Imam Ahmad (الامام احمد) - 26363 حديث
حديث
Imam Ahmad : 61
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ الْجُمَحِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ قِيلَ لِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَا خَلِيفَةَ اللَّهِ فَقَالَ بَلْ خَلِيفَةُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَرْضَى بِهِ
اسان کي [محمد بن يزيد] ٻڌايو آهي ته اسان کي [نافع بن عمر الجماحي] [عبدالله بن ابوملائڪه] کان ٻڌايو آهي ته؛ [ابوبڪر] کي 'اي خليفت الله' جي نالي سان سڏيو ويندو هو پوءِ هن جواب ڏنو؛ 'بهرحال، خليفي محمد صلي الله عليه وسلم ۽ مان هن سڏ کي قبول ڪرڻ لاءِ تيار آهيون'.
حديث
Imam Ahmad : 62
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُؤَمَّلِ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ كَانَ رُبَّمَا سَقَطَ الْخِطَامُ مِنْ يَدِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَيَضْرِبُ بِذِرَاعِ نَاقَتِهِ فَيُنِيخُهَا فَيَأْخُذُهُ قَالَ فَقَالُوا لَهُ أَفَلَا أَمَرْتَنَا نُنَاوِلُكَهُ فَقَالَ إِنَّ حَبِيبِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَنِي أَنْ لَا أَسْأَلَ النَّاسَ شَيْئًا
اسان کي [موسيٰ بن داؤد] ٻڌايو آهي اسان کي [عبدالله بن المعمل] [ابن ابي مُليڪہ] کان ٻڌايو آهي، هن چيو ته: هڪ ڀيري گھوڙي جي لگام حضرت ابوبڪر صديق جي هٿ مان ڪري پئي، پوءِ هن پنهنجي اُٺ جي اڳيان واري ٻانهن تي اهڙو ڌڪ هنيو جو اُٺ گجگوڙ ڪئي ۽ پوءِ ان کي کنيو، پوءِ دوستن چيو: ڇا توهان اسان کي حڪم نه ڏنو هو ته ان کي وٺو؟ [ابوبڪر] چيو: 'بيشڪ، منهنجي پياري رسول الله ﷺ مون کي حڪم ڏنو هو ته انسانن کان ڪجهه به نه گهران.'
حديث
Imam Ahmad : 63
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَامٍ فَقَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ فَقَالَ إِنَّ ابْنَ آدَمَ لَمْ يُعْطَ شَيْئًا أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ وَعَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ وَالْبِرِّ فَإِنَّهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ وَالْفُجُورَ فَإِنَّهُمَا فِي النَّارِ
اسان کي [عبدالرزاق] ٻڌايو آهي اسان کي [سفيان] عمرو بن مُره کان [ابو عبيده] کان [ابوبڪر] ٻڌايو آهي، هن چيو ته رسول الله ﷺ جي وفات کان هڪ سال پوءِ، ابو بڪر اٿيو ۽ چيو ته رسول الله ﷺ پهرين سال ۾ اسان جي سامهون بيٺا هئا ۽ پوءِ فرمايائون: 'يقيناً، آدم جي اولاد ۽ پوٽن کي نجات کان وڌيڪ اهم ڪجهه به نه ڏنو ويو آهي، تنهن ڪري الله کان نجات گهرو، ايمانداري ۽ احسان سان ڪم ڪريو ڇو ته اهي ٻئي جنت ۾ آهن، ۽ ڪوڙ ۽ برائي کان پري رهو ڇو ته اهي ٻئي دوزخ ۾ آهن'.
حديث
Imam Ahmad : 64
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوهَا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى قَالَ فَلَمَّا كَانَتْ الرِّدَّةُ قَالَ عُمَرُ لِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تُقَاتِلُهُمْ وَقَدْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَاللَّهِ لَا أُفَرِّقُ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَلَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَهُمَا قَالَ فَقَاتَلْنَا مَعَهُ فَرَأَيْنَا ذَلِكَ رَشَدًا
اسان کي [محمد بن يزيد] ٻڌايو آهي، چيو آهي، اسان کي [سفيان بن حسين] ٻڌايو آهي، [عز زهريءَ] کان، [عبيدالله بن عبدالله بن عتبه بن مسعود] کان، [ابو هريره] کان، رسول الله ﷺ کان، هن چيو ته: مون کي ماڻهن سان جنگ ڪرڻ جو حڪم ڏنو ويو آهي جيستائين اهي لا اله الا الله نه چون - الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي - جڏهن اهي اهو چوندا، ته انهن جو رت ۽ مال محفوظ ڪيو ويندو، سواءِ انهن جي حق ۽ حساب جي. ابو هريره چيو؛ پوءِ جڏهن ارتداد ٿيو، ته [عمر] ابو بڪر کي چيو: 'ڇا توهان انهن سان جنگ ڪري رهيا آهيو جيتوڻيڪ توهان رسول الله ﷺ کي هي ۽ هي چوندا ٻڌو آهي؟' ' تڏهن [ابو بڪر] جواب ڏنو: 'الله جو قسم، مان نماز ۽ زڪوات جي حڪمن ۾ فرق نه ڪندس، ۽ مان هر ان شخص سان جنگ ڪندس جيڪو ٻنهي ۾ فرق ڪندو.' ابو هريره چيو ته: 'پوءِ اسان ان سان وڙهيو ۽ اسان ڏٺو ته هي سچ هو'.
حديث
Imam Ahmad : 65
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ قَالَ أُخْبِرْتُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ { لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } فَكُلَّ سُوءٍ عَمِلْنَا جُزِينَا بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَمْرَضُ أَلَسْتَ تَنْصَبُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ قَالَ بَلَى قَالَ فَهُوَ مَا تُجْزَوْنَ بِهِ
اسان کي [عبدالله بن نمير] ٻڌايو آهي، چيو آهي؛ اسان کي [اسماعيل] کي [ابوبڪر بن ابو زهير] کان خبر ڏني آهي، هن چيو ته؛ مون کي [خبر ملي آهي] ته [ابوبڪر] چيو؛ 'اي الله جا رسول، هن آيت کان پوءِ ڀلائي ڪيئن ٿيندي؛ 'اهو توهان جو ارادو نه آهي ۽ نه ئي اهو اهل ڪتاب جي ارادو آهي. جيڪو به ڏوهه ڪندو ان کي ضرور ان ڏوهه جي مطابق بدلو ڏنو ويندو' - سورة النساءَات 23-، ڇا اسان کي هر ڏوهه جو بدلو ڏنو ويندو؟' پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم جواب ڏنو؛ 'الله توکي معاف ڪري، اي ابوبڪر، ڇا تون بيمار، ٿڪل، غمگين، آزمائشن ۾ مبتلا نه آهين؟' ابو بڪر جواب ڏنو؛ 'ها' پوءِ هن چيو؛ 'ته پوءِ اهو سڀ ڪجهه توهان لاءِ بدلو آهي'.
حديث
Imam Ahmad : 66
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ أَظُنُّهُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ قَالَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَمْرَضُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ قَالَ بَلَى قَالَ فَإِنَّ ذَاكَ بِذَاكَ حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الثَّقَفِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ { مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
اسان کي [سفيان] ٻڌايو ته هن چيو؛ اسان کي [ابن ابو خالد] کي [ابوبڪر بن ابو زهير] کان ٻڌائڻ کان پوءِ مون سوچيو ته اهو ائين هو جيئن [ابوبڪر چيو]؛ 'اي الله جا رسول، هن آيت کان پوءِ ڀلائي ڪيئن ٿيندي'. هن جواب ڏنو؛ 'الله توهان تي رحم ڪري، اي ابوبڪر، ڇا توهان درد، غم يا آزمائش جو تجربو نه ڪيو آهي؟' ابو بڪر جواب ڏنو؛ 'ها' پوءِ نبي ڪريم ﷺ فرمايو؛ 'پوءِ بيشڪ اهو سڀ هڪ انعام آهي'. اسان کي [يعليٰ بن عبيد] ٻڌايو آهي [اسماعيل] کي [ابوبڪر عتصقفي] کان ٻڌايو آهي، هن چيو؛ [ابوبڪر] چيو ته: 'اي الله جا رسول هن آيت کان پوءِ ڀلائي ڪيئن ٿيندي؛ 'جيڪو به برائي ڪندو ان کي ضرور ان ڏوهه جي مطابق سزا ڏني ويندي'. -قس النساء 123-. پوءِ حديث بيان ڪريو.
حديث
Imam Ahmad : 67
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ الثَّقَفِيِّ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا لَنُجَازَى بِكُلِّ سُوءٍ نَعْمَلُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَنْصَبُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ فَهَذَا مَا تُجْزَوْنَ بِهِ
اسان کي ٻڌايو آهي [واقعي] اسان کي ٻڌايو آهي [ابن ابو خالد] [ابوبڪر بن ابو زهير عتصقفي] کان ته هن چيو؛ جڏهن آيت نازل ٿي ته، 'اهو توهان جي خواهش نه آهي ۽ نه ئي اهل ڪتاب جي خواهش. جيڪو به برائي ڪندو، ان کي ضرور ان ڏوهه جي مطابق سزا ڏني ويندي - -سوره نسائيات 123-، هن چيو؛ [ابوبڪر] چيو؛ 'يا رسول الله، ڇا اسان کي هر ڏوهه جو بدلو ڏنو ويندو جيڪو اسان ڪندا آهيون؟' تڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم جواب ڏنو؛ 'الله توهان تي رحم ڪري، ابو بڪر، ڇا توهان کي درد، غم يا آزمائش نه آئي آهي؟ تنهنڪري اهو توهان جو جواب آهي'.
حديث
Imam Ahmad : 68
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخَذْتُ هَذَا الْكِتَابَ مِنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كَتَبَ لَهُمْ إِنَّ هَذِهِ فَرَائِضُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَنْ سُئِلَهَا مِنْ الْمُسْلِمِينَ عَلَى وَجْهِهَا فَلْيُعْطِهَا وَمَنْ سُئِلَ فَوْقَ ذَلِكَ فَلَا يُعْطِهِ فِيمَا دُونَ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ مِنْ الْإِبِلِ فَفِي كُلِّ خَمْسِ ذَوْدٍ شَاةٌ فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ مَخَاضٍ إِلَى خَمْسٍ وَثَلَاثِينَ فَإِنْ لَمْ تَكُنِ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَثَلَاثِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ لَبُونٍ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَأَرْبَعِينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْفَحْلِ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَسِتِّينَ فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَسَبْعِينَ فَفِيهَا بِنْتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْفَحْلِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ ابْنَةُ لَبُونٍ وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ فَإِذَا تَبَايَنَ أَسْنَانُ الْإِبِلِ فِي فَرَائِضِ الصَّدَقَاتِ فَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْجَذَعَةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ جَذَعَةٌ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلَّا جَذَعَةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ بِنْتُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلَّا حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ ابْنَةُ لَبُونٍ وَعِنْدَهُ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ صَدَقَتُهُ بِنْتَ مَخَاضٍ وَلَيْسَ عِنْدَهُ إِلَّا ابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِنَّهُ يُقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَيْءٌ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ إِلَّا أَرْبَعٌ مِنْ الْإِبِلِ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي صَدَقَةِ الْغَنَمِ فِي سَائِمَتِهَا إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ فَفِيهَا شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ زَادَتْ فَفِيهَا شَاتَانِ إِلَى مِائَتَيْنِ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِيهَا ثَلَاثُ شِيَاهٍ إِلَى ثَلَاثِ مِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ وَلَا تُؤْخَذُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ وَلَا ذَاتُ عَوَارٍ وَلَا تَيْسٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ الْمُصَدِّقُ وَلَا يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ وَلَا يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ وَإِذَا كَانَتْ سَائِمَةُ الرَّجُلِ نَاقِصَةً مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةً وَاحِدَةً فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي الرِّقَةِ رُبْعُ الْعُشْرِ فَإِذَا لَمْ يَكُنْ الْمَالُ إِلَّا تِسْعِينَ وَمِائَةَ دِرْهَمٍ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا
اسان کي [ابو ڪامل] ٻڌايو ته هن چيو؛ اسان کي [حماد بن سلمه] ٻڌايو ته هن چيو ته؛ مون [ثمامہ بن عبدالله بن انس] کان [انس بن مالڪ] کان هي خط ورتو؛ ته [ابوبڪر] انهن کي لکيو هو؛ 'حقيقت ۾، هي زڪوات جي تقسيم آهي جيڪا الله جي رسول مسلمانن لاءِ مقرر ڪئي آهي ۽ الله رسول الله ﷺ کي حڪم ڏنو آهي، تنهن ڪري جيڪو به مسلمانن مان رزق جي مطابق گهريو وڃي ته اهو ڏئي، ۽ جيڪو به رزق کان وڌيڪ گهريو وڃي ته اهو نه ڏئي.' پنجويهن کان گهٽ عمر وارن اٺن لاءِ، هر پنجن کان ڏهن اٺن مان هڪ ٻڪري زڪوات آهي، ۽ جيڪڏهن اها پنجويهن تائين پهچي ٿي ته زڪوات هڪ مادي اٺ آهي جنهن جي عمر ٻن سالن تائين آهي، پنجٽيهن تائين، جيڪڏهن ٻن سالن جي عمر جون مادي اٺ نه آهن ته نر اٺ ٽيهن سالن تائين آهي، ۽ جيڪڏهن تعداد ڇٽيهن تائين پهچي ٿي ته زڪوات هڪ نر اٺ آهي جيڪو ٽن سالن تائين آهي جيستائين اهو تعداد پنجيتاليهه نه ٿئي، ۽ جيڪڏهن تعداد ڇٽيهن تائين پهچي ٿي ته زڪوات هڪ آهي. جيڪڏهن تعداد هڪهٺ تائين پهچي ٿو ته زڪوات هڪ پنج سالن جي مادي اٺ کي ڏني ويندي، پنجهتر تائين، ۽ جيڪڏهن اهو ڇهتر تائين پهچي ٿو ته زڪوات ٻن ٽن سالن جي مادي اٺن کي ڏني ويندي، نوي تائين، ۽ جيڪڏهن اهو ايڪيهن تائين پهچي ٿو ته ٻن چار سالن جي عمر وارن اٺن کي ڏني ويندي، جيئن ٻه نر اٺ ڪل هڪ سو ويهه تائين، ۽ جيڪڏهن هڪ سو ويهه کان وڌيڪ هجي ته هر چاليهه ۾ زڪوات جي رقم هڪ ٻار آهي. اُٺ ٽن سالن جي عمر کي پهچن ٿا، ۽ هر پنجاهه اُٺن لاءِ هڪ اُٺ چار سالن جي عمر کي پهچي ٿي، ۽ جيڪڏهن اُٺن جي عمر زڪوات جي فرضيت ۾ مختلف هجي ته پوءِ جيڪو به پنج سالن جي اُٺ تي واجب زڪوات کي پهچي چڪو آهي ۽ ان وٽ پنج سالن جي اُٺ نه آهي، پر چار سالن جي اُٺ آهي، ته اهو قبول ڪرڻ لاءِ ڪافي آهي، پر جيڪڏهن آساني سان ٻه ٻڪريون يا ويهه درهم شامل ڪريو، ۽ جيڪو چار سالن جي هڪ اُٺ تي زڪوات ڏيڻ جي فرضيت کي پهچي چڪو آهي ۽ جيڪڏهن ان وٽ پنجن سالن کان سواءِ ڪجهه به ناهي، ته اهو قبول ڪرڻ لاءِ ڪافي آهي ۽ ان شخص کي ڏنو وڃي جنهن تي زڪوات واجب آهي ويهه درهم يا ٻه ٻڪريون. ۽ جيڪو به چار سالن جي اُٺ جي واجب زڪوات کي پهچي چڪو آهي ۽ ان وٽ هڪ نه آهي پر ٽي سالن جي اُٺ آهي، ته اهو ان کان قبول ڪرڻ لاءِ ڪافي آهي ۽ جيڪڏهن هو آساني سان ٻه ٻڪريون حاصل ڪري سگهي ٿو يا ان ۾ ويهه درهم شامل ڪيا وڃن ٿا. ۽ جيڪو شخص ٽن سالن جي اٺ جي واجب زڪوات تائين پهچي چڪو آهي پر ان وٽ چار سالن جي اٺ کان سواءِ ٻيو ڪجهه به ناهي، ته اهو قبول ڪرڻ ۽ زڪوات ڏيندڙ کي ڏيڻ لاءِ ڪافي آهي. ۽ جيڪو شخص ٽن سالن جي اٺ جي واجب زڪوات تائين پهچي چڪو آهي پر ان وٽ هڪ نه آهي ۽ ان وٽ ٻه سال جي ٻڪري آهي، ته اهو ان کان قبول ڪرڻ لاءِ ڪافي آهي ۽ جيڪڏهن هو آساني سان ٻه ٻڪريون حاصل ڪري سگهي ٿو يا ان ۾ ويهه درهم شامل ڪيا وڃن. ۽ جيڪو شخص ٻن سالن جي اٺ جي واجب زڪوات تائين پهچي چڪو آهي پر ان وٽ ٽن سالن جي نر اٺ کان سواءِ ٻيو ڪجهه به ناهي، ته اهو ان کان قبول ڪرڻ لاءِ ڪافي آهي ۽ ان ۾ ٻيو ڪجهه به شامل نه ڪيو ويندو. ۽ جنهن وٽ چار اٺن کان سواءِ ٻيو ڪجهه به ناهي، ته ان لاءِ ڪا به زڪوات ناهي جيستائين انهن جا مالڪ نه چاهين. ۽ چرندڙ ٻڪرين جي زڪوات ۾، جيڪڏهن تعداد چاليهه تائين پهچي وڃي ته زڪوات هڪ ٻڪري هڪ سئو ويهه تائين آهي، ۽ جيڪڏهن ان کان وڌيڪ هجي ته زڪوات ٻه ٻڪريون ٻه سئو تائين آهن، ۽ جيڪڏهن هڪ کان وڌيڪ هجن ته زڪوات ٽي ٻڪريون ٽي سئو تائين آهن، ۽ جيڪڏهن وڌيڪ هجن ته هر سؤ لاءِ زڪوات هڪ ٻڪري آهي، ۽ زڪوات انهن ٻڪرين مان نه ورتي ويندي آهي جيڪي ڪافي پراڻيون نه آهن، ڪمزور آهن، خرابيون آهن يا ٻڪريون آهن، جيستائين زڪوات ڏيندڙ شخص نه چاهي، ۽ زڪوات گڏ ڪرڻ لاءِ الڳ اثاثا گڏ نه ڪرڻ گهرجن - ۽ گڏ ڪيل اثاثا زڪوات جي خوف کان الڳ نه ڪرڻ گهرجن، ۽ ٻن حصن مان ملايل اثاثا انهن مان هر هڪ کي برابر واپس ڪرڻ گهرجن، ۽ جيڪڏهن ڪنهن جي چرندڙ ٻڪري چاليهه مان هڪ ٻڪري کان گهٽ آهي ته پوءِ زڪوات ناهي جيستائين مالڪ نه چاهي. ۽ غلامن تي زڪوات چار ڏهون حصو آهي ۽ جيڪڏهن انهن جا اثاثا هڪ سئو نوي درهم تائين نه پهچن ته پوءِ زڪوات ناهي جيستائين مالڪ نه چاهي.
حديث
Imam Ahmad : 69
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَهْلُ مَكَّةَ يَقُولُونَ أَخَذَ ابْنُ جُرَيْجٍ الصَّلَاةَ مِنْ عَطَاءٍ وَأَخَذَهَا عَطَاءٌ مِنْ ابْنِ الزُّبَيْرِ وَأَخَذَهَا ابْنُ الزُّبَيْرِ مِنْ أَبِي بَكْرٍ وَأَخَذَهَا أَبُو بَكْرٍ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَحْسَنَ صَلَاةً مِنْ ابْنِ جُرَيْجٍ
اسان کي [عبدالرزاق] ٻڌايو ته؛ مڪي وارن چيو ته؛ '[ابن جريج] نماز جا طريقا ['عثو'] کان ورتا، عثو انهن کي [ابن الزبير] کان، ابن زبير [ابوبڪر] کان ۽ ابوبڪر رسول الله ﷺ کان ورتا، مون ابن جريج کان بهتر نماز پڙهندڙ ڪو به نه ڏٺو.'
حديث
Imam Ahmad : 70
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ تَأَيَّمَتْ حَفْصَةُ بِنْتُ عُمَرَ مِنْ خُنَيْسٍ أَوْ حُذَيْفَةَ بْنِ حُذَافَةَ شَكَّ عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا فَتُوُفِّيَ بِالْمَدِينَةِ قَالَ فَلَقِيتُ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ حَفْصَةَ فَقُلْتُ إِنْ شِئْتَ أَنْكَحْتُكَ حَفْصَةَ قَالَ سَأَنْظُرُ فِي ذَلِكَ فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ فَلَقِيَنِي فَقَالَ مَا أُرِيدُ أَنْ أَتَزَوَّجَ يَوْمِي هَذَا قَالَ عُمَرُ فَلَقِيتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُلْتُ إِنْ شِئْتَ أَنْكَحْتُكَ حَفْصَةَ ابْنَةَ عُمَرَ فَلَمْ يَرْجِعْ إِلَيَّ شَيْئًا فَكُنْتُ أَوْجَدَ عَلَيْهِ مِنِّي عَلَى عُثْمَانَ فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ فَخَطَبَهَا إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْكَحْتُهَا إِيَّاهُ فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَعَلَّكَ وَجَدْتَ عَلَيَّ حِينَ عَرَضْتَ عَلَيَّ حَفْصَةَ فَلَمْ أَرْجِعْ إِلَيْكَ شَيْئًا قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَإِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَرْجِعَ إِلَيْكَ شَيْئًا حِينَ عَرَضْتَهَا عَلَيَّ إِلَّا أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُهَا وَلَمْ أَكُنْ لِأُفْشِيَ سِرَّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَوْ تَرَكَهَا لَنَكَحْتُهَا
اسان کي [عبدالرزاق] ٻڌايو ته؛ اسان کي [معمر] [عز زهريءَ] کان [سالم] کان [ابن عمر] کان [عمر] تائين ٻڌايو آهي ته؛ حفصه بنت عمر بيوه هئي ۽ هنيس يا حذیفہ بن حذیفہ ڇڏي وئي هئي - عبدالرزاق کي شڪ آهي - ۽ هوءَ رسول الله ﷺ جي صحابين مان هڪ هئي جيڪا بدر جي جنگ جي واقعن کي ڏسي چڪي هئي ۽ مديني ۾ فوت ٿي وئي، 'عمر چيو؛ تنهنڪري مان عثمان بن عفان سان مليس ۽ مون حفصه کي ان جي حوالي ڪيو، مون چيو؛ 'جيڪڏهن توهان چاهيو ٿا ته مان توهان جي شادي حفصه سان ڪندس،' عثمان جواب ڏنو؛ 'پهرين ان بابت سوچيندس'. ڪيتريون راتيون گذري ويون ۽ پوءِ عثمان مون سان مليو ۽ چيو؛ 'مون کي اڄڪلهه شادي ڪرڻ جي ڪا خواهش ناهي'. عمر چيو؛ پوءِ مان ابو بڪر سان مليو ۽ مون کيس چيو؛ 'جيڪڏهن توهان چاهيو ته مان توهان جي شادي حفصه بنت عمر سان ڪندس'. پر هن مون کي ڪو به جواب نه ڏنو، تنهنڪري منهنجي دل ۾ هڪ اهڙو احساس هو جيڪو عثمان سان گڏ هجڻ جي احساس کان وڌيڪ هو، ۽ ڪيترائي ڏينهن گذري ويا جيستائين آخرڪار رسول الله صلي الله عليه وسلم مون وٽ آيا ۽ حفشه کي پيشڪش ڪئي، پوءِ مون حفشه سان شادي ڪئي، ابوبڪر مون کي ڏسڻ آيو ۽ چيو؛ 'شايد جڏهن توهان مون کي حفشه پيش ڪئي ۽ مون توهان کي ڪو جواب نه ڏنو؟' عمر چيو؛ مون جواب ڏنو؛ 'ها' [ابوبڪر] چيو؛ 'يقيناً، ڪا به شيءِ مون کي توهان وٽ جواب ڏيڻ کان روڪي نه ٿي جڏهن توهان مون کي حفشه پيش ڪيو، پر مون رسول الله صلي الله عليه وسلم کي هڪ ڀيرو ان جو ذڪر ڪندي ٻڌو هو، ۽ مان رسول الله صلي الله عليه وسلم جو راز نه پکيڙيندس، جيڪڏهن هو ان کي ڇڏي ڏئي ٿو، ته مان ضرور ان سان شادي ڪندس'.
حديث
Imam Ahmad : 71
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ مُسْلِمٍ أَبَا سَلَمَةَ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ مُرَّةَ الطَّيِّبِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ سَيِّئُ الْمَلَكَةِ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَيْسَ أَخْبَرْتَنَا أَنَّ هَذِهِ الْأُمَّةَ أَكْثَرُ الْأُمَمِ مَمْلُوكِينَ وَأَيْتَامًا قَالَ بَلَى فَأَكْرِمُوهُمْ كَرَامَةَ أَوْلَادِكُمْ وَأَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ قَالُوا فَمَا يَنْفَعُنَا فِي الدُّنْيَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَرَسٌ صَالِحٌ تَرْتَبِطُهُ تُقَاتِلُ عَلَيْهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَمْلُوكٌ يَكْفِيكَ فَإِذَا صَلَّى فَهُوَ أَخُوكَ
اسان کي [اسحاق بن سليمان] ٻڌايو ته، مون [المغيره بن مسلم ابو سلمه] کي [فرقد السبخي] کان [مرة الثيب] کان [ابوبڪر الشديق] کان ٻڌو، هن چيو ته، رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'بد اخلاق وارو ماڻهو جنت ۾ داخل نه ٿيندو'، هڪ شخص پڇيو؛ 'يا رسول الله صلي الله عليه وسلم، ڇا توهان اعلان نه ڪيو آهي ته هي امت غلامن ۽ يتيمن جي سڀ کان وڏي تعداد واري امت آهي؟' ته رسول الله صلي الله عليه وسلم جواب ڏنو؛ 'ها، پوءِ انهن کي اهڙي طرح عزت ڏيو جيئن توهان پنهنجن ٻارن جي عزت ڪندا آهيو، انهن کي ان کاڌي مان کارايو جيڪو توهان کائو ٿا'. دوستن پڇيو؛ 'يا رسول الله صلي الله عليه وسلم، دنيا ۾ اسان کي ڇا فائدو ڏئي سگهي ٿو؟' هن جواب ڏنو؛ 'هڪ سٺي گاڏي جنهن کي توهان الله جي رستي ۾ جنگ ڪرڻ لاءِ هلايو ۽ هڪ غلام جيڪو توهان لاءِ ڪافي هجي، ۽ جڏهن هو نماز پڙهي ٿو ته هو توهان جو ڀاءُ آهي'.
حديث
Imam Ahmad : 72
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ السَّبَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنِي زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَرْسَلَ إِلَيْهِ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَإِذَا عُمَرُ عِنْدَهُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدْ اسْتَحَرَّ بِأَهْلِ الْيَمَامَةِ مِنْ قُرَّاءِ الْقُرْآنِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ وَأَنَا أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ فِي الْمَوَاطِنِ فَيَذْهَبَ قُرْآنٌ كَثِيرٌ لَا يُوعَى وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ فَقُلْتُ لِعُمَرَ وَكَيْفَ أَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ بِذَلِكَ صَدْرِي وَرَأَيْتُ فِيهِ الَّذِي رَأَى عُمَرُ قَالَ زَيْدٌ وَعُمَرُ عِنْدَهُ جَالِسٌ لَا يَتَكَلَّمُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّكَ شَابٌّ عَاقِلٌ لَا نَتَّهِمُكَ وَقَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْيَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاجْمَعْهُ قَالَ زَيْدٌ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفُونِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنْ الْجِبَالِ مَا كَانَ بِأَثْقَلَ عَلَيَّ مِمَّا أَمَرَنِي بِهِ مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ فَقُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلُونَ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
اسان کي [عثمان بن عمر] ٻڌايو ته، اسان کي [يونس] [عز زهريءَ] کان خبر ڏني آهي، هن چيو ته، مون کي [ابن الصباح] ٻڌايو آهي، هن چيو ته، مون کي [زيد بن ثابت] ٻڌايو ته، [ابوبڪر] کيس يمامه جي ماڻهن جي جنگ جي جاءِ تي موڪليو جڏهن عمر سندس پاسي ۾ هو، تڏهن ابوبڪر چيو ته، 'يقيناً عمر مون سان مليو ۽ چيو ته، 'يقيناً، يمامه جي جنگ جا ڪيترائي متاثر ٿيا، اهي مسلمانن جي قوري مان هئا، ۽ مون کي ڊپ آهي ته وڌيڪ کان وڌيڪ قوري ٻين جنگي ميدانن ۾ مارجي ويندا ته جيئن قرآن جو هڪ وڏو تعداد گم ٿي ويندو ڇاڪاڻ ته انهن کي سڃاتو نه ويندو، ۽ حقيقت ۾ مان سمجهان ٿو ته توهان مون کي قرآن گڏ ڪرڻ جو حڪم ڏيو.' تنهن ڪري مون عمر کي چيو ته، 'مان اهو ڪيئن ڪري سگهان ٿو جيڪو رسول الله صلي الله عليه وسلم ڪڏهن به نه ڪيو آهي؟' تنهن ڪري عمر جواب ڏنو؛ 'الله جو قسم، اهو سٺو آهي'. پوءِ عمر مون وٽ ايندو رهيو ۽ هن معاملي تي منهنجي راءِ پڇندو رهيو، جيستائين الله منهنجو دل کوليو ۽ مان عمر جي خيالن سان متفق ٿي ويس. هن چيو؛ جڏهن زيد ۽ عمر هڪ به لفظ نه چوڻ کان سواءِ سندس ڀرسان ويٺا هئا، ابو بڪر چيو: 'يقيناً تون هڪ ذهين نوجوان آهين، اسان کي تنهنجي قابليت تي شڪ ناهي ڇو ته تو رسول الله ﷺ تي وحي لکي آهي، تنهن ڪري قرآن گڏ ڪر.' زيد چيو: 'الله جو قسم، جيڪڏهن اهي مون تي جبلن مان هڪ کي هٽائڻ جو بار وجهن ٿا، ته اهو ايترو ڳرو نه آهي جيترو هن مون کي قرآن گڏ ڪرڻ جو حڪم ڏنو هو، پوءِ مون چيو: 'تون اهو ڪيئن ڪري سگهين ٿو جيڪو رسول الله ﷺ ڪڏهن به نه ڪيو آهي؟'
حديث
Imam Ahmad : 73
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَجَاءٍ عَنْ عُمَيْرٍ مَوْلَى الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ خَاصَمَ الْعَبَّاسُ عَلِيًّا فِي أَشْيَاءَ تَرَكَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ شَيْءٌ تَرَكَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يُحَرِّكْهُ فَلَا أُحَرِّكُهُ فَلَمَّا اسْتُخْلِفَ عُمَرُ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ فَقَالَ شَيْءٌ لَمْ يُحَرِّكْهُ أَبُو بَكْرٍ فَلَسْتُ أُحَرِّكُهُ قَالَ فَلَمَّا اسْتُخْلِفَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ قَالَ فَأَسْكَتَ عُثْمَانُ وَنَكَسَ رَأْسَهُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَخَشِيتُ أَنْ يَأْخُذَهُ فَضَرَبْتُ بِيَدِي بَيْنَ كَتِفَيْ الْعَبَّاسِ فَقُلْتُ يَا أَبَتِ أَقْسَمْتُ عَلَيْكَ إِلَّا سَلَّمْتَهُ لِعَلِيٍّ قَالَ فَسَلَّمَهُ لَهُ
اسان کي [يحيى بن حماد] ٻڌايو آهي اسان کي [ابو عوانه] ٻڌايو آهي [العماسي] کان [اسماعيل بن راجا] کان [عباس جي اڳوڻي غلام عمير] کان [ابن عباس] هن چيو ته؛ جڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم جو انتقال ٿيو ۽ ابوبڪر کي خليفو مقرر ڪيو ويو، عباس علي کان رسول الله صلي الله عليه وسلم جي ڇڏيل ورثي بابت سوال ڪيو، تڏهن [ابوبڪر] چيو؛ 'ڪجهه جيڪو رسول الله صلي الله عليه وسلم ڇڏيو هو ۽ ان کي منتقل نه ڪيو، مان ان کي منتقل نه ڪندس'. جڏهن عمر کي خليفو مقرر ڪيو ويو، ته ٻنهي پنهنجي معاملي جي عمر ڏانهن شڪايت ڪئي، پوءِ عمر چيو؛ 'جيڪو ابو بڪر منتقل نه ڪندو آهي، مان ان کي منتقل نه ڪندس'. ۽ جڏهن عثمان کي خليفو مقرر ڪيو ويو، ته انهن ٻنهي عثمان ڏانهن شڪايت ڪئي، عثمان خاموش رهيو ۽ پنهنجو مٿو جهڪايو، ابن عباس چيو؛ مون کي ڊپ هو ته هو اهو کڻي ويندو، تنهن ڪري مون عباس جي ڪلهن جي وچ تي هٿ رکي چيو: 'اي منهنجا پيءُ، مان توهان کي قسم ٿو ڏيان ته توهان ان کي علي جي حوالي ڪريو.' ابن عباس چيو: 'تنهنڪري هن اهو علي جي حوالي ڪيو.'
حديث
Imam Ahmad : 74
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي شَيْخٌ مِنْ قُرَيْشٍ مِنْ بَنِي تَيْمٍ قَالَ حَدَّثَنِي فُلَانٌ وَفُلَانٌ وَقَالَ فَعَدَّ سِتَّةً أَوْ سَبْعَةً كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ فِيهِمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ بَيْنَا نَحْنُ جُلُوسٌ عِنْدَ عُمَرَ إِذْ دَخَلَ عَلِيٌّ وَالْعَبَّاسُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَدْ ارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمَا فَقَالَ عُمَرُ مَهْ يَا عَبَّاسُ قَدْ عَلِمْتُ مَا تَقُولُ تَقُولُ ابْنُ أَخِي وَلِي شَطْرُ الْمَالِ وَقَدْ عَلِمْتُ مَا تَقُولُ يَا عَلِيُّ تَقُولُ ابْنَتُهُ تَحْتِي وَلَهَا شَطْرُ الْمَالِ وَهَذَا مَا كَانَ فِي يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدْ رَأَيْنَا كَيْفَ كَانَ يَصْنَعُ فِيهِ فَوَلِيَهُ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ بَعْدِهِ فَعَمِلَ فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ وَلِيتُهُ مِنْ بَعْدِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَحْلِفُ بِاللَّهِ لَأَجْهَدَنَّ أَنْ أَعْمَلَ فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ وَعَمَلِ أَبِي بَكْرٍ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَحَلَفَ بِأَنَّهُ لَصَادِقٌ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّبِيَّ لَا يُورَثُ وَإِنَّمَا مِيرَاثُهُ فِي فُقَرَاءِ الْمُسْلِمِينَ وَالْمَسَاكِينِ و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَحَلَفَ بِاللَّهِ إِنَّهُ صَادِقٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ النَّبِيَّ لَا يَمُوتُ حَتَّى يَؤُمَّهُ بَعْضُ أُمَّتِهِ وَهَذَا مَا كَانَ فِي يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدْ رَأَيْنَا كَيْفَ كَانَ يَصْنَعُ فِيهِ فَإِنْ شِئْتُمَا أَعْطَيْتُكُمَا لِتَعْمَلَا فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَمَلِ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى أَدْفَعَهُ إِلَيْكُمَا قَالَ فَخَلَوَا ثُمَّ جَاءَا فَقَالَ الْعَبَّاسُ ادْفَعْهُ إِلَى عَلِيٍّ فَإِنِّي قَدْ طِبْتُ نَفْسًا بِهِ لَهُ
اسان کي يحييٰ بن حماد بيان ڪيو، هن چيو؛ ابو عوانه اسان کي عاصم بن ڪليب کان بيان ڪيو، هن چيو؛ مون کي بني تيم جي هڪ شيخ ٻڌايو، هن چيو؛ مون کي فلاڻي ۽ فلاڻي ٻڌايو، ۽ هن چيو؛ هن ڇهن يا ست ماڻهن جو ذڪر ڪيو، اهي سڀئي قريش جا هئا، انهن ۾ عبدالله بن زبير به هو، هن چيو؛ جڏهن اسان عمر جي ڀرسان ويٺا هئاسين ته اوچتو علي ۽ عباس بلند آواز ۾ آيا، پوءِ عمر چيو؛ 'چپ ڪر اي عباس! مون کي اڳ ۾ ئي خبر آهي ته توهان ڇا چوڻ وارا آهيو، توهان چئو ٿا ته منهنجي ڀاءُ جي پٽ ۽ مون کي ملڪيت جو اڌ حصو ملندو.' ۽ مون کي اهو به خبر آهي ته تون ڇا چوندين، اي علي، تون چوندين ته سندس ڌيءَ منهنجي سنڀال هيٺ آهي، تنهن ڪري ان لاءِ اڌ مال، ۽ اهو معاملو رسول الله صلي الله عليه وسلم جي زماني ۾ هو، تنهن ڪري اسان ڏٺو آهي ته هن هن معاملي ۾ ڪيئن فيصلو ڪيو، پوءِ ابوبڪر رسول الله صلي الله عليه وسلم کان پوءِ هليو ۽ اهو ئي ڪيو جيڪو رسول الله صلي الله عليه وسلم ڪيو، پوءِ مان ابو بڪر کان پوءِ هليو، تنهن ڪري مان الله جو قسم کڻي چوان ٿو ته مان هن معاملي جو سچو فيصلو ڪندس جيئن رسول الله صلي الله عليه وسلم ڪيو. پوءِ هن چيو؛ '۽ ابوبڪر مون کي بيان ڪيو آهي ۽ قسم کنيو آهي ته هو سچو آهي ته هن رسول الله صلي الله عليه وسلم کي چوندي ٻڌو آهي: 'بيشڪ، نبي وارث نه آهي، پر سندس ورثو مسلمانن جي غريبن ۽ محتاجن ۾ ورهايو ويندو آهي.' ۽ [ابوبڪر] مون کي بيان ڪيو آهي ۽ الله جو قسم کڻي چيو آهي ته هو سچو آهي؛' رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'يقيناً، ڪو به نبي ان وقت تائين نه مرندو جيستائين سندس قوم مان ڪجهه ان کي امام نه بڻائين.' ۽ هي خزانو ڪڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم جي هٿ ۾ هو، ۽ اسان ڏٺو آهي ته هن هن معاملي ۾ ڪيئن ڪيو، جيڪڏهن توهان چاهيو ٿا ته مان اهو توهان ٻنهي کي ڏيندس ته جيئن توهان ان سان رسول الله ۽ ابو بڪر جي ڪيل سلوڪ مطابق سلوڪ ڪريو، تنهنڪري مان اهو توهان ٻنهي کي ڏيندس'. عبدالله بن زبير چيو؛ پوءِ اهي ٻئي هليا ويا، پوءِ اهي ٻئي واپس آيا، عباس چيو؛ 'اهو علي کي ڏيو ڇو ته واقعي روح ان کي علي کي ڏيڻ سان سڪون حاصل ڪري ٿي'.
حديث
Imam Ahmad : 75
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا جَاءَتْ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا تَطْلُبُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَا إِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي لَا أُورَثُ
اسان کي [عبدالوهاب بن عثوع] ٻڌايو ته؛ اسان کي [محمد بن عمرو] [ابو سلمه] [ابو هريره] کان روايت ڪئي آهي ته فاطمه ابو بڪر ۽ عمر وٽ آئي ۽ رسول الله ﷺ کان پنهنجي وراثت مان حصو گهريو، پوءِ [ابو بڪر] ۽ [عمر] چيو ته: اسان رسول الله ﷺ کي چوندي ٻڌو آهي ته: 'مان وارث نه آهيان'.
حديث
Imam Ahmad : 76
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا عِيسَى يَعْنِي ابْنَ الْمُسَيَّبِ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ قَالَ إِنِّي لَجَالِسٌ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَلِيفَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَهْرٍ فَذَكَرَ قِصَّةً فَنُودِيَ فِي النَّاسِ أَنَّ الصَّلَاةَ جَامِعَةٌ وَهِيَ أَوَّلُ صَلَاةٍ فِي الْمُسْلِمِينَ نُودِيَ بِهَا إِنَّ الصَّلَاةَ جَامِعَةٌ فَاجْتَمَعَ النَّاسُ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ شَيْئًا صُنِعَ لَهُ كَانَ يَخْطُبُ عَلَيْهِ وَهِيَ أَوَّلُ خُطْبَةٍ خَطَبَهَا فِي الْإِسْلَامِ قَالَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ وَلَوَدِدْتُ أَنَّ هَذَا كَفَانِيهِ غَيْرِي وَلَئِنْ أَخَذْتُمُونِي بِسُنَّةِ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا أُطِيقُهَا إِنْ كَانَ لَمَعْصُومًا مِنْ الشَّيْطَانِ وَإِنْ كَانَ لَيَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ مِنْ السَّمَاءِ
اسان کي [حسيم بن القاسم] ٻڌائيندي چيو ته؛ اسان کي [عيسيٰ يعني ابن المسيب] قيس بن ابو حازم کان ٻڌايو آهي، هن چيو ته؛ جڏهن مان رسول الله صلي الله عليه وسلم جي وفات کان هڪ مهيني بعد خليفي رسول الله صلي الله عليه وسلم جي ڀرسان ويٺو هوس، تڏهن ابو بڪر مون کي هڪ ڪهاڻي ٻڌائي؛ اوچتو ماڻهن کي اعلان ڪيو ته: 'بيشڪ نماز جماعت سان آهي'. ۽ اها پهرين نماز هئي جيڪا مسلمانن پاران ان کي چئي پڙهي وئي؛ 'بيشڪ نماز جماعت سان آهي'. پوءِ ماڻهو گڏ ٿيا، پوءِ ابو بڪر منبر تي چڙهيو، اها جاءِ جيڪا هن لاءِ ان تي تبليغ ڪرڻ لاءِ ٺاهي وئي هئي، ۽ اها پهرين خطبو هئي جيڪا هن اسلام ۾ محسوس ڪئي. قيس چيو؛ پوءِ ابو بڪر الله جي تعريف ۽ تعريف ڪئي ۽ چيو؛ 'اي انسانو، مون کي تمام گهڻي خوشي ٿيندي جيڪڏهن مون کان سواءِ ڪو ٻيو هن معاملي ۾ منهنجي جاءِ وٺي، ۽ جيڪڏهن توهان مون کان پنهنجي نبي صلي الله عليه وسلم جي سنت جو مطالبو ڪيو ته مان اهو نه ڪري سگهندس، ڇاڪاڻ ته هو شيطان کان محفوظ آهي ۽ آسمان مان ان تي وحي نازل ٿيندي آهي.'
حديث
Imam Ahmad : 77
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ لَيْثٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أَقُولَ إِذَا أَصْبَحْتُ وَإِذَا أَمْسَيْتُ وَإِذَا أَخَذْتُ مَضْجَعِي مِنْ اللَّيْلِ اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ أَنْتَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍ وَمَلِيكُهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ وَحْدَكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُكَ وَرَسُولُكَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ نَفْسِي وَشَرِّ الشَّيْطَانِ وَشِرْكِهِ وَأَنْ أَقْتَرِفَ عَلَى نَفْسِي سُوءًا أَوْ أَجُرَّهُ إِلَى مُسْلِمٍ آخِرُ مُسْنَدِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ
اسان کي [حسيم بن القاسم] ٻڌايو آهي اسان کي [شيبان] [ليطس] کان [مجاهد] کان ٻڌايو آهي، هن چيو ته؛ [ابوبڪر] صديق چيو ته؛ رسول الله ﷺ مون کي حڪم ڏنو آهي ته هر صبح، شام ۽ رات جو سمهڻ کان اڳ پڙهان؛ 'اللَّهُمَّ فَتحِرُ السَّمٰوٰتِ وَالْعَرَدِ' عَلَى الْأَمْلِ غَيْبِي وَصَيِّ شَيْءٌ عَنْتَ رَبِّكُ الْحَمْدُ لِلَّهِ ۖ رَسُولُكَ عَوْدُبِيْكَ مِن سَرِّي نَفسِي وَ سَيِّرِي صَيِّطَانِ وَ سِرَكِيْهِ وَعَنْ اَقْتَرِفَهُ عَلَى النَّفِسِ سُوْعَانَ عَلَى الْأَرْضِ الْأَرْضِ الْمُسْلِمُ - اي الله آسمانن ۽ زمينن جو خالق تون ئي آهين ۽ تون ئي ڏسڻ وارو آهين. هر شيءِ جو ۽ ان جو مالڪ، مان شاهدي ٿو ڏيان ته عبادت جي لائق ڪو به معبود ناهي، سواءِ توکان، تنهنجو ڪو به شريڪ نه آهي، ۽ مان شاهدي ڏيان ٿو ته محمد ﷺ تنهنجو ٻانهو ۽ رسول آهي، مان پناهه گهران ٿو. منهنجي روح ۽ شيطان ۽ ان جي ساٿين جي شر کان، ۽ منهنجي روح سان برائي ڪرڻ يا ان کي ٻئي مسلمان ڏانهن ڦيرائڻ کان.
حديث
Imam Ahmad : 78
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ حَارِثَةَ قَالَ جَاءَ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالُوا إِنَّا قَدْ أَصَبْنَا أَمْوَالًا وَخَيْلًا وَرَقِيقًا نُحِبُّ أَنْ يَكُونَ لَنَا فِيهَا زَكَاةٌ وَطَهُورٌ قَالَ مَا فَعَلَهُ صَاحِبَايَ قَبْلِي فَأَفْعَلَهُ وَاسْتَشَارَ أَصْحَابَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِيهِمْ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ عَلِيٌّ هُوَ حَسَنٌ إِنْ لَمْ يَكُنْ جِزْيَةً رَاتِبَةً يُؤْخَذُونَ بِهَا مِنْ بَعْدِكَ
اسان کي [عبدالرحمان بن مهدي]، [سفيان]، [ابو اسحاق]، [حارثه]، ٻڌايو ته؛ شام مان ماڻهن جو هڪ گروهه عمر وٽ آيو، پوءِ انهن چيو؛ 'بيشڪ اسان وٽ مال، گهوڙا ۽ غلام آهن، ۽ اسان انهن مان زڪوات ۽ پاڪائي ادا ڪرڻ چاهيون ٿا'. [عمر] جواب ڏنو؛ 'جيئن منهنجن ٻن دوستن مون کان اڳ ڪيو، مان به ائين ڪندس جيئن انهن ٻنهي ڪيو'. پوءِ هن رسول الله ﷺ جي اصحابن سان صلاح ڪئي ۽ انهن ۾ علي به هو، پوءِ علي چيو؛ 'اهو سٺو آهي جيڪڏهن اهو توهان کان پوءِ انهن کان باقاعده ٽيڪس نه ورتو وڃي'.
حديث
Imam Ahmad : 79
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ أَنَّ الصُّبَيَّ بْنَ مَعْبَدٍ كَانَ نَصْرَانِيًّا تَغْلِبِيًّا أَعْرَابِيًّا فَأَسْلَمَ فَسَأَلَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ فَقِيلَ لَهُ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَأَرَادَ أَنْ يُجَاهِدَ فَقِيلَ لَهُ حَجَجْتَ فَقَالَ لَا فَقِيلَ حُجَّ وَاعْتَمِرْ ثُمَّ جَاهِدْ فَانْطَلَقَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْحَوَابِطِ أَهَلَّ بِهِمَا جَمِيعًا فَرَآهُ زَيْدُ بْنُ صُوحَانَ وَسَلْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ فَقَالَا لَهُوَ أَضَلُّ مِنْ جَمَلِهِ أَوْ مَا هُوَ بِأَهْدَى مِنْ نَاقَتِهِ فَانْطَلَقَ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخْبَرَهُ بِقَوْلِهِمَا فَقَالَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْحَكَمُ فَقُلْتُ لِأَبِي وَائِلٍ حَدَّثَكَ الصُّبَيُّ فَقَالَ نَعَمْ
اسان کي [محمد بن جعفر] ٻڌايو آهي ته هن چيو ته اسان کي [صيوبة] [الحڪم] کان [ابو وائل] تائين ٻڌايو ويو آهي ته [شعيب بن معبد] عرب تغلب قبيلي جو هڪ عيسائي هو، پوءِ اسلام قبول ڪيو، پوءِ هن پڇيو ته: 'سڀ کان اهم عمل ڇا آهي؟' پوءِ ان کي چيو ويو ته؛ 'الله جي رستي ۾ جهاد' پوءِ هو جهاد ڪرڻ چاهيندو هو پر ان کان پڇيو ويو ته: 'ڇا توهان حج ڪيو آهي؟' هن جواب ڏنو؛ 'اڃا تائين نه' ان کي چيو ويو ته؛ 'حج ۽ عمرو ڪر پوءِ جهاد ڪر'. پوءِ هو هليو ويو جيستائين هڪ خشڪ جاءِ تي پهتو، پوءِ هو حج ۽ عمرو ڪرڻ جو ارادو ڪرڻ وارو هو، ۽ جڏهن هن زيد بن شهان ۽ سلمان بن ربيعہ کي ڏٺو ته ٻنهي چيو ته؛ 'هو پنهنجي اٺ کان وڌيڪ گمراهه آهي،' يا؛ 'هو پنهنجي اٺ کان وڌيڪ هدايت يافته ناهي'. پوءِ هو عمر وٽ آيو ۽ ان کي زيد ۽ سلمان جي ڳالهه ٻڌائي، تنهن ڪري [عمر] چيو؛ "تون پنهنجي نبي صلي الله عليه وسلم جي سنت جي مطابق آهين." الحڪم چيو؛ پوءِ مون ابو وائل کان پڇيو؛ "ڇا شعبي توکي ٻڌايو؟" هن جواب ڏنو؛ "ها".
حديث
Imam Ahmad : 80
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ مَيْمُونٍ قَالَ صَلَّى بِنَا عُمَرُ بِجَمْعٍ الصُّبْحَ ثُمَّ وَقَفَ وَقَالَ إِنَّ الْمُشْرِكِينَ كَانُوا لَا يُفِيضُونَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَالَفَهُمْ ثُمَّ أَفَاضَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ
اسان کي [عفان] اسان کي [صيوبة] کان [ابو اسحاق] روايت ڪيو آهي ته مون [عمرو بن ميمون] کي چوندي ٻڌو ته [عمر] اسان سان گڏ مزدلفه ۾ صبح جي نماز پڙهي ۽ پوءِ اٿيو ۽ چيائين ته: ”بيشڪ مشرڪ سج اڀرڻ تائين مزدلفه مان نه نڪتا ۽ بيشڪ رسول الله ﷺ انهن کي الڳ ڪري ڇڏيو هو، تنهن ڪري سج اڀرڻ کان اڳ مزدلفه مان نڪتا“.
