Imam Ahmad : 61
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ الْجُمَحِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ قِيلَ لِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَا خَلِيفَةَ اللَّهِ فَقَالَ بَلْ خَلِيفَةُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَرْضَى بِهِ
Nutti himeera [Muhammad Bin Yazid] Nutti himeera [Nafi' Bin Umar Al Jumahi] irraa [Abdullah Bin Abumulaikah] akkana jedhe; [Abuu Bakar] maqaa kanaan waamame; 'Yaa khalifatullah' egaa deebise; "Haa ta'u malee, ani fi Khaliifaan Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam waamicha kana fudhachuuf fedhii qabna."
Imam Ahmad : 62
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُؤَمَّلِ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ كَانَ رُبَّمَا سَقَطَ الْخِطَامُ مِنْ يَدِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَيَضْرِبُ بِذِرَاعِ نَاقَتِهِ فَيُنِيخُهَا فَيَأْخُذُهُ قَالَ فَقَالُوا لَهُ أَفَلَا أَمَرْتَنَا نُنَاوِلُكَهُ فَقَالَ إِنَّ حَبِيبِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَنِي أَنْ لَا أَسْأَلَ النَّاسَ شَيْئًا
Nutti himee jira [Musaa Bin Daud] [Ibn Abimulaikah] irraa [Abdullah Bin Al Mu`ammal] nutti himeera, jedhe; yeroo tokko tokkichi fardaa harka Abu Bakr Ash Siddiq irraa bu'e, achiis akka gaalli sun boo'utti harka fuulduraa gaala isaa rukutee ergasii ol kaase, sana booda hiriyyoonni akkana jedhan; 'Ati akka argannu nu hin ajajnee?' [Abuu Bakr] akkana jedhan; 'Dhugumatti jaalallee koo Rasulullah sallallaahu aleihi wasallam akkan namoota irraa homaa hin gaafanne na ajaje.'
Imam Ahmad : 63
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَامٍ فَقَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ فَقَالَ إِنَّ ابْنَ آدَمَ لَمْ يُعْطَ شَيْئًا أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ وَعَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ وَالْبِرِّ فَإِنَّهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ وَالْفُجُورَ فَإِنَّهُمَا فِي النَّارِ
Nutti himeera [Abdurrazzaq] [Amru Bin Murrah] irraa [Abu Ubaidah] irraa [Abu Bakr] irraa [Sufyaan] nutti himeera, jedhe; Nabi sallallaahu aleeyhi wasallam erga du’anii waggaa tokko booda Abuu Bakriin ka’ee akkana jedhe; Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam waggaa tokkoffaa keessa nu dura dhaabbate sana booda akkana jedhe: 'Dhugumatti sanyii Aadamiif fayyina caalaa wanti barbaachisaan hin kennamne, kanaaf fayyina Rabbiin kadhadhu, amanamummaa fi gaariin hojjadhu sababni isaas lamaan keessan jannata keessa jirtan, sobaa fi badii irraas fagaadhaa sababni isaas lamaan isaanii Jahannam keessa waan jiraniif'.
Imam Ahmad : 64
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوهَا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى قَالَ فَلَمَّا كَانَتْ الرِّدَّةُ قَالَ عُمَرُ لِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تُقَاتِلُهُمْ وَقَدْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَاللَّهِ لَا أُفَرِّقُ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَلَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَهُمَا قَالَ فَقَاتَلْنَا مَعَهُ فَرَأَيْنَا ذَلِكَ رَشَدًا
Nutti himeera [Muhammad Bin Yazid] akkas jedhe; nuuf gabaasee jira [Sufyan Bin Husain] [Az Zuhri] irraa [Ubaidullah Bin Abdullah Bin ’Utbah Bin Mas’ud] irraa [Abu Hurairah] irraa, Rasuula sallallaahu aleihi wasallam irraa, akkana jedhe: ‘Hanga Laa Ilaaha Illallaah jedhanitti ilmaan namaa akkan lolu ajajame - wanti ibaadaa malu hin jiru Rabbiin -, yommuu jedhan, sana booda dhiigaa fi qabeenyi isaanii ni eegama, bu’uura haqaa fi shallaggii Rabbiin Ta’la’ irratti godhame malee. Abuu Huraayiraan akkana jedhan; kanaaf yeroo gantummaan sun uumamu [Umar] Abuu Bakriin akkana jedhe; 'Ergamaan Rabbii s.a.w akkanaa fi akkana jechuu dhageessaniis isaan loltuu?' Kanaaf [Abu Bakr] ni deebise; 'Rabbiin wajjiin ajaja salaataa fi zakaa addaan hin baafadhu, nama lamaan kana addaan baasu kamiyyuu nan lola'. Abuu Huraayiraan akkana jedhan; 'Kanaaf isa waliin qabsoofne kun dhugaa ta'uu isaa argine'.
Imam Ahmad : 65
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ قَالَ أُخْبِرْتُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ { لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } فَكُلَّ سُوءٍ عَمِلْنَا جُزِينَا بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَمْرَضُ أَلَسْتَ تَنْصَبُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ قَالَ بَلَى قَالَ فَهُوَ مَا تُجْزَوْنَ بِهِ
Nutti himee jira [Abdullah Bin Numair] akkana jedhe; [Abu Bakr Bin Abu Zuhair] irraa nuuf [Ismaa’il] gabaasee jira jedhe; [Abu Bakr] akkana jedhe [oduu argadheera]; 'Yaa Ergamaa Rabbii, aayata kana booda akkamiin toltuun ni jiraata: 'Hawwii kee miti, hawwii namoota kitaabichaas miti. Namni yakka raawwate akka yakka sanaatti deebi'uun isaa hin oolu' -QS An Nisa'ayat 23-, yakka hojjenne hundaaf nuuf deebi'aa? ergasii Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhee deebise: 'Yaa Abuu Bakr rabbiin siif haa araaramu, ati dhukkubsattee, dadhabbiin, gadditee, qormaataan kan rakkatte mitii?' Abuu Bakr akkas jedhee deebiseef; 'Eeyyee' sana booda akkas jedhe: 'Egaa hunduu badhaasa siif ta'a'.
Imam Ahmad : 66
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ أَظُنُّهُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ قَالَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَمْرَضُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ قَالَ بَلَى قَالَ فَإِنَّ ذَاكَ بِذَاكَ حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الثَّقَفِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ { مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
[Sufyaan] erga nutti himee booda akkas jedhe; [Ibn Abu Khalid] [Abu Bakr Bin Abu Zuhair] irraa erga nutti himee booda akka [Abu Bakr jedhe] natti fakkaate; 'Yaa Ergamaa Rabbii aayata kana booda akkamiin gaariin ni jiraata'. Innis akkana jedhee deebiseef: ‘Rabbiin siif haa araaramuu yaa Abuu Bakr, dhukkubbiin, gadda, ykn qormaanni si mudatee mitii?’ jedhee deebiseef. Abuu Bakr akkas jedhee deebiseef; 'eeyyee' ergasii Nabiyyiin akkana jedhan: 'egaa dhugumatti hunduu mindaati'. Nutti himee jira [Ya'la Bin 'Ubaid] Nutti himeera [Ismaa'el] [Abu Bakr Ats Tsaqafi] irraa akkana jedhe; [Abuu Bakr] akkana jedhan; 'Yaa Ergamaa Rabbii, aayata kana booda akkamiin gaariin ni jiraata: 'Namni badii hojjete akka badii sanaatti deebi'uun isaa hin oolu'. -QS An Nisa'aat 123-. sana booda hadiisa ni kaasa.
Imam Ahmad : 67
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ الثَّقَفِيِّ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا لَنُجَازَى بِكُلِّ سُوءٍ نَعْمَلُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَنْصَبُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ فَهَذَا مَا تُجْزَوْنَ بِهِ
Nutti himee jira [Waki'] Nutti himeera [Ibn Abu Khalid] irraa [Abu Bakar Bin Abu Zuhair Ats Tsaqafi] jedhe; yemmuu keeyyatni sun bu'u, 'Hawwii kees ta'e hawwii namoota kitaabichaa miti.' Namni badii hojjate, akka badii sanaatti deebi’uun isaa hin oolu-' -QS An Nisa’ayat 123-, [Abu Bakr] ni jedhe; 'Yaa Ergamaa Rabbii yakka hojjenne hundaaf nuuf deebi'aa?' Kanaaf Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhee deebiseef: ‘Rabbiin siif haa rahmata yaa Abuu Bakr dhukkubbiin, gadda, qormaanni hin rukutamnee? Kanaafuu deebii keessan kanuma'.
Imam Ahmad : 68
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخَذْتُ هَذَا الْكِتَابَ مِنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كَتَبَ لَهُمْ إِنَّ هَذِهِ فَرَائِضُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَنْ سُئِلَهَا مِنْ الْمُسْلِمِينَ عَلَى وَجْهِهَا فَلْيُعْطِهَا وَمَنْ سُئِلَ فَوْقَ ذَلِكَ فَلَا يُعْطِهِ فِيمَا دُونَ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ مِنْ الْإِبِلِ فَفِي كُلِّ خَمْسِ ذَوْدٍ شَاةٌ فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ مَخَاضٍ إِلَى خَمْسٍ وَثَلَاثِينَ فَإِنْ لَمْ تَكُنِ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَثَلَاثِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ لَبُونٍ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَأَرْبَعِينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْفَحْلِ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَسِتِّينَ فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَسَبْعِينَ فَفِيهَا بِنْتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْفَحْلِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ ابْنَةُ لَبُونٍ وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ فَإِذَا تَبَايَنَ أَسْنَانُ الْإِبِلِ فِي فَرَائِضِ الصَّدَقَاتِ فَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْجَذَعَةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ جَذَعَةٌ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلَّا جَذَعَةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ بِنْتُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلَّا حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ ابْنَةُ لَبُونٍ وَعِنْدَهُ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ صَدَقَتُهُ بِنْتَ مَخَاضٍ وَلَيْسَ عِنْدَهُ إِلَّا ابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِنَّهُ يُقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَيْءٌ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ إِلَّا أَرْبَعٌ مِنْ الْإِبِلِ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي صَدَقَةِ الْغَنَمِ فِي سَائِمَتِهَا إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ فَفِيهَا شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ زَادَتْ فَفِيهَا شَاتَانِ إِلَى مِائَتَيْنِ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِيهَا ثَلَاثُ شِيَاهٍ إِلَى ثَلَاثِ مِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ وَلَا تُؤْخَذُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ وَلَا ذَاتُ عَوَارٍ وَلَا تَيْسٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ الْمُصَدِّقُ وَلَا يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ وَلَا يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ وَإِذَا كَانَتْ سَائِمَةُ الرَّجُلِ نَاقِصَةً مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةً وَاحِدَةً فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي الرِّقَةِ رُبْعُ الْعُشْرِ فَإِذَا لَمْ يَكُنْ الْمَالُ إِلَّا تِسْعِينَ وَمِائَةَ دِرْهَمٍ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا
Erga nutti himee booda [Abu Kamil] akkana jedhe; Erga nutti himee booda [Hammad Bin Salamah] akkana jedhe; Xalayaa kana [Tsumamah Bin Abdullah Bin Anas] irraa [Anas Bin Malik] irraa fudhadhe, kan [Abu Bakr] isaaniif barreesse; 'Dhugumatti, kun qoodinsa zakaa Ergamaan Rabbii Muslimootaaf ajajee fi Rabbiin Ergamaa Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam ajajedha, kanaafuu Muslimoota keessaa namni akka rizqiin gaafatame haa kennu, namni rizqii caalaa gaafatame immoo hin kennin; gaala digdamii shan gadi ta’eef, gaala shan irraa hanga kudhaniitti zakaan re’ee tokko, yoo digdamii shan ga’e zakaan gaala dubaraa tokko kan umriin ishee waggaa lama, hanga soddomii shanii, yoo gaalli dubaraa waggaa lamaa hin jiraanne gaalli dhiiraa waggaa sadii ta’a, yoo lakkoofsi isaa soddomii ja’a ga’e zakaan ta’a gaala dhiiraa tokko waggaa sadii hanga lakkoofsi isaa afurtamii shan ta’utti, yoo lakkoofsi isaa afurtamii ja’a ga’e zakaan tokko Yoo lakkoofsi isaa jaatama tokko ga’e, zakaan gaala dubaraa tokko kan waggaa shan, hanga torbaatamii shanii, torbaatamii ja’a yoo ga’e, zakaan gaala dubaraa lama kan waggaa sadii, ol ta’eef ni kennama hanga sagaltamaatti, sagaltamii tokko yoo gahe immoo, zakaan gaala lama kan waggaa afur ta’eef ni kennama, akka gaala dhiiraa lamaa hanga waliigala dhibba tokkoo fi digdamaatti, yoo dhibba tokkoo fi digdamii ol ta’e immoo afurtama Re’een zakaa tokko tokko gaala tokko kan waggaa sadii ta’e, zakaa shantama hundaaf gaalli dubaraa tokko waggaa afur yoo ta’e, yoo umriin ishee gaalli dirqama zakaatiin garaagarummaa qaba sana booda namni gaala dubaraa waggaa shanii irratti zakaa dirqamaa irra gahe gaala dubaraa waggaa shan hin qabne, garuu gaala dubaraa waggaa afur qabdu, sana booda sun fudhatama argachuuf gahaadha, garuu yoo isaan argachuun salphaa ta’e re’ee lama itti dabali ykn dirhama digdamii, akkasumas namni zakaa waajiba irra ga’e re’ee tokko. gaala dubaraa waggaa afur ta’ee kan waggaa shan ta’e malee tokko hin qabne, sana booda sun fudhatama argachuun nama zakaa irraa dirhama digdamii ykn re’ee lamaaf kennamuuf gahaadha. akkasumas namni gaala dubaraa waggaa afurirratti zakaa waajiba argate tokko hin qabne garuu gaala dubaraa waggaa sadii tokko qabaate, sana booda sun isarraa argachuun gahaadha akkasumas re’ee lama dabalataan yoo salphaatti argachuun ykn dirhama digdama yoo ta’e, akkasumas namni zakaa waajiba gaala dubaraa tokko umrii waggaa sadii irratti galmaan ga’e, garuu gaala dubaraa waggaa afur malee homaa hin qabu, sana booda sun fudhatama argachuu fi nama zakaa irraa dirhama digdamii ykn re’ee lama, kan qabuuf Yoo gaala dubartii waggaa sadii tokko irratti zakaa waajiba galmaan geesse, garuu tokko hin qabaatin kan waggaa lama ta’e qabaatte sana booda sun irraa argachuu fi re’ee lama itti dabaluun yoo salphaa ta’e ykn dirhama digdamii, akkasumas kan dirqama sana galmaan ga’e gahaadha zakaa gaala dubartii waggaa lamaa tokko irratti, garuu hin qabu gaala dhiiraa tokko malee kan waggaa sadii ta’e, sana booda sun isa irraa fudhachuuf gahaa waan ta’eef wanti biraa itti dabalamuu hin qabu, nama gaala afur malee hin qabne immoo, sana booda abbaan qabeenyaa yoo fedhe malee zakaan isaaf hin jiru. Zakaa re’ee dheedu keessatti immoo lakkoofsi isaa afurtama yoo ga’e zakaan muka tokko ta’a ykn re’ee hanga dhibba tokkoo fi digdama, san caalaa yoo ta’e immoo zakaan re’ee lama hanga lakkoofsa dhibba lamaa, tokko ol yoo ta’e immoo zakaan re’ee sadii hanga lakkoofsa dhibba sadii ta’a, yoo baay’ate immoo dhibba tokkoof zakaan re’ee tokko ta’a, zakaan immoo re’ee umuriin isaa hin geenye, dadhabaa, qaama miidhamtuu ykn re’ee baaqelaa irraa hin fudhatamu, yoo namni kennaa jiru sun malee zakaa hawwa, qabeenyi adda ta’e walitti qabamuu hin qabu - zakaa fudhachuuf - akkasumas qabeenyi walitti qabame sodaa irraa kan ka’e adda baafamuu hin qabu. zakaa irraa, fi qabeenyi kutaa lama irraa walitti makame sana booda lamaan isaanii tokkoon tokkoon isaaniitti wal qixa deebi'a, re'een dheedu nama tokkoo afurtama keessaa re'ee tokko gadi yoo ta'e abbaan qabeenyaa yoo fedhe malee zakaan hin jiru. Garboota irrattis zakaan kurnaffaa afur yoo ta'u qabeenyi isaanii dirhama dhibbaa fi sagaltama malee yoo hin geenye abbaan qabeenyaa yoo fedhe malee zakaan hin jiru'.
Imam Ahmad : 69
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَهْلُ مَكَّةَ يَقُولُونَ أَخَذَ ابْنُ جُرَيْجٍ الصَّلَاةَ مِنْ عَطَاءٍ وَأَخَذَهَا عَطَاءٌ مِنْ ابْنِ الزُّبَيْرِ وَأَخَذَهَا ابْنُ الزُّبَيْرِ مِنْ أَبِي بَكْرٍ وَأَخَذَهَا أَبُو بَكْرٍ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَحْسَنَ صَلَاةً مِنْ ابْنِ جُرَيْجٍ
Erga nutti himee booda [Abdurrazzaq] akkana jedhe; warri Makkaan akkana jedhan; ' [Ibn Juraij] adeemsa salaataa ['Atho'] irraa fudhate, Atho' [Ibn Az Zubair] irraa, Ibn Zubair [Abu Bakr] irraa fi Abu Bakr Rasuula sallallaahu 'alaihi wasallam irraa fudhate, nama Ibnu Juraij caalaa salaate hin argine'.
Imam Ahmad : 70
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ تَأَيَّمَتْ حَفْصَةُ بِنْتُ عُمَرَ مِنْ خُنَيْسٍ أَوْ حُذَيْفَةَ بْنِ حُذَافَةَ شَكَّ عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا فَتُوُفِّيَ بِالْمَدِينَةِ قَالَ فَلَقِيتُ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ حَفْصَةَ فَقُلْتُ إِنْ شِئْتَ أَنْكَحْتُكَ حَفْصَةَ قَالَ سَأَنْظُرُ فِي ذَلِكَ فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ فَلَقِيَنِي فَقَالَ مَا أُرِيدُ أَنْ أَتَزَوَّجَ يَوْمِي هَذَا قَالَ عُمَرُ فَلَقِيتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُلْتُ إِنْ شِئْتَ أَنْكَحْتُكَ حَفْصَةَ ابْنَةَ عُمَرَ فَلَمْ يَرْجِعْ إِلَيَّ شَيْئًا فَكُنْتُ أَوْجَدَ عَلَيْهِ مِنِّي عَلَى عُثْمَانَ فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ فَخَطَبَهَا إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْكَحْتُهَا إِيَّاهُ فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَعَلَّكَ وَجَدْتَ عَلَيَّ حِينَ عَرَضْتَ عَلَيَّ حَفْصَةَ فَلَمْ أَرْجِعْ إِلَيْكَ شَيْئًا قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَإِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَرْجِعَ إِلَيْكَ شَيْئًا حِينَ عَرَضْتَهَا عَلَيَّ إِلَّا أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُهَا وَلَمْ أَكُنْ لِأُفْشِيَ سِرَّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَوْ تَرَكَهَا لَنَكَحْتُهَا
Erga nutti himee booda [Abdurrazzaq] akkana jedhe; nuuf gabaasee jira [Ma'mar] irraa [Az Zuhri] irraa [Salim] irraa [Ibn Umar] irraa [Umar] irraa jedhe; Hafshoh Bint Umar abbaan manaa irraa du’ee Hunaayis ykn Hudzaifah Bin Hudzafah irraa hafe - Abdurrazzaq shakkii qaba- akkasumas sahaaboota Nabi sallallaahu aleihi wasallam taateewwan lola Badrii ragaa bahanii Madiinaatti du’an keessaa tokko turte, Umar akkana jedhe; kanaaf Usmaan Bin Affaan waliin wal argee Hafshaah itti dhiheesse jedheen; ‘Yoo barbaadde sana booda Hafshaah si fuudha’ jedhee deebiseef Usmaan; 'Dura waa'ee sanaa nan yaada'. Halkan hedduun darbee booda Usmaan na qunnamee akkana jedhe; 'Guyyoota kanatti fedhii fuudhuu hin qabu'. Umar akka jedhanitti; sana booda Abuu Bakriin wal argeen akkas jedheen; 'Yoo barbaadde Hafshah Bint Umar si fuudha'. Garuu deebii tokkollee naaf hin kennine, kanaaf qalbii kiyya keessatti miirrii yeroon Usmaan wajjiin ture sana caalu tokkotu ture, guyyoota hedduunis darbee hanga dhumarratti Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam natti dhufee Hafshaah gaa'elaaf dhiheesse, sana booda Hafshaah itti fuudhe, Abu Bakr na arguu dhufee akkana jedhe; 'Tarii onnee kee keessatti yeroo ati Hafshah naaf dhiheessitee deebii tokkollee siif hin kennine miira natti dhaga'amee ta'a?' Umar akkana jedheen deebiseef; 'Eeyyee' [Abu Bakr] akkana jedhe; 'Dhugumatti, yeroo ati Hafshaah naaf dhiheessitu deebii qabadhee gara keetti akkan hin deebine wanti na dhorku hin jiru, garuu Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam kaasuun isaa dhaga'eera, iccitii Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam hin babal'isu, yoo inni ishee dhiise ani ishee fuudhuun hin oolu'.
Imam Ahmad : 71
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ مُسْلِمٍ أَبَا سَلَمَةَ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ مُرَّةَ الطَّيِّبِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ سَيِّئُ الْمَلَكَةِ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَيْسَ أَخْبَرْتَنَا أَنَّ هَذِهِ الْأُمَّةَ أَكْثَرُ الْأُمَمِ مَمْلُوكِينَ وَأَيْتَامًا قَالَ بَلَى فَأَكْرِمُوهُمْ كَرَامَةَ أَوْلَادِكُمْ وَأَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ قَالُوا فَمَا يَنْفَعُنَا فِي الدُّنْيَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَرَسٌ صَالِحٌ تَرْتَبِطُهُ تُقَاتِلُ عَلَيْهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَمْلُوكٌ يَكْفِيكَ فَإِذَا صَلَّى فَهُوَ أَخُوكَ
Erga nutti himee booda [Ishaq Bin Sulaiman] akkana jedhe; [Al Mughirah Bin Muslim Abu Salamah] [Farqad As Subakhi] irraa [Murrah Ath Thayyib] irraa [Abu Bakar Ash Shiddiq] irraa dhagahe, akkana jedhe; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam akkana jedhe: 'Namni amala isaa badaa ta'e Jannata hin seenu', kanaaf namni tokko gaafate; 'Yaa Ergamaa Rabbii Ummanni kun ummaa gabroomfataa fi yatiima baay'ee qabu ta'uu hin beeksifnee?' Kanaaf Ergamaan Rabbii akkana jedhanii deebisaniif: 'Eeyyee, egaa akkuma ijoollee keessan kabajtan kabajaa, nyaata nyaattan irraa nyaachisaa'. Hiriyoonnis akkas jedhanii gaafatan; 'Yaa Ergamaa Rabbii maaltu adunyaa irratti nu fayyada?' Innis akkana jedhee deebiseef: 'Konkolaataa gaarii ati karaa Rabbii irratti loluuf moor gootuu fi gabricha siif gahaa ta'e, yeroo inni salaatu immoo obboleessa kee ti'.
Imam Ahmad : 72
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ السَّبَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنِي زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَرْسَلَ إِلَيْهِ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَإِذَا عُمَرُ عِنْدَهُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدْ اسْتَحَرَّ بِأَهْلِ الْيَمَامَةِ مِنْ قُرَّاءِ الْقُرْآنِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ وَأَنَا أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ فِي الْمَوَاطِنِ فَيَذْهَبَ قُرْآنٌ كَثِيرٌ لَا يُوعَى وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ فَقُلْتُ لِعُمَرَ وَكَيْفَ أَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ بِذَلِكَ صَدْرِي وَرَأَيْتُ فِيهِ الَّذِي رَأَى عُمَرُ قَالَ زَيْدٌ وَعُمَرُ عِنْدَهُ جَالِسٌ لَا يَتَكَلَّمُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّكَ شَابٌّ عَاقِلٌ لَا نَتَّهِمُكَ وَقَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْيَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاجْمَعْهُ قَالَ زَيْدٌ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفُونِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنْ الْجِبَالِ مَا كَانَ بِأَثْقَلَ عَلَيَّ مِمَّا أَمَرَنِي بِهِ مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ فَقُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلُونَ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
[Usmaan Bin Umar] erga nutti himee booda akkana jedhe; [Az Zuhri] irraa [Yunus] nuuf beeksiseera jedhe; naaf beeksiseera [Ibn As Sabbaq] akkana jedhe; naaf [Zaid Bin Thabit] beeksisee ture, [Abu Bakr] osoo Umar cinaa isaa jiruu gara bakka waraanaa ummata Yamamah akka isa erge, sana booda Abu Bakr akkana jedhe; 'Dhugumatti Umar na qunnamee akkana jedhe; 'Dhugumatti, miidhamtoonni lola Yamamaa hedduun kufaniiru, Qorii' Muslimoota irraa turan, akkasumas Qur'aanni baay'een waan hin beekamneef akka badutti dirree waraanaa biroo irratti Qori' baay'een akka ajjeefamu sodaadha, dhugaa dubbachuuf immoo ani yaada Qur'aana walitti qabuuf aangoo naaf kennuu qabda' jedheen yaada'. kanaaf Umariin jedheen; 'Akkamittan waan Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam gonkumaa hin hojjanne hojjadha? ' Kanaaf Umar deebisee; 'Rabbiin waaqayyoo gaariidha'. Sana booda Umar natti dhufee deebii kana gaafachuu itti fufe, akka Rabbiin garaa na banee yaada Umar waliin walii gale. Akkas jedha; Zaayidii fi Umar cinaa taa’anii jecha tokkollee osoo hin dubbatin, sana booda Abuu Bakriin akkana jedhe; 'Dhugumatti ati dargaggeessa beekaadha, Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallamiif wahiiwwan waan barreessiteef dandeettii kee hin shakkinu, kanaaf kitaaba Qur'aanaa tolchi' Zaayid; 'Rabbiin wajjiin gaara keessaa tokko akkan sochoosu yoo natti himan, akka waan Qur'aana walitti qabuuf na ajajeetti hin ulfaatu ture, sana booda akkan jedhe; 'Akkamitti waan Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam gonkumaa hin hojjanne hojjattu?'
Imam Ahmad : 73
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَجَاءٍ عَنْ عُمَيْرٍ مَوْلَى الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ خَاصَمَ الْعَبَّاسُ عَلِيًّا فِي أَشْيَاءَ تَرَكَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ شَيْءٌ تَرَكَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يُحَرِّكْهُ فَلَا أُحَرِّكُهُ فَلَمَّا اسْتُخْلِفَ عُمَرُ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ فَقَالَ شَيْءٌ لَمْ يُحَرِّكْهُ أَبُو بَكْرٍ فَلَسْتُ أُحَرِّكُهُ قَالَ فَلَمَّا اسْتُخْلِفَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ قَالَ فَأَسْكَتَ عُثْمَانُ وَنَكَسَ رَأْسَهُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَخَشِيتُ أَنْ يَأْخُذَهُ فَضَرَبْتُ بِيَدِي بَيْنَ كَتِفَيْ الْعَبَّاسِ فَقُلْتُ يَا أَبَتِ أَقْسَمْتُ عَلَيْكَ إِلَّا سَلَّمْتَهُ لِعَلِيٍّ قَالَ فَسَلَّمَهُ لَهُ
Nutti himeera [Yahya Bin Hammad] Nutti himeera [Abu 'Awanah] irraa [Al A'masy] irraa [Isma'il Bin Raja'] irraa [Umair garbicha duraanii Al Abbaas] irraa [Ibn Abbaas] irraa akkana jedhe; Gaafa Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam du’ee Abu Bakr khaliifa ta’ee muudamu Abbaan waa’ee hambaa Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam dhiise Alii gaafate, sana booda [Abu Bakr] akkana jedhe; 'Waan Ergamaan Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam dhiisee inni hin sochoofne, ani hin sochoosu'. Gaafa Umar khaliifa ta’ee muudamu, lamaan isaanii dhimma isaanii Umaritti iyyatan, sana booda Umar akkana jedhe; 'Waan Abu Bakr hin sochoone ani hin sochoosu'. Usmaan yeroo khaliifa ta’ee muudamu immoo lamaan isaanii Usmaanitti iyyatan, Usmaan callisee mataa gadi qabatee, Ibnu Abbaas akkana jedhe; 'Ni fudhata jedheen yaadda'ee waanan tureef, harka koo walakkaa garba Abbaatti rukutee akkas jedheen; 'Yaa abbaa koo siif kakadha, Aliif dabarsitee kennuu qabda'. Ibnu Abbaas akkana jedhe; 'Kanaaf Aliif dabarsee kenne'.
Imam Ahmad : 74
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي شَيْخٌ مِنْ قُرَيْشٍ مِنْ بَنِي تَيْمٍ قَالَ حَدَّثَنِي فُلَانٌ وَفُلَانٌ وَقَالَ فَعَدَّ سِتَّةً أَوْ سَبْعَةً كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ فِيهِمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ بَيْنَا نَحْنُ جُلُوسٌ عِنْدَ عُمَرَ إِذْ دَخَلَ عَلِيٌّ وَالْعَبَّاسُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَدْ ارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمَا فَقَالَ عُمَرُ مَهْ يَا عَبَّاسُ قَدْ عَلِمْتُ مَا تَقُولُ تَقُولُ ابْنُ أَخِي وَلِي شَطْرُ الْمَالِ وَقَدْ عَلِمْتُ مَا تَقُولُ يَا عَلِيُّ تَقُولُ ابْنَتُهُ تَحْتِي وَلَهَا شَطْرُ الْمَالِ وَهَذَا مَا كَانَ فِي يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدْ رَأَيْنَا كَيْفَ كَانَ يَصْنَعُ فِيهِ فَوَلِيَهُ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ بَعْدِهِ فَعَمِلَ فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ وَلِيتُهُ مِنْ بَعْدِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَحْلِفُ بِاللَّهِ لَأَجْهَدَنَّ أَنْ أَعْمَلَ فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ وَعَمَلِ أَبِي بَكْرٍ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَحَلَفَ بِأَنَّهُ لَصَادِقٌ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّبِيَّ لَا يُورَثُ وَإِنَّمَا مِيرَاثُهُ فِي فُقَرَاءِ الْمُسْلِمِينَ وَالْمَسَاكِينِ و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَحَلَفَ بِاللَّهِ إِنَّهُ صَادِقٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ النَّبِيَّ لَا يَمُوتُ حَتَّى يَؤُمَّهُ بَعْضُ أُمَّتِهِ وَهَذَا مَا كَانَ فِي يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدْ رَأَيْنَا كَيْفَ كَانَ يَصْنَعُ فِيهِ فَإِنْ شِئْتُمَا أَعْطَيْتُكُمَا لِتَعْمَلَا فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَمَلِ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى أَدْفَعَهُ إِلَيْكُمَا قَالَ فَخَلَوَا ثُمَّ جَاءَا فَقَالَ الْعَبَّاسُ ادْفَعْهُ إِلَى عَلِيٍّ فَإِنِّي قَدْ طِبْتُ نَفْسًا بِهِ لَهُ
Erga nutti himee booda [Yahya Bin Hammad] akkana jedhe; Nutti himee jira [Abu 'Awanah] ['Ashim Bin Kulaib] irraa akkana jedhe; Erga natti himee booda [sheeka Qureesh Bani Taim irraa] akkana jedhe; Akkas akkas akkas akkas natti himee ture akkas jedhe; kanaaf isaan keessaa [Abdullah Bin Az Zubair] dabalatee namoota jaha ykn torba hunduu Qureeshii irraa kaase, jedhe; yeroo Umar cinaa teenyee akka tasaa Alii fi Abbaan sagalee ol kaasanii galan, kanaaf [Umar] akkana jedhe; 'Cal'isi yaa Abbaa! Waan jettu duruu beeka, ilma obboleessa kiyya jette aniifi qabeenya walakkaa arganna. Akkasumas anis duruu waan ati jettu beeka yaa Aliyyi intalli isaa kunuunsa kiyya jala jirti jetta, kanaafuu qabeenya walakkaa qooddata, kuni immoo bara Rasulullah sallallaahu aleihi wasallam ta’e, kanaaf dhimma kana keessatti akkamitti akka murteeffate ilaalleerra, sana booda Abuu Bakr Rasulullah booda itti fufee waan Rasulullah godhe raawwate, sana booda Abuu Bakr erga deemee booda itti fufe, kanaaf ani dhimma kana akka Rasulullah fi Abuu Bakr godhan cimsitee murteessuuf maqaa Rabbiitiin kakadhu. Ergasii akkana jedhe; 'Abuu Bakriis natti himee akka dhugaatti Nabiyyi sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jechuu isaanii dhaga'e kakate: 'Dhugumatti Nabiyyiin hin dhaalne, dhaala isaa qofatu Muslimoota biratti rakkataa fi rakkataa biratti qoodame.' akkasumas [Abu Bakr] akka inni amanamaa ta’e natti himee fi maqaa Rabbiitiin kakateera, Rasuulli sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhan: ‘Dhugumatti nabiyyi tokko hanga namoonni isaa tokko tokko imaama isa godhanitti hin du’u’. Akkasumas -qabeenyi- kun yeroo tokko Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam harka ture, haala kana keessattis akkamitti akka godhe ilaalleerra, yoo feetan akka isin akka waan Rasulullah fi Abu Bakr godhanitti akka ilaaltan lamaan isiniif kenna, kanaaf lamaan keessan nan kenna'. Abdullaah Bin Zubair akka jedhanitti; kanaaf lamaan isaanii iyyuu deeman, achiis lamaan isaanii deebi'an jedhan Abbaan; 'Dhugumatti lubbuun Aliif kennuuf nagaa waan taateef Aliif kenni'.
Imam Ahmad : 75
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا جَاءَتْ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا تَطْلُبُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَا إِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي لَا أُورَثُ
Erga nutti himee booda [Abdul Wahab Bin 'Atho`] akkana jedhe; nuuf [Muhammad Bin ’Amru] [Abu Salamah] irraa [Abu Hurairah] irraa akka gabaasetti Faaximaan gara Abuu Bakrii fi Umar dhufte, Ergamaa Rabbii sallallaahu aleihi wasallam irraa qooda dhaala isaanii gaafate, sana booda [Abu Bakr] fi [Umar] akka jedhan; 'Dhugumatti Ergamaan Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jechuu isaanii dhageenye: 'Dhugumatti ani hin dhaalamne'.
Imam Ahmad : 76
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا عِيسَى يَعْنِي ابْنَ الْمُسَيَّبِ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ قَالَ إِنِّي لَجَالِسٌ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَلِيفَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَهْرٍ فَذَكَرَ قِصَّةً فَنُودِيَ فِي النَّاسِ أَنَّ الصَّلَاةَ جَامِعَةٌ وَهِيَ أَوَّلُ صَلَاةٍ فِي الْمُسْلِمِينَ نُودِيَ بِهَا إِنَّ الصَّلَاةَ جَامِعَةٌ فَاجْتَمَعَ النَّاسُ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ شَيْئًا صُنِعَ لَهُ كَانَ يَخْطُبُ عَلَيْهِ وَهِيَ أَوَّلُ خُطْبَةٍ خَطَبَهَا فِي الْإِسْلَامِ قَالَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ وَلَوَدِدْتُ أَنَّ هَذَا كَفَانِيهِ غَيْرِي وَلَئِنْ أَخَذْتُمُونِي بِسُنَّةِ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا أُطِيقُهَا إِنْ كَانَ لَمَعْصُومًا مِنْ الشَّيْطَانِ وَإِنْ كَانَ لَيَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ مِنْ السَّمَاءِ
Erga nutti himee booda [Hasyim Bin Al Qasim] akkana jedhe; Nutti himee jira [Isaa jechuun Ibn Al Musayyab] [Qais Bin Abu Hazim] irraa akkana jedhe; gaafan [Abu Bakar] Ash Siddiq, kaliifa Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam cina taa’u erga Nabiyyi sallallaahu aleeyhi wasallam du’ee ji’a tokko booda, Abu Bakr sana booda seenaa tokko natti hime; tasa ummatatti labsame; 'Dhugumatti kadhannaan jama'aa keessa jira'. Akkasumas salaata jalqabaa Muslimoonni dubbachuudhaan raawwataniidha; 'Dhugumatti kadhannaan jama'aa keessa jira'. Kanaaf ummanni walitti qabame, sana booda Abu Bakr minjaala irratti ol ba'e, bakka akka inni irratti lallabuuf tolfame, sun immoo lallaba jalqabaa Islaamummaa keessatti mudate ture'. Qaayis akkas jedhe; ergasii Abuu Bakr Rabbiin faarsee ulfina godhee akkana jedhe; 'Yaa ummata, dhimma kana irratti ana malee namni biraa osoo na bakka buuse, sunnaa Nabiyyii keessan sallallaahu aleeyhi wasallam yoo na himattan, sana booda hin fudhadhu, sababiin isaas inni sheyxaana irraa eegamee wahhiin samii irraa gara isaatti bu'eera'.
Imam Ahmad : 77
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ لَيْثٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أَقُولَ إِذَا أَصْبَحْتُ وَإِذَا أَمْسَيْتُ وَإِذَا أَخَذْتُ مَضْجَعِي مِنْ اللَّيْلِ اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ أَنْتَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍ وَمَلِيكُهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ وَحْدَكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُكَ وَرَسُولُكَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ نَفْسِي وَشَرِّ الشَّيْطَانِ وَشِرْكِهِ وَأَنْ أَقْتَرِفَ عَلَى نَفْسِي سُوءًا أَوْ أَجُرَّهُ إِلَى مُسْلِمٍ آخِرُ مُسْنَدِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ
Nutti himee jira [Hasyim Bin Al Qasim] Nutti himee jira [Shaiban] irraa [Laits] irraa [Mujahid] irraa akkana jedhe, [Abu Bakr] Ash Shiddiq akkana jedhe; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ganama, galgala fi halkan osoo hin ciisin dura akkan dubbisu na ajaje: 'ALLAHUMMA FAATHIRAS SAMAAWAATI WAL ARDLI 'AALIMAL GHAIBI WASY SYAHAADAH ANTA RABBA KULLI SYAI'IN WA MAALIKUHU, ASYHADU ANLAA ILAAHA ILLA ANTA WAHDAKA LAA SYARIIKALAKA WA ANNA MUHAMMADAN 'ABDUKA WA RASUULUKA A'UUDZUBIKA MIN SYARRI NAFSII WA SYARRISY SYAITHAANI WA SYIRKIHI WA AN AQTARIFA 'ALA NAFSII SUU'AN AW AJURRUHU ILAA MUSLIM -Yaa Rabbii uumaa samii fi dachii kan hunduma beeku kan hin mul'annee fi kan mul'atu, Ati Rabbi waan hundumaa fi abbaa isaati, si malee gabbarri -kan gabbaramuu mirga qabu- akka hin jirre ragaa nan ba'a Ati qofti hiriyyaa akka hin qabne, akkasumas Muhaammad gabricha fi ergamaa kee ta'uu isaa ragaa nan ba'a, hammeenya lubbuu koo fi sheyxaana fi michoota isaa irraa, badii lubbuu koo irratti raawwachuu irraas ta'e Muslima gara biraatti dabarsuu irraa sitti maganfadha'.
Imam Ahmad : 78
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ حَارِثَةَ قَالَ جَاءَ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالُوا إِنَّا قَدْ أَصَبْنَا أَمْوَالًا وَخَيْلًا وَرَقِيقًا نُحِبُّ أَنْ يَكُونَ لَنَا فِيهَا زَكَاةٌ وَطَهُورٌ قَالَ مَا فَعَلَهُ صَاحِبَايَ قَبْلِي فَأَفْعَلَهُ وَاسْتَشَارَ أَصْحَابَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِيهِمْ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ عَلِيٌّ هُوَ حَسَنٌ إِنْ لَمْ يَكُنْ جِزْيَةً رَاتِبَةً يُؤْخَذُونَ بِهَا مِنْ بَعْدِكَ
[Abdurrahman Bin Mahdi] [Sufyan] irraa [Abu Ishaq] irraa [Haritsah] irraa erga nutti himee booda akkana jedhe; gareen namoota Sooriyaa irraa gara Umar dhufan, sana booda akkas jedhan; 'Dhugumatti qabeenya, fardaa fi garboota qabna, zakaa fi qulqullummaa isaan irraa kaffaluu barbaanna'. [Umar] jedhee deebiseef; 'Akkuma hiriyyoonni koo lamaan na dura godhan, anis akkuma isaan lamaan godhan nan godha'. Ergasii sahaabota Nabi Muhammad sallallaahu aleeyhi wasallam waliin mari’atee isaan keessaa Aliitu ture, sana booda Aliin akkana jedhe; 'Gibira idilee si booda isaan irraa fudhatamu yoo hin taane gaariidha'.
Imam Ahmad : 79
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ أَنَّ الصُّبَيَّ بْنَ مَعْبَدٍ كَانَ نَصْرَانِيًّا تَغْلِبِيًّا أَعْرَابِيًّا فَأَسْلَمَ فَسَأَلَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ فَقِيلَ لَهُ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَأَرَادَ أَنْ يُجَاهِدَ فَقِيلَ لَهُ حَجَجْتَ فَقَالَ لَا فَقِيلَ حُجَّ وَاعْتَمِرْ ثُمَّ جَاهِدْ فَانْطَلَقَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْحَوَابِطِ أَهَلَّ بِهِمَا جَمِيعًا فَرَآهُ زَيْدُ بْنُ صُوحَانَ وَسَلْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ فَقَالَا لَهُوَ أَضَلُّ مِنْ جَمَلِهِ أَوْ مَا هُوَ بِأَهْدَى مِنْ نَاقَتِهِ فَانْطَلَقَ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخْبَرَهُ بِقَوْلِهِمَا فَقَالَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْحَكَمُ فَقُلْتُ لِأَبِي وَائِلٍ حَدَّثَكَ الصُّبَيُّ فَقَالَ نَعَمْ
Nutti himee jira [Muhammad Bin Ja'far] akkana jedhe; [Syu’bah] [Al Hakam] irraa [Abu Wa`il] irraa akka nutti himameetti [Shubay Bin Ma’bad] duraan gosa Araba Taghlib keessaa Kiristaana akka ture, sana booda Islaamummaa fudhate, sana booda gaafate; 'Shaakala hunda caalaa barbaachisaa ta'e maali?' Kanaaf ittiin jedhame; 'Jihaada karaa Rabbii' sana booda jihaada raawwachuu barbaade garuu gaafatame; 'Hajjii gootanii?' Innis deebisee; 'Hanga ammaatti miti' jedhame; 'Hajjii fi Umraa raawwadhaa sana booda jihaada godhaa'. Kanaaf hamma bakka goggogaa gahutti deeme, achiis Hajjii fi Umraa raawwachuuf niyyatee, Zaayid Bin Shuhaanii fi Salmaan Bin Rabi’aa yommuu argu lamaan isaanii ja’an; ‘Inni gaala isaa caalaa karaa irraa maqeera’ ykn; 'Inni gaala isaa caalaa hin qajeelfamu'. Kanaaf gara Umar dhufee waan Zaayidii fi Salmaan dubbatan itti hime, kanaaf [Umar] akkana jedhe; 'Sunnaa Nabiyyii kee sallallaahu aleeyhi wasallam ajajamteetta'. Al Hakam akka jedhanitti; kanaaf Abuu Wa`il gaafadhe; 'Shubay sitti himee?' Innis deebisee; 'Eeyyee'.
Imam Ahmad : 80
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ مَيْمُونٍ قَالَ صَلَّى بِنَا عُمَرُ بِجَمْعٍ الصُّبْحَ ثُمَّ وَقَفَ وَقَالَ إِنَّ الْمُشْرِكِينَ كَانُوا لَا يُفِيضُونَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَالَفَهُمْ ثُمَّ أَفَاضَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ
Nutti hime ['Affan] Nutti [Syu'bah] [Abu Ishaaq] irraa nuuf hime ni jedhe; ['Amru Bin Maimun] akka jedhan dhaga'e; [Umar] Muzdalifah keessatti salaata ganama nu waliin salaate sana booda ka’ee akkana jedhe; 'Dhugumatti mushrikoonni hanga aduun baatutti Muzdalifah keessaa hin baane dhugumatti Ergamaan Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam isaan waliin jijjiirama fide, akkasitti osoo aduun hin ba'iin Muzdalifah dhiise'.