Imam Ahmad : 61
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ الْجُمَحِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ قِيلَ لِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَا خَلِيفَةَ اللَّهِ فَقَالَ بَلْ خَلِيفَةُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَرْضَى بِهِ
A kaa a vese ér [Muhammad Bin Yazid] A kaa a vese ér [Nafi’ Bin Umar Al Jumahi] hii hen [Abdullah Bin Abumulaikah] ér; [Abu Bakar] yange i yila un sha iti; ‘O khalifa’ nahan a na mlumun ér; "Kpa mo man Kalifa Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam se mba kegh iyol u ngohol msen ne."
Imam Ahmad : 62
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُؤَمَّلِ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ كَانَ رُبَّمَا سَقَطَ الْخِطَامُ مِنْ يَدِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَيَضْرِبُ بِذِرَاعِ نَاقَتِهِ فَيُنِيخُهَا فَيَأْخُذُهُ قَالَ فَقَالُوا لَهُ أَفَلَا أَمَرْتَنَا نُنَاوِلُكَهُ فَقَالَ إِنَّ حَبِيبِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَنِي أَنْ لَا أَسْأَلَ النَّاسَ شَيْئًا
A kaa a vese er [Musa Bin Daud] A kaa a vese [Abdullah Bin Al Mu`ammal] hen [Ibn Abimulaikah], a kaa er; shighe ugen la, ikyagh ki nyinya ki gba sha uwegh ku Abu Bakr Ash Siddiq, maa a gbidye uwegh ku ken hemen ku rakumi na nahan rakumi la gba ôron kwagh, maa a tôô ki sha, maa azende a na kaa ér; ‘Ka we u kaa wer se za ngohol ga he?’ [Abu Bakr] kaa er; 'Sha mimi yô, Rasulullah u doon mo ishima la yange kaa a mo ér m de pinen kwagh hen ior ga.'
Imam Ahmad : 63
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَامٍ فَقَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ فَقَالَ إِنَّ ابْنَ آدَمَ لَمْ يُعْطَ شَيْئًا أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ وَعَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ وَالْبِرِّ فَإِنَّهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ وَالْفُجُورَ فَإِنَّهُمَا فِي النَّارِ
A kaa a vese ér [Abdurrazzaq] kaa a vese ér [Sufyan] hen [Amru Bin Murrah] hen [Abu Ubaidah] hen [Abu Bakr], a kaa ér; inyom i môm ken ijime i ku u Profeti Sallallaahu ‘alaihi wasallam la, Abu Bakr mough sha kaa ér; Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yange tile sha ishigh yasegh ken inyom i hiihii la maa a kaa er: 'Sha mimi yo, i na ônov mba Adam kwagh u hemban myom ga, nahan sôn nen Allah myom, er nen sha mimi man sha inja sha ci u ne cii ne mba Sha, shi palegh nen aie man ifer sha ci u Un cii ngu ken ve'.
Imam Ahmad : 64
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوهَا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى قَالَ فَلَمَّا كَانَتْ الرِّدَّةُ قَالَ عُمَرُ لِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تُقَاتِلُهُمْ وَقَدْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَاللَّهِ لَا أُفَرِّقُ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَلَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَهُمَا قَالَ فَقَاتَلْنَا مَعَهُ فَرَأَيْنَا ذَلِكَ رَشَدًا
A kaa a vese ér [Muhammad Bin Yazid] kaa ér; a ôr se kwagh u [Sufyan Bin Husain] hen [Az Zuhri] hen [Ubaidullah. zum u ve kaa nahan yô, awambe a ve man akaa a ve cii aa kura, saa di sha mlu u haq man m-er u ôron kwagh hen Allah Ta’la’ la tseegh. Abu Hurairah kaa er; nahan zum u mvende u vendan mimi la hii la, [Umar] kaa a Abu Bakr ér; ‘U ngu nôngon num a ve shin er u ungwa Ortom u Aôndo (tsaw) ôr kwagh ne man nahan nahan kpa?’ Nahan [Abu Bakr] gema kaa er; ‘Sha iti i Allah yô, me pav tindi u msen man zakat ga, shi me nôngo ityav a hanma or u nan pav akaa ahar ne cii.’ Abu Hurairah kaa er; ‘Nahan se nôngo num a na se nenge ser kwagh ne ka mimi’.
Imam Ahmad : 65
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ قَالَ أُخْبِرْتُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ { لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } فَكُلَّ سُوءٍ عَمِلْنَا جُزِينَا بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَمْرَضُ أَلَسْتَ تَنْصَبُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ قَالَ بَلَى قَالَ فَهُوَ مَا تُجْزَوْنَ بِهِ
A kaa a vese ér [Abdullah Bin Numair] kaa ér; a ôr se [Isma’il] kwagh hen [Abu Bakr Bin Abu Zuhair] ér; M [zua a loho] u [Abu Bakr] a kaa ér; ‘Ortom u Aôndo, er nan ve kwagh u dedoo una lu ken ijime i ivur ne: ‘Ka mhen wou shin mhen u ior mba ken takerada la ga. Or u nan er kwaghbo yô, a kimbi nan injar sha kwaghbo shon vough’ -QS An Nisa’ayat 23-, se zua a injar sha hanma kwaghbo u se er cii kpa? nahan Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam gema kaa ér: ‘Aluer Aôndo a de u kwaghbo wou, we Abu Bakr, u ngu uange, u vôr, u ngu ken ishimavihin, u ngu a ameen ga he?’ Abu Bakr gema kaa er; ‘Een’ maa a kaa er: ‘Nahan ka injar you cii’.
Imam Ahmad : 66
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ أَظُنُّهُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ قَالَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَمْرَضُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ قَالَ بَلَى قَالَ فَإِنَّ ذَاكَ بِذَاكَ حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الثَّقَفِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ { مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
Er a ôr se [Sufyan] kwagh ne yô, a kaa ér; Er yange m ôr se [Ibn Abu Khalid] hen [Abu Bakr Bin Abu Zuhair] yô, m hen mer ka er [Abu Bakr kaa nahan]; 'O Ortom u Allah, er nan ve kwagh u dedoo una lu ken ijime i ivur ne'. A gema a kaa er: ‘Allah a zungwe u mhôônom, we Abu Bakr, u ngu a zua a ican shin ishimavihin shin ameen ga he?’ Abu Bakr gema kaa er; 'een' nahan Profeti kaa er: 'nahan mimi je ka injar cii'. A kaa a vese ér [Ya’la Bin ‘Ubaid] A kaa a vese [Ismail] hen [Abu Bakr Ats Tsaqafi] ér; [Abu Bakr] kaa er; ‘Ortom u Aôndo, er nan ve kwagh u dedoo una lu ken ijime i ivur ne: ‘Or u nan er kwaghbo yô, a kimbi nan injar sha kwaghbo shon vough’. -QS Uwer u Nisa 123-. maa a ter kwagh u hadith la.
Imam Ahmad : 67
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ الثَّقَفِيِّ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا لَنُجَازَى بِكُلِّ سُوءٍ نَعْمَلُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَنْصَبُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ فَهَذَا مَا تُجْزَوْنَ بِهِ
A kaa a vese [Waki’] A kaa a vese [Ibn Abu Khalid] hen [Abu Bakar Bin Abu Zuhair Ats Tsaqafi] a kaa er; shighe u i pase ivur la ér, ‘Ka mhen wou shin mhen u ior mba ken takerada la ga. Or u nan er kwaghbo yô, a kimbi nan injar sha kwaghbo shon vough-’ -QS An Nisa’ayat 123-, a kaa ér, [Abu Bakr] kaa ér; ‘Ortom u Aôndo, se zua a injar sha hanma iferkwagh i se er cii kpa?’ Nahan Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam gema kaa ér: ‘Aôndo a̱ zungwe u mhôônom, we Abu Bakr, u ngu a zua a ican, ishimavihin, ameen a bende a we ga he? Nahan ka mlumun wou je la’.
Imam Ahmad : 68
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخَذْتُ هَذَا الْكِتَابَ مِنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كَتَبَ لَهُمْ إِنَّ هَذِهِ فَرَائِضُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَنْ سُئِلَهَا مِنْ الْمُسْلِمِينَ عَلَى وَجْهِهَا فَلْيُعْطِهَا وَمَنْ سُئِلَ فَوْقَ ذَلِكَ فَلَا يُعْطِهِ فِيمَا دُونَ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ مِنْ الْإِبِلِ فَفِي كُلِّ خَمْسِ ذَوْدٍ شَاةٌ فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ مَخَاضٍ إِلَى خَمْسٍ وَثَلَاثِينَ فَإِنْ لَمْ تَكُنِ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَثَلَاثِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ لَبُونٍ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَأَرْبَعِينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْفَحْلِ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَسِتِّينَ فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَسَبْعِينَ فَفِيهَا بِنْتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْفَحْلِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ ابْنَةُ لَبُونٍ وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ فَإِذَا تَبَايَنَ أَسْنَانُ الْإِبِلِ فِي فَرَائِضِ الصَّدَقَاتِ فَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْجَذَعَةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ جَذَعَةٌ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلَّا جَذَعَةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ بِنْتُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلَّا حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ ابْنَةُ لَبُونٍ وَعِنْدَهُ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ صَدَقَتُهُ بِنْتَ مَخَاضٍ وَلَيْسَ عِنْدَهُ إِلَّا ابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِنَّهُ يُقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَيْءٌ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ إِلَّا أَرْبَعٌ مِنْ الْإِبِلِ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي صَدَقَةِ الْغَنَمِ فِي سَائِمَتِهَا إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ فَفِيهَا شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ زَادَتْ فَفِيهَا شَاتَانِ إِلَى مِائَتَيْنِ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِيهَا ثَلَاثُ شِيَاهٍ إِلَى ثَلَاثِ مِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ وَلَا تُؤْخَذُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ وَلَا ذَاتُ عَوَارٍ وَلَا تَيْسٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ الْمُصَدِّقُ وَلَا يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ وَلَا يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ وَإِذَا كَانَتْ سَائِمَةُ الرَّجُلِ نَاقِصَةً مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةً وَاحِدَةً فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي الرِّقَةِ رُبْعُ الْعُشْرِ فَإِذَا لَمْ يَكُنْ الْمَالُ إِلَّا تِسْعِينَ وَمِائَةَ دِرْهَمٍ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا
Er a ôr se [Abu Kamil] kwagh ne yô, a kaa ér; Er a ôr se [Hammad Bin Salamah] kwagh ne yô, a kaa ér; M ngohol washika ne hen [Tsumamah Bin Abdullah Bin Anas] hen [Anas Bin Malik], u [Abu Bakr] yange nger ve la; 'Sha mimi yô, ka m-ban u zakat u Ortom u Aôndo a we ér i na Mbamusulumi je ne, man u Aôndo a kaa a Ortom u Aôndo ér sallallaahu 'alaihi wasallam la, nahan hanma or u i sôn nan kwagh sha akaa a i we nan la yô, nana na, man or u i sôn nan kwagh u a hembe akaa a i ne nan la yô, nana na; sha ci u urakumi mba ve lu a kuma anyom akunduatargber ga yô, ken hanma urakumi utaan zan zan pue yô, zakat la ka iyôngo i môm, man aluer i kuma akunduahargber yô, zakat la ka rakumi u kwase môm u anyom a na a lu anyom ahar, zan zan akunduatargber, aluer urakumi mba kasev mba ve lu anyom ahar ga yô, rakumi u nomso u a lu anyom ahar la una lu, nahan zakat la ka rakumi u nomso môm u a lu anyom atar zan zan namba la a hingir akunduatargber, man aluer namba la kuma akunduatargber yô, zakat la ka môm Aluer namba la kuma akunduatargber môm yô, zakat la una na rakumi u kwase môm u a lu anyom ataankaranyiin la, zan zan akunduatargber kar ataankaranyiin, man aluer zakat la kuma akunduatargber kar ataankaranyiin yô, zakat la una kuma fesix la. rakumi mba ve lu anyom atar, zan zan akunduatargber, man aluer ve kuma akunduatargber kar môm yô, a na zakat sha urakumi uhar mba ve lu anyom anyiin la, er urakumi mba nomso uhar zan zan ve kuma deri môm man akunduahar nahan, man aluer ve hemba deri môm man akunduahargber yô, hanma ikyundu kar môm hanma wan u bua u i yer ér fift la ka zakat utar . Rakumi u kwase ngu anyom anyiin, man aluer anyom a rakumi la kaha sha kwagh u zakat yô, hanma or u nan zough a zakat u i gbe u nana er sha rakumi u kwase u nan lu anyom ataan, kpa nan lu a rakumi u kwase u nan lu anyom ataan ga yô, kpa nan ngu a rakumi u kwase u nan lu anyom anyiin la yô, nana za yô, nana za. ka ican ga u zuan a ve shin dirham ikyundu, man hanma or u nan zough a zakat u i gbe u nana kimbi sha wanbua môm yô. rakumi u kwase u a lu anyom anyiin man a lu a mi ga saa di u a lu anyom ataan la tseegh, nahan kwagh la kuma u a lumun un a na or u nan lu a zakat u dirham akunduahar shin iyôngo ihiar la. man hanma or u nan zough a zakat u i gbe u nana kimbi sha rakumi u kwase u nan lu anyom anyiin la, kpa nan ngu a mi ga kpa nan ngu a rakumi u kwase môm u nan lu anyom atar yô, kwagh la kuma u ngohol hen a na, shi nana seer iyôngo ihiar aluer ka ican ga u zuan a mi yô, shin dirham akunduahar, man hanma or u nan zough a zakat u i gbe u nana er la yô, nana er zakat u i gbe u nana er anyom atar la ga. Rakumi u kwase u a lu anyom anyiin yô, kwagh la kuma u a lumun un shi a na or u nan lu a injô i zakat la dirham akunduahar shin iyôngo ihiar, man hanma or u nan lu a mi yô, aluer u zua a zakat u i gbe u ú kimbi sha rakumi u kwase u lun anyom atar yô, kpa u ngu a môm ga shi u ngu a môm u a lu anyom ahar yô, za a mi. ka i lu ican ga u zuan a ve shin dirham akunduahar, man hanma or u nan zough a zakat u i gbe u nana kimbi sha rakumi u kwase môm u lun anyom ahar, kpa nan lu a rakumi u nomso môm tseegh u a lu anyom atar ga yô, kwagh la kuma u ngohol hen a na shi kwagh ugen kpa a seer sha mi ga, man or u nan lu a zakat u sha rakumi unyiin la tseegh yô, nan ngu a zakat u sha unyiin la tseegh. Shi ken zakat u eren tom u kuran iyôngo yô, aluer iyenge i i kuma ikyundu yô, zakat la ka kon u oak môm . shin iyôngo zan zan deri môm man ikyundu, man aluer i hemba nahan yô, zakat la ka iyôngo ihiar zan zan iyenge i deri uhar, man aluer i hemba môm yô, zakat la ka iyôngo itar zan zan iyenge i deri utar, man aluer i hemba nahan yô, sha hanma deri môm yô, zakat la ka iyôngo i môm, man zakat u i yer ér handica be goatge la ka, saa di or u nan lu nan zakat la nana soo, man akaa a a lu kposo kposo la a kohol ga - sha u ngohol zakat la - shi akaa a i kohol la kpa a pav a ker sha ci u mciem ga. hen zakat, man akaa a i nungwa sha avegher ahar yô ve cii i hide a mi hen hanma ve vough vough, man aluer iyôngo i or u nan lu yan kwaghyan la ngi kpuaa a iyôngo i môm ken iyôngo i ikyundu yô, zakat ngu ga saa or u nan lu a mi la nana soo. Shi sha ikpan yô, zakat ka a lu vegher u pue unyiin man aluer akaa a ve lu a mi la kuma dirham deri môm man akunduatargber ga yô, zakat ngu ga saa or u nan lu a mi la nana soo’.
Imam Ahmad : 69
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَهْلُ مَكَّةَ يَقُولُونَ أَخَذَ ابْنُ جُرَيْجٍ الصَّلَاةَ مِنْ عَطَاءٍ وَأَخَذَهَا عَطَاءٌ مِنْ ابْنِ الزُّبَيْرِ وَأَخَذَهَا ابْنُ الزُّبَيْرِ مِنْ أَبِي بَكْرٍ وَأَخَذَهَا أَبُو بَكْرٍ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَحْسَنَ صَلَاةً مِنْ ابْنِ جُرَيْجٍ
Er a ôr se [Abdurrazzaq] kwagh ne yô, a kaa ér; mba Makkan kaa ér; ’ [Ibn Juraij] yange ngohol igbenda i eren msen hen [‘Atho’], Atho’ ngohol hen [Ibn Az Zubair], Ibn Zubair hen [Abu Bakr] man Abu Bakr hen Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam, m nenge a or u nan er msen hemba Ibn Juraij ga’.
Imam Ahmad : 70
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ تَأَيَّمَتْ حَفْصَةُ بِنْتُ عُمَرَ مِنْ خُنَيْسٍ أَوْ حُذَيْفَةَ بْنِ حُذَافَةَ شَكَّ عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا فَتُوُفِّيَ بِالْمَدِينَةِ قَالَ فَلَقِيتُ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ حَفْصَةَ فَقُلْتُ إِنْ شِئْتَ أَنْكَحْتُكَ حَفْصَةَ قَالَ سَأَنْظُرُ فِي ذَلِكَ فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ فَلَقِيَنِي فَقَالَ مَا أُرِيدُ أَنْ أَتَزَوَّجَ يَوْمِي هَذَا قَالَ عُمَرُ فَلَقِيتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُلْتُ إِنْ شِئْتَ أَنْكَحْتُكَ حَفْصَةَ ابْنَةَ عُمَرَ فَلَمْ يَرْجِعْ إِلَيَّ شَيْئًا فَكُنْتُ أَوْجَدَ عَلَيْهِ مِنِّي عَلَى عُثْمَانَ فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ فَخَطَبَهَا إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْكَحْتُهَا إِيَّاهُ فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَعَلَّكَ وَجَدْتَ عَلَيَّ حِينَ عَرَضْتَ عَلَيَّ حَفْصَةَ فَلَمْ أَرْجِعْ إِلَيْكَ شَيْئًا قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَإِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَرْجِعَ إِلَيْكَ شَيْئًا حِينَ عَرَضْتَهَا عَلَيَّ إِلَّا أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُهَا وَلَمْ أَكُنْ لِأُفْشِيَ سِرَّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَوْ تَرَكَهَا لَنَكَحْتُهَا
Er a ôr se [Abdurrazzaq] kwagh ne yô, a kaa ér; a ôr se [Ma’mar] hen [Az Zuhri] hen [Salim] hen [Ibn Umar] hen [Umar] a kaa ér; Hafshoh Bint Umar yange lu kwasecôghol, nahan ior mba ken tar u Hunais shin Hudzaifah Bin Hudzafah undu un ken ijime. nahan m zua a Uthman Bin Affan m na un Hafshah, m kaa mer; Uthman gema kaa ér: ‘Aluer u soo yô, me vôso Hafshah; ‘M vande henen sha kwagh la’. Hen tugh mbu kar kpishi yô, Uthman va zua a mo kaa ér; ‘M ngu a isharen i eren ivese ayange ne ga’. Umar kaa er; nahan m zua a Abu Bakr m kaa a na mer; ‘Aluer u soo yô, me vôso Hafshah Bint Umar’. Kpa a nam mlumun ga, nahan ken ishima yam yô, mlu u ken ishima hemba mlu u ken ishima u yange m lu vea Uthman la, ayange nga kar kpishi zan zan ken masejime yô, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam va hen a mo, va sôr Hafshah, maa m vôso Hafshah hen a na, m nenge a mo, Abu Bakr kaa ér; ‘Alaghga ken ishima you yange u lu a mciem sha kwagh wam shighe u u na mo Hafshah man m na u mlumun ga la kpa?’ Umar kaa er, M na mlumun mer; ‘Een’ [Abu Bakr] kaa ér; 'Sha mimi yô, kwagh môm ngu u una yangem u hiden hen a we a mlumun zum u u ne mo Hafshah ga, kpa m ungwa Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ter kwagh ne, shi me samber a kwagh u myer u Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ga, aluer a undu un yô, me vôso un sha mimi'.
Imam Ahmad : 71
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ مُسْلِمٍ أَبَا سَلَمَةَ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ مُرَّةَ الطَّيِّبِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ سَيِّئُ الْمَلَكَةِ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَيْسَ أَخْبَرْتَنَا أَنَّ هَذِهِ الْأُمَّةَ أَكْثَرُ الْأُمَمِ مَمْلُوكِينَ وَأَيْتَامًا قَالَ بَلَى فَأَكْرِمُوهُمْ كَرَامَةَ أَوْلَادِكُمْ وَأَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ قَالُوا فَمَا يَنْفَعُنَا فِي الدُّنْيَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَرَسٌ صَالِحٌ تَرْتَبِطُهُ تُقَاتِلُ عَلَيْهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَمْلُوكٌ يَكْفِيكَ فَإِذَا صَلَّى فَهُوَ أَخُوكَ
Er yange ôr se [Ishaq Bin Sulaiman] kwagh ne yô, a kaa ér; M ungwa [Al Mughirah Bin Muslim Abu Salamah] hen [Farqad As Subakhi] hen [Murrah Ath Thayyib] hen [Abu Bakar Ash Shiddiq], a kaa ér; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam kaa er: 'Or u nan lu a ieren i bo yô, nana nyôr Sha ga', nahan orgen pine ér; ‘Ortom u Aôndo, u pase wer ummah ne ka ummah u a hembe lun a ikpan man mbayev mba lun a ngô ga he?’ Nahan Or u Aôndo tindi un la gema kaa ér: ‘Een, nahan na nen ve icivir er ne ne ônov enev icivir nahan, na nen ve kwaghyan u ne ye la’. Ahuraior la pine ér; ‘Ortom u Aôndo, ka nyi ia wase se ken tar nee?’ A gema a kaa er: ‘Ikyekye i dedoo i u moor u nôngon ityav sha gbenda u Allah man wanakiriki u a kuma u yô, man shighe u a er msen yô, ka anngô wou’.
Imam Ahmad : 72
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ السَّبَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنِي زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَرْسَلَ إِلَيْهِ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَإِذَا عُمَرُ عِنْدَهُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدْ اسْتَحَرَّ بِأَهْلِ الْيَمَامَةِ مِنْ قُرَّاءِ الْقُرْآنِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ وَأَنَا أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ فِي الْمَوَاطِنِ فَيَذْهَبَ قُرْآنٌ كَثِيرٌ لَا يُوعَى وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ فَقُلْتُ لِعُمَرَ وَكَيْفَ أَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ بِذَلِكَ صَدْرِي وَرَأَيْتُ فِيهِ الَّذِي رَأَى عُمَرُ قَالَ زَيْدٌ وَعُمَرُ عِنْدَهُ جَالِسٌ لَا يَتَكَلَّمُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّكَ شَابٌّ عَاقِلٌ لَا نَتَّهِمُكَ وَقَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْيَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاجْمَعْهُ قَالَ زَيْدٌ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفُونِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنْ الْجِبَالِ مَا كَانَ بِأَثْقَلَ عَلَيَّ مِمَّا أَمَرَنِي بِهِ مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ فَقُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلُونَ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Er a ôr se [Uthman Bin Umar] kwagh ne yô, a kaa ér; a pase se [Yunus] hen [Az Zuhri] ér; a pase mo [Ibn As Sabbaq] ér; yange ôrom [Zaid Bin Thabit], ér [Abu Bakr] tindi un hen ijiir i ior mba ken Yamamah ve lu nôngon ityav her la, shighe u Umar lu vea na la, maa Abu Bakr kaa ér; ‘Sha mimi yô Umar yange zua a mo nahan a kaa er; 'Sha mimi yô, ior kpishi mba yange ve kpe ken ityav mbi Yamamah la gba, ve lu mba ken Qori' u Mbamusulumi, nahan m ngu cian mer a wua Qori' kpishi sha ajiir a utya agen sha er iyenge i Qur'an ia saa sha ci u i fa ve ga yô, man sha mimi yô m ngu a mhen mer u na mo tindi u Qur'an la.' nahan m kaa a Umar mer; ‘Me er nan ve me er kwagh u Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam a lu a vande eren ga laa? ’ Nahan Umar gema kaa ér; 'Sha Allah, ka kwagh u dedoo'. Tsô Umar za hemen u van hen a mo pinen mlumun sha kwagh ne, nahan Allah bugh mo ishima m lumun a mhen u Umar la. A kaa er; er Zaid man Umar tema hen kpe na ve lu ôron kwagh môm ga yô, Abu Bakr kaa ér; 'Sha mimi yo, u ngu gumor u fan kwagh, se mba a akperan sha tahav ou ga sha ci u u nger mbampase mba sha ci u Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam, nahan er takerada u Kuran' Zaid kaa er; ‘Sha iti i Allah yô, aluer ve kaa ér m mough a iwo i môm yô, ia lu kwagh u taver er kwagh u A kaa ér m kohol Kur’an la nahan ga, nahan m kaa mer; ‘U er nan ve u er kwagh u Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam a lu a vande eren ga laa?’
Imam Ahmad : 73
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَجَاءٍ عَنْ عُمَيْرٍ مَوْلَى الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ خَاصَمَ الْعَبَّاسُ عَلِيًّا فِي أَشْيَاءَ تَرَكَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ شَيْءٌ تَرَكَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يُحَرِّكْهُ فَلَا أُحَرِّكُهُ فَلَمَّا اسْتُخْلِفَ عُمَرُ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ فَقَالَ شَيْءٌ لَمْ يُحَرِّكْهُ أَبُو بَكْرٍ فَلَسْتُ أُحَرِّكُهُ قَالَ فَلَمَّا اسْتُخْلِفَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ قَالَ فَأَسْكَتَ عُثْمَانُ وَنَكَسَ رَأْسَهُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَخَشِيتُ أَنْ يَأْخُذَهُ فَضَرَبْتُ بِيَدِي بَيْنَ كَتِفَيْ الْعَبَّاسِ فَقُلْتُ يَا أَبَتِ أَقْسَمْتُ عَلَيْكَ إِلَّا سَلَّمْتَهُ لِعَلِيٍّ قَالَ فَسَلَّمَهُ لَهُ
A kaa a vese ér [Yahya Bin Hammad] A kaa a vese ér [Abu ‘Awanah] hen [Al A’masy] hen [Isma’il Bin Raja] hen [Umair u ngise lu kpan u Al Abbas] hen [Ibn Abbas] a kaa ér; Shighe u Rasulullah kpe, i ver Abu Bakr ér a lu caliph la, Abbas pine Ali kwagh u dyako u Rasulullah yange undu la, maa [Abu Bakr] kaa ér; 'Kwagh u yange i undu sha ikyev i Oryiman u Aôndo sallallaahu 'alaihi wasallam man a mough a mi ga yô, mo kpa me mough a mi ga'. Shighe u i ver Umar caliph la, ve uhar cii ve gba ahon sha kwagh ve hen Umar, maa Umar kaa er; ‘Kwagh u Abu Bakr a mough ga yô, mo kpa me mough ga’. Shighe u i ver Uthman ér a lu caliph la, ve uhar cii ve gba ahon hen Uthman, Uthman lu viing, a gure ityough inya, Ibn Abbas kaa er; ‘Yange ishima za mo iyol er una ngohol, nahan m gbidye uwegh sha atô u ityough ki Abbas m kaa mer; 'O terem, m bum a we, u na Ali'. Ibn Abas kaa er; ‘Nahan a na Ali’.
Imam Ahmad : 74
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي شَيْخٌ مِنْ قُرَيْشٍ مِنْ بَنِي تَيْمٍ قَالَ حَدَّثَنِي فُلَانٌ وَفُلَانٌ وَقَالَ فَعَدَّ سِتَّةً أَوْ سَبْعَةً كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ فِيهِمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ بَيْنَا نَحْنُ جُلُوسٌ عِنْدَ عُمَرَ إِذْ دَخَلَ عَلِيٌّ وَالْعَبَّاسُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَدْ ارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمَا فَقَالَ عُمَرُ مَهْ يَا عَبَّاسُ قَدْ عَلِمْتُ مَا تَقُولُ تَقُولُ ابْنُ أَخِي وَلِي شَطْرُ الْمَالِ وَقَدْ عَلِمْتُ مَا تَقُولُ يَا عَلِيُّ تَقُولُ ابْنَتُهُ تَحْتِي وَلَهَا شَطْرُ الْمَالِ وَهَذَا مَا كَانَ فِي يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدْ رَأَيْنَا كَيْفَ كَانَ يَصْنَعُ فِيهِ فَوَلِيَهُ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ بَعْدِهِ فَعَمِلَ فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ وَلِيتُهُ مِنْ بَعْدِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَحْلِفُ بِاللَّهِ لَأَجْهَدَنَّ أَنْ أَعْمَلَ فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ وَعَمَلِ أَبِي بَكْرٍ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَحَلَفَ بِأَنَّهُ لَصَادِقٌ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّبِيَّ لَا يُورَثُ وَإِنَّمَا مِيرَاثُهُ فِي فُقَرَاءِ الْمُسْلِمِينَ وَالْمَسَاكِينِ و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَحَلَفَ بِاللَّهِ إِنَّهُ صَادِقٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ النَّبِيَّ لَا يَمُوتُ حَتَّى يَؤُمَّهُ بَعْضُ أُمَّتِهِ وَهَذَا مَا كَانَ فِي يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدْ رَأَيْنَا كَيْفَ كَانَ يَصْنَعُ فِيهِ فَإِنْ شِئْتُمَا أَعْطَيْتُكُمَا لِتَعْمَلَا فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَمَلِ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى أَدْفَعَهُ إِلَيْكُمَا قَالَ فَخَلَوَا ثُمَّ جَاءَا فَقَالَ الْعَبَّاسُ ادْفَعْهُ إِلَى عَلِيٍّ فَإِنِّي قَدْ طِبْتُ نَفْسًا بِهِ لَهُ
Er a ôr se [Yahya Bin Hammad] kwagh ne yô, a kaa ér; A kaa a vese ér [Abu Awanah] hen [Ashim Bin Kulaib] kaa ér; Er yange ôr mo [or u hemen tar u Quraish ugen ken gar u Bani Taim] yô, a kaa ér; Yange kaa a mo nahan man nahan man nahan man nahan nahan a kaa er; nahan a ter ior ataratar shin utaankaruhar cii mba ken tar u Quraish kua [Abdullah Bin Az Zubair] kpaa, a kaa ér; shighe u se tema hen kpe u Umar la, fese nahan Ali man Abbas nyôr a imo i taver, nahan [Umar] kaa ér; ‘Or Aba! M vande fan kwagh u u lu ôron la, u kaa wer wan u anmgbian wam man mo se zua a vegher u inyaregh kira. Shi mo kpa m vande fan kwagh u u va ôr yô, we Ali, u kaa wer wan na u kwase ngu sha ikyev yam, nahan una kar vegher u akaa la, man ka kwagh u yange er sha shighe u Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam je ne, nahan se nenge er yange tsua kwagh sha kwagh ne yô, maa Abu Bakr za hemen u ôron kwagh u Rasulullah man I di . left, nahan m bum ken iti i Allah mer me kure kwagh ne sha mimi er Rasulullah man Abu Bakr’ yange ve er nahan. Tsô a kaa er; 'Man Abu Bakr kaa a mo shi bum er yange un ungwa sha mimi er Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam kaa er: 'Sha mimi yô, Profeti yange ya dyako ga, ka dyako na tseegh i kar hen mbaatsanev man mbaatsanev hen Mbamusulumi ye.' man [Abu Bakr] kaa a mo shi a bum ken iti i Allah er un ngu or u mimi, er Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam kaa er: ‘Sha mimi yô, profeti una kpe ga zan zan ior nav mbagenev vea kar nan imam’. Man -kwagh u injaa- ne yange lu sha ikyev i Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, man se nenge er a er kwagh ne ken kwagh ne yô, aluer ne soo yô me na ne uhar sha er ne er kwagh a mi sha kwagh u Rasulullah man Abu Bakr ve er la yô, nahan me na ne cii’. Abdullah kaa ér; nahan ve cii ve yem, maa ve cii ve hide, Abbas kaa er; 'Na Ali sha ci u mimi je uma ka a hingir bem u nan Ali'.
Imam Ahmad : 75
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا جَاءَتْ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا تَطْلُبُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَا إِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي لَا أُورَثُ
Er yange ôr se [Abdul Wahab Bin ‘Atho`] yô, a kaa ér; ôr se [Muhammad Bin ‘Amru] hen [Abu Salamah] hen [Abu Hurairah] ér Fatima va hen Abu Bakr man Umar, sôn ér i na ve vegher u dyako ve hen Or u Aôndo tindi un la, maa [Abu Bakr] man [Umar] kaa ér; 'Sha mimi yô, se ungwa Or u Aôndo tindi un la kaa er: 'Sha mimi yô, m ngu a dyako ga'.
Imam Ahmad : 76
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا عِيسَى يَعْنِي ابْنَ الْمُسَيَّبِ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ قَالَ إِنِّي لَجَالِسٌ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَلِيفَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَهْرٍ فَذَكَرَ قِصَّةً فَنُودِيَ فِي النَّاسِ أَنَّ الصَّلَاةَ جَامِعَةٌ وَهِيَ أَوَّلُ صَلَاةٍ فِي الْمُسْلِمِينَ نُودِيَ بِهَا إِنَّ الصَّلَاةَ جَامِعَةٌ فَاجْتَمَعَ النَّاسُ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ شَيْئًا صُنِعَ لَهُ كَانَ يَخْطُبُ عَلَيْهِ وَهِيَ أَوَّلُ خُطْبَةٍ خَطَبَهَا فِي الْإِسْلَامِ قَالَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ وَلَوَدِدْتُ أَنَّ هَذَا كَفَانِيهِ غَيْرِي وَلَئِنْ أَخَذْتُمُونِي بِسُنَّةِ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا أُطِيقُهَا إِنْ كَانَ لَمَعْصُومًا مِنْ الشَّيْطَانِ وَإِنْ كَانَ لَيَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ مِنْ السَّمَاءِ
Er yange ôr se [Hasyim Bin Al Qasim] kwagh ne yô, a kaa ér; A kaa a vese ér [Isa ka Ibn Al Musayyab] hen [Qais Bin Abu Hazim] ér; shighe u m tema hen kpe [Abu Bakar] Ash Siddiq, caliph u Rasulullah Sallallaahu ‘alaihi Wasallam iwer ngi kar môm ken ijime i ku u Profeti la yô, Abu Bakr maa ôrom kwagh ugen; a pase ior kwagh sha mi fese je; ‘Sha mimi yô, msen ngu ken tiônnongo’. Man lu msen u hiihii u Mbamusulumi er sha u ôron un yô; ‘Sha mimi yô, msen ngu ken tiônnongo’. Nahan ior kohol, maa Abu Bakr mough sha ikyônough ki torough, ijiir i yange i er un ér a pase kwagh sha mi la, man ka kwaghôron u hiihii u yange zua a mi ken kwaghaôndo u Mbamusulumi je la’. Qais kaa er; nahan Abu Bakr wuese shi na Allah icivir kaa er; 'Ne ior, a doom kpishi aluer orgen u lu mo ga nan kar mo sha kwagh ne yô, man aluer ne za a mo ijir sha sunnah u Profeti wen sallallaahu 'alaihi wasallam yô, nahan me lumun ga, sha ci u i kura un sha ikyev i Satan shi mbampase mba sha kwavaôndo va hen a na'.
Imam Ahmad : 77
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ لَيْثٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أَقُولَ إِذَا أَصْبَحْتُ وَإِذَا أَمْسَيْتُ وَإِذَا أَخَذْتُ مَضْجَعِي مِنْ اللَّيْلِ اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ أَنْتَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍ وَمَلِيكُهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ وَحْدَكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُكَ وَرَسُولُكَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ نَفْسِي وَشَرِّ الشَّيْطَانِ وَشِرْكِهِ وَأَنْ أَقْتَرِفَ عَلَى نَفْسِي سُوءًا أَوْ أَجُرَّهُ إِلَى مُسْلِمٍ آخِرُ مُسْنَدِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ
A kaa a vese ér [Hasyim Bin Al Qasim] A kaa a vese ér [Shaiban] u ken [Laits] u ken [Mujahid] la kaa ér: Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yange kaa ér mo m ôr hanma pepe, aikighe man cii man m yav tugh yô: 'ALLAHUMMA FAATHIRAS SAMAAWAATI WAL ARDLI 'AALIMAL GHAIBI WASY SYAHAADAH ANTA RABBA KULLI SYAIKU'IN WA ASHAAYALA ILHAALITA WAHDAKA LAA SYARIIKALAKA WA ANNA MUHAMMADAN 'ABDUKA WA RASUULUKA A'UUDZUBIKA MIN SYARRI NAFSII WA SYARRISY SYAITHAANI WA SYIRKIHI WA AN AQTARIFA 'ALA NAFSII SUU'AN AW ILaSLAM the cre tar, u u fe akaa a i nengen a mi ga man akaa a i nengen a mi la cii yô, We u ngu Rabb u akaa cii man or u nan lu a mi la, m er shiada mer aôndo môm ngu ga -u a lu a ian i civir un- saa We tseegh We tseegh u lu a mba ve lu a we imôngo ga, shi m er shiada mer Muhammad ka wanakiriki Wou man ortyom Wou, U ngu keren mkor hen a Salli wam man u u eren kwaghbo sha uma wam shin geman un sha ikyev i Mbamusulumi mbagenev’.
Imam Ahmad : 78
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ حَارِثَةَ قَالَ جَاءَ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالُوا إِنَّا قَدْ أَصَبْنَا أَمْوَالًا وَخَيْلًا وَرَقِيقًا نُحِبُّ أَنْ يَكُونَ لَنَا فِيهَا زَكَاةٌ وَطَهُورٌ قَالَ مَا فَعَلَهُ صَاحِبَايَ قَبْلِي فَأَفْعَلَهُ وَاسْتَشَارَ أَصْحَابَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِيهِمْ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ عَلِيٌّ هُوَ حَسَنٌ إِنْ لَمْ يَكُنْ جِزْيَةً رَاتِبَةً يُؤْخَذُونَ بِهَا مِنْ بَعْدِكَ
Er yange ôr se kwagh u [Abdurrahman Bin Mahdi] u ken [Sufyan] u ken [Abu Ishaq] u ken [Haritsah] la yô, a kaa ér; ior mbagenev mba ken tar u Shiria va hen Umar, maa ve kaa er; ‘Sha mimi yô, se mba a inyaregh man anyinya man ikpan, nahan se soo u nan zakat man mtsegh hen a ve’. [Umar] gema kaa ér; ‘Er azende am ahar yange a er cii man mo nahan, mo kpa me er er ve uhar cii ve er nahan’. Tsô a lam a mba ve lu a Profeti Muhammad sallallaahu ‘alaihi wasallam la, man ken a ve yô, lu Ali, maa Ali kaa ér; ‘Ka a doo aluer ka kpandegh ku i ngohol hen a ve hanma shighe ken ijime you ga yô’.
Imam Ahmad : 79
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ أَنَّ الصُّبَيَّ بْنَ مَعْبَدٍ كَانَ نَصْرَانِيًّا تَغْلِبِيًّا أَعْرَابِيًّا فَأَسْلَمَ فَسَأَلَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ فَقِيلَ لَهُ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَأَرَادَ أَنْ يُجَاهِدَ فَقِيلَ لَهُ حَجَجْتَ فَقَالَ لَا فَقِيلَ حُجَّ وَاعْتَمِرْ ثُمَّ جَاهِدْ فَانْطَلَقَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْحَوَابِطِ أَهَلَّ بِهِمَا جَمِيعًا فَرَآهُ زَيْدُ بْنُ صُوحَانَ وَسَلْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ فَقَالَا لَهُوَ أَضَلُّ مِنْ جَمَلِهِ أَوْ مَا هُوَ بِأَهْدَى مِنْ نَاقَتِهِ فَانْطَلَقَ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخْبَرَهُ بِقَوْلِهِمَا فَقَالَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْحَكَمُ فَقُلْتُ لِأَبِي وَائِلٍ حَدَّثَكَ الصُّبَيُّ فَقَالَ نَعَمْ
A kaa a vese ér [Muhammed Bin Ja’far] kaa ér; I ôr se [Syu’bah] u ken [Al Hakam] u ken [Abu Wa`il] la ér [Shubay Bin Ma’bad] yange lu Orkristu u ken kweior u Arab Taghlib, maa gema hingir Ormusulumi, maa a pine ér; ‘Ka nyi i lu ieren i hemban lun hange hange?’ Nahan i kaa a na er; ‘Jihad sha gbenda u Allah’ nahan a soo u eren jihad kpa i pine un er; ‘U er Hajj kpa?’ A gema a kaa er; ‘Ka nahan ga’ i kaa a na ér; 'Er Hajj man Umrah nahan er jihad'. Nahan a zende zan zan a za nyôr hen ijiir i i lu a mngerem ga yô, maa a soo u wan ishima u eren Hajj man Umrah, a nenge a Zaid Bin Shuhan man Salman Bin Rabi’ah yô, ve cii ve kaa ér; ‘A hemba tsumen a rakumi na,’ shin; ‘I hemba hemen un er rakumi na nahan ga’. Nahan a va hen Umar a ôr un kwagh u Zaid man Salman ve ôr la, nahan [Umar] kaa ér; 'U er kwagh u Sunnah u Profeti wou sallallaahu 'alaihi wasallam' la.' Al Hakam kaa ér; nahan m pine Abu Wa`il mer; ‘Shubay yange kaa a we kpa?’ A gema a kaa er; 'Aan'.
Imam Ahmad : 80
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ مَيْمُونٍ قَالَ صَلَّى بِنَا عُمَرُ بِجَمْعٍ الصُّبْحَ ثُمَّ وَقَفَ وَقَالَ إِنَّ الْمُشْرِكِينَ كَانُوا لَا يُفِيضُونَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَالَفَهُمْ ثُمَّ أَفَاضَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ
A ôr kwagh a vese [‘Affan] A ôr kwagh a vese [Syu’bah] hen [Abu Ishaq] a kaa ér; M ungwa [‘Amru Bin Maimun] kaa ér; [Umar] yange er msen u pepe vea vese ken Muzdalifah maa mough sha kaa er; 'Sha mimi yô, mbacivir akombo yange ve due ken Muzdalifah kera zan zan iyange i kar duen man sha mimi yô, Or u Aôndo tindi un la yange er kwagh u vihin ve, nahan a due ken Muzdalifah cii man iyange i mase duen ye'.