Imam Ahmad : 101
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ يَحْيَى قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ دَرَّاجٍ أَنَّ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ صَلَّى بَعْدَ الْعَصْرِ رَكْعَتَيْنِ فَتَغَيَّظَ عَلَيْهِ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَقَالَ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَنْهَانَا عَنْهَا
Bimu nu waxee [Al Hasan Bin Yahya] mu ne; Ibnul Mubarak wax nanu ni; Neena ñu [Ma'mar] ci [Az Zuhri] ci [Rabi'ah Bin Darraj] ni Ali dafa ñaan ñaari rakaat ginaaw Asr, mu merloo [Omar] mu ni; 'Xamuleen ni Rasulullah (Sallahullah) daf nu tere def ko?
Imam Ahmad : 102
حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ حَدَّثَنَا شُرَيْحُ بْنُ عُبَيْدٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَرَجْتُ أَتَعَرَّضُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ أَنْ أُسْلِمَ فَوَجَدْتُهُ قَدْ سَبَقَنِي إِلَى الْمَسْجِدِ فَقُمْتُ خَلْفَهُ فَاسْتَفْتَحَ سُورَةَ الْحَاقَّةِ فَجَعَلْتُ أَعْجَبُ مِنْ تَأْلِيفِ الْقُرْآنِ قَالَ فَقُلْتُ هَذَا وَاللَّهِ شَاعِرٌ كَمَا قَالَتْ قُرَيْشٌ قَالَ فَقَرَأَ { إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ وَمَا هُوَ بِقَوْلِ شَاعِرٍ قَلِيلًا مَا تُؤْمِنُونَ } قَالَ قُلْتُ كَاهِنٌ قَالَ { وَلَا بِقَوْلِ كَاهِنٍ قَلِيلًا مَا تَذَكَّرُونَ تَنْزِيلٌ مِنْ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَلَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنَا بَعْضَ الْأَقَاوِيلِ لَأَخَذْنَا مِنْهُ بِالْيَمِينِ ثُمَّ لَقَطَعْنَا مِنْهُ الْوَتِينَ فَمَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ عَنْهُ حَاجِزِينَ } إِلَى آخِرِ السُّورَةِ قَالَ فَوَقَعَ الْإِسْلَامُ فِي قَلْبِي كُلَّ مَوْقِعٍ
Mu wax nu [Abul Mughirah] Mu wax nu [Shafwan] Mu wax nu [Syuraih Bin Ubaid] mu ne; [Omar Bin Al Khathab] dafa wax ni; Omar dafa wéy di wax ni, "Dama demoon ngir jàkkarloo ak Yonent bi (sallallaahu 'alaihi wasallam) balaa may dugg ci Islam, waaye ma gis ni moo ma jiitu ci Jumaa ji, maa ngi taxawoon ci ginaawam, ci la ubbi ñaanam ci jàng bataaxalu Al Haaqqah, ba tax ma yéemu ci ni Al Qur'an defaree." ma wax; Omar daal di wax ni, 'Wallaahi waa ji taalifkat la, ni ko waa Quraysh waxee; ba noppi mu jàng aaya bi: 'Dëgg la, Al Quran mooy li Yàlla wàcce ci Yonent bu mag bi. Al Quran bokkul ak kàdduy taalifkat, ngëm ngeen ci tuuti lool. ma wax; 'taalifkat' ba noppi mu jàng: 'Te kàdduy gis-gis yi duñu ko wax. jàngee ci lu néew. Wahyu la bu jóge ci Yàlla biy dundal àddina si. Sudee Muhamed waxoon na kàddu ci sunu tur, kon noo ko jàppee ci loxoom ndijoor. Ginaaw loolu nu dagg buum xol bi. Kon kenn ci yeen mënul nu tere dagg sidit boobu,' ba ci njeexte bataaxal bi, Omar ni; 'Ci noonu la Islam duggee ci sama xol'.
Imam Ahmad : 103
حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ وَعِصَامُ بْنُ خَالِدٍ قَالَا حَدَّثَنَا صَفْوَانُ عَنْ شُرَيْحِ بْنِ عُبَيْدٍ وَرَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ وَغَيْرِهِمَا قَالُوا لَمَّا بَلَغَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَرَغَ حُدِّثَ أَنَّ بِالشَّامِ وَبَاءً شَدِيدًا قَالَ بَلَغَنِي أَنَّ شِدَّةَ الْوَبَاءِ فِي الشَّامِ فَقُلْتُ إِنْ أَدْرَكَنِي أَجَلِي وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ حَيٌّ اسْتَخْلَفْتُهُ فَإِنْ سَأَلَنِي اللَّهُ لِمَ اسْتَخْلَفْتَهُ عَلَى أُمَّةِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ لِكُلِّ نَبِيٍّ أَمِينًا وَأَمِينِي أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ فَأَنْكَرَ الْقَوْمُ ذَلِكَ وَقَالُوا مَا بَالُ عُلْيَا قُرَيْشٍ يَعْنُونَ بَنِي فِهْرٍ ثُمَّ قَالَ فَإِنْ أَدْرَكَنِي أَجَلِي وَقَدْ تُوُفِّيَ أَبُو عُبَيْدَةَ اسْتَخْلَفْتُ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ فَإِنْ سَأَلَنِي رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ لِمَ اسْتَخْلَفْتَهُ قُلْتُ سَمِعْتُ رَسُولَكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّهُ يُحْشَرُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ بَيْنَ يَدَيْ الْعُلَمَاءِ نَبْذَةً
Neena ñu ni Abul Mughirah ak Isham Bin Khalid ñoom ñaar ñépp dañu wax; Nettali nañu nu [Shafwan] ci [Syuraih Bin Ubaid] ak [Rasyid Bin Sa'd] ak ñeneen, ñu ne; Bi [Omar] yeggee Saragh, mu am xibaar ni feebar bu metti dafa am ci Siri, mu wax; 'Xibar bi yegsi na ci man ni amna mbas mu tar ci Siri, moo tax ma wax; 'Sudee dee daje na ak Abu Ubaydah Bin Jarrah di dundu, dinaa ko fal muy sama wuutu, te bu Yàlla sàkkee ma; 'Lu tax nga def ko muy sa wuutu ci ummatu Muhamed ' Dinaa tontu; ''Dëgg la, dégg naa sa Yonent sallallaahu aleyhi wasallam naan: 'Dëgg la, ci Yonent bu nekk amna amin - nit kuñu wóolu - te sama amin mooy Abu' Ubaydah Bin Jarra'. kon nit ñi dañu ko weddi, naan; Lu xew njiitu Quraish yi? Li ñu bëggoon a wax mooy Banu Fihri, ci la Omar wax; 'Sudee dee dikk ci man fekk Abu Ubayda faatu, kon dinaa fal Mu'adz Bin Jabal, te bu ma ko Yàlla laajee; Lu tax nga wax ko? ' Dinaa tontu; Dégg naa sa Yonent sallallaahu aleyhi wasallam wax ni: 'Dëgg la dinañu ko dajale ci bis biy ñëw, moom ak boroom xam-xam yi kese'.
Imam Ahmad : 104
حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا ابْنُ عَيَّاشٍ قَالَ حَدَّثَنِي الْأَوْزَاعِيُّ وَغَيْرُهُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ وُلِدَ لِأَخِي أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غُلَامٌ فَسَمَّوْهُ الْوَلِيدَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمَّيْتُمُوهُ بِأَسْمَاءِ فَرَاعِنَتِكُمْ لَيَكُونَنَّ فِي هَذِهِ الْأُمَّةِ رَجُلٌ يُقَالُ لَهُ الْوَلِيدُ لَهُوَ شَرٌّ عَلَى هَذِهِ الْأُمَّةِ مِنْ فِرْعَوْنَ لِقَوْمِهِ
Daf nu wax [Abul Mughirah] Wax nu [Ibn Ayyasi] mu ne; Dafa wax ma [Al Auza'i] ak ñeneen, ci [Az Zuhri] ci [Said Bin Al Musayyib] ci [Omar Bin Al Khaththab] mu ne; 'Dafa am xale bu judd ci rakk bu mag bu Ummu Salamah, jabar ji Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam, ñu tuddee ko Al Walid, ci noonu la Yonent bi wax: 'Yaw nga tuddee ko ci tur yi say firawna, dëgg la dina am ci ummah bii góor gu tuddu Al Walid, dëgg la ummah moo gëna worse nit ñi.'
Imam Ahmad : 105
حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا أَبَانُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِى الْعَالِيَةِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ شَهِدَ عِنْدِي رِجَالٌ مَرْضِيُّونَ مِنْهُمْ عُمَرُ وَأَرْضَاهُمْ عِنْدِي عُمَرُ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ لَا صَلَاةَ بَعْدَ صَلَاةِ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَلَا صَلَاةَ بَعْدَ صَلَاةِ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ
Mu wax nu Aban ci Qatadah ci Abul Aliyah ci Ibn Abbas mu wax nu; Seede naa ak samay xarit yu barkeel, ci ñoom [Omar], te ki ma gëna neex mooy Omar, ne Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam dafa wax ni: “Amul ñaan ginaaw ñaani Asr ba jant bi so, te amul ñaan ginaaw ñaani Fajr ba jant bi fenk”.
Imam Ahmad : 106
حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ عَنِ الْحَارِثِ بْنِ مُعَاوِيَةَ الْكِنْدِيِّ أَنَّهُ رَكِبَ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَسْأَلُهُ عَنْ ثَلَاثِ خِلَالٍ قَالَ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ فَسَأَلَهُ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا أَقْدَمَكَ قَالَ لِأَسْأَلَكَ عَنْ ثَلَاثِ خِلَالٍ قَالَ وَمَا هُنَّ قَالَ رُبَّمَا كُنْتُ أَنَا وَالْمَرْأَةُ فِي بِنَاءٍ ضَيِّقٍ فَتَحْضُرُ الصَّلَاةُ فَإِنْ صَلَّيْتُ أَنَا وَهِيَ كَانَتْ بِحِذَائِي وَإِنْ صَلَّتْ خَلْفِي خَرَجَتْ مِنْ الْبِنَاءِ فَقَالَ عُمَرُ تَسْتُرُ بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا بِثَوْبٍ ثُمَّ تُصَلِّي بِحِذَائِكَ إِنْ شِئْتَ وَعَنْ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ فَقَالَ نَهَانِي عَنْهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَعَنْ الْقَصَصِ فَإِنَّهُمْ أَرَادُونِي عَلَى الْقَصَصِ فَقَالَ مَا شِئْتَ كَأَنَّهُ كَرِهَ أَنْ يَمْنَعَهُ قَالَ إِنَّمَا أَرَدْتُ أَنْ أَنْتَهِيَ إِلَى قَوْلِكَ قَالَ أَخْشَى عَلَيْكَ أَنْ تَقُصَّ فَتَرْتَفِعَ عَلَيْهِمْ فِي نَفْسِكَ ثُمَّ تَقُصَّ فَتَرْتَفِعَ حَتَّى يُخَيَّلَ إِلَيْكَ أَنَّكَ فَوْقَهُمْ بِمَنْزِلَةِ الثُّرَيَّا فَيَضَعَكَ اللَّهُ تَحْتَ أَقْدَامِهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِقَدْرِ ذَلِكَ
Mu wax nu [Abul Mughirah] Mu wax nu [Shafwan] Mu wax nu [Abdurrahman Bin Jubair Bin Nufair] ci [Al Harits Bin Mu'awiyah Al Kindi] ni dafa dawal oto dem ci Omar ngir laaj ko ci ñatti mbir, mu ne; Bimu yeggee Medina, Omar laaj ko; 'Lu la indi fii?' Mu tontu ko: Omar laaj ko, 'Dama lay laaj ñatti mbir; Luy ñetti mbir yooyu?' Mu tontu ko: "Mën na am man ak benn jigeen ñungi ci biir tabax bu sew, suko defee waxtu ñaan yegsi, sudee man ak moom ñungi bokk ñaan kon moom ak man ñungi ci benn poñ, te su fekke ni moom defay ñaan ci sama ginnaaw kon mu genni tabax bi?' Omar tontu ko; 'Defal benn mbàjj ci sa diggante ak moom, suko defee mu ñaan ci sa wet soo ko bëggee'. -Te ñaareel bi mooy- di ñaan ñaari rakaat ginaaw ñaani Asr?' Omar tontu ko; Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam tere nama ko def'. Ñatteel ba mooy- ñaawlu jaar-jaar bi - ab léeb-, bëgg nañu ma nettali benn léeb,' ci la Omar tontu; 'Ci yaw la aju'. Al Harith niko, melni bëggul ko tere; Omar niko, 'Bëggoon naa wax sa xalaat rek; 'Maa ngi ragal ngeen nettali ay jaar-jaar, ba noppi ngeen gëna réy, ba noppi ngeen nettali ay jaar-jaar, ngeen gëna réylu, ba ñuy xalaat ni danga leen gëna kawe ni boroom alal yi, kon Yàlla dina leen teg ci suufu seeni tànk ci bis biy ñëw, lépp di aju ci seen xalaat'.
Imam Ahmad : 107
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ أَخْبَرَهُ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ قَالَ عُمَرُ فَوَاللَّهِ مَا حَلَفْتُ بِهَا مُنْذُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْهَا وَلَا تَكَلَّمْتُ بِهَا ذَاكِرًا وَلَا آثِرًا
Bimu nu waxee [Bisyr bin Syu'aib bin Abu Hamzah] mu ne; Bimu ma wax [sama pàppa] ci [Az Zuhri] mu ne; xamal nama [Salim bin Abdullah] ni [abdullah bin Omar] wax nako, ni [Omar bin Al Khaththab] neena; Dégg naa Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam naan: “Dëgg la, Yàlla tere na leen ngeen di giñ ci turu seeni maam”. Omar neena; 'Kon ci Yàlla, bama déggee Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam tere ko ko, muy ci fàttaliku wala ci fàttalikuwul, waajaluma waat bii.
Imam Ahmad : 108
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَحُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَأْخُذْ مِنْ الْخَيْلِ وَالرَّقِيقِ صَدَقَةً
Neena ñu nu [Abu Yaman] Neena ñu nu [Abu Bakr Bin Abdullah] ci [Rasyid Bin Sa'd] ci [Omar Bin Al Khaththab] ak [Hudzaifah Bin Al Yaman], ni Yonent bi jëlul zakat ci fas ak jaam.
Imam Ahmad : 109
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُوقَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَطَبَ النَّاسَ بِالْجَابِيَةِ فَقَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَ مَقَامِي فِيكُمْ فَقَالَ اسْتَوْصُوا بِأَصْحَابِي خَيْرًا ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ يَفْشُو الْكَذِبُ حَتَّى إِنَّ الرَّجُلَ لَيَبْتَدِئُ بِالشَّهَادَةِ قَبْلَ أَنْ يُسْأَلَهَا فَمَنْ أَرَادَ مِنْكُمْ بَحْبَحَةَ الْجَنَّةِ فَلْيَلْزَمْ الْجَمَاعَةَ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ مَعَ الْوَاحِدِ وَهُوَ مِنْ الِاثْنَيْنِ أَبْعَدُ لَا يَخْلُوَنَّ أَحَدُكُمْ بِامْرَأَةٍ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ ثَالِثُهُمَا وَمَنْ سَرَّتْهُ حَسَنَتُهُ وَسَاءَتْهُ سَيِّئَتُهُ فَهُوَ مُؤْمِنٌ
Abdullah, maanaam Ibnul Mubarak, waxna nu Muhamed Bin Suqah ci Abdullah Bin Dinar ci Ibn Omar ni [Omar Bin Al Khaththab] dafa wax ci kanamu nit ñi ci Jabiyah - ab dëkk ci Damasku. 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam taxaw ci sunu kanam ni may taxawee ci sa kanam, ci la wax: 'gërëm samay àndadoo ci mbaax, ginaaw ga ñi leen topp, ginaaw ga ñi leen topp, ginaaw ga fen dina tasaaroo, suko defee nit tàmbali seede balaa ñu koy laaj, kon képp ku bëgga xeeñ Jandema mooy xetu iven the hea,' ak ki nekk kese, fekk ci ñaari nit dina nekk fu sori, Bul bàyyi kenn ci yéen nekk kese ak jigéen - ku nekkul mahramam - ndax Seytaane mooy ñatteelu nit, kon képp ku gëna réy ci jëfam yu baax, ba noppi naqarlu jëfam yu bon yi, gëm la'.
Imam Ahmad : 110
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ عَنْ حَكِيمِ بْنِ عُمَيْرٍ وَضَمْرَةَ بْنِ حَبِيبٍ قَالَا قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى هَدْيِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلْيَنْظُرْ إِلَى هَدْيِ عَمْرِو بْنِ الْأَسْوَدِ
Daf nu wax [Abul Yaman] Wax nu [Abu Bakr] ci [Hakim Bin Umair] ak [Dlamrah Bin Habib] ñoom ñaar ñu ne; [Omar Bin Al Khathab] dafa wax ni; Ku bëgga gis yoonu Rasulullah Sallallaahu aleyhi wasallam xoolal yoonu Amru Bin Aswad.
Imam Ahmad : 111
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ حَدَّثَنَا سِمَاكٌ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَكْبٍ فَقَالَ رَجُلٌ لَا وَأَبِي فَقَالَ رَجُلٌ لَا تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ فَالْتَفَتُّ فَإِذَا هُوَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Bimu nu wax [Abu Sa'id, jaamu Bani Hashim], mu ne; Neena ñu [Za'idah] Neena ñu [Déglul] ci [Ikrimah] ci [Mrs 'Abbas] mu ne; [Omar] ni; nu nekkoon ak Rasulullah sallallaahu aleyhi wasallam ci benn grupu, ci la benn waay wax; 'Déedet, ngir sama pàppa'. Ba noppi am na keneen ku tontu ne : ‘ Bul giñ ci sa turu baay ! Bima wëlbatiku ma gis ni waa ji tontu mooy Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam.
Imam Ahmad : 112
حَدَّثَنَا عِصَامُ بْنُ خَالِدٍ وَأَبُو الْيَمَانِ قَالَا أَخْبَرَنَا شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ بَعْدَهُ وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنْ الْعَرَبِ قَالَ عُمَرُ يَا أَبَا بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَدْ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى قَالَ أَبُو بَكْرٍ وَاللَّهِ لَأُقَاتِلَنَّ قَالَ أَبُو الْيَمَانِ لَأَقْتُلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عَنَاقًا كَانُوا يُؤَدُّونَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهَا قَالَ عُمَرُ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلَّا أَنْ رَأَيْتُ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لِلْقِتَالِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ
Neena ñu ni [Isham Bin Khalid] ak [Abul Yaman] ñoom ñaar dañu wax; mu wax nu ci Az Zuhri ni; daf nu wax ni [Abu Hurairah] dafa wax ni; Bi Rasulullah faatu, Abu Bakr moo ko donnu, Araab yu bari dañu gëmul, [Omar] dafa wax; Yaw Abu Bakr, naka nga xeexe ak ñoom, bi Yonent Yàlla sallallaahu aleyhi wasallam waxee: 'Dañu ma digal ma xeex ak nit ñi ba ñu wax Laa Ilaaha Illallaah - amul yàlla bu yelloo jaamu ludul Yàlla - kon ku wax Laa Ilaaha Illallaah dafay tekki ni dafa aar loxoom ci njubteem. ci Yàlla Tahaala. [Abu Bakr] tontu ko; 'Wallaahi dinaa xeex'. Abul Yaman neena; "Dinaa ray nit ñiy wuutale ndigalu ñaan ak zakat, ndax zakat mooy moomeel bi war, walallaahi, suñu bañee jox ma zakat doonte benn buum lañu jox Yonent Yàlla sallallaahu 'alaihi wasallam, dinaa leen xeex ndax seen refufu'. Omar neena; 'Kon ci Yàlla, gisuma ludul ni Yàlla ubbi na xol Abu Bakr mu xeex, te xamnaa itam ni loolu mooy dëgg'.
Imam Ahmad : 113
حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا صَلَاةَ بَعْدَ صَلَاةِ الصُّبْحِ إِلَى طُلُوعِ الشَّمْسِ وَلَا بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغِيبَ الشَّمْسُ
Wax nañu nu [Abul Mughirah] Wax nañu nu [Al Auza'i] Wax nañu nu ['Amru Bin Syu'aib] ci [Abdullah Bin 'Amru Bin Al Ash] ci [Umar Bin Al Khaththab], ni Yonent bi sallallaahu ak alayiri wasallam dafa wax: Amul ñaan ginaaw ñaani Asr ba jant bi so.
Imam Ahmad : 114
حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عَيَّاشٍ عَنْ أَبِي سَبَإٍ عُتْبَةَ بْنِ تَمِيمٍ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ عَامِرٍ الْيَزَنِيِّ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ مُغِيثٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَضَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ صَاحِبَ الدَّابَّةِ أَحَقُّ بِصَدْرِهَا
Mu wax nu Ibnu Ayyasi ci Abu Saba Utbah Bin Tamim ci Al Walid Bin Amir Al Yazani ci Umar Bin Mughits Al Ansari ci Umar Bin Al Khaththab, mu ne; 'Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam dafa wax ni boroom baayima yi ñoo gëna am yelleef ci seeni ween'.
Imam Ahmad : 115
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ حُمْرَةَ بْنِ عَبْدِ كُلَالٍ قَالَ سَارَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِلَى الشَّامِ بَعْدَ مَسِيرِهِ الْأَوَّلِ كَانَ إِلَيْهَا حَتَّى إِذَا شَارَفَهَا بَلَغَهُ وَمَنْ مَعَهُ أَنَّ الطَّاعُونَ فَاشٍ فِيهَا فَقَالَ لَهُ أَصْحَابُهُ ارْجِعْ وَلَا تَقَحَّمْ عَلَيْهِ فَلَوْ نَزَلْتَهَا وَهُوَ بِهَا لَمْ نَرَ لَكَ الشُّخُوصَ عَنْهَا فَانْصَرَفَ رَاجِعًا إِلَى الْمَدِينَةِ فَعَرَّسَ مِنْ لَيْلَتِهِ تِلْكَ وَأَنَا أَقْرَبُ الْقَوْمِ مِنْهُ فَلَمَّا انْبَعَثَ انْبَعَثْتُ مَعَهُ فِي أَثَرِهِ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ رَدُّونِي عَنْ الشَّامِ بَعْدَ أَنْ شَارَفْتُ عَلَيْهِ لِأَنَّ الطَّاعُونَ فِيهِ أَلَا وَمَا مُنْصَرَفِي عَنْهُ مُؤَخِّرٌ فِي أَجَلِي وَمَا كَانَ قُدُومِيهِ مُعَجِّلِي عَنْ أَجَلِي أَلَا وَلَوْ قَدْ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَفَرَغْتُ مِنْ حَاجَاتٍ لَا بُدَّ لِي مِنْهَا لَقَدْ سِرْتُ حَتَّى أَدْخُلَ الشَّامَ ثُمَّ أَنْزِلَ حِمْصَ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَيَبْعَثَنَّ اللَّهُ مِنْهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ سَبْعِينَ أَلْفًا لَا حِسَابَ عَلَيْهِمْ وَلَا عَذَابَ عَلَيْهِمْ مَبْعَثُهُمْ فِيمَا بَيْنَ الزَّيْتُونِ وَحَائِطِهَا فِي الْبَرْثِ الْأَحْمَرِ مِنْهَا
Wax nu Abu Yaman Al Hakam Bin Nafi' Wax nu Abu Bakar Bin Abdulla ci [Rasyid Bin Sa'd] ci [Hamzah Bin Abdi Kulal] mu ne; [Omar Bin Al Khaththab] dox dem ci Sham ginaaw bimu demee ba ci kanam, bimu demee bay waaja jegesi, xibaar daal di ñëw ci moom ak nit ñi mu àndaloon ni feebaru Tha'un mingi tàmbali fa, ci la ay xaritam ne ko; 'Dellul te bul dugg foofu, soo taxawee foofu fekk mbas mi mingi fa, kon gisu nu benn barab bu ngeen mëna rëcci'. Ci noonu la Omar dellu seen kër Medina, noppalu ci guddi gi, te man maa ko gënoon jege, bimu yewwoo ma jog dox ci ginaawam, ci noonu ma dégg ko naan; 'Deñu ma indiwaat ci Siri ginaaw bima ko jegee, ndax mbasum Ta'un dafa am foofu, xamleen ni sama dellusi foofu tekkiwul ni mën naa jeexal sama dee, te sama ñëw foofu tekkiwul ni damay gaawantu sama dee, xamleen ni su ma yeggee Medina ba noppi ma mat samay soxla yu ma wara def ba ci Syria, ba noppi taxaw ci Himsha, ci dëgg ma dégg Yonent bi (saw) wax ni: 'Ci bis bi Yàlla dindi, Yàlla dina dekkal juróom ñatti fukki junniy nit, te kenn du leen teg benn lim, te kenn du leen yar.
Imam Ahmad : 116
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ أَخْبَرَنَا أَبُو عَقِيلٍ عَنِ ابْنِ عَمِّهِ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ أَنَّهُ خَرَجَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا يُحَدِّثُ أَصْحَابَهُ فَقَالَ مَنْ قَامَ إِذَا اسْتَقَلَّتْ الشَّمْسُ فَتَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ غُفِرَ لَهُ خَطَايَاهُ فَكَانَ كَمَا وَلَدَتْهُ أُمُّهُ قَالَ عُقْبَةُ بْنُ عَامِرٍ فَقُلْتُ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي رَزَقَنِي أَنْ أَسْمَعَ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَكَانَ تُجَاهِي جَالِسًا أَتَعْجَبُ مِنْ هَذَا فَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْجَبَ مِنْ هَذَا قَبْلَ أَنْ تَأْتِيَ فَقُلْتُ وَمَا ذَاكَ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي فَقَالَ عُمَرُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ ثُمَّ رَفَعَ نَظَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ فُتِحَتْ لَهُ ثَمَانِيَةُ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ يَدْخُلُ مِنْ أَيِّهَا شَاءَ
Mu wax nu [Abdullah Bin Yazid] wax nu [Haiwah] wax nu [Abu 'Aqil] ci [doomu ndijaay] ci [Uqbah Bin Amir] ni dafa génn ak Rasulullah ci xarab Tabuk, ci noonu la benn bis Rasulullah ne ko: Ku yeewu ba jant bi fenkee nga wuutu ba noppi matal wuutu bi ba noppi def ñaari ràkkaa, ay njuumteem dañu koy jéggal ni ko yaayam juddoo. Uqba ben Amir neena; Al hamdulillah -gërëm Yàlla yépp a ngi ci Yàlla- moom mi ma jox dundu ngir ma mëna dégg lii ci Rasulullah Sallallaahu Aleyhi wasallam, ci la [Omar Bin Al Khaththab] wax ma, mu toog ci sama wet; Ma laaj ko, 'Ndax lii yéem nala, doonte Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam waxoon na lu gëna yéeme lii balaa ngay ñëw?' 'Lu xew, ngir sama pàppa ak sama yaay, maa ngi nangu nekk sarax?' Omar tontu ko; Yonent Yàlla bi sallallaahu aleyhi wasallam dafa wax ni: «Ku def sangu ba mat sangu, nga siggil xolam ca asamaan si muy jàng; 'Ashhadu Anlaa Ilaaha Illallaahu Wahdahulaa Syariikalahu Wa ashhadu Anna Muhammadan 'Abduhu Warasuuluhu -Maa ngi seede ni amul yàlla bu yelloo jaamu ludul Yàlla Aji Kàttan ji, te amul benn àndadoo, te maa ngi seede ni Muhamed mooy jaamam, di ndawam ci bëgg-bëggam. Duggal ci buntu bimu bëgg'.
Imam Ahmad : 117
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ يَعْنِي أَبَا دَاوُدَ الطَّيَالِسِيَّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ دَاوُدَ الْأَوْدِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُسْلِيِّ عَنِ الْأَشْعَثِ بْنِ قَيْسٍ قَالَ ضِفْتُ عُمَرَ فَتَنَاوَلَ امْرَأَتَهُ فَضَرَبَهَا وَقَالَ يَا أَشْعَثُ احْفَظْ عَنِّي ثَلَاثًا حَفِظْتُهُنَّ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْأَلْ الرَّجُلَ فِيمَ ضَرَبَ امْرَأَتَهُ وَلَا تَنَمْ إِلَّا عَلَى وَتْرٍ وَنَسِيتُ الثَّالِثَةَ
Bimu nu waxee [Sulayman Bin Daud, maanaam Abu Daud Ath Thayalisi] mu ne; Mu wax nu Abu Awanah ci Daud Al Audi, ci Abdurrahman As Sulami, ci Asy'ats Bin Qais, mu ne: Ma dem seeti [Omar] mu jàpp jabaram dóor ko mu ni; 'Yaw Ash'ats, moytuleen ma ñatti mbir yoo xamni maa ngi ko xam ci Yonent Yàlla sallallaahu 'alaihi wasallam 'Bu leen laaj nit lu tax mu dóor jabaram, bul nelaw fileek deful ñaani witr' te fàtte naa ñatteelu mbir bi'.
Imam Ahmad : 118
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا يَزِيدُ يَعْنِي الرِّشْكَ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ أُمِّ عَمْرٍو ابْنَةِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهَا سَمِعَتْ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ يَقُولُ سَمِعَتْ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ فِي خُطْبَتِهِ إِنَّهُ سَمِعَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ يَلْبَسْ الْحَرِيرَ فِي الدُّنْيَا فَلَا يُكْسَاهُ فِي الْآخِرَةِ
Wax nu [Abdush Shamad] Wax nu [sama pàppa] Wax nu [Yazid maanaam Ar Risyk] ci [Mu'adzah] ci [Ummu Amru, doomu Abdullah] ni benn yoon dégg [Abdullah Bin Zubair] wax; Dégg naa [Omar Bin Al Khaththab] wax ci xutbam; mu dégg Yonent bi wax ni: 'Ku sol yéere soi ci àdduna doo sol yéere soi ci àdduna'.
Imam Ahmad : 119
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَيَسِيرَنَّ الرَّاكِبُ فِي جَنَبَاتِ الْمَدِينَةِ ثُمَّ لَيَقُولُ لَقَدْ كَانَ فِي هَذَا حَاضِرٌ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ كَثِيرٌ قَالَ أَبِي أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَلَمْ يَجُزْ بِهِ حَسَنٌ الْأَشْيَبُ جَابِرًا
Mu wax nu [Yahya Bin Ishaq] Mu wax nu [Ibn Lahi'ah] ci [Abu Az Zubair] ci [Jabir] mu ne; mu waxma [Omar Bin Al Khathab], muni ma; Dégg naa Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam wax ni: “Dëgg la dina am kuy war ku dox ci wetu Medina ba noppi wax; 'Dafa yàgg a am gëm-gëm yu bari yu dëkk fi'. Abdulla niko; Sama baay Ahmad Bin Hambal nee na; Hasan Al Asiyab joxul Jabir diplôme bu ànd ak hadith bii.
Imam Ahmad : 120
حَدَّثَنَا هَارُونُ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ أَنَّ عُمَرَ بْنَ السَّائِبِ حَدَّثَهُ أَنَّ الْقَاسِمَ بْنَ أَبِي الْقَاسِمِ السَّبَئِيَّ حَدَّثَهُ عَنْ قَاصِّ الْأَجْنَادِ بِالْقُسْطَنْطِينِيَّةِ أَنَّهُ سَمِعَهُ يُحَدِّثُ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلَا يَقْعُدَنَّ عَلَى مَائِدَةٍ يُدَارُ عَلَيْهَا بِالْخَمْرِ وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلَا يَدْخُلْ الْحَمَّامَ إِلَّا بِإِزَارٍ وَمَنْ كَانَتْ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلَا تَدْخُلْ الْحَمَّامَ
Neena ñu [Harun] Nettalinu [Ibnu Wahab] Nettali ma ['Amru Bin Al Harith] ni [Omar Bin As Sa'ib] wax nako, ni [Al Qasim Bin Abul Qasim As Saba'i] wax nako ci [Qaas Al Ajnad] ci Constantinople ni moom te Bimar -Turquie-, Khattab] ne: Oy nit ñi, dégg naa Yonent Yàlla (SHW) wax ni: képp ku gëm Yàlla ak bis-àjur, bumu toog ci reer bu sàngara wër, te képp ku gëm Yàlla ak bis-àjur bumu dugg ci néegu sangu bu ñépp bokk, fileek sa man ak ki gëm wea, ci Yàlla ak ci bis bi mujj, waru ñu dugg ci néegu sangu bu ñépp bokk.