Imam Ahmad : 81
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ كُلَيْبٍ قَالَ قَالَ أَبِي فَحَدَّثَنَا بِهِ ابْنُ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ وَمَا أَعْجَبَكَ مِنْ ذَلِكَ كَانَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِذَا دَعَا الْأَشْيَاخَ مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعَانِي مَعَهُمْ فَقَالَ لَا تَتَكَلَّمْ حَتَّى يَتَكَلَّمُوا قَالَ فَدَعَانَا ذَاتَ يَوْمٍ أَوْ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ مَا قَدْ عَلِمْتُمْ فَالْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ وِتْرًا فَفِي أَيِّ الْوِتْرِ تَرَوْنَهَا
Yenna-aɣ-d [Affan] Yenna-aɣ-d [Abdul Wahid Bin Ziyad] yenna-d; Mi aɣ-d-yenna [‘Acim Bin Kulaib] yenna-d; [baba] yenna-d; yeqqen-aɣ-d s ḥadit-nni [Ibn Abbas] i d-yenna; ‘Kra n wayen ara k-yessewhamen s tidet d akken [Umar] asmi ay d-iɛreḍ imɣaren seg yemdukal n Muḥemmed sallallahu ‘alaihi wasallam, ula d netta iɛreḍ-iyi yid-sen, yerna yenna-d; ‘Ur tettmeslayeḍ ara alamma nnan-d’. Ihi yiwen wass neɣ yiwen yiḍ yeɛreḍ-aɣ-d yenna-d; 'S tidet, Rasulullah sshallallahu 'alaihi wasallam yenna-d ɣef Laylatul Qadar akken tessneḍ yakan, ihi sqedceḍ-tt deg yiḍ n mraw n wussan ineggura n tmeɣra d talliyin i tḥesbem d tid n tmeɣra'.
Imam Ahmad : 82
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ عَاصِمَ بْنَ عَمْرٍو الْبَجَلِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ رَجُلٍ مِنْ الْقَوْمِ الَّذِينَ سَأَلُوا عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَقَالُوا لَهُ إِنَّمَا أَتَيْنَاكَ نَسْأَلُكَ عَنْ ثَلَاثٍ عَنْ صَلَاةِ الرَّجُلِ فِي بَيْتِهِ تَطَوُّعًا وَعَنْ الْغُسْلِ مِنْ الْجَنَابَةِ وَعَنْ الرَّجُلِ مَا يَصْلُحُ لَهُ مِنْ امْرَأَتِهِ إِذَا كَانَتْ حَائِضًا فَقَالَ أَسُحَّارٌ أَنْتُمْ لَقَدْ سَأَلْتُمُونِي عَنْ شَيْءٍ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَحَدٌ مُنْذُ سَأَلْتُ عَنْهُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ صَلَاةُ الرَّجُلِ فِي بَيْتِهِ تَطَوُّعًا نُورٌ فَمَنْ شَاءَ نَوَّرَ بَيْتَهُ وَقَالَ فِي الْغُسْلِ مِنْ الْجَنَابَةِ يَغْسِلُ فَرْجَهُ ثُمَّ يَتَوَضَّأُ ثُمَّ يُفِيضُ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثًا وَقَالَ فِي الْحَائِضِ لَهُ مَا فَوْقَ الْإِزَارِ
Yenna-yaɣ-d [Muḥemmed Bin Jaɛfar] Yenna-aɣ-d [Syuɛbah] yenna-d; Sliɣ [Ashim Bin Amru Al Bajali] yettmeslay-d yiwet n teqsiḍt seg [yiwen n wergaz] gar yiwet n terbaɛt n medden ay d-yesteqsan [Umar Bin Al Khaththab]; ‘Nusa-d ɣur-k kan akken ad k-nesteqsi ɣef tlata n tɣawsiwin; ɣef tẓallit n ssunna n wergaz deg wexxam, ɣef uɛummu seg lǧunub d wayen i d-yettwaḥeqren i wergaz seg tmeṭṭut-is yellan deg lḥedd’. Ihi Ɛumar yerra-yas-d; 'Ma d kunwi ay d isḥurren, testeqsam-iyi-d kra ur t-yesteqsa yiwen seg wasmi ay steqsaɣ Umazan n Öebbi sallallahu 'alaihi wasallam?' Daka netta yenna; ‘Taẓallit n sunna n wergaz deg wexxam-is d tafat, ihi win yebɣan, ad yili wexxam-is d tafat’. Yerna yessefhem-d ɣef tmeɣra seg junub; ‘Ilaq ad tessiriḍ iɣes-ik n tfekka sakkin ad tgeḍ lḥeqq sakkin ad tessufɣeḍ aman ɣef uqerruy-ik kraḍ n tikkal’ yerna yessefhem-d ɣef tmeṭṭut-is ay yellan deg tmeɣra; ‘I netta d ayen yellan ɣef tceṭṭiḍt -sdat n farji-’.
Imam Ahmad : 83
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ رَأَيْتُ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ يَمْسَحُ عَلَى خُفَّيْهِ بِالْعِرَاقِ حِينَ يَتَوَضَّأُ فَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهِ قَالَ فَلَمَّا اجْتَمَعْنَا عِنْدَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لِي سَلْ أَبَاكَ عَمَّا أَنْكَرْتَ عَلَيَّ مِنْ مَسْحِ الْخُفَّيْنِ قَالَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ إِذَا حَدَّثَكَ سَعْدٌ بِشَيْءٍ فَلَا تَرُدَّ عَلَيْهِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ
Yenna-yaɣ-d [Qutaybah Bin Saɛid] Yenna-aɣ-d [Ibn Laḥiɛah] seg [Abu An Nadlar] seg [Abu Salamah] seg [Ibn Umar] belli yenna-d; Ẓriɣ [Saɛd Bin Abi Waqqas] yettṣ̣eggim sin n yikhuf-nnes deg Lɛiraq mi ara ixeddem ṣṣ̣eḥḥa, sakkin, nekkreɣ-t, dɣa asmi ay d-nemlil ɣer tama n [Umar Bin Al Khaththab] yenna-d; ‘Steqsi baba-k ɣef wayen iyi-tenkeṛeḍ ɣef usfeḍ n lkhuf’. Ihi nniɣ-as fell-as, yerna yerra-d; 'Ma yella Saɛd yenna-yak kra ihi ur t-nekreḍ ara acku Rasulullah s.al.allahu 'alaihi wasallam yesfeḍ sin n yikhuf-is'.
Imam Ahmad : 84
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَأَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ سَأَلَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ نَعَمْ إِذَا حَدَّثَكَ سَعْدٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا فَلَا تَسْأَلْ عَنْهُ غَيْرَهُ
Mi aɣ-d-yenna [Harun Bin Maɛruf] yenna-d; Iqqar-aɣ-d [Ibn Wahab] seg [Amru Bin Al Harith] seg [Abu An Nadlar] seg [Abu Salamah Bin Abdurrahman] seg [Abdullah Bin Umar] seg [Sa’d Bin Abi Waqqas] seg Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam, belli netta yeḥḍer-it ɣef sin n yiḍarren. syin yerra-d; « Ih, ma yella Saɛd yenna-yak-d kra seg Rresulullah, ihi ur steqsay ara yiwen nniḍen fell-as.
Imam Ahmad : 85
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ الْغَطَفَانِيِّ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ الْيَعْمَرِيِّ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَامَ عَلَى الْمِنْبَرِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَذَكَرَ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ رَأَيْتُ رُؤْيَا لَا أُرَاهَا إِلَّا لِحُضُورِ أَجَلِي رَأَيْتُ كَأَنَّ دِيكًا نَقَرَنِي نَقْرَتَيْنِ قَالَ وَذَكَرَ لِي أَنَّهُ دِيكٌ أَحْمَرُ فَقَصَصْتُهَا عَلَى أَسْمَاءَ بِنْتِ عُمَيْسٍ امْرَأَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا فَقَالَتْ يَقْتُلُكَ رَجُلٌ مِنْ الْعَجَمِ قَالَ وَإِنَّ النَّاسَ يَأْمُرُونَنِي أَنْ أَسْتَخْلِفَ وَإِنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُنْ لِيُضَيِّعَ دِينَهُ وَخِلَافَتَهُ الَّتِي بَعَثَ بِهَا نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ يَعْجَلْ بِي أَمْرٌ فَإِنَّ الشُّورَى فِي هَؤُلَاءِ السِّتَّةِ الَّذِينَ مَاتَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَنْهُمْ رَاضٍ فَمَنْ بَايَعْتُمْ مِنْهُمْ فَاسْمَعُوا لَهُ وَأَطِيعُوا وَإِنِّي أَعْلَمُ أَنَّ أُنَاسًا سَيَطْعَنُونَ فِي هَذَا الْأَمْرِ أَنَا قَاتَلْتُهُمْ بِيَدِي هَذِهِ عَلَى الْإِسْلَامِ أُولَئِكَ أَعْدَاءُ اللَّهِ الْكُفَّارُ الضُّلَّالُ وَايْمُ اللَّهِ مَا أَتْرُكُ فِيمَا عَهِدَ إِلَيَّ رَبِّي فَاسْتَخْلَفَنِي شَيْئًا أَهَمَّ إِلَيَّ مِنْ الْكَلَالَةِ وَايْمُ اللَّهِ مَا أَغْلَظَ لِي نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شَيْءٍ مُنْذُ صَحِبْتُهُ أَشَدَّ مَا أَغْلَظَ لِي فِي شَأْنِ الْكَلَالَةِ حَتَّى طَعَنَ بِإِصْبَعِهِ فِي صَدْرِي وَقَالَ تَكْفِيكَ آيَةُ الصَّيْفِ الَّتِي نَزَلَتْ فِي آخِرِ سُورَةِ النِّسَاءِ وَإِنِّي إِنْ أَعِشْ فَسَأَقْضِي فِيهَا بِقَضَاءٍ يَعْلَمُهُ مَنْ يَقْرَأُ وَمَنْ لَا يَقْرَأُ وَإِنِّي أُشْهِدُ اللَّهَ عَلَى أُمَرَاءِ الْأَمْصَارِ إِنِّي إِنَّمَا بَعَثْتُهُمْ لِيُعَلِّمُوا النَّاسَ دِينَهُمْ وَيُبَيِّنُوا لَهُمْ سُنَّةَ نَبِيِّهِمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَرْفَعُوا إِلَيَّ مَا عُمِّيَ عَلَيْهِمْ ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا النَّاسُ تَأْكُلُونَ مِنْ شَجَرَتَيْنِ لَا أُرَاهُمَا إِلَّا خَبِيثَتَيْنِ هَذَا الثُّومُ وَالْبَصَلُ وَايْمُ اللَّهِ لَقَدْ كُنْتُ أَرَى نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجِدُ رِيحَهُمَا مِنْ الرَّجُلِ فَيَأْمُرُ بِهِ فَيُؤْخَذُ بِيَدِهِ فَيُخْرَجُ بِهِ مِنْ الْمَسْجِدِ حَتَّى يُؤْتَى بِهِ الْبَقِيعَ فَمَنْ أَكَلَهُمَا لَا بُدَّ فَلْيُمِتْهُمَا طَبْخًا قَالَ فَخَطَبَ النَّاسَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَأُصِيبَ يَوْمَ الْأَرْبِعَاءِ
Yenna-yaɣ-d [‘Affan] Yenna-aɣ-d [Hammam Bin Yahya] yenna-d; Yettwaḥsab-aɣ-d [Qatadah] seg [Salim Bin Abul Jaɛd Al Ghatafani] seg [Maɛdan Bin Abu Thalhah Al Ya’mari] belli [Umar Bin Al Khaththab] ibedd ɣef minbar ass n ljemɛa, sakkin iḥemmel yerna yessemɣer Öebbi sakkin yebder-d Rasulullah sallallahu Ṛebbi yenna-d ; ‘’Ssawleɣ targit ɣileɣ d lbeṛhan belli ad d-tas lmut-iw, ssawḍeɣ amzun d aɛekkaz i yi-d-yesfeḍḍen snat n tikkal’. Yenna-d Maɛdan; netta -Umar- yebder-d belli ayaẓiḍ-nni d azeggaɣ, syin nniɣ-as i Asma’ Bint Umais, tameṭṭut n Abu Bakr, ihi tenna-d ; ‘Argaz aberrani/war ma d aɛrab ad k-ineɣ’. Yenna-d Ɛumar; 'S tidett, nnan-iyi-d medden ad sbeddeɣ win ara t-id-yeḍfern, yerna s tidett, Öebbi ur yettḍurru ara ddin-is d lxalifa-s, win i d-yessawḍen Nnbi-s sallallahu 'alaihi wasallam s usbedd-is, yerna ma yella lmut tewweḍ-iyi-d, ihi tamsalt-agi ad tettwafk di ṣṣura - lemcawrat - gar sḍis n yemdanen i d-yessufɣen mi ara d-yessufeɣ Nnbi-s. fell-asen, ihi ilaq ad tesleḍ i win ara tefkeḍ lḥeqq. u ḍuɛen, u s tidet ẓriɣ belli ad ilin yemdanen ara yesxeṣren tamsalt-agi, u nekk d win ara ten-imenɣen s ifassen-iw ɣef lsas n Lislam, d nutni i d iɛdawen n Öebbi, d imcumen d wid ixuṣṣen, s Allah, ur ttaǧǧaɣ ara ayen i yi-d-iɛuhed Mass-iw, sakkin ad iyi-d-ibeddel s kra n wayen yugaren azal Al Kalaa d kra di - -, yerna s Rebbi, Nnbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ur iyi-d-yesmekta ara kra ɣef kra seg wasmi ay t-id-ḍefreɣ, yella yettḥettim-iyi ugar deg temsalt n kalalah armi ay d-yessers aḍad-nnes deg yidmaren-iw yerna yenna-yi-d: 'Caḍ-ak-d ayat ɣef shaif ay yellan deg taggara n Surat An Ma I the Will'. ttwassen sɣur wid yeɣran d wid ur yeɣrin ara, yerna ttcehhideɣ-d ɣef Allah ɣef yimḍebbren n tmurt, belli ssawḍeɣ-ten akken ad slemden i medden ɣef temsal-nsen n ddin yerna akken ad sfehmen sunna n Nnbi-nsen sallallaahu 'alaihi wasallam yerna ttcetkin-iyi-d ɣef wayen ur ssinen ara, syen s tidett ččan-d sin-nni, I trees di d lḥemmeẓ d lbaṭaṭa, s Rebbi ẓriɣ Nnbi sallallaahu ‘alaihi wasallam mi d-yesnuɣna rriḥa n sin-a seg yiwen n wergaz, yumer-it deg wakud aydeg yeṭṭef afus-nnes ad yeffeɣ seg tmesgida yerna ad t-yessers deg Baqi’, dɣa win ara yeččen sin-nni ad ten-yesseww alamma ur telli rriḥa.’ Yenna-d Maɛdan; ‘Umar yella yettbeccir sdat medden ass n ljemɛa, yerna yettwaqḍeɛ ass n laṛebɛa’.
Imam Ahmad : 86
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ خَرَجْتُ أَنَا وَالزُّبَيْرُ والْمِقْدَادُ بْنُ الْأَسْوَدِ إِلَى أَمْوَالِنَا بِخَيْبَرَ نَتَعَاهَدُهَا فَلَمَّا قَدِمْنَاهَا تَفَرَّقْنَا فِي أَمْوَالِنَا قَالَ فَعُدِيَ عَلَيَّ تَحْتَ اللَّيْلِ وَأَنَا نَائِمٌ عَلَى فِرَاشِي فَفُدِعَتْ يَدَايَ مِنْ مِرْفَقِي فَلَمَّا أَصْبَحْتُ اسْتُصْرِخَ عَلَيَّ صَاحِبَايَ فَأَتَيَانِي فَسَأَلَانِي عَمَّنْ صَنَعَ هَذَا بِكَ قُلْتُ لَا أَدْرِي قَالَ فَأَصْلَحَا مِنْ يَدَيَّ ثُمَّ قَدِمُوا بِي عَلَى عُمَرَ فَقَالَ هَذَا عَمَلُ يَهُودَ ثُمَّ قَامَ فِي النَّاسِ خَطِيبًا فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ عَامَلَ يَهُودَ خَيْبَرَ عَلَى أَنَّا نُخْرِجُهُمْ إِذَا شِئْنَا وَقَدْ عَدَوْا عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَفَدَعُوا يَدَيْهِ كَمَا بَلَغَكُمْ مَعَ عَدْوَتِهِمْ عَلَى الْأَنْصَارِ قَبْلَهُ لَا نَشُكُّ أَنَّهُمْ أَصْحَابُهُمْ لَيْسَ لَنَا هُنَاكَ عَدُوٌّ غَيْرَهُمْ فَمَنْ كَانَ لَهُ مَالٌ بِخَيْبَرَ فَلْيَلْحَقْ بِهِ فَإِنِّي مُخْرِجٌ يَهُودَ فَأَخْرَجَهُمْ
Yenna-yaɣ-d [Yaɛqub] Yenna-aɣ-d [baba] seg [Ibn Ishaq] yenna-d; Yenna-yi-d [akli aqbur n Nafi’ Abdellah Bin Umar] Seg [Abdellah Bin Umar], yenna-d; Dduɣ d Zubair d Miqdad Bin Aswad akken ad nwali igerrujen-nneɣ di Khaibar akken ad ten-nwali, mi newweḍ dinna, nebḍa ɣef wakal-nneɣ yal yiwen, deg tlemmast n yiḍ mi lliɣ ttɣiliɣ ɣef usu-inu ttwaṭṭfen-iyi, ttwaṭṭfen-iyi-d, ttwaṭṭfen-iyi-d yiḍarren-iw seg uqerruy, mi d-wwḍen ɣer tmeddit cashoted-iyi-d sin imdukal-iw d yid-i; ‘Anwa i k-ixedmen akka’. Rriɣ-as; 'Ur ẓriɣ ara'. Ikemmel yenna; Ihi Zubair d Miqdad sselḥun afus-iw, wwin-iyi ɣer Ɛumar, yenna-d [Ɛumar]; ‘D ayen i xedmen Wudayen’. Syenna ibedd, ibecceṛ zdat lɣaci ; 'A imdanen, s tidett, Amazan n Rebbi sallallaahu 'alaihi wasallam ixeddem Udayen n Khaibar, s wemtawa nessuffeɣ-iten ma nebɣa, yerna ḍḍfen Abdullah Bin Umar s tmuɣli n ufus-is akken i d-yusa ɣur-wen rnu-as ccwal mgal wegdud n Ansar uqbel, ur nesɛi ccek d imdukal-nsen n Udayen, ur nesɛi ara ccek. ulac iɛdawen nniḍen anagar nutni, ihi win yesɛan ayla di Khaibar ad t-id-yawi imi ara ssufɣeɣ Udayen’. Syin, issufeɣ-iten-id Umar.
Imam Ahmad : 87
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى وَحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَا حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَيْنَا هُوَ يَخْطُبُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ إِذْ جَاءَ رَجُلٌ فَقَالَ عُمَرُ لِمَ تَحْتَبِسُونَ عَنْ الصَّلَاةِ فَقَالَ الرَّجُلُ مَا هُوَ إِلَّا أَنْ سَمِعْتُ النِّدَاءَ فَتَوَضَّأْتُ فَقَالَ أَيْضًا أَوَلَمْ تَسْمَعُوا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا رَاحَ أَحَدُكُمْ إِلَى الْجُمُعَةِ فَلْيَغْتَسِلْ
Nnan-aɣ-d [Ḥasan Bin Musa] ed [Ḥusin Bin Muḥemmed] nnan-d deg sin; Nnan-aɣ-d [Syaiban] seg [Yahya] seg [Abu Salamah] seg [Abu Hurairah], asmi ay yella yettberriḥ Ɛumar Bin Al Khaththab ass n ljemɛa, deg yiwet n tikkelt, yusa-d yiwen n wergaz, dɣa Ɛumar yesteqsa; ‘Acuɣer i teţɛeṭṭileḍ taẓallit?’. syin yerra-d wergaz-nni; ‘Ulac siwa mi ara sliɣ i tẓallit, ttḥeqriɣ srid.’ [Umar] yesteqsa-d tikkelt nniḍen; ‘Ur tesliḍ ara belli Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam yenna-d yiwet n tikkelt: ‘Mi ara truḥeḍ ɣer tẓallit n lǧemɛa ihi tḍeggreḍ iman-ik’.
Imam Ahmad : 88
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ الْأَحْوَلُ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ قَالَ جَاءَنَا كِتَابُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَنَحْنُ بِأَذْرَبِيجَانَ يَا عُتْبَةَ بْنَ فَرْقَدٍ وَإِيَّاكُمْ وَالتَّنَعُّمَ وَزِيَّ أَهْلِ الشِّرْكِ وَلَبُوسَ الْحَرِيرِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَانَا عَنْ لَبُوسِ الْحَرِيرِ وَقَالَ إِلَّا هَكَذَا وَرَفَعَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِصْبَعَيْهِ
Yenna-aɣ-d [Hasan Bin Musa] yenna-d; Mi aɣ-d-yenna [Zuhair] yenna-d; Mi d-yeqqen ɣur-neɣ [Acim Al Ahwal] seg [Abu Uthman] yenna-d; tusa-d ɣur-neɣ yiwet n tebrat n [Umar], yerna nella di tallit-nni deg Azerbayjan, ay d-yennan; 'A Utbah Bin Farqad, ur ttfeṛḥeḍ ara yerna lseḍ lḥerǧ n yemmuṣriyen, yerna lseḍ lqecc n leḥrir, acku Amazan n Öebbi (s.a.w) iḥṛem-aɣ ad nels leḥrir, sakkin yenna-d: "Ma yella akka" yerna Amazan n Ṛebbi (s.a.v.) nekni.'
Imam Ahmad : 89
حَدَّثَنَا حَسَنٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَسْوَدِ أَنَّهُ سَمِعَ مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ابْنِ لَبِيبَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سِنَانٍ الدُّؤَلِيِّ أَنَّهُ دَخَلَ عَلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَعِنْدَهُ نَفَرٌ مِنْ الْمُهَاجِرِينَ الْأَوَّلِينَ فَأَرْسَلَ عُمَرُ إِلَى سَفَطٍ أُتِيَ بِهِ مِنْ قَلْعَةٍ مِنْ الْعِرَاقِ فَكَانَ فِيهِ خَاتَمٌ فَأَخَذَهُ بَعْضُ بَنِيهِ فَأَدْخَلَهُ فِي فِيهِ فَانْتَزَعَهُ عُمَرُ مِنْهُ ثُمَّ بَكَى عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ مَنْ عِنْدَهُ لِمَ تَبْكِي وَقَدْ فَتَحَ اللَّهُ لَكَ وَأَظْهَرَكَ عَلَى عَدُوِّكَ وَأَقَرَّ عَيْنَكَ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا تُفْتَحُ الدُّنْيَا عَلَى أَحَدٍ إِلَّا أَلْقَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بَيْنَهُمْ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَأَنَا أُشْفِقُ مِنْ ذَلِكَ
Mi aɣ-d-yenna [Hasan] yenna-d; Yenna-aɣ-d [Ibn Lahi’ah] yenna-aɣ-d [Abu Al Aswad] belli yesla i [Muḥemmed Bin Abdurrahman Bin Labibah] yettmeslay-d yiwet n teqsiḍt seg [Abu Sinan Ad Dauli], belli yusa-d ad iẓer [Umar Bin Al Khaththab], yerna ɣer tama-s llan wid i d-yezwaren Imuhajirin seg Umar n Basket, yellan deg-s taɛekkazt, syin yiwen seg warraw-is yeddem-d taɛekkazt-nni yerra-tt deg yimi-s, syin yekkes-itt-id Umar seg yimi-s syin yessuɣ Umar, steqsan-t wid yellan ɣer tama-s ; ‘Acuɣer tettrun, ma ur k-iɣelbeḍ ara Öebbi, ur k-irbeḥ ara ɣef yiɛdawen nnwen, ur yerri ara tamuɣli-nwen d talwit?’. Yerra-yas-d Ɛumar; 'S tidep, sli$ i Umazan n Öebbi, sallallahu 'alaihi wasallam, inna: "Ur tepêezzib ara ddunit i umdan, siwa ma Issexsi Öebbi lkerh d ccwal gar-asen, ass n tnekra". yerna ttgaḍeɣ aya’.
Imam Ahmad : 90
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ يَصْنَعُ أَحَدُنَا إِذَا هُوَ أَجْنَبَ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَنَامَ قَبْلَ أَنْ يَغْتَسِلَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَتَوَضَّأْ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ لِيَنَمْ
Yenna-yaɣ-d [Yaɛqub] Yenna-yaɣ-d [baba-w] seg [Ibn Ishaq] Yenna-yi-d [Nafiɛ] seg [Abdullah Bin Umar] seg [baba-s] yenna-d; Steqsaɣ Rasulullah sallallahu alaihi wasallam d acu ilaq ad yexdem win yellan d junub syin yebɣa ad yeṭṭes uqbel ad iɛumm? Yerra-as-d Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam : ‘Ilaq ad yexdem ṣṣ̣eḥḥa am ṣ̣ṣ̣eḥḥa n tẓallit, sakkin ad yeṭṭes’.
Imam Ahmad : 91
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ لَمَّا تُوُفِّيَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ دُعِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلصَّلَاةِ عَلَيْهِ فَقَامَ إِلَيْهِ فَلَمَّا وَقَفَ عَلَيْهِ يُرِيدُ الصَّلَاةَ تَحَوَّلْتُ حَتَّى قُمْتُ فِي صَدْرِهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعَلَى عَدُوِّ اللَّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ الْقَائِلِ يَوْمَ كَذَا كَذَا وَكَذَا يُعَدِّدُ أَيَّامَهُ قَالَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَبَسَّمُ حَتَّى إِذَا أَكْثَرْتُ عَلَيْهِ قَالَ أَخِّرْ عَنِّي يَا عُمَرُ إِنِّي خُيِّرْتُ فَاخْتَرْتُ وَقَدْ قِيلَ { اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ } لَوْ أَعْلَمُ أَنِّي إِنْ زِدْتُ عَلَى السَّبْعِينَ غُفِرَ لَهُ لَزِدْتُ قَالَ ثُمَّ صَلَّى عَلَيْهِ وَمَشَى مَعَهُ فَقَامَ عَلَى قَبْرِهِ حَتَّى فُرِغَ مِنْهُ قَالَ فَعَجَبٌ لِي وَجَرَاءَتِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا كَانَ إِلَّا يَسِيرًا حَتَّى نَزَلَتْ هَاتَانِ الْآيَتَانِ { وَلَا تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلَا تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ إِنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَمَاتُوا وَهُمْ فَاسِقُونَ } فَمَا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَهُ عَلَى مُنَافِقٍ وَلَا قَامَ عَلَى قَبْرِهِ حَتَّى قَبَضَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ
Yenna-aɣ-d [Yaɛqub] Yenna-yaɣ-d [baba] seg [Ibn Ishaq] Yenna-yi-d [Az Zuhri] seg [Ubaydullah Bin Ɛebdallah Bin Utbah Bin Mas’ud] seg [Ɛebdullah Bin Ɛebbas], yenna-d; Sliɣ [I Umar Bin Khattab] yenna-d; asmi yemmut Abdullah Bin Ubai, ssawlen-as i Rasulullah shallallahu alaihi wasallam akken ad t-iẓall, ihi yuzzel ɣur-s, mi ibedd zdat-s akken ad t-iẓall ḥebseɣ-t ihi beddeɣ zdat-s nniɣ-as; ‘A Rasulullah, Abdellah Bin Ubay d acengu n Rebbi i d-yennan deg wass-a d wass-a’, i d-yenna isem n wass-nni, syin ikemmel Umar ; Maca, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yessusem kan armi d asmi ay d-ɛawdeɣ awal-inu yenna-d : « Sbeɛdeḍ-iyi-d, a Umar, deg tidet, fkan-iyi-d afran ɣef waya ay xtreɣ, yerna yettwabder-d : « Ama tessutreḍ ssmaḥ fell-asen neɣ ur tessutreḍ ara ssmaḥ fell-asen same - the. Ɣas ma yella tessutreḍ-asen ssmaḥ sebɛin n tikkal, ur ten-yessufuɣ ara Rebbi." -QS Al Anfal ayat 80- lemmer ẓriɣ belli ma ssawḍeɣ asuter-iw ɣer sebɛin n tikkal ad as-d-yefk ssmaḥ, tili ad rnuɣ ugar' i d-yenna Umar; syin yeẓẓall fell-as, yeddem-d lǧeţţa-s Umar, yenna-d, ibedd ɣef tmurt-is; stehzaɣ deg yiman-iw ɣef wamek lliɣ ttkukruɣ ɣer Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, ɣas akken Ṛebbi d Umazan-is ssnen ugar’, yenna-d Ɛumar daɣen; aẓekka, s tidet, ur umnen ara Öebbi d Umazan-is, mmuten deg yiwen n lḥal n lbaṭel’, syin, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, deffir waya, ur yelli ara yettɛadda ɣef yiẓekwan-nsen.
Imam Ahmad : 92
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ كَمَا حَدَّثَنِي عَنْهُ نَافِعٌ مَوْلَاهُ قَالَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ إِذَا لَمْ يَكُنْ لِلرَّجُلِ إِلَّا ثَوْبٌ وَاحِدٌ فَلْيَأْتَزِرْ بِهِ ثُمَّ لِيُصَلِّ فَإِنِّي سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ ذَلِكَ وَيَقُولُ لَا تَلْتَحِفُوا بِالثَّوْبِ إِذَا كَانَ وَحْدَهُ كَمَا تَفْعَلُ الْيَهُودُ قَالَ نَافِعٌ وَلَوْ قُلْتُ لَكُمْ إِنَّهُ أَسْنَدَ ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَرَجَوْتُ أَنْ لَا أَكُونَ كَذَبْتُ
Yenna-yaɣ-d [Yaɛqub] Yenna-aɣ-d [baba] seg [Ibn Ishaq] yenna-d; Mi iyi-d-yenna [akli aqbur n Nafi’ Abdellah] seg [Abdellah], yenna-d Nafi’; Yenna-d Ɛebdallah Bin Ɛumar; Ma yella argaz ur yesɛi ara lqecc ala yiwen, dɣa yessefk ad yels lqecc-nni am tceṭṭiḍt (sarong) sakkin ad yeg taẓallit, imi s tidet sliɣ yiwet n tikkelt [Umar Bin Al Khaththab] yenna-d aya, yerna yenna-d; ‘Ur ttḍeggiɛeḍ ara iman-ik s lqecc ma yella tesɛiḍ yiwen n lqecc kan, am wakken xeddmen Wudayen’. Yenna-d Nafi’; « Ma yella nniɣ-ak-d belli Abdellah Bin Umar yettkel ɣef Nnbi, ssarameɣ ur ttkellixeɣ ara ».
Imam Ahmad : 93
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ قَالَ حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ مِخْرَاقٍ عَنْ شَهْرٍ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ مَاتَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ قِيلَ لَهُ ادْخُلْ الْجَنَّةَ مِنْ أَيِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةِ شِئْتَ
Yenna-yaɣ-d [Mu`ammal] Yenna-yaɣ-d [Hammad] yenna-d; Yenna-aɣ-d [Ziyad Bin Mikhraq] seg [Cahr] seg [Uqbah Bin Ɛamir] yenna-d; Inna-yi-d [Umar] belli isla i Umazan n Öebbi (s.a.w) iqqar: “win yemmuten yumen s Öebbi akked wass aneggaru, ad as-inin; ‘Kecmet ɣer igenni seg yal yiwet seg tmanya n tewwura i tḥemmleḍ. ”
Imam Ahmad : 94
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا جَعْفَرٌ يَعْنِي الْأَحْمَرَ عَنْ مُطَرِّفٍ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ حَذَفَ رَجُلٌ ابْنًا لَهُ بِسَيْفٍ فَقَتَلَهُ فَرُفِعَ إِلَى عُمَرَ فَقَالَ لَوْلَا أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يُقَادُ الْوَالِدُ مِنْ وَلَدِهِ لَقَتَلْتُكَ قَبْلَ أَنْ تَبْرَحَ
Mi aɣ-d-yenna [Aswad Bin Ɛamir] yenna-d; yenna-aɣ-d [Jaɛfar i.e. Al Ahmar] seg [Mutharrif] seg [Al Hakam] seg [Mujahid] yenna-d; yiwen n wergaz yeqceɛ mmi-s s tmeẓẓuɣt, yenɣa-t, sakkin, tamsalt-a ttwaɛerḍen-tt ɣer Umar, dɣa d aya ay d-yenna [Umar] ; Lemmer ur sliɣ ara i Nnbi sallallahu ɛlayhi wasallam yenna-d yiwet n tikkelt : « Ababat ur yettwaɛaqeb ara ma yella yenɣa mmi-s. ‘Ad k-nɣeɣ s tidet uqbel ad tesɛeddiḍ iḍ’.
Imam Ahmad : 95
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ سُلَيْمَانَ الْأَعْمَشِ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ عَنْ عَابِسِ بْنِ رَبِيعَةَ قَالَ رَأَيْتُ عُمَرَ نَظَرَ إِلَى الْحَجَرِ فَقَالَ أَمَا وَاللَّهِ لَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُكَ مَا قَبَّلْتُكَ ثُمَّ قَبَّلَهُ
Mi aɣ-d-yenna [Aswad Bin Ɛamir] yenna-d; Yenna-aɣ-d [Zuḥir] seg [Suliman Al Aɛmasi] Yenna-yaɣ-d [Ibrahim] seg [Abis Bin Rabiɛ] fell-as; Ẓriɣ [Umar] yettmuqul deg Uẓru Aberkan, yenna-d; ‘S Rebbi, lemmer ur ẓriɣ ara Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam yessuḍem-ik, tili ur k-ssuḍeɣ ara’ syin yessuḍen-itt.
Imam Ahmad : 96
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنَا السَّائِبُ بْنُ يَزِيدَ ابْنُ أُخْتِ نَمِرٍ أَنَّ حُوَيْطِبَ بْنَ عَبْدِ الْعُزَّى أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ السَّعْدِىِّ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَدِمَ عَلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فِي خِلَافَتِهِ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ أَلَمْ أُحَدَّثْ أَنَّكَ تَلِي مِنْ أَعْمَالِ النَّاسِ أَعْمَالًا فَإِذَا أُعْطِيتَ الْعُمَالَةَ كَرِهْتَهَا قَالَ فَقُلْتُ بَلَى فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَمَا تُرِيدُ إِلَى ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ إِنَّ لِي أَفْرَاسًا وَأَعْبُدًا وَأَنَا بِخَيْرٍ وَأُرِيدُ أَنْ تَكُونَ عُمَالَتِي صَدَقَةً عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَلَا تَفْعَلْ فَإِنِّي قَدْ كُنْتُ أَرَدْتُ الَّذِي أَرَدْتَ فَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْطِينِي الْعَطَاءَ فَأَقُولُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي حَتَّى أَعْطَانِي مَرَّةً مَالًا فَقُلْتُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي قَالَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُذْهُ فَتَمَوَّلْهُ وَتَصَدَّقْ بِهِ فَمَا جَاءَكَ مِنْ هَذَا الْمَالِ وَأَنْتَ غَيْرُ مُشْرِفٍ وَلَا سَائِلٍ فَخُذْهُ وَمَا لَا فَلَا تُتْبِعْهُ نَفْسَكَ
Mi aɣ-d-yenna [Abul Yaman] yenna-d; yenna-yaɣ-d [Syu’aib] seg [Az Zuhri] yenna-d; ixebber-aɣ-d [Am Sa`ib Bin Yazid] mmi-s n weltma-s n Namir, d akken [Huwaithib Bin Abdul Ɛuzza] ixebber-it, d akken [Abdullah Bin Saɛdi] ixebber-it, d akken yusa-d ɣer Umar Bin Al Khaththab deg tallit n txellift-nnes, dɣa d aya ay as-yenna Umar; ‘Ur iyi-d-nnan ara -ɣef yiwet n tɣawsa-, belli d kečči i d-yelhan s uḥareb ɣef uxeddim n medden, syin mi ara k-d-fken lxedma ur tḥemmleḍ ara ? Yenna-d Ɛebdallah Bin Saɛdi; akka i d-rriɣ; ‘D ayen ilaqen’ i d-yenna Umar; 'd acu tebɣiḍ seg-s?' Yerra-yas-d; akka i d-rriɣ; ‘S tidet, sɛiɣ aṭas n yiysan ed yiqeddacen, yerna sɛiɣ lḥeqq, bɣiɣ ad yettunefk lmizan-inu s lxir i Yinselmen’. [Umar] yenna; ‘Ur xeddmet ara akka, acku di tidett ula d nekk bɣiɣ akken tebɣiḍ, maca Nnbi sallallahu alaihi wasallam yefka-yi-d tikci nniɣ-as; ‘Efk-it i win yugaren-iyi d ameɣbun’, armi d yiwen wass yefka-yi-d ayla nniɣ-as; ‘Efk-it i win ay iyi-iɛeǧben ugar’, ay d-iɛeqleḍ Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam, yenna-yi-d: ‘Ddem-it snerni-t - ssefti deg-s - sakkin ssefti deg-s. Ayen akk ara k-d-yasen seg wayla-agi yerna ur t-terǧiḍ ara yerna ur t-tessuterḍ ara, ihi ṭṭef-it, ma yella ur yelli ara akka ihi ur t-id-qqar ara d ayla-k’.
Imam Ahmad : 97
حَدَّثَنَا سَكَنُ بْنُ نَافِعٍ الْبَاهِلِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا صَالِحٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي رَبِيعَةُ بْنُ دَرَّاجٍ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَبَّحَ بَعْدَ الْعَصْرِ رَكْعَتَيْنِ فِي طَرِيقِ مَكَّةَ فَرَآهُ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَتَغَيَّظَ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَمَا وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْهَا
Mi aɣ-d-yenna [Sakan Bin Nafi’ Al Bahili] yenna-d; Mi aɣ-d-yenna [Salih] seg [Az Zuhri] yenna-d; Yenna-yi-d [Rabi’ah Bin Darraj] belli [Ali Bin Abu Talib] iga snat n tẓallit n Sunna deffir Asr deg webrid n Mekka, sakkin, Ɛumar iwala aya yerna yeɛjeb-as, sakkin yenna-d; ‘S Öebbi, ur teẓriḍ ara yakan, belli Amazan n Öebbi (s.a.w) iḥeṛṛem-itt?
Imam Ahmad : 98
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنَا الْعَلَاءُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ مِنْ بَنِي سَهْمٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ مَاجِدَةُ قَالَ عَارَمْتُ غُلَامًا بِمَكَّةَ فَعَضَّ أُذُنِي فَقَطَعَ مِنْهَا أَوْ عَضِضْتُ أُذُنَهُ فَقَطَعْتُ مِنْهَا فَلَمَّا قَدِمَ عَلَيْنَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَاجًّا رُفِعْنَا إِلَيْهِ فَقَالَ انْطَلِقُوا بِهِمَا إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَإِنْ كَانَ الْجَارِحُ بَلَغَ أَنْ يُقْتَصَّ مِنْهُ فَلْيَقْتَصَّ قَالَ فَلَمَّا انْتُهِيَ بِنَا إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ نَظَرَ إِلَيْنَا فَقَالَ نَعَمْ قَدْ بَلَغَ هَذَا أَنْ يُقْتَصَّ مِنْهُ ادْعُوا لِي حَجَّامًا فَلَمَّا ذَكَرَ الْحَجَّامَ قَالَ أَمَا إِنِّي قَدْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ قَدْ أَعْطَيْتُ خَالَتِي غُلَامًا وَأَنَا أَرْجُو أَنْ يُبَارِكَ اللَّهُ لَهَا فِيهِ وَقَدْ نَهَيْتُهَا أَنْ تَجْعَلَهُ حَجَّامًا أَوْ قَصَّابًا أَوْ صَائِغًا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ وَحَدَّثَنِي الْعَلَاءُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي سَهْمٍ عَنِ ابْنِ مَاجِدَةَ السَّهْمِيِّ أَنَّهُ قَالَ حَجَّ عَلَيْنَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فِي خِلَافَتِهِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
Yenna-aɣ-d [Muḥemmed Bin Yazid] Yenna-aɣ-d [Muḥemmed Bin Ishaq] yenna-d; Mi aɣ-d-yenna [Al Ɛla` Bin Abdurrahman Bin Yaɛqub] seg [yiwen n wergaz n Qurayci seg Bani Sahm] seg yiwen [argaz gar-asen umi semman Majidah] yenna-d; Nekk mcawaṛeɣ d yiwen n weqcic di Mekka, syin yečča-yi-d yerna yeqceɛ-iyi-d ameẓẓuɣ -neɣ- nekk yečča-yi-d ameẓẓuɣ-iw, ihi mi d-yusa ɣur-neɣ Abu Bakr ad yeḥǧaj, nessers-as tamsalt, ihi yerra-d ; ‘Awi-d sin-nni ɣer Umar Bin Al Khaththab, ma yella win ay t-ijerḥen yella ɣef qishash ara d-yeḍrun, ihi ad t-iqeṣṣer’. Yenna-d; ihi, asmi ay newweḍ sdat [Umar Bin Al Khaththab], imuqel-aɣ-d yerna yenna-d; ‘Ih, uwḍeɣ ɣer tlisa n uxeddim n qishash, ssiwlet-iyi-d d argaz n tḥemla’. Ihi mi d-yebder lḥenni yenna-d; ‘Di lweqt-nni, sliɣ i Umazan n Öebbi (s.a.w) yenna-d: ‘Fkiɣ-d yiwen n uqeddac i xali-inu s usirem ad tt-iɛawen Öebbi s waya, yerna ḥeṛṛmeɣ-tt ur tt-ttgen ara d tameẓyant, d tameẓyant neɣ d tameẓyant n wureɣ’. Yenna-yaɣ-d [Yaɛqub] yenna-yaɣ-d [baba] seg [Ibn Ishaq] yenna-d; yerna yenna-aɣ-d [Al Ɛla` Bin Ɛebdurrahman] seg [yiwen n wergaz seg Bani Sahm] seg [Ibn Majidah As Sahmi] belli yenna-d; ‘Abu Bakr yedda ɣur-neɣ ad iḥeǧǧǧ deg tallit n lxalifa-ines’, sakkin, yebder-d ḥadit.
Imam Ahmad : 99
حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ خَطَبَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ رَخَّصَ لِنَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَاءَ وَإِنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ مَضَى لِسَبِيلِهِ فَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ كَمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَحَصِّنُوا فُرُوجَ هَذِهِ النِّسَاءِ
Mi aɣ-d-yenna [Ubaida Bin Ḥumaid] seg [Daud Bin Abu Hind] seg [Abu Nadlrah] seg [Abu Saɛid] yenna-d; [Umar] yettbeccir zdat n medden, yenna-d; ‘S tidett, Öebbi yefka-d lḥeqq i Nnbi-ines ɣef wayen ibɣa, yerna s tidett, Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam, iṛuḥ s webrid-is, ihi, skemlet lḥejj d lḥumra akken i t-id-yumer Öebbi, ḥadret iɣes n tlawin-agi’.
Imam Ahmad : 100
حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيَرْقُدُ الرَّجُلُ إِذَا أَجْنَبَ قَالَ نَعَمْ إِذَا تَوَضَّأَ
Yenna-yaɣ-d [‘Ubaida Bin Ḥumaid] Yenna-yi-d [Ubaida Bin Ɛumar] seg [Nafi’] seg [Ibn Ɛumar] seg [Ɛumar Bin Al Khaththab], yenna-d; 'Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam was asked; Ma yella d junub, iḥellem ad yeṭṭes umdan? Yerra-yas: “Ih, ma tgiḍ ţţuẓẓuɣ”.