Embrasser l'Islam, cliquez ici
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Ahmad (الامام احمد) - 26363 Hadith

Hadith

Imam Ahmad : 61

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ الْجُمَحِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ قِيلَ لِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَا خَلِيفَةَ اللَّهِ فَقَالَ بَلْ خَلِيفَةُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَرْضَى بِهِ

Mu wax nu [Muhamed Bin Yazid] Mu wax nu [Nafi’ Bin Omar Al Jumah] ci [Abdullah Bin Abumulaikah] mu ne; [Abu Bakar] lañu woowe ci tur wi; Mu tontu ko ni, 'Yaw khalifatullah'; "Waaye, man ak Xalifa Muhamed Sallallahu aleyhi wasallam nangu nanu woote bii."

Hadith

Imam Ahmad : 62

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُؤَمَّلِ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ كَانَ رُبَّمَا سَقَطَ الْخِطَامُ مِنْ يَدِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَيَضْرِبُ بِذِرَاعِ نَاقَتِهِ فَيُنِيخُهَا فَيَأْخُذُهُ قَالَ فَقَالُوا لَهُ أَفَلَا أَمَرْتَنَا نُنَاوِلُكَهُ فَقَالَ إِنَّ حَبِيبِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَنِي أَنْ لَا أَسْأَلَ النَّاسَ شَيْئًا

Neena ñu [Musa Bin Daud] Neena ñu [Abdullah Bin Al Muammal] ci [Ibnu Abimulaikah], mu ne; Benn bis la Abu Bakr Ash Siddiq daanu ci loxo Abu Bakr, mu daal di dóor loxo kanamu gaal gi, gaal gi di yuuxu, ba noppi mu jël ko, ci noonu la xarit yi wax; 'Ndax waxoo nu jël ko?' [Abuu Bakr] dafa wax; 'Dëgg la sama soppe Rasulullah Sallallaahu 'alaihi wasallam daf ma digal ma baña laaj dara ci nit ñi.'

Hadith

Imam Ahmad : 63

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَامٍ فَقَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ فَقَالَ إِنَّ ابْنَ آدَمَ لَمْ يُعْطَ شَيْئًا أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ وَعَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ وَالْبِرِّ فَإِنَّهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ وَالْفُجُورَ فَإِنَّهُمَا فِي النَّارِ

Neena ñu [Abdurrazzaq] ne nu [Sufyan] ci [Amru Bin Murrah] ci [Abu Ubaida] ci [Abu Bakr], mu ne; benn at ginaaw bi Yonent bi faatoo, Abu Bakr jog taxaw wax; Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam taxawoon na ci sunu kanam ci at mi njëkk, ba noppi mu wax: 'Dëgg la, doomi Adam joxu ñu lenn lu gëna am solo ludul mucc, kon ñaanal Yàlla mucc, def njub ak baax ndax yéen ñaar yépp a ngi ci asamaan si, te moytu fen ak soxor ndax ñoom ñaar ñépp a ngi ci.'

Hadith

Imam Ahmad : 64

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوهَا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى قَالَ فَلَمَّا كَانَتْ الرِّدَّةُ قَالَ عُمَرُ لِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تُقَاتِلُهُمْ وَقَدْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَاللَّهِ لَا أُفَرِّقُ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَلَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَهُمَا قَالَ فَقَاتَلْنَا مَعَهُ فَرَأَيْنَا ذَلِكَ رَشَدًا

Neena ñu [Muhamed Bin Yazid] ni; ci [Sufyan Bin Husain] ci [Az Zuhri] ci [Ubaidullah Bin Abdullah Bin 'Utbah Bin Mas'ud] ci [Abu Hurairah], ci Yonent bi, mu ne: 'Dañu ma digal ma xeex nit ñi ba ñu wax ni amul jaamu Yàlla. bu ñu ko waxee, kon seen deret ak seen alal danañu ko aar, lu dul ci kaw haq ak xayma ci Yàlla Ta'la'. Abu Hurayrah neena; moo tax bi Omar wax Abu Bakr; Ndax yaa ngi leen di xeex doonte dégg ngeen Yonent bi (SHW) di wax lii ak lii? Abu Bakr tontu ko; Wallaahi duma wuutale ndigëli julli ak asaka, te dinaa xeex képp ku leen wuutale. Abu Hurayrah neena; 'Kon nu xeex ak moom nu gis ni loolu dëgg la'.

Hadith

Imam Ahmad : 65

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ قَالَ أُخْبِرْتُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ { لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } فَكُلَّ سُوءٍ عَمِلْنَا جُزِينَا بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَمْرَضُ أَلَسْتَ تَنْصَبُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ قَالَ بَلَى قَالَ فَهُوَ مَا تُجْزَوْنَ بِهِ

Abdullah Bin Numair neena ñu ni; ci Abu Bakr Bin Abu Zuhair, nettali nu ko. [jot naa xibaar] ni [Abu Bakr] dafa wax; Yaw Yonent Yàlla, naka la xéewal di amee ginaaw aaya bii: “Du sa xalaat du xalaatu waa téere bi. Ku def ñaawtéef dina ñu la fay lu méngoo ak ñaawtéef googu' -QS An Nisa'ayat 23-, ndax dina ñu fay njuumte bu nekk bu nu def? ci noonu la Rasulullah sallallaahu aleyhi wasallam tontu ko: Yalna Yàlla baal la, yaw Abu Bakr, ndax feebaru, coono, tiis, fitna yu la sonal? Abu Bakr tontu ko; 'Waaw' mu tontu ko: 'Kon lépp neexal la ci yaw'.

Hadith

Imam Ahmad : 66

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ أَظُنُّهُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ قَالَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَمْرَضُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ قَالَ بَلَى قَالَ فَإِنَّ ذَاكَ بِذَاكَ حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الثَّقَفِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ { مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Bimu nu wax [Sufyan] mu ne; Bima nu waxee [Ibn Abu Khalid] ci [Abu Bakr Bin Abu Zuhair] jàpp naa ni [Abu Bakr wax]; 'Yaw Yonent Yàlla, naka lay deme ginaaw aaya bii'. Mu tontu ko ne: Yal na la Yàlla yërëm yaw Abubakr, ndax sonuloo metit, naqar walla nattu? Abu Bakr tontu ko; 'waaw' ci la Yonent bi wax: 'kon dëgg la lépp neexal la'. Daf nu wax [Ya'la Bin Ubaid] Wax nu [Ismail] ci [Abu Bakr Ats Tsaqafi] mu ne; [Abuu Bakr] dafa wax; 'Yaw Yonent Yàlla, naka lay deme baaxal ginaaw aaya bii: 'Képp kuy def lu bon, ci dëgg dina ñu koy fay lu tollu ci lu bonn googu'. -QS An Nisaayat 123-. ba noppi wax ci hadith bi.

Hadith

Imam Ahmad : 67

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ الثَّقَفِيِّ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا لَنُجَازَى بِكُلِّ سُوءٍ نَعْمَلُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَنْصَبُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ فَهَذَا مَا تُجْزَوْنَ بِهِ

Waki' wax nu Ibn Abu Khalid ci Abu Bakar Bin Abu Zuhair Ats Tsaqafi mu ne; bi aaya bi wàccee, 'Du sa xalaat wala xalaatu nit ñi ci téere bi. Ku def lu bon, dina ñu ko fay lu méngoo ak lu bonn googu. Yaw Yonent Yàlla, ndax bépp ñaawtéef bu nu def dina nu fay? Kon Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam tontu ko ne: Yalna Yàlla yërëm la, yaw Abu Bakr, ndax dunduwoo metit, naqar, fitna dalul la? Kon loolu mooy sa tontu'.

Hadith

Imam Ahmad : 68

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخَذْتُ هَذَا الْكِتَابَ مِنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كَتَبَ لَهُمْ إِنَّ هَذِهِ فَرَائِضُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَنْ سُئِلَهَا مِنْ الْمُسْلِمِينَ عَلَى وَجْهِهَا فَلْيُعْطِهَا وَمَنْ سُئِلَ فَوْقَ ذَلِكَ فَلَا يُعْطِهِ فِيمَا دُونَ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ مِنْ الْإِبِلِ فَفِي كُلِّ خَمْسِ ذَوْدٍ شَاةٌ فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ مَخَاضٍ إِلَى خَمْسٍ وَثَلَاثِينَ فَإِنْ لَمْ تَكُنِ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَثَلَاثِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ لَبُونٍ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَأَرْبَعِينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْفَحْلِ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَسِتِّينَ فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَسَبْعِينَ فَفِيهَا بِنْتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْفَحْلِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ ابْنَةُ لَبُونٍ وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ فَإِذَا تَبَايَنَ أَسْنَانُ الْإِبِلِ فِي فَرَائِضِ الصَّدَقَاتِ فَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْجَذَعَةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ جَذَعَةٌ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلَّا جَذَعَةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ بِنْتُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلَّا حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ ابْنَةُ لَبُونٍ وَعِنْدَهُ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ صَدَقَتُهُ بِنْتَ مَخَاضٍ وَلَيْسَ عِنْدَهُ إِلَّا ابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِنَّهُ يُقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَيْءٌ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ إِلَّا أَرْبَعٌ مِنْ الْإِبِلِ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي صَدَقَةِ الْغَنَمِ فِي سَائِمَتِهَا إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ فَفِيهَا شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ زَادَتْ فَفِيهَا شَاتَانِ إِلَى مِائَتَيْنِ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِيهَا ثَلَاثُ شِيَاهٍ إِلَى ثَلَاثِ مِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ وَلَا تُؤْخَذُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ وَلَا ذَاتُ عَوَارٍ وَلَا تَيْسٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ الْمُصَدِّقُ وَلَا يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ وَلَا يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ وَإِذَا كَانَتْ سَائِمَةُ الرَّجُلِ نَاقِصَةً مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةً وَاحِدَةً فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي الرِّقَةِ رُبْعُ الْعُشْرِ فَإِذَا لَمْ يَكُنْ الْمَالُ إِلَّا تِسْعِينَ وَمِائَةَ دِرْهَمٍ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا

Bimu nu waxee [Abu Kamil] mu ne; Bimu nu waxee loolu, mu ne: Ma jël bataaxal bii ci Anas Bin Malik, bi Abu Bakr bind leen; Dëgg la, lii mooy séddale zakat bi Yonent bi santaane ci jullit yi, te Yàlla santaane ko ci Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam, kon képp kuñu laaj ci jullit yi ci anam wi ñu ko jox, mu jox ko, te kuñu ko laaj lu ëpp liñu ko laaj, mu jox ko; ci gaam yu néew ñaar fukki at ak juróom, ci juróom ba fukki gaam, zakat bi benn bëy la, te su yeggee ñaar fukki ak juróom, zakat bi mooy benn gaam bu jigéen bu am ñaari at, ba fan weeri ak juróom, sudee amul gaam bu jigéen bu am ñaari at, gaam bu góor bi matna ñatti at. Zakat bi mooy benn gaam bu góor bu am ñatti at ba limu am ñeent-fukki at ak juróom, su limu yeggee ñeent-fukki ak juróom benn, zakat bi dafay nekk benn. gaam yu am ñatti at, ba juróom ñeent fukki at, te su yeggee juróom ñeent fukki at ak benn, kon zakat bi dina ñu ko jox ñaari gaam yu am ñeenti at, ni ñaari gaam yu góor yu tollu ci téemeeri at ak ñaar fukki, te su ëppee téemeeri at ak ñaar fukki, kon ñeent fukki ak benn naat bu nekk ci fift ak ñatti at. gaameel bu jigéen amna ñeenti at, te sudee at yi gaameel yi wuute ci faralu zakat, kon képp ku yegg ci faraayu zakat ci gaameel bu jigéen bu am juróomi at te amul gaameel bu jigéen bu am juróomi at, waaye amna gaameel bu jigéen bu am ñeenti at, yomb naa leen am wala ñaar fukki dirham, ak képp ku yegg ci zakat bi war ci benn naat. gaaléem bu jigéen bu am ñeenti at te amul benn ludul benn bu am juróomi at, kon loolu doy na ñu nangu ko, ñu jox ko ki wara zakat ñaar fukki dirham wala ñaari bëy. Ku jot zakat bi war ci gaameel bu jigéen bu am ñeenti at te amul benn waaye amna benn gaameel bu jigéen bu am ñatti at, loolu doy na jot ci moom ak ñaari bëy sudee yomb nañu leen am wala ñaar fukki dirham. gaaméel bu jigéen bu am ñeenti at, kon loolu doy na ñu nangu ko, ñu jox ko ki wara zakat bi ñaar fukki dirham wala ñaari bëy, te képp ku am. yomb nañu leen am wala ñaar fukki dirham, te képp ku yegg ci zakat bi war ci benn gaam bu jigéen bu am ñaari at, waaye amul ludul benn gaam bu góor bu am ñatti at, kon loolu doy na jot ci moom, te kenn duko yokk leneen, te képp ku amul zakat bi fileek ñeenti gaam yi. Ci zakatu bëy yiy sàmm, bu lim bi yeggee ñeent-fukki, zakaa bi benn chaine la wala bëy yu yegg ba téemeeri ak ñaar fukki, te suñu ko ëppee, zakat bi dafay nekk ñaari bëy yu yegg ci limu ñaari téemeeri, te su ëppee benn, zakat bi mooy ñatti bëy yu yegg ba ñatti téemeeri, te su amee lu ëpp, zakat bi dafay nekk benn bëy, te taken from handica goatge du, fileek kiy joxe zakat bi bëggul, te waru ñu jël alal bu wuute - ngir jël zakat bi - te itam alal jiñ dajale waru ñu ko tàqale ndax tiit. ci zakat, ak alal ju jaxaso ci ñaari pàcc, ñoom ñaar ñépp ñu ngi koy delloo ku nekk, te sudee bëy bu kenn di dundee amul benn bëy ci ñeent-fukki bëy, kon amul zakat fileek boroom bi bëggul. Ci jaam yi, zakat bi mooy ñeenti fukki-fukki, te sudee seen alal yeggul ludul téemeeri ak juróom ñeent fukki dirham, kon zakat bi amul fileek boroom bi bëggul.

Hadith

Imam Ahmad : 69

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَهْلُ مَكَّةَ يَقُولُونَ أَخَذَ ابْنُ جُرَيْجٍ الصَّلَاةَ مِنْ عَطَاءٍ وَأَخَذَهَا عَطَاءٌ مِنْ ابْنِ الزُّبَيْرِ وَأَخَذَهَا ابْنُ الزُّبَيْرِ مِنْ أَبِي بَكْرٍ وَأَخَذَهَا أَبُو بَكْرٍ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَحْسَنَ صَلَاةً مِنْ ابْنِ جُرَيْجٍ

Bimu nu waxee loolu, mu ne: Makkan yi ne; [Ibnu Jurayj] jël na doxalinu ñaan yi ci [‘Atho’], Atho’ jël na ko ci [Ibnu Az Zubair], Ibnu Zubair jël na ko ci [Abu Bakr], Abu Bakr jël na ko ci Yonent bi, gisuma kenn ku gëna ñaan Ibnu Jurayj.

Hadith

Imam Ahmad : 70

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ تَأَيَّمَتْ حَفْصَةُ بِنْتُ عُمَرَ مِنْ خُنَيْسٍ أَوْ حُذَيْفَةَ بْنِ حُذَافَةَ شَكَّ عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا فَتُوُفِّيَ بِالْمَدِينَةِ قَالَ فَلَقِيتُ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ حَفْصَةَ فَقُلْتُ إِنْ شِئْتَ أَنْكَحْتُكَ حَفْصَةَ قَالَ سَأَنْظُرُ فِي ذَلِكَ فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ فَلَقِيَنِي فَقَالَ مَا أُرِيدُ أَنْ أَتَزَوَّجَ يَوْمِي هَذَا قَالَ عُمَرُ فَلَقِيتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُلْتُ إِنْ شِئْتَ أَنْكَحْتُكَ حَفْصَةَ ابْنَةَ عُمَرَ فَلَمْ يَرْجِعْ إِلَيَّ شَيْئًا فَكُنْتُ أَوْجَدَ عَلَيْهِ مِنِّي عَلَى عُثْمَانَ فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ فَخَطَبَهَا إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْكَحْتُهَا إِيَّاهُ فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَعَلَّكَ وَجَدْتَ عَلَيَّ حِينَ عَرَضْتَ عَلَيَّ حَفْصَةَ فَلَمْ أَرْجِعْ إِلَيْكَ شَيْئًا قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَإِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَرْجِعَ إِلَيْكَ شَيْئًا حِينَ عَرَضْتَهَا عَلَيَّ إِلَّا أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُهَا وَلَمْ أَكُنْ لِأُفْشِيَ سِرَّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَوْ تَرَكَهَا لَنَكَحْتُهَا

Bimu nu waxee loolu, mu ne: Ma'mar nettali nu ci Az Zuhri ci Salim ci Ibn Omar ci Omar, mu ne ko; Hafshoh Bint Omar daa ñàkk jabar, Hunais wala Hudzaifah Bin Hudzafah bàyyi ko ci ginaaw - Abdurrazzaq dafa am sikki-sakka - te nekkoon kenn ci sahaba yu Yonent bi seedewoon xew-xewu xarab Badr ba noppi faatu ci Medina. Ci noonu ma daje ak Osmaan Bin Affan, ma jox ko Hafshah, ma ne ko; Othman tontu ko niko, "Soo bëggee dinaa la sëy ak ab Hafshah." 'Dinaa ci njëkka xalaat'. Guddi yu bari weesu, Uthman daje ak man ni; 'Bës yii bëgguma sëy'. Omar neena; ba noppi ma daje ak Abu Bakr, ma ni ko; 'Soo bëggee dinaa la sëy Hafshah Bint Omar'. Waaye tontuwul ma, ci sama xol mu am yëg-yëg bu ëpp yëg-yëg bi may nekk ak Othman, bis yu bari weesu ba mujj Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ñëw ci man, laaj Hafshah sëy, ci ganaw ga ma sëy Hafshah ak moom, Abu Bakr ne ko; "Amaana amna yëg-yëg ci sa xol bi nga ma woowe Hafshah te tontuwuma la ko?" Omar ne ko: Ma tontu; Abu Bakr ne ko: «Waaw; 'Dëgg la, amul lenn luma tere dellu ci yaw ak tontu soo ma joxee Hafshah, waaye dégg naa Rasulullah sallallahu aleyhi wasallam wax ko, te duma tasaare kumpa Rasulullah sallallahu aleyhi wasallam, su ko bàyyee dinaa ko sëy.'

Hadith

Imam Ahmad : 71

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ مُسْلِمٍ أَبَا سَلَمَةَ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ مُرَّةَ الطَّيِّبِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ سَيِّئُ الْمَلَكَةِ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَيْسَ أَخْبَرْتَنَا أَنَّ هَذِهِ الْأُمَّةَ أَكْثَرُ الْأُمَمِ مَمْلُوكِينَ وَأَيْتَامًا قَالَ بَلَى فَأَكْرِمُوهُمْ كَرَامَةَ أَوْلَادِكُمْ وَأَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ قَالُوا فَمَا يَنْفَعُنَا فِي الدُّنْيَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَرَسٌ صَالِحٌ تَرْتَبِطُهُ تُقَاتِلُ عَلَيْهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَمْلُوكٌ يَكْفِيكَ فَإِذَا صَلَّى فَهُوَ أَخُوكَ

Bimu nu ko wax [Ishaq Bin Sulaiman] mu ne; Ma dégg [Al Mughirah Bin Muslim Abu Salamah] ci [Farqad As Subakhi] ci [Murrah Ath Thayyib] ci [Abu Bakar Ash Shiddiq], mu ne; Rasulullah sallallahu aleyhi wasallam dafa wax ni: 'Ku jikko baaxul du dugg ci asamaan si', moo tax benn góor laaj; Yaw Yonent Yàlla, ndax yëglewoo ni ummat bii mooy ummat bi ëpp ay jaam ak ay mbokk? Kon Yonent bi tontu ko: 'Waaw, kon sargal leen ni ngeen sargal seeni doom, dundal leen ci ñam wi ngeen di lekk'. Xarit laaj; 'Yaw Yonent Yàlla, lan moo nu mëna jariñ ci àdduna?' Mu tontu ko ni: 'Otoo bu baax booy moor ngir xeex ci yoonu Yàlla ak jaam bu doy ci yaw, te bumu ñaanee, mooy sa rak.'

Hadith

Imam Ahmad : 72

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ السَّبَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنِي زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَرْسَلَ إِلَيْهِ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَإِذَا عُمَرُ عِنْدَهُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدْ اسْتَحَرَّ بِأَهْلِ الْيَمَامَةِ مِنْ قُرَّاءِ الْقُرْآنِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ وَأَنَا أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ فِي الْمَوَاطِنِ فَيَذْهَبَ قُرْآنٌ كَثِيرٌ لَا يُوعَى وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ فَقُلْتُ لِعُمَرَ وَكَيْفَ أَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ بِذَلِكَ صَدْرِي وَرَأَيْتُ فِيهِ الَّذِي رَأَى عُمَرُ قَالَ زَيْدٌ وَعُمَرُ عِنْدَهُ جَالِسٌ لَا يَتَكَلَّمُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّكَ شَابٌّ عَاقِلٌ لَا نَتَّهِمُكَ وَقَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْيَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاجْمَعْهُ قَالَ زَيْدٌ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفُونِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنْ الْجِبَالِ مَا كَانَ بِأَثْقَلَ عَلَيَّ مِمَّا أَمَرَنِي بِهِ مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ فَقُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلُونَ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Bimu nu waxee [Usmaan Bin Omar] mu ne; mu wax nu [Yunus] ci [Az Zuhri] mu ne; xamal nama [Ibn As Sabbaq] ni; Abu Bakr moo ko yónnee ci barabu xare bi nit ñi di def ci Yamamah, bi Omar nekkee ci wetam, ci la Abu Bakr wax; Omar daje na ak man, muni ma; 'Dëgg la, ñu bari ñu ñàkk seen bakkan ci xare Yamamah, ñu ngi bawoo ci Qori' yu Jullit yi, te dama ragal ñu bari ñuy ray Qori' ci yeneen tooli xare, suko defee ñu bari ci Al Qur'an di réer ndax xamu ñu leen, te ci dëgg maa ngi jàpp ni danga wara dajale Al Qur'an bi. Ma wax Omar; 'Nu may def lu Yonent bi musul def? Omar tontu ko; 'Wallaahi lu baax la'. Omar wéy di ñëw ci man di sàkku tontu ci lii, ba Yàlla ubbi sama xol, ma ànd ak xalaati Omar. Muni; Zaid ak Omar toogoon ci wetam te waxu ñu benn baat, ci la Abu Bakr wax; Zaid ni ko: «Dëgg la xale bu am xel nga, sikki-sakka nu ci sa kàttan ndax bind nga ay wahyu ngir Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam, kon defaral ko téere Al Qur'an» Zaid ne ko; 'Wallaahi, suñu ma sant ma toxal benn ci tundu yi, du diis ni limu ma sant ma dajale Al Qur'an, ci laa ni; 'Noo mënee def lu Yonent bi musul def?'

Hadith

Imam Ahmad : 73

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَجَاءٍ عَنْ عُمَيْرٍ مَوْلَى الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ خَاصَمَ الْعَبَّاسُ عَلِيًّا فِي أَشْيَاءَ تَرَكَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ شَيْءٌ تَرَكَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يُحَرِّكْهُ فَلَا أُحَرِّكُهُ فَلَمَّا اسْتُخْلِفَ عُمَرُ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ فَقَالَ شَيْءٌ لَمْ يُحَرِّكْهُ أَبُو بَكْرٍ فَلَسْتُ أُحَرِّكُهُ قَالَ فَلَمَّا اسْتُخْلِفَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ قَالَ فَأَسْكَتَ عُثْمَانُ وَنَكَسَ رَأْسَهُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَخَشِيتُ أَنْ يَأْخُذَهُ فَضَرَبْتُ بِيَدِي بَيْنَ كَتِفَيْ الْعَبَّاسِ فَقُلْتُ يَا أَبَتِ أَقْسَمْتُ عَلَيْكَ إِلَّا سَلَّمْتَهُ لِعَلِيٍّ قَالَ فَسَلَّمَهُ لَهُ

Mu wax nu Abu Awanah ci Al Amasy ci Ismail Bin Raja ci Umair jaamu Al Abbas ba woon ci Ibn Abbas mu wax nu; Bi Rasulullah faatoo, ñu fal Abu Bakr muy kalifa, Abbas daal di laaj Ali li Rasulullah bàyyi ci moom, ci la [Abu Bakr] wax; ''Lenn lu Yonenti Yàlla sallallaahu aleyhi wasallam bàyyi woon mu yënguwul, duma ko yëngal'. Biñu falee Omar muy kalifa, ñoom ñaar ñu ñaxtu seen mbir ci Omar, Omar ni ko; Li Abu Bakr yëngal, man duma ko yëngal. Ibn Abbas dafa wax ni, biñu falee Osmaan muy kalifa, ñoom ñaar ñu ñaxtu ci Osmaan, Osmaan noppi, sëggal boppam. 'Dama ragaloon ni dina ko jël, ma fëgg sama loxo ci diggu mbaggu Abbas niko; 'Yaw sama pàppa, maa ngi lay waat, danga ko wara jox Ali'. Ibnu Abbas dafa wax; Mu daal di koy jox Ali.

Hadith

Imam Ahmad : 74

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي شَيْخٌ مِنْ قُرَيْشٍ مِنْ بَنِي تَيْمٍ قَالَ حَدَّثَنِي فُلَانٌ وَفُلَانٌ وَقَالَ فَعَدَّ سِتَّةً أَوْ سَبْعَةً كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ فِيهِمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ بَيْنَا نَحْنُ جُلُوسٌ عِنْدَ عُمَرَ إِذْ دَخَلَ عَلِيٌّ وَالْعَبَّاسُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَدْ ارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمَا فَقَالَ عُمَرُ مَهْ يَا عَبَّاسُ قَدْ عَلِمْتُ مَا تَقُولُ تَقُولُ ابْنُ أَخِي وَلِي شَطْرُ الْمَالِ وَقَدْ عَلِمْتُ مَا تَقُولُ يَا عَلِيُّ تَقُولُ ابْنَتُهُ تَحْتِي وَلَهَا شَطْرُ الْمَالِ وَهَذَا مَا كَانَ فِي يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدْ رَأَيْنَا كَيْفَ كَانَ يَصْنَعُ فِيهِ فَوَلِيَهُ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ بَعْدِهِ فَعَمِلَ فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ وَلِيتُهُ مِنْ بَعْدِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَحْلِفُ بِاللَّهِ لَأَجْهَدَنَّ أَنْ أَعْمَلَ فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ وَعَمَلِ أَبِي بَكْرٍ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَحَلَفَ بِأَنَّهُ لَصَادِقٌ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّبِيَّ لَا يُورَثُ وَإِنَّمَا مِيرَاثُهُ فِي فُقَرَاءِ الْمُسْلِمِينَ وَالْمَسَاكِينِ و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَحَلَفَ بِاللَّهِ إِنَّهُ صَادِقٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ النَّبِيَّ لَا يَمُوتُ حَتَّى يَؤُمَّهُ بَعْضُ أُمَّتِهِ وَهَذَا مَا كَانَ فِي يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدْ رَأَيْنَا كَيْفَ كَانَ يَصْنَعُ فِيهِ فَإِنْ شِئْتُمَا أَعْطَيْتُكُمَا لِتَعْمَلَا فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَمَلِ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى أَدْفَعَهُ إِلَيْكُمَا قَالَ فَخَلَوَا ثُمَّ جَاءَا فَقَالَ الْعَبَّاسُ ادْفَعْهُ إِلَى عَلِيٍّ فَإِنِّي قَدْ طِبْتُ نَفْسًا بِهِ لَهُ

Bimu nu ko wax [Yahya Bin Hammad] mu ne; Daf nu wax ni [Abu Awanah] ci [Ashim Bin Kulayb] ni; Bimu ma waxee [benn sheikh Quraish bu bawoo Bani Taim] muni ma; Newoon naa ko nii, nii, nii, nii, muni ma; mu wax ci juróom benn wala juróom ñaari nit ñu bawoo Quraish, boole ci [Abdullah Bin Az Zubair], mu wax; Bi nu toogee ci wetu Omar, ci saasi Ali ak Abbas duggsi ak baat yu yéeg, [Omar] ni; 'Noppal, yaw Abbas! Xamnaa li nga nara wax, ne nga doomu sama mag ak man jot genn-wàllu moomeel gi. Xam naa itam li ngay wax, yaw Ali, dinga wax ni doomam ju jigéen mingi ci sama loxo, kon dina séddoo genn-wàllu moomeel gi, te loolu mooy li xewoon ci jamonoy Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, kon gis nanu nimu dogale ci mbir mii, ginaaw ga Abu Bakr wéyal ginaaw li Rasulullah def, ak di cammoy, kon maa ngi waat ci turu Yàlla, dinaa dogal bu baax ci mbir mi, ni ko Rasulullah ak Abu Bakr' defee. Ba noppi mu wax; Abu Bakr nettali ma ko, ba noppi waat ni, ci dëgg la dégg Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam wax ni: 'Dëgg la, Yonent bi amul benn ndono, ndonoom kese lañu séddale ci néew doole yi ak néew doole yi ci jullit yi.' te [Abu Bakr] wax nama, di waat ci turu Yàlla ni njub la, ni Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam dafa wax ni: 'Dëgg la, yonent du dee ba keroog yenn ci askanam def ko imam'. Te -alal- bi- dafa yàgg nekk ci loxo Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, te gis nanu nimu ko defee ci mbir mii, su ngeen bëggee dinaa ko jox yéen ñaar ngir ngeen def ko ni ko Rasulullah ak Abu Bakr defee, kon dinaa ko jox yéen ñaar'. Abdullah bin Zubair neena; Abbas neena, ñoom ñaar ñu dem, ba noppi ñu dellusi. 'Jox ko Ali ndax ruuh gi dafay jàmm soo ko joxee Ali'.

Hadith

Imam Ahmad : 75

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا جَاءَتْ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا تَطْلُبُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَا إِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي لَا أُورَثُ

Bimu nu waxee loolu, mu ne: Muhamed Bin 'Amru ci Abu Salamah, ci Abu Hurairah, dafa wax ni Fatima ñëwoon na ci Abu Bakr ak Omar, di sàkku ci seen ndono ci Yonent bi, ci la Abu Bakr ak Omar wax; Dëgg la, dégg nanu Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallah mu wax ne: “Dëgg la, duma ma wër”.

Hadith

Imam Ahmad : 76

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا عِيسَى يَعْنِي ابْنَ الْمُسَيَّبِ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ قَالَ إِنِّي لَجَالِسٌ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَلِيفَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَهْرٍ فَذَكَرَ قِصَّةً فَنُودِيَ فِي النَّاسِ أَنَّ الصَّلَاةَ جَامِعَةٌ وَهِيَ أَوَّلُ صَلَاةٍ فِي الْمُسْلِمِينَ نُودِيَ بِهَا إِنَّ الصَّلَاةَ جَامِعَةٌ فَاجْتَمَعَ النَّاسُ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ شَيْئًا صُنِعَ لَهُ كَانَ يَخْطُبُ عَلَيْهِ وَهِيَ أَوَّلُ خُطْبَةٍ خَطَبَهَا فِي الْإِسْلَامِ قَالَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ وَلَوَدِدْتُ أَنَّ هَذَا كَفَانِيهِ غَيْرِي وَلَئِنْ أَخَذْتُمُونِي بِسُنَّةِ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا أُطِيقُهَا إِنْ كَانَ لَمَعْصُومًا مِنْ الشَّيْطَانِ وَإِنْ كَانَ لَيَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ مِنْ السَّمَاءِ

Bimu nu waxee [Hasyim Bin Al Qasim] mu ne; Daf nu wax Isa, maanaam Ibn Al Musayyab, ci Qais Bin Abu Hazim, ne ko: Bima toogee ci wetu [Abu Bakar] Ash Siddiq, kalifa Rasulullah sallallahu aleyhi wasallam benn weer ginaaw bi Yonent bi faatoo, Abu Bakr nettali ma benn léeb; ci saasi mu yégle nit ñi; 'Dëgg la ñaan ci mbooloo la'. Te mooy ñaan gi Jullit yi njëkka def ci wax ko; 'Dëgg la ñaan ci mbooloo la'. Nit ñi dajaloo, ci la Abu Bakr yéeg ci podium bi, barab biñ ko defaral mu jàngale ci kaw, muy xutba bimu njëkka jàng ci Islam. Qais neena; ci la Abu Bakr gërëm Yàlla, sargal ko ni; 'Yaw nit ñi, dinaa kontaan lool su amee keneen ku dul man ku ma wecci ci mbir mii, te su ngeen ma tuumal sunnatu seen Yonent sallallaahu 'alaihi wasallam, kon duma ko nangu, ndax dafa aar ci Seytaane, te wahyu yi wàcci ci asamaan ci moom'.

Hadith

Imam Ahmad : 77

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ لَيْثٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أَقُولَ إِذَا أَصْبَحْتُ وَإِذَا أَمْسَيْتُ وَإِذَا أَخَذْتُ مَضْجَعِي مِنْ اللَّيْلِ اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ أَنْتَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍ وَمَلِيكُهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ وَحْدَكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُكَ وَرَسُولُكَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ نَفْسِي وَشَرِّ الشَّيْطَانِ وَشِرْكِهِ وَأَنْ أَقْتَرِفَ عَلَى نَفْسِي سُوءًا أَوْ أَجُرَّهُ إِلَى مُسْلِمٍ آخِرُ مُسْنَدِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ

Neena ñu [Hasyim Bin Al Qasim] Neena ñu [Shaiban] ci [Laits] ci [Mujahid] mu ne: [Abu Bakr] Ash Shiddiq neena; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam digal nama ma lire chaque matin, soir et avant de doit à la nuit ''ALLAHUMMA FAATHIRAS SAMAAWAATI WAL ARDLI 'AALIMAL GHAIBI WASY SYAHAADAH ANTA RABBA KULLI SYAIKUIN WA ASAHAADULA WAHDAKA LAA SYARIIKALAKA WA ANNA MUHAMMADAN 'ABDUKA WA RASUULUKA A'UUDZUBIKA MIN SYARRI NAFSII WA SYARRISY SYAITHAANI WA SYIRKIHI WA AN AQTARIFA 'ALA NAFSII SUU'AN AW ILAMUSLU la cre suuf, ki xam lépp lu nëbbu ak lu feeñ, yaay Rabb lépp ak seen boroom, maa ngi seede ni amul yàlla - bu am sañ-sañu jaamu- ludul Yaw Yaw kese amul àndadoo, te maa ngi seede ni Muhamed mooy Sa jaam ak sa ndaw, Maa ngi sàkku evil ci sama Salli ak ci def lu bon ci sama ruuh wala jox ko yeneen jullit yi.

Hadith

Imam Ahmad : 78

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ حَارِثَةَ قَالَ جَاءَ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالُوا إِنَّا قَدْ أَصَبْنَا أَمْوَالًا وَخَيْلًا وَرَقِيقًا نُحِبُّ أَنْ يَكُونَ لَنَا فِيهَا زَكَاةٌ وَطَهُورٌ قَالَ مَا فَعَلَهُ صَاحِبَايَ قَبْلِي فَأَفْعَلَهُ وَاسْتَشَارَ أَصْحَابَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِيهِمْ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ عَلِيٌّ هُوَ حَسَنٌ إِنْ لَمْ يَكُنْ جِزْيَةً رَاتِبَةً يُؤْخَذُونَ بِهَا مِنْ بَعْدِكَ

Bimu nu waxee [Abdurahman Bin Mahdi] ci [Sufyan] ci [Abu Ishaq] ci [Haritsah] mu ne; ay nit yu bawoo Siri ñëw ci Omar, ñu ni ko; 'Dëgg la, amnanu alal, ay fas ak ay jaam, te danu bëgga joxe zakat ak setal ci ñoom'. Omar tontu ko; 'Ni sama ñaari xarit defee balaa may def, dinaa def ñoom ñaar'. Ginaaw loolu mu waxtaan ak ay sahaba yu Yonent bi Mohamed sallallaahu aleyhi wasallam, ci ñoom la Ali, ci la Ali wax; 'Lu baax la sudee du juuti gi ñuy jël ci ñoom ginaaw sa'.

Hadith

Imam Ahmad : 79

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ أَنَّ الصُّبَيَّ بْنَ مَعْبَدٍ كَانَ نَصْرَانِيًّا تَغْلِبِيًّا أَعْرَابِيًّا فَأَسْلَمَ فَسَأَلَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ فَقِيلَ لَهُ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَأَرَادَ أَنْ يُجَاهِدَ فَقِيلَ لَهُ حَجَجْتَ فَقَالَ لَا فَقِيلَ حُجَّ وَاعْتَمِرْ ثُمَّ جَاهِدْ فَانْطَلَقَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْحَوَابِطِ أَهَلَّ بِهِمَا جَمِيعًا فَرَآهُ زَيْدُ بْنُ صُوحَانَ وَسَلْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ فَقَالَا لَهُوَ أَضَلُّ مِنْ جَمَلِهِ أَوْ مَا هُوَ بِأَهْدَى مِنْ نَاقَتِهِ فَانْطَلَقَ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخْبَرَهُ بِقَوْلِهِمَا فَقَالَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْحَكَمُ فَقُلْتُ لِأَبِي وَائِلٍ حَدَّثَكَ الصُّبَيُّ فَقَالَ نَعَمْ

Neena ñu [Muhamed Bin Ja'far] ni; Neena ñu [Syu'bah] ci [Al Hakam] ci [Abu Wa'il] ni [Shubay Bin Ma'bad] dafa yàgg nekk chretien ci xeetu arab Taghlib, ginaaw ga mu dugg ci Islaam, ginaaw ga mu laaj; ' Lan mooy jëf ji gëna am solo?' Ñu ni ko; ‘Jihad ci yoonu Yallah’ ci la bëggee def jihad waaye ñu laaj ko; 'Def nga Hajj?' Mu tontu ko: Ñu tontu ko, 'Ba tay'; 'Defal Hajj ak Umrah ba noppi nga def jihad'. Mu dox ba yegg ci barab bu wow, ci la bëgga dem Hajj ak Umra, bimu gisee Zaid Bin Shuhan ak Salman Bin Rabi'ah, ñoom ñaar ñu ni; 'Dafa gëna réer gaam,' wala; 'Amul lu gëna am solo ni gaal gi'. Mu dem ci Omar, wax ko li Zaid ak Salman waxoon, Omar ni ko; 'danga dëppoo ak Sunnas sa Yonent sallallaahu aleyhi wasallam'. Al Hakam neena; Ma laaj Abu Wail; 'Shubay moo la ko wax?' Mu tontu ko: 'Waaw'.

Hadith

Imam Ahmad : 80

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ مَيْمُونٍ قَالَ صَلَّى بِنَا عُمَرُ بِجَمْعٍ الصُّبْحَ ثُمَّ وَقَفَ وَقَالَ إِنَّ الْمُشْرِكِينَ كَانُوا لَا يُفِيضُونَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَالَفَهُمْ ثُمَّ أَفَاضَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ

Mu nettali nu ['Affan] Mu nettali nu [Syu'bah] ci [Abu Ishaq] mu ne; Dégg naa ['Amru Bin Maimun] wax; [Omar] ñaan suba ak nun ci Muzdalifah ba noppi jog ni; 'Dëgg la musrik yi bàyyi wuñu Muzdalifah ba jant bi fenk, te dëgg la Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam def ak ñoom ay wuute, moo tax mu bàyyi Muzdalifah balaa jant bi fenk'.