا أَحْسَنُوا فِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَفِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَوَالِيهِمْ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ސަޢީދު] ބާނީ ޙާޝިމްގެ ކުރީގެ އަޅެއްގެ ވާހަކަ ކިޔައިދެއްވައި، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވަނީ [ޝަދަޤާ ބިން މޫސާ] އެކުވެރިޔާ އަދު ދާޤިޤް، [ފަރުޤާދު] އިން [މުއްރަ ބިން ސިޔާހިލް] އިން [އަބޫބަކުރު އަޝް ޝިއްދީޤު] ގެ އަރިހުން ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.

Hadith

Imam Ahmad : 14

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَسَمِعْتُهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ جُمَيْعٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَتْ فَاطِمَةُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْتَ وَرِثْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْ أَهْلُهُ قَالَ فَقَالَ لَا بَلْ أَهْلُهُ قَالَتْ فَأَيْنَ سَهْمُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا أَطْعَمَ نَبِيًّا طُعْمَةً ثُمَّ قَبَضَهُ جَعَلَهُ لِلَّذِي يَقُومُ مِنْ بَعْدِهِ فَرَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّهُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَتْ فَأَنْتَ وَمَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْلَمُ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުالله ބިން މުޙައްމަދު ބިން އަބޫ ސައްޔައިބާ] ކިޔައިދީފައިވެއެވެ. އަބްދުالله ވިދާޅުވި އެވެ؛ އަދި ޢަބްދުالله ބިން އަބޫ ޞައްޔިބާގެ ކިބައިން އަޑުއަހާފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ފުދުލައިލް] ގެ އަރިހުން [އަލް ވަލީދު ބިން ޖުމައިޢު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޢަތު ތުފައިލް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. ރަސޫލާ އަވަހާރަވުމުން ފާތިމަތު އަބޫބަކުރުއަށް ލިޔުއްވި ސިޓީއެއްގައި ހިމެނެނީ؛ 'ތިޔަބައިމީހުންނަށް ނުވަތަ ތިބާގެ އާއިލާއަށް ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ވާރުތަވެވަޑައިގަންނަވަނީ ހެއްޔެވެ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'އަހަންނަށް ވާރުތައެއް ނުވި ނަމަވެސް އޭނާގެ އާއިލާއަށް ވާރުތަވީ،' ފާތިމަތު ބުންޏެވެ؛ 'ދެން ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ހިއްސާތައް ކޮބައިތޯއެވެ؟' ފަހެ [އަބޫބަކުރު] ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ ރަސޫލާ ވިދާޅުވާ އަޑު އިވުނެވެ. 'ހަމަކަށަވަރުން، الله ނަބިއްޔާއަކަށް ކާންދެއްވައި، ދެން މަރުވެއްޖެނަމަ، ދެން އެކަލާނގެ - الله - އެކަލާނގެ - الله - އެކަލާނގެއަށްފަހު އަންނަ މީހުންނަށް އެކަން ހައްދަވައެވެ'، ދެން އަޅުގަނޑު ގަސްތުކުރަނީ އެކަން މުސްލިމުންނަށް އަނބުރާ ދިނުމަށެވެ'. ދެން ފާތިމަތު ބުންޏެވެ؛ 'ދެން الله ގެ ރަސޫލާގެ އަރިހުން ތިބާއަށް އަޑުއިވިފައިވާ ވާހަކަތައް ތިބާއަށް ރަނގަޅަށް އެނގޭނެއެވެ'.

Hadith

Imam Ahmad : 15

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ الطَّالَقَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ الْمَازِنِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو نَعَامَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُنَيْدَةَ الْبَرَاءُ بْنُ نَوْفَلٍ عَنْ وَالَانَ الْعَدَوِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ فَصَلَّى الْغَدَاةَ ثُمَّ جَلَسَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ الضُّحَى ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ مَكَانَهُ حَتَّى صَلَّى الْأُولَى وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ كُلُّ ذَلِكَ لَا يَتَكَلَّمُ حَتَّى صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ ثُمَّ قَامَ إِلَى أَهْلِهِ فَقَالَ النَّاسُ لِأَبِي بَكْرٍ أَلَا تَسْأَلُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَأْنُهُ صَنَعَ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ يَصْنَعْهُ قَطُّ قَالَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ نَعَمْ عُرِضَ عَلَيَّ مَا هُوَ كَائِنٌ مِنْ أَمْرِ الدُّنْيَا وَأَمْرِ الْآخِرَةِ فَجُمِعَ الْأَوَّلُونَ وَالْآخِرُونَ بِصَعِيدٍ وَاحِدٍ فَفَظِعَ النَّاسُ بِذَلِكَ حَتَّى انْطَلَقُوا إِلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام وَالْعَرَقُ يَكَادُ يُلْجِمُهُمْ فَقَالُوا يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ وَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ قَالَ لَقَدْ لَقِيتُ مِثْلَ الَّذِي لَقِيتُمْ انْطَلِقُوا إِلَى أَبِيكُمْ بَعْدَ أَبِيكُمْ إِلَى نُوحٍ { إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ } قَالَ فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى نُوحٍ عَلَيْهِ السَّلَام فَيَقُولُونَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ فَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ وَاسْتَجَابَ لَكَ فِي دُعَائِكَ وَلَمْ يَدَعْ عَلَى الْأَرْضِ مِنْ الْكَافِرِينَ دَيَّارًا فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي انْطَلِقُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ اتَّخَذَهُ خَلِيلًا فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ كَلَّمَهُ تَكْلِيمًا فَيَقُولُ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ فَإِنَّهُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَيُحْيِي الْمَوْتَى فَيَقُولُ عِيسَى لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى سَيِّدِ وَلَدِ آدَمَ فَإِنَّهُ أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ انْطَلِقُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَشْفَعَ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ فَيَنْطَلِقُ فَيَأْتِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام رَبَّهُ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَيَنْطَلِقُ بِهِ جِبْرِيلُ فَيَخِرُّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ وَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَرْفَعُ رَأْسَهُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَى رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ خَرَّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ أُخْرَى فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَذْهَبُ لِيَقَعَ سَاجِدًا فَيَأْخُذُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام بِضَبْعَيْهِ فَيَفْتَحُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ مِنْ الدُّعَاءِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ عَلَى بَشَرٍ قَطُّ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ خَلَقْتَنِي سَيِّدَ وَلَدِ آدَمَ وَلَا فَخْرَ وَأَوَّلَ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ حَتَّى إِنَّهُ لَيَرِدُ عَلَيَّ الْحَوْضَ أَكْثَرُ مِمَّا بَيْنَ صَنْعَاءَ وَأَيْلَةَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الصِّدِّيقِينَ فَيَشْفَعُونَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الْأَنْبِيَاءَ قَالَ فَيَجِيءُ النَّبِيُّ وَمَعَهُ الْعِصَابَةُ وَالنَّبِيُّ وَمَعَهُ الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالنَّبِيُّ وَلَيْسَ مَعَهُ أَحَدٌ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الشُّهَدَاءَ فَيَشْفَعُونَ لِمَنْ أَرَادُوا وَقَالَ فَإِذَا فَعَلَتْ الشُّهَدَاءُ ذَلِكَ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ أَدْخِلُوا جَنَّتِي مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِي شَيْئًا قَالَ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ قَالَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرُوا فِي النَّارِ هَلْ تَلْقَوْنَ مِنْ أَحَدٍ عَمِلَ خَيْرًا قَطُّ قَالَ فَيَجِدُونَ فِي النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ أُسَامِحُ النَّاسَ فِي الْبَيْعِ وَالشِّرَاءِ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَسْمِحُوا لِعَبْدِي كَإِسْمَاحِهِ إِلَى عَبِيدِي ثُمَّ يُخْرِجُونَ مِنْ النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي قَدْ أَمَرْتُ وَلَدِي إِذَا مِتُّ فَأَحْرِقُونِي بِالنَّارِ ثُمَّ اطْحَنُونِي حَتَّى إِذَا كُنْتُ مِثْلَ الْكُحْلِ فَاذْهَبُوا بِي إِلَى الْبَحْرِ فَاذْرُونِي فِي الرِّيحِ فَوَاللَّهِ لَا يَقْدِرُ عَلَيَّ رَبُّ الْعَالَمِينَ أَبَدًا فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَ فَعَلْتَ ذَلِكَ قَالَ مِنْ مَخَافَتِكَ قَالَ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرْ إِلَى مُلْكِ أَعْظَمِ مَلِكٍ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَهُ وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهِ قَالَ فَيَقُولُ لِمَ تَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ وَذَاكَ الَّذِي ضَحِكْتُ مِنْهُ مِنْ الضُّحَى

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްރާހިމް ބިން އިސްޙާޤު އާތު ތަލަޤާނީ] ކިޔައިދެއްވައި ވިދާޅުވީ؛ އަޅުގަނޑަށް [އަން ނަދުލާ ބިން ސިއުމައިލް އަލް މަޒީނީ] ކިޔައިދިނުމަށްފަހު އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ އަޅުގަނޑަށް [އަބޫ ނަޢާމާ] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަޅުގަނޑަށް [އަބޫ ހުނައިދާ އަލް ބަރާޢު ބިން ނައުފަލް] ގެ އަރިހުން [ވަލާން އަލް ޢަދާވީ] ގެ އަރިހުން [ޙުދުޒައިފާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫބަކުރު އަޝް ޝިއްދީޤު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވައި ވިދާޅުވިއެވެ؛ އެއްދުވަހަކު ހެނދުނު ރަސޫލުالله ޝައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ފަތިސްނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. ދެން އިށީނދެވަޑައިގަތީ، ދުއްވާ ވަގުތު ޖެހުމާ ހަމައަށް، ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ހީލަމުން، ދެން އޭނާގެ އަސްލު ތަނުގައި އިށީނދެވަޑައިގަތީ މެންދުރު ނަމާދު، އަސްރު އަދި މަޣްރިބް ނަމާދު ކުރެވެންދެން، ރޭގަނޑު ނިމޭއިރު ޢަޞްރު ނަމާދަށް ދާންދެން ވާހަކަ ނުދައްކަވައި، ދެން ގެއަށް ގޮސް އާއިލާގެ ގާތަށް ގޮސް، ދެން މީސްތަކުން އަބޫބަކުރުއަށް ބުނީ؛ 'މިއަދު އެކަލޭގެފާނުގެ ރަސޫލާގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ކުރިން އެކަން ނުކުރެއްވި ނަމަވެސް، އެކަލޭގެފާނުގެ ރަސޫލާގެ ކިބައިން ކީއްވެތޯ ސުވާލު ނުކުރައްވަނީ؟' އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ؛ ދެން އޭނާ ސުވާލު ކުރުމުން ޖަވާބު ދިނީ: 'އާދެ، ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ކަންކަމުގައި ވާނެ ގޮތް އަހަންނަށް ދައްކާފައި ވާތީ، ކުރިން ތިބި މީހުންނާއި އައި މީހުން އެއްތަނަކަށް ޖަމާވެފައި، ދެން މީހުން މިކަމާ ބިރުގަތީ، އެހެންވެ އާދަމްގެފާނުގެ އަރިހަށް އައީ ފޮތިގަނޑު ކިރިޔާ ފޮރުވާފައި ތިއްބާ، އެމީހުން ބުންޏެވެ؛ 'އޭ އާދަމް، ތިބާއަކީ އިންސާނިއްޔަތުގެ ބައްޕަ ކަމުގައި ވާއިރު، الله ޢައްޒާ ވަޖައްލާ ތިބާ އިޚްތިޔާރު ކުރެއްވިއެވެ. 'އަޅުގަނޑަށް ވެސް ކުރިމަތިވަނީ ކަލޭގެފާނަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ކަންކަމާ، ކަލޭގެ ބައްޕަ، އެއީ ނޫޙުގެފާނުގެ ފަހަތުން ކަލޭގެ ބައްޕަ ކައިރިއަށް ދާށެވެ.' ހަމަކަށަވަރުން الله ވަނީ އާދަމް އާއި ނޫޙު އާއި އިބްރާހީމްގެފާނުގެ އާއިލާއާއި ޢިމްރާނުގެ އާއިލާ ހުރިހާ މީސްތަކުންގެ މައްޗަށް އިޚްތިޔާރު ކުރައްވާފައެވެ. އެހެންކަމުން އެމީހުން ނޫޙުގެފާނުގެ އަރިހަށް އައިސް ބުންޏެވެ. 'ތިބާގެ ރައްބުގެ ކުރިމަތީގައި އަހަރެމެންނަށް ޝަފާޢަތް ދެއްވާށެވެ، ސަބަބަކީ الله ކަލޭގެފާނު ޚިޔާރުކުރައްވައި، ކަލޭގެފާނުގެ ދުޢާ އިޖާބަކުރައްވާފައިވާތީއާއި، ބިމުގެ މަތީގައި ކާފިރުންގެ ތެރެއިން އެއްވެސް ގެއެއް ނުނިކުމެވަޑައިނުގަންނަވާތީއެވެ'. ދެން ނޫޙު ބުންޏެވެ. 'އަހަންނަށް ކަލޭގެފާނަށްޓަކައި ޝަފާޢަތެއް ނުކުރެވޭނެ، އެހެންކަމުން އިބްރާހީމްގެ އަރިހަށް ދާށެވެ، ސަބަބަކީ الله އޭނާ އޭނާގެ ލޯބިވެރިޔާ ކަމުގައި ހައްދަވާފައިވާތީ'. ދެން އެމީހުން އިބްރާހީމްގެ އަރިހަށް ގޮސް އިބްރާހީމް ވިދާޅުވިއެވެ. 'އަހަންނަށް ކަލޭގެފާނަށް ޝަފާޢަތެއް ނުދެވޭނެ، މޫސާގެފާނުގެ އަރިހަށް ދާށެވެ، ސަބަބަކީ އެއްފަހަރަކު الله ސީދާ އެކަލޭގެފާނާ ވާހަކަފުޅު ދެއްކެވިއެވެ'. ދެން މޫސަ ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'ތިޔަ އެދޭ އެއްޗެއް އަހަރެންގެ އަތުގައި ނެތް، އެހެންކަމުން އީސާ ބިން މަރިޔަމްގެ އަރިހަށް ދާށެވެ، ހަމަކަށަވަރުން އޭނާއަށް ލޯފަން މީހުންނާއި ބަލި މީހުން ޝިފާ ލިބި، މަރުވެފައިވާ މީހުން ދިރުވައިލެވޭނެ'. ދެން އީސާގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. 'ތިޔަބައިމީހުން އެދޭ އެއްޗެއް އަހަރެންގެ އަތުގައި ނެތް، އެކަމަކު ތިބާގެ ވެރިމީހާ، އާދަމްގެ ދަރިކަލުންގެ އަރިހަށް ދާށެވެ، ސަބަބަކީ އޭނާގެ ޤަބުރު އެންމެ ފުރަތަމަ ހުޅުވޭނީ ޤިޔާމަތް ދުވަހު، މުޙައްމަދު ޝައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ އަރިހަށް ދާށެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'އެހެންކަމުން އޭނާ ދިޔައީ، ދެން ޖިބްރީލް އޭނާގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއާ ކުރިމަތިލެއްވީ، ދެން الله ވިދާޅުވި އެވެ: 'އެކަލޭގެފާނަށް ހުއްދަ ދެއްވާ - ޝަފާޢަތްތެރިވެ - އަދި އޭނާއަށް ސުވަރުގެ ޚަބަރު ދެއްވުން'. އޭނާ ބުނަނީ؛ ދެން ޖިބްރީލް ނިކުމެވަޑައިގަތީ އުފާވެރި ޚަބަރާއެކު، ދެން މުޙައްމަދު ރުކޫޢުވެ ސަޖިދަ ކުރެއްވީ އެއް ހުކުރު ދުވަހު، ދެން الله ވިދާޅުވިއެވެ: 'އޭ މުޙައްމަދު ބޯ އުފުއްލަވާށެވެ. އޭނާ ބުނަނީ؛ އެހެންކަމުން ބޯ އުފުއްލަވައި، އެކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއަށް ބަލާލުމުން އިތުރު ހުކުރު ދުވަހަކު ކިޔަމަންތެރިކަމާއެކު ސަޖިދަ ކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ ބުނަނީ؛ އޭނާ ސަޖިދަ ކުރަން ދިޔައިރު، ޖިބްރީލް އޭނާގެ ދެއަތުގައި ހިފާލުމަށްފަހު، މީގެ ކުރިން އެއްވެސް އިންސާނަކަށް ހުޅުވާފައި ނުވާ ދުޢާއެއް ހުޅުވާލިއެވެ، ​​އެހެންކަމުން އޭނާ ބުންޏެވެ؛ 'އޭ އަހަރެންގެ ރައްބު، ކަލޭ އަހަރެން ހެއްދެވީ އާދަމްގެފާނުގެ ދަރިކަލުންގެ ވެރިއަކަށް ވުމަށް އަދި ކިބުރުވެރިކަމެއް ނެތް، ކަލޭ އަހަރެން ހެއްދެވީ ޤިޔާމަތް ދުވަހު އޭނާގެ ގަބުރު ހުޅުވާލި ފުރަތަމަ މީހަކަށް އަދި ކިބުރުވެރިކަމެއް ނެތް، ޝޮންއާ އާއި އައިލާއާ ދެމެދު އަހަރެންގެ ލޭކަށް އަންނަ މީހުން ގިނަ ނުވާހާ ހިނދަކު،' ދެން ބުނެވުނެވެ؛ 'ޝިދީގީންނަށް ޝަފާޢަތްތެރިވުމަށް ގޮވާލައްވާ'، ދެން ބުނި؛ 'ނަބްސް އަށް ގުޅާށެވެ އަހަރެން'. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ ދެން ރަސޫލާ ވަޑައިގަތީ އެކަލޭގެފާނުގެ ތަބާއިންގެ ޖަމާޢަތަކާއެކު، އަދި ފަސް ހަ ތަބާއިންނާއެކު ރަސޫލަކު ހުންނެވި، އަދި ތަބާއިންނެއް ނެތް ރަސޫލަކު ހުންނެވި، ދެން ބުނި؛ 'ޝަހީދުންނަށް ގޮވާލާ، އެމީހުން އެދޭ މީހުންނަށް ޝަފާޢަތްތެރިވުމަށް'. އަދި ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ކުރިއަށް ގެންދެވިއެވެ؛ އެހެންކަމުން ޝަހީދުން އެކަން ކުރެވުމުން ރަސޫލާ ވިދާޅުވިއެވެ: الله ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: 'އަހަންނަކީ ރަޙްމަތްތެރިންގެ ތެރެއިން އެންމެ ރަޙްމަތްތެރި މީހާއެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ؛ ދެން އެމީހުން ސުވަރުގެ ވަނެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: ދެން الله ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. 'އޭނާ ބުނަނީ؛ އެހެންކަމުން އެބައިމީހުންނަށް މީހަކު ހޯދި، ދެން الله އެކަލޭގެފާނާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. ' އެމީހާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'ނޫން، މާޒީގައި އަޅުގަނޑު ގަތުމާއި ވިއްކުމުގެ ކަންކަމުގައި މީހުންނަށް ކަންކަން ފަސޭހަކޮށްދިންކަން ފިޔަވައި'. ފަހެ الله ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ދެން އެމީހުން ނަރަކައިން މީހަކު ނެރެ، الله އެދިވަޑައިގަތެވެ. 'ދުވަހަކުވެސް ހެޔޮކަމެއް ކޮށްފިންތަ؟ ' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'ނޫން، އަހަރެންގެ ދަރިފުޅަށް ބުނީމެއްނު އަހަރެން މަރުވެއްޖެއްޔާ އަހަރެން އަލިފާނުން އަންދާލާފައި ދެން އަހަރެން ފުށް ފަދައިން ގިރާލާފައި، ދެން ކަނޑަށް ގެންގޮސް ވައިގެ ތެރޭގައި އެތުރިގެން ނޫނީ، ދެން ހުރިހާ ދުނިޔެއެއްގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ الله ގެ ޙަޟްރަތުން ދެން ދުވަހަކުވެސް އަހަރެން އަނބުރާ ގެނެވޭނެ ގޮތެއް ނުވާނެ'. ދެން الله ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'ތިބާއަށް ބިރުގަނެގެން'. ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ކުރިއަށް ގެންދެވީ: ދެން الله ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: 'އެންމެ ޝަރަފުވެރި ރަސްކަމުގެ ރަސްކަން ބައްލަވާށެވެ. ރަސޫލާ ކުރިއަށް ގެންދެވީ: އަޅާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ކީއްވެތަ ރަސްގެފާނަށް ހުންނެވިއިރު އަހަންނަށް ފުރައްސާރަ ކުރަނީ؟' ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: 'އެއީ މާޒީގައި އަހަރެން ހެއްވާލި ކަމެކެވެ'.

Hadith Corroboration (35)

Hadith

Imam Ahmad : 16

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا قَيْسٌ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَأَثْنَى عَلَيْهِ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ وَإِنَّكُمْ تَضَعُونَهَا عَلَى غَيْرِ مَوْضِعِهَا وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ وَلَا يُغَيِّرُوهُ أَوْشَكَ اللَّهُ أَنْ يَعُمَّهُمْ بِعِقَابِهِ قَالَ وَسَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ مُجَانِبٌ لِلْإِيمَانِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ހަސީމް ބިން އަލް ޤާސިމް] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޒުހައިރު އެއީ އިބްނު މުޢާވިޔަތު] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިސްމާޢީލް ބިން އަބޫ ޚާލިދު] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން [ޤައިސް] އަށް ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ' [އަބޫބަކުރު] ތެދުވެ الله އަށް ޙަމްދުކޮށް އެކަލާނގެ ޠާހިރު ކުރެއްވިއެވެ. 'އޭ މީސްތަކުންނޭވެ، ހަމަކަށަވަރުން ތިޔަބައިމީހުން މި އާޔަތް ކިޔަމުން މިދަނީ: އޭ އީމާންވާ މީހުން، ތިޔަބައިމީހުންގެ ކޮންމެ މީހެއްގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭ، ތިޔަބައިމީހުންނަށް ކުޑަވެސް ގެއްލުމެއް ނުލިބޭނެ، މަގުފުރެދިގެން ދިޔަޔަސް... -އާޔަތުގެ ނިމުމާއި ހަމައަށް-، އަދި ތިޔަބައިމީހުން އެކަން ތަނުން ބޭރުކޮށްލި އަޑު އިވުނެވެ އެ އެންމެންގެ މައްޗަށް الله އަދަބު ފަތުރާނެ ކަމެވެ.' އޭނާ ބުނަނީ؛ 'އަދި އަބޫބަކުރު ވިދާޅުވާ އަޑު އިވުނެވެ. 'އޭ މީސްތަކުންނޭވެ، ދޮގުތަކާ ދުރުހެލިވާށެވެ.

Hadith

Imam Ahmad : 17

حَدَّثَنَا هَاشِمٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي يَزِيدُ بْنُ خُمَيْرٍ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَ بْنَ عَامِرٍ رَجُلًا مِنْ حِمْيَرَ يُحَدِّثُ عَنْ أَوْسَطَ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَوْسَطَ الْبَجَلِيِّ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ مَقَامِي هَذَا ثُمَّ بَكَى ثُمَّ قَالَ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَسَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ فَإِنَّهُ لَمْ يُؤْتَ رَجُلٌ بَعْدَ الْيَقِينِ شَيْئًا خَيْرًا مِنْ الْمُعَافَاةِ ثُمَّ قَالَ لَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَحَاسَدُوا وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙަސީމް] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢޫބާ] ކިޔައިދެއްވުމުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަޅުގަނޑަށް [ޔާޒީދު ބިން ޚުމައިރަށް] އަންގާފައިވާ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ؛ ހިމްޔާރުގެ މީހަކު [ސުލައިމް ބިން ޢާމިރު] އަށް އަޑުއިވިފައި ވާއިރު، [އަބޫބަކުރު] ގެ އަރިހުން ވާހަކައެއް ކިޔައިދިން [އައުސަތު ބިން އިސްމާޢީލް ބިން އައުސަތު އަލް ބަޖާލީ] ގެ ވާހަކައެއް ކިޔައިދިނީ، އެ ވާހަކަ އަޑުއެހީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަވަހާރަވުމުން ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ފުރަތަމަ އަހަރު އަހަރެންގެ ތަނުގައި ހުއްޓިފައި ދެން ރޮއިގަނެ ވިދާޅުވީ: ތެދުވެރިވެ، ތެދުވެރިކަން ހެޔޮކަމާ އެކު ދާތީ އަދި ދެމީހުންވެސް ސުވަރުގެގައި ތިބޭތީ، އަދި ދޮގުތަކާ ދުރުހެލިވެ، ފާފައާއެކު ތިބޭތީއާއި ދެމީހުންވެސް ނަރަކައިގައި ތިބޭތީ، ސަލާމަތަށް އެދި الله އަށް ސަލާމަތަށް އެދޭށެވެ. ދެން އޭނާ ކުރިއަށް ގެންދެވީ 'އެކަކު އަނެކަކާ ގުޅުން ކަނޑާނުލައި، އެކަކު އަނެކަކާ ދުރުހެލިވެ، އެކަކު އަނެކަކަށް ނަފްރަތު ނުކޮށް، އެކަކު އަނެކަކަށް ހަސަދަވެރި ނުވެ، އަޚުން ކަމުގައިވާ اللهގެ އަޅުންނަށް ވާށެވެ'.

Hadith Corroboration (38)

Hadith

Imam Ahmad : 18

حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَوْدِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي طَائِفَةٍ مِنْ الْمَدِينَةِ قَالَ فَجَاءَ فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ فَقَبَّلَهُ وَقَالَ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي مَا أَطْيَبَكَ حَيًّا وَمَيِّتًا مَاتَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ فَانْطَلَقَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ يَتَقَاوَدَانِ حَتَّى أَتَوْهُمْ فَتَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ وَلَمْ يَتْرُكْ شَيْئًا أُنْزِلَ فِي الْأَنْصَارِ وَلَا ذَكَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ شَأْنِهِمْ إِلَّا وَذَكَرَهُ وَقَالَ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا وَسَلَكَتْ الْأَنْصَارُ وَادِيًا سَلَكْتُ وَادِيَ الْأَنْصَارِ وَلَقَدْ عَلِمْتَ يَا سَعْدُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَأَنْتَ قَاعِدٌ قُرَيْشٌ وُلَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَبَرُّ النَّاسِ تَبَعٌ لِبَرِّهِمْ وَفَاجِرُهُمْ تَبَعٌ لِفَاجِرِهِمْ قَالَ فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ صَدَقْتَ نَحْنُ الْوُزَرَاءُ وَأَنْتُمْ الْأُمَرَاءُ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އައްފާން] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ޢަވާނާ] [ދާއުދު ބިން ޢަބްދުﷲ އަލް އަދީ] ގެ އަރިހުން [ޙުމައިދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވައި ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އަވަހާރަވިއިރު، [އަބޫބަކުރު] މަދީނާގެ ބޭރުގައި ހުންނެވީ، އެކަލޭގެފާނު -ޙުމައިދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން- ވިދާޅުވިއެވެ؛ ދެން އައިސް މޫނު ނިވާކޮށްފައިވާ ފޮތިގަނޑު ހުޅުވާލަމުން ބޮސްދީފައި ބުންޏެވެ؛ 'އަހަރެން ތައްޔާރަށް މިހުރީ އަހަރެންގެ ބައްޕައާއި މަންމަ ތިބާގެ ފިދާއެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަންނަން، ތިބާގެ ޙަޔާތާއި މަރު ކިހާ ރީތިވާނެ، މުޙައްމަދު ޝައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް މަރުވެވަޑައިގެން، އަދި ކަޢުބާގެ ވެރި ރައްބުގެ ފަރާތުންނެވެ'. ދެން ޙަދީޘްފުޅުގެ ވާހަކަ ދެއްކެވިއެވެ. އޭނާ ބުނަނީ؛ 'ދެން އަބޫބަކުރު އާއި ޢުމަރު ދިޔައީ -ލީޑަޝިޕާ ބެހޭގޮތުން އެކަކު އަނެކަކާ ޒުވާބު ކުރަމުން ދިޔަ އަންޞާރުތަކުގެ ކައިރިއަށް، އެހެންކަމުން އެމީހުންނާ ބައްދަލުވީ - އަންސާރާއި -، ދެން އަބޫބަކުރު ވާހަކަ ދައްކަވައި އަންސާރަށް ބާވައިލެއްވި އެއްވެސް އެއްޗެއް އަދި الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެމީހުންނާ ބެހޭގޮތުން ބަޔާންކުރެއްވި އެއްވެސް އެއްޗެއް ދޫކޮށްނުލައްވައެވެ. 'ހަމަކަށަވަރުން ތިޔަބައިމީހުންނަށް މިހާރުވެސް އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ، الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަދި ތިބާއަށް މިހާރުވެސް އެނގޭ އޭ ސަޢީދު، ތިބާ އިށީނދެގެން އިންއިރު -އެއްވެސް ކަމެއް ނުކޮށް- الله ގެ ރަސޫލާ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ ބުނަނީ؛ ދެން [ސަޢުދު] އަބޫބަކުރުގެފާނަށް ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. 'ތިޔަ ވިދާޅުވަނީ ތެދެއް، އަޅުގަނޑުމެން މިނިސްޓަރުން ތިއްބަވާއިރު ތިޔަބޭފުޅުން ލީޑަރުން'.

Hadith

Imam Ahmad : 19

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْعَطَّافُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ أَنَّ أَبَاهُ سَمِعَ أَبَا بَكْرٍ وَهُوَ يَقُولُ قُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْعَمَلُ عَلَى مَا فُرِغَ مِنْهُ أَوْ عَلَى أَمْرٍ مُؤْتَنَفٍ قَالَ بَلْ عَلَى أَمْرٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ قَالَ قُلْتُ فَفِيمَ الْعَمَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަލީ ބިން އައްޔަސީ] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްއަޘްތަފް ބިން ޚާލިދު] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދީފައިވަނީ [މީހަކު] ބަޝްރޫގެ އަހުލުވެރިންގެ ތެރެއިން، [ތަލްޙާ ބިން ޢަބްދުالله ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަބޫބަކުރު އަޝް ޝިދީޤު] ގެ ކިބައިން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެންނަށް އަޑުއިވުނީ [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި [އޭނާގެ ބައްޕައަށް] [އަބޫބަކުރު] ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިއްޖެއެވެ؛ އަހަރެން ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ސުވާލުކުރީމެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ޢަމަލުތައް ބިނާވެފައިވަނީ ޤާއިމުވެފައިވާ ކަންކަމުގެ މައްޗަށްތޯ ނުވަތަ އާ ކަންތައްތަކެއްގެ މައްޗަށްތޯއެވެ؟' ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އެކަމަކު ކަނޑައެޅިފައިވާ ކަންކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް' އެވެ. އޭނާ ބުނީ، އަހަރެން އެދުނީމެވެ. 'ފަހެ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، މި ޢަމަލަކީ ކޮން ކަމަކަށް ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް އެމީހަކު އުފެއްދެވި މަޤްޞަދާ އެއްގޮތަށް ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ކުރުމަކީ ފަސޭހަ ކަމެކެވެ'.

Hadith Corroboration (27)

Hadith

Imam Ahmad : 20

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ أَهْلِ الْفِقْهِ أَنَّهُ سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُحَدِّثُ أَنَّ رِجَالًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَزِنُوا عَلَيْهِ حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ يُوَسْوِسُ قَالَ عُثْمَانُ وَكُنْتُ مِنْهُمْ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسٌ فِي ظِلِّ أُطُمٍ مِنْ الْآطَامِ مَرَّ عَلَيَّ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَسَلَّمَ عَلَيَّ فَلَمْ أَشْعُرْ أَنَّهُ مَرَّ وَلَا سَلَّمَ فَانْطَلَقَ عُمَرُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ مَا يُعْجِبُكَ أَنِّي مَرَرْتُ عَلَى عُثْمَانَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ وَأَقْبَلَ هُوَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي وِلَايَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَتَّى سَلَّمَا عَلَيَّ جَمِيعًا ثُمَّ قَالَ أَبُو بَكْرٍ جَاءَنِي أَخُوكَ عُمَرُ فَذَكَرَ أَنَّهُ مَرَّ عَلَيْكَ فَسَلَّمَ فَلَمْ تَرُدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ فَمَا الَّذِي حَمَلَكَ عَلَى ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ مَا فَعَلْتُ فَقَالَ عُمَرُ بَلَى وَاللَّهِ لَقَدْ فَعَلْتَ وَلَكِنَّهَا عُبِّيَّتُكُمْ يَا بَنِي أُمَيَّةَ قَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ مَا شَعَرْتُ أَنَّكَ مَرَرْتَ وَلَا سَلَّمْتَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ صَدَقَ عُثْمَانُ وَقَدْ شَغَلَكَ عَنْ ذَلِكَ أَمْرٌ فَقُلْتُ أَجَلْ قَالَ مَا هُوَ فَقَالَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَوَفَّى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ أَنْ نَسْأَلَهُ عَنْ نَجَاةِ هَذَا الْأَمْرِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ قَدْ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ قَالَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ لَهُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَنْتَ أَحَقُّ بِهَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا نَجَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَبِلَ مِنِّي الْكَلِمَةَ الَّتِي عَرَضْتُ عَلَى عَمِّي فَرَدَّهَا عَلَيَّ فَهِيَ لَهُ نَجَاةٌ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބުލް ޔަމާން] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުޢޫޢީބަށް] [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން ރިޕޯޓް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. އަޅުގަނޑަށް [އަންސާރުންގެ ފިޤުހުގެ މާހިރަކަށް] އަންގަވާފައިވަނީ، [ޢުޘްމާން ބިން އައްފާން] ވާހަކައެއް ކިޔައިދިން އަޑު އިވިފައިވާ ކަމެވެ؛ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަވަހާރަވުމުން ދެރަވެވަޑައިގެންނެވި އެތައް ޞަޙާބީންނެއް ތިއްބެވި ކަމުގައި ވުމުން، އޭގެ ތެރެއިން ގާތްގަނޑަކަށް ދެބައިކުޅަ އެއްބައި މީހުން ހާސްވެ ކަންބޮޑުވެވަޑައިގެންނެވި ކަމަށް ޢުޘްމާން ވިދާޅުވިއެވެ. 'އަދި އަޅުގަނޑަކީ އޭގެ ތެރެއިން އެކަކު، އަޅުގަނޑު އެއް ފާރުގެ ހިޔަލުގައި އިށީނދެގެން އިންއިރު، އުމަރު އަޅުގަނޑުގެ ކުރިމަތިން ފާއިތުވެގެން ގޮސް އަޅުގަނޑަށް ސަލާމް ކުރެއްވި ނަމަވެސް، އަޅުގަނޑަށް އިޙްސާސެއް ނުކުރެވުނީ، އެތަނުން ފާއިތުވެގެން ގޮސް ސަލާމް ކުރި ކަމަކަށް، އެހެންވެ އަބޫބަކުރުއާ ބައްދަލުވާންދެން އޭނާ ދުނިޔެ ދޫކޮށް ދިޔައީ، ދެން އޭނާ ގާތު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ތިބާ ހައިރާންވާނެ ކަމެއް އެބައޮތް، ހަގީގަތުގައި އަހަރެން އުސްމާންގެ ކުރިމައްޗަށް ފާއިތުވެގެން ގޮސް ސަލާމް ކުރި ނަމަވެސް އޭނާ އަހަރެންގެ ސަލާމަށް ޖަވާބެއް ނުދިނެވެ.' ފަހެ އަބޫބަކުރުގެ ވެރިކަމުގައި ޢުމަރާއި އަބޫބަކުރު އައިސް ދެމީހުންވެސް އަޅުގަނޑާ ސަލާމް ކުރެއްވި، ދެން އަބޫބަކުރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ކަލޭގެ ކޮއްކޮ އުމަރު އަހަރެންގެ ގާތަށް އައިސް ކަލޭގެ ކުރިމައްޗަށް ފާއިތުވެގެން ގޮސް ސަލާމް ބުނި ކަމަށް ބުނި ނަމަވެސް ކަލޭ އޭނާއަށް ޖަވާބެއް ނުދިނީމަ އެހެންވީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟' އޭނާ ބުނީ، އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ. 'އަހަރެން އެކަން ނުކުރީ'. އެހެންކަމުން އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އާދެ، الله ގެ ޙަޟްރަތުން ކަލޭ އެކަން ކުރެއްވީ، އެކަމަކު އެއީ ކަލޭގެ ކިބުރުވެރިކަމުގެ ސަބަބުން، އޭ ބަނީ އުމައްޔާއެވެ.' އޭނާ ބުނީ، އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ. 'الله ގެ ޙަޟްރަތުގައި، ކަލޭގެފާނު އެތަނުން ފާއިތުވެ ސަލާމް ކުރެއްވި ކަމަކަށް އަޅުގަނޑަކަށް ދުވަހަކުވެސް އިޙްސާސެއް ނުކުރެވޭ،’ އަބޫބަކުރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އުޘްމާން ބުނަނީ ތެދެއް، ހަމަކަށަވަރުން ތިބާ އޭނާގެ ފަރާތުން ކޮންމެވެސް ވިޔަފާރިއެއްގައި އަވަދިނެތި އުޅުނީ،' އެހެންވެ އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އާނ' އުމަރު ސުވާލު ކުރިއެވެ؛ 'އެއީ ކޮން ވިޔަފާރިއެއް؟' ދެން ޢުޘްމާން ވިދާޅުވިއެވެ؛ މިކަމުގެ ސަލާމަތާ ބެހޭގޮތުން އަޅުގަނޑުމެން ސުވާލުކުރުމުގެ ކުރިން އެކަލޭގެފާނުގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އަވަހާރަވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. 'އަހަރެން އޭނާއާ އެ މައްސަލައާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލުކޮށްފިން،' އޭނާ ބުންޏެވެ؛ އެހެންކަމުން އަހަރެން އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް ތެދުވެ އޭނާއަށް ބުނީމެވެ، ‘އަހަރެންގެ ބައްޕައާއި މަންމަގެ ކިބައިން އޭނާއަށް އޭނާގެ މައްޗަށް އިތުރު ޙައްޤުތަކެއް ލިބިގެންވެއެވެ.’ [އަބޫބަކުރު] ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ؛ އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، މިއީ ކޮން ސަލާމަތެއް ހެއްޔެވެ؟ ދެން ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.