Islaamaa seeni, asi tuqi
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Ahmad (الامام احمد) - 26363 Hadith

Hadith

Imam Ahmad : 1

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسٍ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } وَإِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ فَلَمْ يُنْكِرُوهُ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمْ اللَّهُ بِعِقَابِهِ

Nutti himee jira [Abdullah Bin Numair] akkana jedhe; [Ismaa’il] [Qaayis] irraa nu beeksiseera jedhe; [Abu Bakr] ka’ee Rabbiin faarsee qulqulleesse sana booda akkana jedhe; Yaa saba, dhuguma caqasa kana dubbiftan: ‘Yaa warri amantan of eegaa; Qajeelfama yoo argatte namni karaa irraa maqe kamiyyuu si hin miidhu'. -QS Al Maidah keeyyata 105-. Dhugumattis Ergamaan Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jechuu isaanii dhageenye: ‘Dhugumatti namoonni badii yoo arganii ergasii yoo hin ganne, Rabbiin hunda isaanii irratti adabbii fiduu jechuun ni danda’ama’ jechuu isaanii dhageenye.

Hadith

Imam Ahmad : 2

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ وَسُفْيَانُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الثَّقَفِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الْوَالِبِيِّ عَنْ أَسْمَاءَ بْنِ الْحَكَمِ الْفَزَارِيِّ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ إِذَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثًا نَفَعَنِي اللَّهُ بِمَا شَاءَ مِنْهُ وَإِذَا حَدَّثَنِي عَنْهُ غَيْرِي اسْتَحْلَفْتُهُ فَإِذَا حَلَفَ لِي صَدَّقْتُهُ وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَدَّثَنِي وَصَدَقَ أَبُو بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ رَجُلٍ يُذْنِبُ ذَنْبًا فَيَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ الْوُضُوءَ قَالَ مِسْعَرٌ وَيُصَلِّي وَقَالَ سُفْيَانُ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَيَسْتَغْفِرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِلَّا غَفَرَ لَهُ

Erga nutti himee booda [Waki'] jedhe; [Mis’ar] fi [Sufyan] irraa [Usmaan Bin Al Mughirah Ats Tsaqafi] irraa [Ali Bin Rabi’ah Al Walibi] irraa [Asma’Bin Al Hakam Al Fazari] irraa [Ali] irraa erga nutti himee booda akkana jedhe; Hadiisa Ergamaa Rabbii sallallaahu aleihi wasallam irraa yoon dhagahe, Rabbiin akka fedhetti faaydaa irraa naaf kenna. namni biraa yoo natti hime immoo, sana booda akka kakatu nan gaafadha, yoo natti kakate ta'e sana booda nan mirkaneessa. Dhugumatti Abuu Bakriin natti himee jira, dhugaadha [Abu Bakr] Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jechuu isaanii dhaga’ee jira: ‘Namni cubbuu hojjatee ergasii wuduu’a raawwatee wuduu’a isaa gaarii godhu miti, -Mis’ar akkana jedhe; -' ergasii salaate, Sufyaan ammoo 'sana booda raka'aa lama salaatee Rabbiin dhiifama gaafate yoo mirkanaa'aa ta'e Rabbiin cubbuu isaaf araarama' jedhe.

Hadith

Imam Ahmad : 3

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو سَعِيدٍ يَعْنِي الْعَنْقَزِيَّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ مِنْ عَازِبٍ سَرْجًا بِثَلَاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِعَازِبٍ مُرْ الْبَرَاءَ فَلْيَحْمِلْهُ إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لَا حَتَّى تُحَدِّثَنَا كَيْفَ صَنَعْتَ حِينَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْتَ مَعَهُ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ خَرَجْنَا فَأَدْلَجْنَا فَأَحْثَثْنَا يَوْمَنَا وَلَيْلَتَنَا حَتَّى أَظْهَرْنَا وَقَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ فَضَرَبْتُ بِبَصَرِي هَلْ أَرَى ظِلًّا نَأْوِي إِلَيْهِ فَإِذَا أَنَا بِصَخْرَةٍ فَأَهْوَيْتُ إِلَيْهَا فَإِذَا بَقِيَّةُ ظِلِّهَا فَسَوَّيْتُهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرَشْتُ لَهُ فَرْوَةً وَقُلْتُ اضْطَجِعْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاضْطَجَعَ ثُمَّ خَرَجْتُ أَنْظُرُ هَلْ أَرَى أَحَدًا مِنْ الطَّلَبِ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَسَمَّاهُ فَعَرَفْتُهُ فَقُلْتُ هَلْ فِي غَنَمِكَ مِنْ لَبَنٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ قُلْتُ هَلْ أَنْتَ حَالِبٌ لِي قَالَ نَعَمْ قَالَ فَأَمَرْتُهُ فَاعْتَقَلَ شَاةً مِنْهَا ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ ضَرْعَهَا مِنْ الْغُبَارِ ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ كَفَّيْهِ مِنْ الْغُبَارِ وَمَعِي إِدَاوَةٌ عَلَى فَمِهَا خِرْقَةٌ فَحَلَبَ لِي كُثْبَةً مِنْ اللَّبَنِ فَصَبَبْتُ يَعْنِي الْمَاءَ عَلَى الْقَدَحِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَافَيْتُهُ وَقَدْ اسْتَيْقَظَ فَقُلْتُ اشْرَبْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قُلْتُ هَلْ أَنَى الرَّحِيلُ قَالَ فَارْتَحَلْنَا وَالْقَوْمُ يَطْلُبُونَا فَلَمْ يُدْرِكْنَا أَحَدٌ مِنْهُمْ إِلَّا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ عَلَى فَرَسٍ لَهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا فَقَالَ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنَّا فَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ قَدْرُ رُمْحٍ أَوْ رُمْحَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا وَبَكَيْتُ قَالَ لِمَ تَبْكِي قَالَ قُلْتُ أَمَا وَاللَّهِ مَا عَلَى نَفْسِي أَبْكِي وَلَكِنْ أَبْكِي عَلَيْكَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنَاهُ بِمَا شِئْتَ فَسَاخَتْ قَوَائِمُ فَرَسِهِ إِلَى بَطْنِهَا فِي أَرْضٍ صَلْدٍ وَوَثَبَ عَنْهَا وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُنْجِيَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ فَوَاللَّهِ لَأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي مِنْ الطَّلَبِ وَهَذِهِ كِنَانَتِي فَخُذْ مِنْهَا سَهْمًا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ بِإِبِلِي وَغَنَمِي فِي مَوْضِعِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَاجَةَ لِي فِيهَا قَالَ وَدَعَا لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُطْلِقَ فَرَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ وَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ حَتَّى قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَتَلَقَّاهُ النَّاسُ فَخَرَجُوا فِي الطَّرِيقِ وَعَلَى الْأَجَاجِيرِ فَاشْتَدَّ الْخَدَمُ وَالصِّبْيَانُ فِي الطَّرِيقِ يَقُولُونَ اللَّهُ أَكْبَرُ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَ مُحَمَّدٌ قَالَ وَتَنَازَعَ الْقَوْمُ أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْزِلُ اللَّيْلَةَ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لِأُكْرِمَهُمْ بِذَلِكَ فَلَمَّا أَصْبَحَ غَدَا حَيْثُ أُمِرَ قَالَ الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ أَوَّلُ مَنْ كَانَ قَدِمَ عَلَيْنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ أَخُو بَنِي عَبْدِ الدَّارِ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ الْأَعْمَى أَخُو بَنِي فِهْرٍ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فِي عِشْرِينَ رَاكِبًا فَقُلْنَا مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ عَلَى أَثَرِي ثُمَّ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ مَعَهُ قَالَ الْبَرَاءُ وَلَمْ يَقْدَمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى حَفِظْتُ سُوَرًا مِنْ الْمُفَصَّلِ قَالَ إِسْرَائِيلُ وَكَانَ الْبَرَاءُ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ بَنِي حَارِثَةَ

Erga ['Amru Bin Muhammad Abu Sa'id i.e. Al 'Anqazi] nutti himee booda akkana jedhe; [Israa’el] [Abu Ishaaq] irraa [Al Barra’ Bin ‘Azib] irraa erga nutti himee booda akkana jedhe; Abu Bakr 'Azib irraa dirhama kudha sadiin saadiin bite, Al Barraa' jedha; ergasii Abuu Bakriin Azibiin akkana jedhe; 'Al Baarootti gara mana kootti akka isa geessu itti himi'. Kanaaf 'Aziib deebisee; 'Lakki, waan yeroo Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam si waliin bahu goote nutti himuu yoo barbaadde malee'. jedha; ergasii [Abu Bakr] akkana jedhe; 'Halkan deemnee baane halkanii fi guyyaa darban keessa karaa saffisiisaa, walakkeessa guyyaa dhufnee aduun kallattiin olitti yeroo argamtu, gaaddisa nuuf jiraachuu isaa ilaaluuf naannoo keenya ilaaleen, yeroo muraasa booda dhagaa guddaa tokko argeen itti dhiyaadhee qaawwi xiqqoo - keessaa ba'ee - kan gaaddidduu dhagaa sanaan haguugame akka jiru natti mul'ate, kanaaf bakka sana qulqulleessee a facaase uffata gogaa Ergamaa Rabbii sallallaahu aleihi wasallam, sana booda akkan jedhe; "Yaa Ergamaa Rabbii Ciisi" ergasii ciisee, achiis namni ilaalaa jiraachuu isaa ilaaluuf bahe, akka tasaa re'ee tiksee arge, jedheen gaafadhe; 'Ati kan eenyuu ti dargaggeessa?' jedhee deebiseef; 'kan nama Qureeysh irraati,' ergasii maqaa isaa dubbatee anis isa adda bahee, ammas gaafadhe; 'Re'een keessan aannan ni oomishaa? ' jedhee deebiseef; 'eeyyee' jedheen ammas gaafadhe; 'Aannan naaf ibsitaa? ' jedhee deebiseef; 'Eeyyee' kanaaf re'ee isaa tokko qabee aannan re'ee fi harka isaa biyyee irraa akka qulqulleessu ajajeen, geriba gogaa afaan huccuu haguuggii qabu fideen, sana booda aannan xiqqoo naaf aannan akka jalaan baay'ee hin ho'ineef geriba irratti bishaan naqe, sana booda gara Ergamaa Rabbii sallallaahu 'alaihi wasallam kennuuf dhufe isaaf dhugaatii, hirriba isaa irraa dammaqee akka ture ta'e jedheen; 'Yaa Ergamaa Rabbii dhugi' Hanga boqonnaan natti dhaga'amutti dhuge, sana booda akkan jedhe; 'Yeroon nuti deemnu amma?' kanaaf utuu ummanni sakatta'aa jiruu kaane Suraqah Bin Malik Bin Ju'syum farda irra taa'ee malee namni nu argachuu hin dandeenye jedheen; 'Yaa Ergamaa Rabbii kan nu adamsu nu bira ga'a', Rasuullis akkana jedhee deebiseef: 'hin gaddiin Rabbiin nu waliin jira' hanga yeroo Suraaqaan nutti dhihoo turtetti, waa'ee fageenya eeboo tokkoo ykn eeboo lamaa ykn eeboo sadii, jedheen; 'Yaa Ergamaa Rabbii, kan nu adamsitu - nu qabata' jedheen ani -yeroo sana- boo'aa ture, Nabiyyichis: 'maaliif boossi?' jedheen deebiseef; 'Rabbiin waaqayyoo, ani waa'ee koo waanan yaadda'eef hin boo'u, garuu waa'ee kee waanan yaadda'eef boo'aa jira' sana booda Ergamaan Rabbii sallallaahu 'alaihi wasallam akkana jedhee kadhate: 'Isa -Suraqah- akka fedha keetiitti dhiifna' sana booda miilli hanga garaa farda Suraqah lafa jabaa keessa lilmoodhaan utaalee irraa bu'ee akkana jedhe; 'Yaa Muhaammad, kun dalagaa kee akka ta'e duruu beeka, kanaaf waan na mudate jalaa akka na oolchu Rabbiin kadhadhu, Rabbiin kadhadhu oduu kee warra na duubaan si barbaadaniif iccitii nan eega, kunoo immoo xiyyaa gogaa kiyya qaccee, xiyya keessaa muraasa fudhadhu, dhugaa dubbachuuf ati gaala fi re'ee koo keessa darbita bakka kanaa fi kanatti, kanaaf fedhii keetif isaan irraa fudhadhu'. Abu Bakr itti fufee, ergasii Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam deebise; 'Ani hin barbaachisu' sana booda Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam kadhateef waan ta'eef Suraqah bilisa baate - balaa isa mudate irraa - gara hiriyyoota isaatti deebi'e, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam imala isaa na waliin itti fufe, yeroo Madiinaa geenyu namoonni nu simatanii daandii fi foddaa manaa irratti bahan, p Hojjettoonni fi ijoolleen dafanii bahan; 'Rabbiin guddaadha, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam dhufeera, Muhammad dhufeera'. Ummanni isaan keessaa kamtu mirga mana isaa akka qabatuuf qaba jedhanii wal falmaa turan, kanaaf Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam akkana jedhe: 'halkan kana mana adeera Bani Najar Abdul MuTalib bira bulee isaan kabajuuf,' kanaaf guyyaa itti aanutti ganama yeroo ta'u akkuma ajajameen ba'e. Barra' Bin Azib akka jedhanitti; 'Muhaajiriin jalqaba nutti dhufe Mush'ab Bin Umair obboleessa Bani Abdud Daar, achiis Ibnu Ummi Maktum kan jaamaa ture, obboleessa Bani Fihrii, achiis Umar Bin Al Khaththab namoota digdama waliin yaabbate, kanaaf gaafanne; 'Rasulullah sallallaahu aleihi wasallam maal godhe?' jedhee deebiseef; 'na duubaan ture', sana booda Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam Abu Bakr waliin gahe, Barroo' jedhe; 'Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam silaa -Madiinaa- hin gahu ture osoo yeroo sanatti xalayaa hedduu Al Mufashal irraa haffafadhee ture malee'. Israa’el akkas jette; 'Barro' hiriyyaa Ansar Banu Haritsah irraa ture'.

Hadith

Imam Ahmad : 4

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ قَالَ إِسْرَائِيلُ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ زَيْدِ بْنِ يُثَيْعٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَهُ بِبَرَاءَةٌ لِأَهْلِ مَكَّةَ لَا يَحُجُّ بَعْدَ الْعَامِ مُشْرِكٌ وَلَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ عُرْيَانٌ وَلَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ مَنْ كَانَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُدَّةٌ فَأَجَلُهُ إِلَى مُدَّتِهِ وَاللَّهُ بَرِيءٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ قَالَ فَسَارَ بِهَا ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ الْحَقْهُ فَرُدَّ عَلَيَّ أَبَا بَكْرٍ وَبَلِّغْهَا أَنْتَ قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَلَمَّا قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ بَكَى قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَدَثَ فِيَّ شَيْءٌ قَالَ مَا حَدَثَ فِيكَ إِلَّا خَيْرٌ وَلَكِنْ أُمِرْتُ أَنْ لَا يُبَلِّغَهُ إِلَّا أَنَا أَوْ رَجُلٌ مِنِّي

Erga nutti himee booda [Waki'] jedhe; jedheera [Israa’el]; jedheera [Abuu Ishaaq]; [Zaid Bin Yutsai’] irraa [Abu Bakr] irraa akka Rasuulli sallallaahu aleeyhi wasallam ibsa walabummaa ummata Makkaa irraa itti erge; 'Waggaa kana booda mushrik kamiyyuu hajjii akka hin deemneef, namni muslima malee qullaa Tawaaf hin godhu, jannata hin seenu, namni waliigaltee ofii fi Ergamaa Rabbii gidduu qabu daangaan hanga xumura waliigaltee sanaatti, Rabbii fi Ergamaan Isaa mushrikoota irraa bilisa ta'u'. YAziid akkas jedhe; kanaaf namoota sadii waliin ba’e. Ergasii Aliin akkana jedhe; 'isa hordofaa Abu Bakr natti deebisaa ibsa isiniin dabarsaa'. akkas godhe jedhe; yeroo Abuu Bakr gara Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallam dhufu boo’ee gaafate; 'Yaa Ergamaa Rabbii wanti na mudatee?' jedhee deebiseef; 'Gaarii malee wanti isin mudate hin jiru, garuu dhimmi kun ana ykn tokkoon malee akka hin dabarfamin ajajameera'.

Hadith

Imam Ahmad : 5

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَوْسَطَ قَالَ خَطَبَنَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَامِي هَذَا عَامَ الْأَوَّلِ وَبَكَى أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ سَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ أَوْ قَالَ الْعَافِيَةَ فَلَمْ يُؤْتَ أَحَدٌ قَطُّ بَعْدَ الْيَقِينِ أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ أَوْ الْمُعَافَاةِ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَلَا تَحَاسَدُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَكُونُوا إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ تَعَالَى

Nutti himee jira [Muhammad Bin Ja'far] akkana jedhe; [Syu’bah] [Yazid Bin Khumair] irraa [Sulaim Bin ‘Amir] irraa [Ausath] irraa erga nuuf himee booda akkas jedhe; [Abuu Bakr] nutti lallabee akkana jedhe; Rasullah shallallahu 'alaihi wasallam waggaa tokkoffaa bakka kiyya dhaabbate. Ergasii Abuu Bakriin boo’e, ergasii akkana jedhe; Al mu'Aafaat - araarama Rabbiin kadhadhaa - ykn Al 'Aa'fiyah - nageenyi - jedha -, sababni isaas namni al 'a'fiyah ykn Al mu'Aafaat caalaa wanti guddaan hin kennamneef erga amantiin booda, amanamummaan safuu waliin waan ta'eef lamaan isaanii samii keessa waan jiraniif, soba irraas fagaadhaa sababni isaas sobni badii waliin waan ta'eef lamaan isaanii iyyuu jahannam keessa waan jiraniif, wal hin hinaafin, diinummaa ta'aa, akkasumas hidhata hiriyummaa addaan kutanii walirraa hin deebi'inaa, Garuu akkuma Rabbiin Ta'alaan ajaje obbolaa ta'aa.'

Hadith

Imam Ahmad : 6

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَأَبُو عَامِرٍ قَالَا حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِيهِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ حِينَ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ سُرِّيَ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي هَذَا الْقَيْظِ عَامَ الْأَوَّلِ سَلُوا اللَّهَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ وَالْيَقِينَ فِي الْآخِرَةِ وَالْأُولَى

[Abdurrahmaan Bin Mahdii] fi [Abuu Amiir] lamaan isaanii iyyuu akka jedhan nutti himameera; [Zuhair i.e. Ibnu Muhammad] irraa [Abdullah i.e. Ibnu Muhammad Bin ‘Aqil] irraa [Mu’adz Bin Rifa’ah Bin Rafi’ Al Ansari] irraa abbaa isaa i.e. [Rifa’ah Bin Rafi’] irraa erga nutti himee booda akkana jedhe; [Abu Bakar Ash Siddiq] minjaala Rasullah sallallaahu aleeyhi wasallam irraa yeroo lallabu dhagahe, sana booda; 'Rasullah shallallahu 'alaihi wasallam jechuu dhaga'e,' Abuu Bakriis yeroo maqaa Rasullah shallallahu 'alaihi wasallam kaasu boo'e, sana booda imimmaan isaa irraa callisee akkana jedhe; 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam guyyaa ho'aa fi ho'aa akka kanaa waggaa tokkoffaa keessatti akkana jechuu dhaga'eera: 'Araafama, nageenyaa fi amanamummaa aakhiraa fi addunyaa irratti Rabbiin kadhadhu'.

Hadith

Imam Ahmad : 7

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ أَبِي عَتِيقٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ السِّوَاكُ مَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ

Erga nutti himee booda [Abuu Kaamil] akkana jedhe; [Hammad, jechuunis Ibnu Salamah] [Ibn Abu Atiq] irraa [abbaa isaa] irraa [Abu Bakr] irraa, Rasuulli sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhan: ‘Siwak afaan qulqulleessituu waan ta’eef Rabbiin ni gammachiisa’ jedhee nutti himameera.

Hadith

Imam Ahmad : 8

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِّمْنِي دُعَاءً أَدْعُو بِهِ فِي صَلَاتِي قَالَ قُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا وَلَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ وَارْحَمْنِي إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ و قَالَ يُونُسُ كَبِيرًا حَدَّثَنَاه حَسَنٌ الْأَشْيَبُ عَنْ ابْنِ لَهِيعَةَ قَالَ قَالَ كَبِيرًا

Erga nutti himee booda [Hasyim Bin Al Qasim] akkana jedhe; Erga nutti himee booda [Al Laits] akkas jedhe; [Yazid Bin Abu Habib] [Abul Khair] irraa [Abdullah Bin 'Amru] irraa [Abu Bakar Ash Shiddiq] irraa akka Rasulllah akka jedhe natti himee jira; 'Du'aa kadhannaa koo keessatti ittiin kadhadhu na barsiisi' jedhee deebiseef: 'dubbisi, Allahumma Inii Zhalamtu Nafsii Zhulman Katsiiro, Walaa Yaghfirudz Dzunuuba Illaa Anta, Faghfirlii maghfiratan Min 'Indika Warhamnii Innaka Antal Ghofuurur Rahiim '-Yaa Rabbi ani baay'ee ofitti balleesseera, namni koos dhiifama gochuu hin danda'u cubbuu si malee sana booda dhiifama gama keetiin cubbuu koo naaf dhiisii naaf araarami, dhugumatti ati hunda caalaa dhiifama godhu, hunda caalaa gara laafessa-'. [Yonaas] akkas jedhe; 'kabiiraa -guddaa-,' nuuf [Hasan Al Asy yab] [Ibn Lahi'ah] irraa odeessee jira jedhe; jedheen: 'kabiiraa -guddaa-'.

Hadith

Imam Ahmad : 9

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ فَاطِمَةَ وَالْعَبَّاسَ أَتَيَا أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَلْتَمِسَانِ مِيرَاثَهُمَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمَا حِينَئِذٍ يَطْلُبَانِ أَرْضَهُ مِنْ فَدَكَ وَسَهْمَهُ مِنْ خَيْبَرَ فَقَالَ لَهُمْ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ فِي هَذَا الْمَالِ وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أَدَعُ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُهُ فِيهِ إِلَّا صَنَعْتُهُ

Erga nutti himee booda [Abdurrazzaq] akkana jedhe; [Ma'mar] [Az Zuhri] irraa ['Urwah] irraa [Aisyah] irraa, akka Faaximaa fi Al Abbaas gara Abu Bakr dhufan, lamaan isaanii iyyuu ergamaa Rabbii sallallaahu 'alaihi wasallam irraa dhaala isaanii irraa qooda gaafachaa, yeroo isaan lamaan yeroo waraana Fadak lafa isaa fi qooda isaa lola Khaibar irraa gaafatan, ergasii [Abu Bakar] akkas jedhe isaan; Dhugaa dubbachuuf Ergamaan Rabbii akkana jechuu isaanii dhaga’eera: ‘Nuti hin dhaalamne, qabeenyi nuti dhiifnu sadaqaa ta’a, maatiin Muhaammad qabeenya kana qofa nyaatu’. Kanaafuu, Rabbiin waaqayyoo, wanta Rasulullah hojjatu arge tokko hin dhiisu yoo mirkanaa'ee hojjedhe malee'.

Hadith

Imam Ahmad : 10

حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئُ قَالَ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ الْحَارِثِ يَقُولُ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْيَوْمِ مِنْ عَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ اسْتَعْبَرَ أَبُو بَكْرٍ وَبَكَى ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَمْ تُؤْتَوْا شَيْئًا بَعْدَ كَلِمَةِ الْإِخْلَاصِ مِثْلَ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ

Erga nutti himee booda [Abu Abdurrahman Al Muqri’] akkana jedhe; Erga nutti himee booda [Haiwah Bin Syuraih] akkas jedhe; [Abdul Maalik Bin Al Harith] akkas jechuu dhagahe; Dhugumatti [Abuu Hureeraan] akkana jedhe; [Abu Bakar Ash Siddiq] minjaala kana irratti yeroo dubbatan dhaga’eera; Rasulullah shallallahu ’alaihi wasallam guyyaa kana waggaa tokkoffaa akka jedhan dhaga’e, sana booda Abu Bakr gorsa keessatti akka malee badee boo’ee booda akkana jedhe; Ergamaan Rabbii s.a.w akkana jechuu isaanii dhaga’e: ‘waan - kan sadarkaa ol’aanaa irra jiru - hima qulqulluu akka Al Affiyah - nageenya - booda siif hin kennamu, kanaaf Al Affiyah Rabbiin kadhadhu’.

Hadith

Imam Ahmad : 11

حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ حَدَّثَهُ قَالَ قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الْغَارِ وَقَالَ مَرَّةً وَنَحْنُ فِي الْغَارِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ نَظَرَ إِلَى قَدَمَيْهِ لَأَبْصَرَنَا تَحْتَ قَدَمَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا ظَنُّكَ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا

Erga nutti himee booda ['Affan] akkana jedhe; Erga nutti himee booda [Hammaam] akkana jedhe; [Abuu Bakar] akka itti hime [Anas] irraa [Thabit] nuuf beeksiseera, inni -Abuu Bakar- akkana jedhe; Nabi sallallaahu aleeyhi wasallam yeroo holqa keessa ture jedheen, - odeessa biraa keessatti akkana jedhe; 'nuti immoo holqa keessa turre, - isaan keessaa tokko osoo miila isaa lamaan argee silaa miila isaa jalaa nu argan', sana booda akkana jedhe: 'yaa Abuu Bakr, nama lama maal jettu, Rabbiin lamaan keessaa sadaffaa mitii'.

Hadith

Imam Ahmad : 12

حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ سُبَيْعٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الدَّجَّالَ يَخْرُجُ مِنْ أَرْضٍ بِالْمَشْرِقِ يُقَالُ لَهَا خُرَاسَانُ يَتَّبِعُهُ أَقْوَامٌ كَأَنَّ وُجُوهَهُمْ الْمَجَانُّ الْمُطْرَقَةُ

Erga nutti himee booda [Rauh] akkas jedhe; [Ibn Abi ‘Arubah] irraa [Abu At Taiyyah] irraa [Al Mughirah Bin Subai’] irraa [‘Amru Bin Huraits] irraa [Abu Bakar Ash Shiddiq] irraa nutti himee jira, jedhe; 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam akka nutti hime Dajjaal kutaa bahaa dachii Khurasan jedhamu keessaa akka bahu, namoonni baay'een isa hordofu, akka waan fuulli isaanii akka gaachana hammered ta'etti'.

Hadith

Imam Ahmad : 13

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى صَاحِبُ الدَّقِيقِ عَنْ فَرْقَدٍ عَنْ مُرَّةَ بْنِ شَرَاحِيلَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ بَخِيلٌ وَلَا خَبٌّ وَلَا خَائِنٌ وَلَا سَيِّئُ الْمَلَكَةِ وَأَوَّلُ مَنْ يَقْرَعُ بَابَ الْجَنَّةِ الْمَمْلُوكُونَ إِذَا أَحْسَنُوا فِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَفِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَوَالِيهِمْ

Erga [Abu Sa’id] gabricha duraanii Bani Hashim nutti himee booda akkana jedhe; [Shadaqah Bin Musa] hiriyaa Ad Daqiq, [Farqad] irraa [Murrah Bin Syarahil] irraa [Abu Bakar Ash Shiddiq] irraa nutti himeera, jedhe; Ergamaan Rabbii s.a.w akkana jedhan: ‘Warri naasisaan, gowwoomsitoonni, abshaalonni, warri amala gara jabeeyyiis ta’e samii hin seenan, namoonni dursanii balbala samii rurrukutanis gabroota waan isaan gidduu jiruu fi Rabbiin Azza wa Jalla fi waan isaan gidduu jiruu fi gooftaa isaanii gidduu jiru raawwachuu irratti ga’umsa qaban ta’u’.

Hadith

Imam Ahmad : 14

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَسَمِعْتُهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ جُمَيْعٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَتْ فَاطِمَةُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْتَ وَرِثْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْ أَهْلُهُ قَالَ فَقَالَ لَا بَلْ أَهْلُهُ قَالَتْ فَأَيْنَ سَهْمُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا أَطْعَمَ نَبِيًّا طُعْمَةً ثُمَّ قَبَضَهُ جَعَلَهُ لِلَّذِي يَقُومُ مِنْ بَعْدِهِ فَرَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّهُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَتْ فَأَنْتَ وَمَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْلَمُ

Nutti himee jira [Abdullah Bin Muhammad Bin Abu Syaibah]. Abdallaan akkana jedhe; Abdullaah Bin Abuu Siyaaba irraas dhagaheera jedhe; Nutti himee jira [Muhammad Bin Fudlail] irraa [Al Walid Bin Jumai'] irraa [Abu Ath Thufail] irraa akkana jedhe; Nabiyyiin yommuu du’an Faaximaan xalayaa Abuu Bakriif barreessite kan of keessaa qabu; 'Ati ykn maatiin kee Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallam dhaaltuu?' Innis deebisee; 'Ani hin dhaalne, maatiin ishee garuu dhaale' jette Faaximaan; 'Egaa qoodni Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam eessa jira?' Kanaaf [Abu Bakr] akkana jedhe; 'Dhugumatti Ergamaan Rabbii akka jedhan dhagahe; 'Dhugumatti, yoo Rabbiin Nabiyyii nyaachise, ergasii du'e, sana booda Inni - Rabbiin - warra isa booda dhufaniif ni tolcha', sana booda Muslimootaaf deebisuuf niyyadha'. ergasii Faaximaan akkas jette; 'Ergasii waan Ergamaa Rabbii irraa dhageesse caalaatti beekta'.

Hadith

Imam Ahmad : 15

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ الطَّالَقَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ الْمَازِنِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو نَعَامَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُنَيْدَةَ الْبَرَاءُ بْنُ نَوْفَلٍ عَنْ وَالَانَ الْعَدَوِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ فَصَلَّى الْغَدَاةَ ثُمَّ جَلَسَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ الضُّحَى ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ مَكَانَهُ حَتَّى صَلَّى الْأُولَى وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ كُلُّ ذَلِكَ لَا يَتَكَلَّمُ حَتَّى صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ ثُمَّ قَامَ إِلَى أَهْلِهِ فَقَالَ النَّاسُ لِأَبِي بَكْرٍ أَلَا تَسْأَلُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَأْنُهُ صَنَعَ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ يَصْنَعْهُ قَطُّ قَالَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ نَعَمْ عُرِضَ عَلَيَّ مَا هُوَ كَائِنٌ مِنْ أَمْرِ الدُّنْيَا وَأَمْرِ الْآخِرَةِ فَجُمِعَ الْأَوَّلُونَ وَالْآخِرُونَ بِصَعِيدٍ وَاحِدٍ فَفَظِعَ النَّاسُ بِذَلِكَ حَتَّى انْطَلَقُوا إِلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام وَالْعَرَقُ يَكَادُ يُلْجِمُهُمْ فَقَالُوا يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ وَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ قَالَ لَقَدْ لَقِيتُ مِثْلَ الَّذِي لَقِيتُمْ انْطَلِقُوا إِلَى أَبِيكُمْ بَعْدَ أَبِيكُمْ إِلَى نُوحٍ { إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ } قَالَ فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى نُوحٍ عَلَيْهِ السَّلَام فَيَقُولُونَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ فَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ وَاسْتَجَابَ لَكَ فِي دُعَائِكَ وَلَمْ يَدَعْ عَلَى الْأَرْضِ مِنْ الْكَافِرِينَ دَيَّارًا فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي انْطَلِقُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ اتَّخَذَهُ خَلِيلًا فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ كَلَّمَهُ تَكْلِيمًا فَيَقُولُ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ فَإِنَّهُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَيُحْيِي الْمَوْتَى فَيَقُولُ عِيسَى لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى سَيِّدِ وَلَدِ آدَمَ فَإِنَّهُ أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ انْطَلِقُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَشْفَعَ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ فَيَنْطَلِقُ فَيَأْتِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام رَبَّهُ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَيَنْطَلِقُ بِهِ جِبْرِيلُ فَيَخِرُّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ وَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَرْفَعُ رَأْسَهُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَى رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ خَرَّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ أُخْرَى فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَذْهَبُ لِيَقَعَ سَاجِدًا فَيَأْخُذُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام بِضَبْعَيْهِ فَيَفْتَحُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ مِنْ الدُّعَاءِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ عَلَى بَشَرٍ قَطُّ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ خَلَقْتَنِي سَيِّدَ وَلَدِ آدَمَ وَلَا فَخْرَ وَأَوَّلَ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ حَتَّى إِنَّهُ لَيَرِدُ عَلَيَّ الْحَوْضَ أَكْثَرُ مِمَّا بَيْنَ صَنْعَاءَ وَأَيْلَةَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الصِّدِّيقِينَ فَيَشْفَعُونَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الْأَنْبِيَاءَ قَالَ فَيَجِيءُ النَّبِيُّ وَمَعَهُ الْعِصَابَةُ وَالنَّبِيُّ وَمَعَهُ الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالنَّبِيُّ وَلَيْسَ مَعَهُ أَحَدٌ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الشُّهَدَاءَ فَيَشْفَعُونَ لِمَنْ أَرَادُوا وَقَالَ فَإِذَا فَعَلَتْ الشُّهَدَاءُ ذَلِكَ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ أَدْخِلُوا جَنَّتِي مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِي شَيْئًا قَالَ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ قَالَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرُوا فِي النَّارِ هَلْ تَلْقَوْنَ مِنْ أَحَدٍ عَمِلَ خَيْرًا قَطُّ قَالَ فَيَجِدُونَ فِي النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ أُسَامِحُ النَّاسَ فِي الْبَيْعِ وَالشِّرَاءِ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَسْمِحُوا لِعَبْدِي كَإِسْمَاحِهِ إِلَى عَبِيدِي ثُمَّ يُخْرِجُونَ مِنْ النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي قَدْ أَمَرْتُ وَلَدِي إِذَا مِتُّ فَأَحْرِقُونِي بِالنَّارِ ثُمَّ اطْحَنُونِي حَتَّى إِذَا كُنْتُ مِثْلَ الْكُحْلِ فَاذْهَبُوا بِي إِلَى الْبَحْرِ فَاذْرُونِي فِي الرِّيحِ فَوَاللَّهِ لَا يَقْدِرُ عَلَيَّ رَبُّ الْعَالَمِينَ أَبَدًا فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَ فَعَلْتَ ذَلِكَ قَالَ مِنْ مَخَافَتِكَ قَالَ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرْ إِلَى مُلْكِ أَعْظَمِ مَلِكٍ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَهُ وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهِ قَالَ فَيَقُولُ لِمَ تَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ وَذَاكَ الَّذِي ضَحِكْتُ مِنْهُ مِنْ الضُّحَى

Erga nutti himee booda [Ibrahim Bin Ishaaq Ath Thalaqani] akkana jedhe; Erga [An Nadlar Bin Syumail Al Mazini] natti himee booda akkas jedhe; Erga natti himee booda [Abu Na’amah] akkana jedhe; [Abu Hunaidah Al Barra’ Bin Naufal] irraa [Walan Al ‘Adawi] irraa [Hudzaifah] irraa [Abu Bakar Ash Shiddiq] irraa erga natti himee booda akkana jedhe; 'Ganama tokko Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam salaata ganama salaate. Ergasii taa'e, hamma yeroo yeroon dhuhaa gahutti, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam kolfe, achiis bakka jalqabaa isaa taa'ee hanga guyyaa walakkaa salaatutti, salaata Asrii fi maghrib salaatutti, hanga salaata galgalaa halkan xumuraatti hin dubbanne, achiis gara maatii isaatti mana deebi'e, sana booda ummanni Abuu Bakriin akkana jedhan; 'Maaliif Ergamaa Rabbii har'a maal godhe hin gaafattu, osoo inni kanaan dura godhee hin beekne?' jedhe; achiis isa gaafate, kanaaf akkana jedhee deebiseef: ‘eeyyee, dhimma addunyaa fi aakhiraa keessatti maaltu akka ta’u natti agarsiifameera, kanaaf warri duraa fi warri dhufan bakka tokkotti walitti qabamaniiru, sana booda namoonni kana sodaataniiru, kanaaf utuu dafqi isaan uwwisuuf jedhu gara Addaam dhufan, jedhan; ‘Yaa Aadam ati abbaa dhala namaati Rabbiin ‘azza wajalla si filateera, kanaaf Gooftaa kee akka nuuf shafa’u kadhadhu’ jedhee deebiseef Adam; 'Anillee waan ati mudatetu na mudatee jira, abbaa kee jechuunis Nuhuh booda gara abbaa kee deemi,' dhugumatti Rabbiin Addaam, Nuuh, maatii Ibrahaam fi maatii 'Imraan ummata hunda irra' filateera. Kanaaf gara Nohi dhufanii akkas jedhan; 'Rabbiin kee duratti shafa'aa nuuf kenni, sababni isaas Rabbiin si filatee kadhannaa kee deebisee fi kaafiroota keessaa mana tokkollee dachii irratti hin dhiifne'. Achiis Nohi akkana jedhe; 'Ani siif kadhachuu hin danda'u, kanaaf gara Ibraahim deemi, Rabbiin jaalallee isaa waan isa godheef'. Ergasii gara Ibraahim dhaqanii, Ibraahim akkana jedhe; 'Ani shafa'aa siif kennuu hin danda'u, gara Muusaa dhaqi, sababni isaas yeroo tokko Rabbiin kallattiin itti dubbateera'. Yeroo kana Muusaan deebiseef; 'Ani waan ati gaafattu hin qabu, kanaaf gara Isaa bin Maariyaam dhaqi, dhugumatti jaamaa, dhukkubsataa fayyisuu fi du'e jireenyatti fiduu danda'a'. Achiis Yesus deebisee; 'Ani waan ati gaafattu hin qabu, garuu gara gooftaa kee ilma Addaam deemi, sababni isaas qabrii isaa guyyaa qiyaamaa jalqaba banamti, gara Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam dhaqi, dhugumatti Rabb kee duratti siif kadhata'. Jedhan; 'Kanaaf ni deeme, sana booda Jibriil Gooftaa isaa fuuldura dhaabbate, sana booda Rabbiin akkana jedhe: 'isaaf hayyami - shafa'i - oduu gammachiisaa samii kenniif'. jedha; ergasii Jibriil oduu gammachiisaa qabatee deeme, sana booda Muhaammad jilbeenfatee Jum’aa tokkoof sujuuda godhe, sana booda Rabbiin akkana jedhe: ‘mataa kee ol kaasi yaa Muhammad, ni dhaga’ama, shafa’i jedhi, shafa’uuf hayyamni siif kennama’. jedha; kanaaf mataa ol qabatee yeroo Gooftaa isaa ilaalu Jum’aa biraatiif bitamuudhaan sujuuda godhe, Rabbiin ammas akkana jedhe: ‘mataa ol kaasi ni dhaga’ama jedhi, shafa’i, shafa’iin siif hayyamama’. jedha; jedhee sujuuduu dhaqe, Jibriil immoo harka isaa lamaan qabee, achiis kadhannaa kanaan dura ilma namaa kamiifuu banamee hin beekne bane, kanaaf jedhe; 'Yaa Rabbi koo gooftaa ilma Addaam akkan ta'uuf na uumtee of tuuluun hin jiru, guyyaa qiyaamaa qabrii isaa akka banamu na gootee of tuuluun hin jiru, hamma namoota gara haroo koo dhufan hamma Shon'aa fi Aayila gidduu jiru gootutti,' egaa akkas jedhame; 'Shiddiqin akka isaan sharafataniif waamaa', egaa akkas jedhame; 'Nabs bilbili An'. Jedhan; sana booda Nabiyyiin garee hordoftoota isaa waliin dhufe, Nabiyyiin hordoftoota shan ykn ja’a qabu tokkotu jira, Nabiyyiin hordoftoota hin qabnes jira, sana booda akkas jedhame; 'Wareegamtoota waamicha akka isaan warra barbaadaniif kadhataniif'. akkasumas Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam itti fufe; kanaaf wareegamtoonni akkas erga godhanii booda Nabiyyichi akkana jedhe: Rabbiin 'Ani rahmata rahmata godhaadha, warri homaa natti hin shariyne gara samii kiyyatti seena' jedhe. jedhe; achiis samii seenan. Akkana jedhe: Ergasii Rabbiin akkana jedhe: ‘Si’ool keessa ilaalaa, nama hojii gaarii hojjate ni argattu? 'Jedha; Kanaaf nama tokko argatan, sana booda Rabbiin akkana jedhee isa gaafate: ‘Ati hojii gaarii hojjettee beektaa? ' jedhee deebiseef namichi; 'Lakki, yeroo darbe dhimma bittaa fi gurgurtaa irratti namootaaf salphiseera malee'. Kanaaf Rabbiin akkana jedhe: 'akkuma gabroota kiyya biroof laaffise gabricha kiyyaf laaffisi'. Ergasii nama tokko jahannam keessaa baasan, Rabbiin isa gaafate; 'Hojii gaarii hojjettee beektaa? ' jedhee deebiseef; 'Lakki, yoon ilma kiyyatti yoon du'e ibiddaan na gubsii achiis akka daakuu natti naqxi, achiis gara galaanaatti geessuun qilleensa irratti facaasi, sana booda Rabbiin Gooftaa addunyaa hundaaf yoomiyyuu lammata na deebisuu hin danda'u' jedheen malee'. Ergasii Rabbiin akkana jedhe: ‘Maaliif akkas goote? ' jedhee deebiseef; 'Si sodaachuun'. Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam itti fufe: ergasii Rabbiin akkana jedhe: 'kunoo mootummaa ulfina qabeessa, egaa dhugumatti isiniif fakkaata, dachaa kudhan illee ta'a'. Nabiyyichis itti fufe: gabrichi akkana jedhe; 'maaliif osoo mootii taate na arrabsita?' Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhan: 'kanaan dur na kofalchiise'.

Hadith

Imam Ahmad : 16

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا قَيْسٌ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَأَثْنَى عَلَيْهِ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ وَإِنَّكُمْ تَضَعُونَهَا عَلَى غَيْرِ مَوْضِعِهَا وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ وَلَا يُغَيِّرُوهُ أَوْشَكَ اللَّهُ أَنْ يَعُمَّهُمْ بِعِقَابِهِ قَالَ وَسَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ مُجَانِبٌ لِلْإِيمَانِ

Erga nutti himee booda [Hasyim Bin Al Qasim] akkana jedhe; Erga nutti himee booda [Zuhair jechuun Ibnu Mu’awiyah] akkana jedhe; Nutti himee jira [Ismaa’il Bin Abuu Khaalid] akkana jedhe; Erga nutti himee booda [Qaayis] akkas jedhe; ' [Abuu Bakr] ka'ee Rabbiin faarsee isa qulqulleesse, ergasii akkana jedhe; 'Yaa ummata dhugumatti aayata kana dubbisaa jirtu: 'Yaa warri amantan, tokkoon tokkoon keessaniif itti gaafatamummaa qabdu, nama xiqqoo illee kan karaa irraa maqe isin hin miidhu... -hanga dhuma aayataatti-, bakka irraas kaa'an, Ergamaan Rabbii sallallaahu 'alaihi wasallam akkana jechuu isaanii dhaga'eera: 'Dhugumatti namoonni yoo badii argan, sana booda hin jijjiirinaa, egaa ni sodaatama Rabbiin hunda isaanii irratti adabbii akka babal’isu’ jedheen. Akkas jedha; 'Abuu Bakriis akkas jechuu dhaga'e; 'Yaa ummataa soba irraa fagaadhaa, dhugumatti sobni amantii irraa isin fageessa'.

Hadith

Imam Ahmad : 17

حَدَّثَنَا هَاشِمٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي يَزِيدُ بْنُ خُمَيْرٍ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَ بْنَ عَامِرٍ رَجُلًا مِنْ حِمْيَرَ يُحَدِّثُ عَنْ أَوْسَطَ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَوْسَطَ الْبَجَلِيِّ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ مَقَامِي هَذَا ثُمَّ بَكَى ثُمَّ قَالَ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَسَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ فَإِنَّهُ لَمْ يُؤْتَ رَجُلٌ بَعْدَ الْيَقِينِ شَيْئًا خَيْرًا مِنْ الْمُعَافَاةِ ثُمَّ قَالَ لَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَحَاسَدُوا وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا

Erga nutti himee booda [Hasyim] akkas jedhe; Erga nutti himee booda [Shuubaa] akkana jedhe; naaf beeksisee jira [Yaaziid Bin Khumair] jedhe; [Sulaim Bin ’Amir] namicha Himyaar irraa, seenaa [Ausath Bin Isma’il Bin Ausath Al Bajali] irraa seenaa [Abu Bakar] irraa hime, akka inni yeroo Ergamaan Rabbii s.a.w du’e dhaga’e dhaga’e, akkana jedhe; Ergamaan Rabbii waggaa tokkoffaa bakka kiyya dhaabbatee booda boo’ee akkana jedhan: ‘Amanamaa ta’i, sababni isaas amanamummaan gaarummaa wajjin waan deemuuf lamaan isaanii iyyuu samii keessa jiru, soba irraas fagaadhu, sababni isaas cubbuu wajjin waan jiraniif lamaan isaanii iyyuu jahannam keessa waan jiraniif, Rabbiin fayyina kadhadhu, sababiin isaas dhugumatti namni tokko illee erga fayyina caalu amanee booda homaa hin kennamu’. Sana booda itti fufee 'walitti hidhata hin kutin, wal irraa fagaatina, wal jibbinaa, wal hin hinaafin, garuu gabroota Rabbii obbolaa ta'aa' jedheera.

Hadith

Imam Ahmad : 18

حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَوْدِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي طَائِفَةٍ مِنْ الْمَدِينَةِ قَالَ فَجَاءَ فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ فَقَبَّلَهُ وَقَالَ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي مَا أَطْيَبَكَ حَيًّا وَمَيِّتًا مَاتَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ فَانْطَلَقَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ يَتَقَاوَدَانِ حَتَّى أَتَوْهُمْ فَتَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ وَلَمْ يَتْرُكْ شَيْئًا أُنْزِلَ فِي الْأَنْصَارِ وَلَا ذَكَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ شَأْنِهِمْ إِلَّا وَذَكَرَهُ وَقَالَ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا وَسَلَكَتْ الْأَنْصَارُ وَادِيًا سَلَكْتُ وَادِيَ الْأَنْصَارِ وَلَقَدْ عَلِمْتَ يَا سَعْدُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَأَنْتَ قَاعِدٌ قُرَيْشٌ وُلَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَبَرُّ النَّاسِ تَبَعٌ لِبَرِّهِمْ وَفَاجِرُهُمْ تَبَعٌ لِفَاجِرِهِمْ قَالَ فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ صَدَقْتَ نَحْنُ الْوُزَرَاءُ وَأَنْتُمْ الْأُمَرَاءُ

Erga nutti himee booda ['Affan] akkana jedhe; [Abu Awanah] [Daud Bin Abdullah Al Audiy] irraa [Humaid Bin Abdurrahman] irraa erga nutti himee booda akkana jedhe; Yeroo Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam du'e, [Abu Bakr] qarqara Madiinaa ture, inni -Humaid Bin Abdurrahman- akkana jedhe; achiis dhufee huccuu fuula isaa haguugee banee dhungatee akkana jedhe; 'Abbaa fi haadha kiyya akka furii keetti fudhachuuf fedhii qaba, jireenyi fi duuti kee akkam bareedaa ta'a, Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam du'eera, Rabb abbaa Kaabaatiinis'. sana booda hadiisa kaase. Akkas jedha; 'Ergasii Abuu Bakrii fi Umar gara Ansaaraatti - kan waa'ee hoggansa wal falmaa turanitti deeman, kanaaf isaan qunnaman - Ansaar -, sana booda Abuu Bakriin dubbatee waan Ansaar irratti bu'ee fi waan Ergamaan Rabbii s.a.w waa'ee isaanii hin kaasne hin dhiisne, yoo hunda isaanii kaasu malee, akkas jedhe; 'Dhugumatti, Ergamaan Rabbii s.a.w akkana jechuu isaanii duruu ni beektu: 'Osoo ilmaan namootaa gammoojjii tokko keessa darbanii, Ansaroonni gammoojjii biraa keessa yoo darban, ani gammoojjii Ansar keessa darba ture.' akkasumas yaa Sa’d, Ergamaan Rabbii s.a.w osoo ati teessee -homaa hin hojjatin-, ‘Dhimma kana irratti itti gaafatamaa Qureeyshii waan ta’eef, ummanni dirqamaa ummataa namoota dirqamaa isaanii -Qureeysh- hordofu, ummanni isaanii hin ajajamne immoo ummata isaanii kafaltuu hordofu’ akka jedhan duruu beekta. jedha; ergasii [Sa’d] Abuu Bakriin deebiseef; 'Dhugaa jette, nuti tajaajiltoota osoo isin hoggantoota taatanii'.

Hadith

Imam Ahmad : 19

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْعَطَّافُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ أَنَّ أَبَاهُ سَمِعَ أَبَا بَكْرٍ وَهُوَ يَقُولُ قُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْعَمَلُ عَلَى مَا فُرِغَ مِنْهُ أَوْ عَلَى أَمْرٍ مُؤْتَنَفٍ قَالَ بَلْ عَلَى أَمْرٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ قَالَ قُلْتُ فَفِيمَ الْعَمَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ

Erga nutti himee booda [Ali Bin 'Ayyasy] akkana jedhe; Erga nutti himee booda [Al 'Aththaf Bin Khalid] akkana jedhe; Natti himee jira [nama tokko] ummata Bashroh keessaa, [Thalhah Bin Abdullah Bin Abdurrahman Bin Abu Bakar Ash Shiddiq] irraa akkana jedhe; [Abbaan koo] [abbaan isaa] [Abu Bakr] akkana jechuu dhaga’e yeroo kaasu dhaga’eera; Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam jedheen gaafadhe; 'Yaa Ergamaa Rabbii hojiin wantoota hundeeffaman irratti moo waan haaraa irratti hundaa'a?' Innis akkas jedhee deebiseef: 'Garuu dhimmoota murtaa'an irratti hundaa'ee'. jedheen gaafadhe; 'Egaa shaakala kun maaliif yaa Ergamaa Rabbii? Akkana jedhe: 'Namni kamiyyuu kaayyoo uumameef hojii gaarii hojjechuun salphaadha'.

Hadith

Imam Ahmad : 20

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ أَهْلِ الْفِقْهِ أَنَّهُ سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُحَدِّثُ أَنَّ رِجَالًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَزِنُوا عَلَيْهِ حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ يُوَسْوِسُ قَالَ عُثْمَانُ وَكُنْتُ مِنْهُمْ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسٌ فِي ظِلِّ أُطُمٍ مِنْ الْآطَامِ مَرَّ عَلَيَّ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَسَلَّمَ عَلَيَّ فَلَمْ أَشْعُرْ أَنَّهُ مَرَّ وَلَا سَلَّمَ فَانْطَلَقَ عُمَرُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ مَا يُعْجِبُكَ أَنِّي مَرَرْتُ عَلَى عُثْمَانَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ وَأَقْبَلَ هُوَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي وِلَايَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَتَّى سَلَّمَا عَلَيَّ جَمِيعًا ثُمَّ قَالَ أَبُو بَكْرٍ جَاءَنِي أَخُوكَ عُمَرُ فَذَكَرَ أَنَّهُ مَرَّ عَلَيْكَ فَسَلَّمَ فَلَمْ تَرُدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ فَمَا الَّذِي حَمَلَكَ عَلَى ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ مَا فَعَلْتُ فَقَالَ عُمَرُ بَلَى وَاللَّهِ لَقَدْ فَعَلْتَ وَلَكِنَّهَا عُبِّيَّتُكُمْ يَا بَنِي أُمَيَّةَ قَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ مَا شَعَرْتُ أَنَّكَ مَرَرْتَ وَلَا سَلَّمْتَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ صَدَقَ عُثْمَانُ وَقَدْ شَغَلَكَ عَنْ ذَلِكَ أَمْرٌ فَقُلْتُ أَجَلْ قَالَ مَا هُوَ فَقَالَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَوَفَّى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ أَنْ نَسْأَلَهُ عَنْ نَجَاةِ هَذَا الْأَمْرِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ قَدْ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ قَالَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ لَهُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَنْتَ أَحَقُّ بِهَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا نَجَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَبِلَ مِنِّي الْكَلِمَةَ الَّتِي عَرَضْتُ عَلَى عَمِّي فَرَدَّهَا عَلَيَّ فَهِيَ لَهُ نَجَاةٌ

Erga nutti himee booda [Abul Yaman] akkana jedhe; nuuf [Syu’aib] [Az Zuhri] irraa gabaasee jira jedhe; naaf beeksiseera [nama ogeessa seeraa Ansar irraa], [Usmaan Bin 'Affan] seenaa tokko yeroo himu akka dhaga'e; akka sahaabaa Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallam hedduun yeroo Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam du’e gaddan akka jiran, walakkaan isaanii jechuun ni danda’ama yaaddoo keessa seene, Usmaan akkana jedhe; 'Ani immoo isaan keessaa tokko ture, yeroon gaaddidduu dallaa tokko keessa taa'u, Umar fuuldura koo darbee nagaa nagaa naaf jedhe, garuu akka inni achi darbee nagaa nagaa jedhee natti hin dhaga'amne, kanaaf hanga Abuu Bakriin wal argutti du'aan boqote, sana booda akkana jedheen; 'Wanti si ajaa'ibu jira, dhugaa dubbachuuf Usmaan fuuldura darbee nagaa itti gaafadhe, garuu nagaa koo hin deebisne.' Kanaaf bara Abuu Bakrii Umar fi Abuu Bakr dhufanii lamaan isaanii nagaa nagaa na gaafatan, sana booda Abuu Bakriin akkana jedhe; 'Obboleessi kee Umar natti dhufee fuuldura kee darbee nagaa nagaa jedhe, ati garuu deebii hin kennine, kanaaf maaltu akkas si godhe?' jedheen. 'Ani hin hojjenne'. Kanaaf Umar akkana jedhe; 'Eeyyee Rabbiin waaqayyoo ati gooteetta, garuu of tuulummaa keetiin ture yaa Banii Umayyaa'. Innis, jedheen deebiseef; ‘Rabbiin wajjiin akka ati bira darbitee nagaa naaf dhaamte natti dhaga’amee hin beeku’ jedhe Abuu Bakr; 'Usmaan sirrii dha, dhugumatti ati isa irraa daldala tokko tokkoon qabamtee turte' jedheen; 'eeyyee' jedhee Umar gaafate; 'Daldala maaliiti?' ergasii Usmaan akkana jedhe; 'Rabbiin Nabiyyii isaa sallallaahu aleeyhi wasallam osoo nuti nageenya dhimma kanaa isa hin gaafatin du'aan boqote' jedhan Abuu Bakr; 'Waa'ee dhimmichaa isa gaafadheera' jedhe; kanaaf dura dhaabbadheen ‘abbaa fi haadha kootiin ati isa irratti mirga caalu qabda’ jedheen [Abu Bakr] akkana jedhe; jedheen gaafadhe; Yaa Ergamaa Rabbii kun akkamitti nageenya qaba? Ergasii Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam akkana jedhe: 'Namni murtii yeroo tokko adeera kootiif dhiheesse narraa fudhatee booda naaf deebise, sana booda murtiin sun fayyina isaaf ta'a'.