Imam Ahmad : 61
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ الْجُمَحِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ قِيلَ لِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَا خَلِيفَةَ اللَّهِ فَقَالَ بَلْ خَلِيفَةُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَرْضَى بِهِ
Ti tene na e [Mohammed Bin Yazid] Ti tene na e [Nafi’ Bin Omar Al Jumahi] ti [Abdolla Bin Abumulaikah] lo tene; [Abu Bakar] a iri lo na iri; ‘O khalifatullah’ na pekoni lo kiri tënë; “Me, Calife Mohammed na mbi e yeke ndulu ti yeda na iringo ndo so.”
Imam Ahmad : 62
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُؤَمَّلِ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ كَانَ رُبَّمَا سَقَطَ الْخِطَامُ مِنْ يَدِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَيَضْرِبُ بِذِرَاعِ نَاقَتِهِ فَيُنِيخُهَا فَيَأْخُذُهُ قَالَ فَقَالُوا لَهُ أَفَلَا أَمَرْتَنَا نُنَاوِلُكَهُ فَقَالَ إِنَّ حَبِيبِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَنِي أَنْ لَا أَسْأَلَ النَّاسَ شَيْئًا
Ti tene na e [Musa Bin Daud] Ti tene na e [Abdolla Bin Al Mu`ammal] ti [Ibn Abimulaikah], lo tene; mbeni lâ, bride ti mbarata ni atï na maboko ti Abu Bakr Ash Siddiq, na pekoni lo pika kozo maboko ti chameau ti lo si chameau ni atoto na pekoni lo yô ni, na pekoni akamarade ti lo atene; ‘Mo mû yanga na e ti wara ni pëpe?’ [Abu Bakr] atene; ‘Biani, Rasulullah so mbi ndoye lo mingi amû yanga na mbi ti hunda ye oko pëpe na azo.’
Imam Ahmad : 63
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَامٍ فَقَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ فَقَالَ إِنَّ ابْنَ آدَمَ لَمْ يُعْطَ شَيْئًا أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ وَعَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ وَالْبِرِّ فَإِنَّهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ وَالْفُجُورَ فَإِنَّهُمَا فِي النَّارِ
Ti tene [Abdurrazzaq] atene na [Sufyan] ti [Amru Bin Murrah] ti [Abu Ubaidah] ti [Abu Bakr], lo tene; ngu oko na peko ti kuâ ti Prophète ti Nzapa, Abu Bakr alondo na lo tene; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam aluti na gbele e na yâ ti kozo ngu ni na pekoni lo tene: ‘Biani, a mû na ahale ti Adam pëpe mbeni ye so ayeke kota ahon salut, tongaso hunda salut na Allah, sara ye na lege ni nga nzoni ndali ti so ala use kue ayeke na Yayu, na ala duti yongoro na mvene nga na sioni ndali ti so Lo use kue ayeke na yâ ti ala’.
Imam Ahmad : 64
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوهَا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى قَالَ فَلَمَّا كَانَتْ الرِّدَّةُ قَالَ عُمَرُ لِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تُقَاتِلُهُمْ وَقَدْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَاللَّهِ لَا أُفَرِّقُ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَلَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَهُمَا قَالَ فَقَاتَلْنَا مَعَهُ فَرَأَيْنَا ذَلِكَ رَشَدًا
Ti tene na e [Mohammed Bin Yazid] lo tene; a tene na e [Sufyan Bin Husain] so alondo na [Az Zuhri] so alondo na [Ubaidullah Bin Abdullah Bin ‘Utbah Bin Mas’ud] so alondo na [Abu Hurairah], so alondo na Prophète sallallallaahu ‘alaihi wasallam, lo tene: ‘A mû yanga na mbi ti tiri bira na azo juska ala tene so mbi yeke voro Nzapa pëpe. tongana ala tene ni, ka mênë ti ala na aye ti ala ayeke bata, gi na ndo ti haq na calcul na Allah Ta’la’. Abu Hurairah atene; tongaso tongana apostat asi, [Omar] atene na Abu Bakr; ‘Mo yeke tiri bira na ala atâa so mo mä Watokua ti Nzapa (so siriri ti Nzapa aduti na ndo ti lo) atene tënë so na tënë so?’ Tongaso [Abu Bakr] akiri tënë; ‘Na lege ti Allah, mbi yeke sala kangbi pepe na popo ti komandema ti sambela na ti zakat, na mbi yeke tiri bira na zo kue so asala kangbi na popo ti aye use so.’ Abu Hurairah atene; ‘Tongaso e tiri bira na lo na e bâ so tënë so ayeke tâ tënë’.
Imam Ahmad : 65
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ قَالَ أُخْبِرْتُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ { لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } فَكُلَّ سُوءٍ عَمِلْنَا جُزِينَا بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَمْرَضُ أَلَسْتَ تَنْصَبُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ قَالَ بَلَى قَالَ فَهُوَ مَا تُجْزَوْنَ بِهِ
A tene na e [Abdolla Bin Numair] so lo tene; a fa na e [Isma’il] na mbage ti [Abu Bakr Bin Abu Zuhair] so lo tene; Mo [wara sango] so [Abu Bakr] atene; ‘O Watokua ti Allah, tongana nyen nzoni ye ayeke duti ande na peko ti versê so: ‘A yeke pëpe bango ndo ti mo wala bango ndo ti azo ti buku ni. Zo so a sala sioni, fade a yeke futa lo biani alingbi na sioni so lo sala’ -QS An Nisa’ayat 23-, a yeke futa ande na e teti sioni oko oko kue so e sala? na pekoni, Rasulullah akiri tënë: ‘zia Nzapa apardone mo, O Abu Bakr, mo yeke na kobela pëpe, mo fatigué pëpe, mo yeke na vundu pëpe, atara agbu mo pëpe?’ Abu Bakr akiri tënë; ‘En’ na pekoni lo tene: ‘Tongaso, a yeke futa kue teti mo’.
Imam Ahmad : 66
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ أَظُنُّهُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ قَالَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَمْرَضُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ قَالَ بَلَى قَالَ فَإِنَّ ذَاكَ بِذَاكَ حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الثَّقَفِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ { مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
Na peko ti so lo tene na e [Sufyan] lo tene; Na peko ti so lo tene na e [Ibn Abu Khalid] so alondo na [Abu Bakr Bin Abu Zuhair] mbi pensé so a yeke tongana [Abu Bakr atene]; ‘O Watokua ti Allah, tongana nyen nzoni ye ayeke duti ande na peko ti versê so’. Lo kiri tene: ‘Zia Allah asala be-nzoni na mo, O Abu Bakr, mo wara vundu, vundu wala atara pepe?’ Abu Bakr akiri tënë; ‘en’ na pekoni Prophète ni atene: ‘na pekoni biani a yeke kue mbeni futa’. Ti tene na e [Ya’la Bin ‘Ubaid] Ti tene na e [Ismaïl] ti [Abu Bakr Ats Tsaqafi] lo tene; [Abu Bakr] atene; ‘O Watokua ti Allah, tongana nyen nzoni ye ayeke duti ande na peko ti versê so: ‘Zo so asala sioni, fade a yeke futa lo biani alingbi na sioni so’. -QS Mbeni nze ti Nisa 123-. na pekoni lo sara tënë ti hadith ni.
Imam Ahmad : 67
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ الثَّقَفِيِّ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا لَنُجَازَى بِكُلِّ سُوءٍ نَعْمَلُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَنْصَبُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ فَهَذَا مَا تُجْزَوْنَ بِهِ
Ti tene na e [Waki’] Ti tene na e [Ibn Abu Khalid] ti [Abu Bakar Bin Abu Zuhair Ats Tsaqafi] lo tene; tongana a fa versê ni, ‘A yeke pëpe bango ndo ti mo wala bango ndo ti azo ti buku ni’. Zo so asala sioni, fade a yeke futa lo alingbi na sioni so-’ -QS An Nisa’ayat 123-, lo tene, [Abu Bakr] atene; ‘O Watokua ti Allah, fade a yeke futa e ndali ti asioni ye kue so e sala?’ Tongaso, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akiri tënë: ‘Zia Nzapa asara nzoni bê na mo, O Abu Bakr, mo wara vundu pëpe, mo wara vundu pëpe, atara apika mo pëpe? So ayeke kiringo tënë ti mo la’.
Imam Ahmad : 68
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخَذْتُ هَذَا الْكِتَابَ مِنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كَتَبَ لَهُمْ إِنَّ هَذِهِ فَرَائِضُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَنْ سُئِلَهَا مِنْ الْمُسْلِمِينَ عَلَى وَجْهِهَا فَلْيُعْطِهَا وَمَنْ سُئِلَ فَوْقَ ذَلِكَ فَلَا يُعْطِهِ فِيمَا دُونَ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ مِنْ الْإِبِلِ فَفِي كُلِّ خَمْسِ ذَوْدٍ شَاةٌ فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ مَخَاضٍ إِلَى خَمْسٍ وَثَلَاثِينَ فَإِنْ لَمْ تَكُنِ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَثَلَاثِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ لَبُونٍ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَأَرْبَعِينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْفَحْلِ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَسِتِّينَ فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَسَبْعِينَ فَفِيهَا بِنْتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْفَحْلِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ ابْنَةُ لَبُونٍ وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ فَإِذَا تَبَايَنَ أَسْنَانُ الْإِبِلِ فِي فَرَائِضِ الصَّدَقَاتِ فَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْجَذَعَةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ جَذَعَةٌ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلَّا جَذَعَةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ بِنْتُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلَّا حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ ابْنَةُ لَبُونٍ وَعِنْدَهُ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ صَدَقَتُهُ بِنْتَ مَخَاضٍ وَلَيْسَ عِنْدَهُ إِلَّا ابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِنَّهُ يُقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَيْءٌ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ إِلَّا أَرْبَعٌ مِنْ الْإِبِلِ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي صَدَقَةِ الْغَنَمِ فِي سَائِمَتِهَا إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ فَفِيهَا شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ زَادَتْ فَفِيهَا شَاتَانِ إِلَى مِائَتَيْنِ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِيهَا ثَلَاثُ شِيَاهٍ إِلَى ثَلَاثِ مِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ وَلَا تُؤْخَذُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ وَلَا ذَاتُ عَوَارٍ وَلَا تَيْسٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ الْمُصَدِّقُ وَلَا يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ وَلَا يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ وَإِذَا كَانَتْ سَائِمَةُ الرَّجُلِ نَاقِصَةً مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةً وَاحِدَةً فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي الرِّقَةِ رُبْعُ الْعُشْرِ فَإِذَا لَمْ يَكُنْ الْمَالُ إِلَّا تِسْعِينَ وَمِائَةَ دِرْهَمٍ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا
Na peko ti so lo tene na e [Abu Kamil] lo tene; Na peko ti so lo tene na e [Hammad Bin Salamah] lo tene; Mbi mû mbeti so na [Tsumamah Bin Abdullah Bin Anas] na [Anas Bin Malik], so [Abu Bakr] asû na ala; ‘Biani, so ayeke kangbingo zakat so Watokua ti Nzapa afa na azo ti Musulman na so Nzapa amû yanga na Watokua ti Nzapa sallallaahu ‘alaihi wasallam, tongaso zo kue na popo ti aMusulman so a hunda na lo alingbi na aye so a mû na lo, zia lo mû ni, na zo so a hunda lo mingi ahon aye so a mû na lo pëpe, lo mû ni pëpe; ti achameau so ayeke na gbe ti ngu bale-use na oku, na popo ti achameau oku ti si na bale-oko, zakat ni ayeke ngasangbaga oko, na tongana a si na bale-use na oku, zakat ni ayeke mbeni chameau ti wali oko so ngu ti lo ayeke na ngu use, juska na ngu bale-ota na oku, tongana achameau ti wali so ayeke na ngu use ayeke dä pëpe, ka chameau ti koli ni ayeke thirold ngu, na pekoni zakat ni ayeke mbeni chameau ti koli oko so ngu ti lo ayeke ota juska wungo ni asi na bale-osio na oku, na tongana wungo ni asi na bale-osio na omene ka zakat ni ayeke oko Tongana wungo ni asi na bale-omene na oko, a yeke mû zakat ni na mbeni chameau ti wali oko so ayeke na ngu oku, juska na bale-mbasambala na oku, na tongana a si na bale-mbasambala na mbasambala, a yeke mû zakat ni fesix ti si na bale-mbasambala. achameau so ayeke na ngu ota, juska na bale-gumbaya, na tongana a si na bale-gumbaya na oko, fade a yeke mu zakat ni na achameau use so ayeke na ngu osio, tongana achameau ti koli use juska na wungo ti ala kue ngbangbo oko na bale-use, na tongana a hon ngbangbo oko na bale-use na pekoni bale-osio oko oko oko ti zakat oko oko kue ti ngu oko oko ti zakat ni ayeke teti angu ota . chameau ti wali ayeke na ngu osio, na tongana ngu ti achameau ni ayeke nde na yâ ti kungba ti zakat ni, zo so asi na zakat ti wali so ayeke na ngu oku pëpe na so ayeke na mbeni chameau ti wali so ayeke na ngu oku pëpe, me so ayeke na mbeni chameau ti wali so ayeke na ngu osio, me lo yeke na ngu osio so acceptd ayeke use, a yeke ngangu pëpe ti wara ala wala dirham bale-use, na zo so asi na zakat so ayeke obligatoire na ndo ti molenge ti ngombe oko. mbeni chameau ti wali so ayeke na ngu osio na lo yeke na mbeni oko pepe gi oko so ayeke na ngu oku, ka ye so alingbi ti yeda na ni na ti mu na zo so ayeke na bon ti zakat ti dirham bale-use wala ti angasa use. na zo so awara zakat ti obligatoire na ndo ti mbeni chameau ti wali so ayeke na ngu osio na lo yeke na ni pëpe me lo yeke na mbeni chameau ti wali oko so ayeke na ngu ota, ka ye so alingbi ti wara na maboko ti lo nga na plus ti angasa use tongana a yeke ngangu pëpe ti wara ala wala dirham bale-use, na zo so awara zakat ti obligatoire oko pëpe ti sara ag femathing ti ngu ota, mbeni chameau ti wali so ayeke na ngu osio, na pekoni so alingbi awe ti tene a yeda na ni na a mû na zo so ayeke na bon ti zakat ni dirham bale-use wala angasa use, na zo so ayeke na ni Tongana mo wara zakat so ayeke obligatoire na ndo ti mbeni chameau ti wali so ayeke na ngu ota, me mo yeke na oko pëpe na mo yeke na mbeni oko so ayeke na ngu use ti si na . a yeke ngangu pëpe ti wara ala wala dirham bale-use, na zo so awara zakat so ayeke obligatoire na ndo ti mbeni chameau ti wali oko so ayeke na ngu use, me lo yeke pëpe gi na mbeni chameau ti koli oko so ayeke na ngu ota, ka ye so alingbi ti wara na maboko ti lo na a lingbi a zia mbeni ye nde na ndo ni pëpe, na zo so ayeke na zakat ni pëpe, gi na lo pëpe, lo yeke na zakat osio pëpe teti chameau ni. Na yâ ti zakat ti tengo kobe ti angasa, tongana wungo ni asi bale-osio, ka zakat ni ayeke chene oko . wala angasa juska na ngbangbo oko na bale-use, na tongana a yeke mingi ahon so, zakat ni ayeke angasa use juska na wungo ti ngbangbo use, na tongana a hon oko, zakat ni ayeke angasa ota juska na wungo ti ngbangbo ota, na tongana a yeke mingi, zakat ni ayeke ngasangbaga oko, na zakat so alondo na handica be goatge ni pëpe, gi tongana zo so ayeke mu zakat ni aye, na a lingbi a bungbi a mosoro nde pepe - ti mu zakat ni - nga a lingbi a kangbi a mosoro so a bungbi pepe na lege ti mbito. ti londo na zakat, na mosoro so a mélangé ni na ambage use na pekoni a yeke kiri na ala use kue na zo oko oko legeoko, na tongana ngasangbaga ti mbeni zo so ayeke te pere ayeke kete ahon ngasangbaga oko na popo ti ngasangbaga bale-osio na pekoni zakat ayeke dä pëpe gi tongana wa ti lo aye. Na ndo ti angbâa, zakat ni ayeke dixième osio na tongana mosoro ti ala asi pëpe gi na dirham ngbangbo oko na bale-gumbaya, ka zakat ni ayeke dä pëpe gi tongana wa ti da ni aye’.
Imam Ahmad : 69
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَهْلُ مَكَّةَ يَقُولُونَ أَخَذَ ابْنُ جُرَيْجٍ الصَّلَاةَ مِنْ عَطَاءٍ وَأَخَذَهَا عَطَاءٌ مِنْ ابْنِ الزُّبَيْرِ وَأَخَذَهَا ابْنُ الزُّبَيْرِ مِنْ أَبِي بَكْرٍ وَأَخَذَهَا أَبُو بَكْرٍ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَحْسَنَ صَلَاةً مِنْ ابْنِ جُرَيْجٍ
Na peko ti so lo tene na e [Abdurrazzaq] lo tene; azo ti Makka atene; ’ [Ibn Juraij] amû akode ti sambela na maboko ti [‘Atho’], Atho’ amû ni na maboko ti [Ibn Az Zubair], Ibn Zubair na maboko ti [Abu Bakr] nga na Abu Bakr na maboko ti Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam, mbi bâ pëpe mbeni zo so asambela nzoni ahon Ibn Juraij’.
Imam Ahmad : 70
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ تَأَيَّمَتْ حَفْصَةُ بِنْتُ عُمَرَ مِنْ خُنَيْسٍ أَوْ حُذَيْفَةَ بْنِ حُذَافَةَ شَكَّ عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا فَتُوُفِّيَ بِالْمَدِينَةِ قَالَ فَلَقِيتُ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ حَفْصَةَ فَقُلْتُ إِنْ شِئْتَ أَنْكَحْتُكَ حَفْصَةَ قَالَ سَأَنْظُرُ فِي ذَلِكَ فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ فَلَقِيَنِي فَقَالَ مَا أُرِيدُ أَنْ أَتَزَوَّجَ يَوْمِي هَذَا قَالَ عُمَرُ فَلَقِيتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُلْتُ إِنْ شِئْتَ أَنْكَحْتُكَ حَفْصَةَ ابْنَةَ عُمَرَ فَلَمْ يَرْجِعْ إِلَيَّ شَيْئًا فَكُنْتُ أَوْجَدَ عَلَيْهِ مِنِّي عَلَى عُثْمَانَ فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ فَخَطَبَهَا إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْكَحْتُهَا إِيَّاهُ فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَعَلَّكَ وَجَدْتَ عَلَيَّ حِينَ عَرَضْتَ عَلَيَّ حَفْصَةَ فَلَمْ أَرْجِعْ إِلَيْكَ شَيْئًا قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَإِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَرْجِعَ إِلَيْكَ شَيْئًا حِينَ عَرَضْتَهَا عَلَيَّ إِلَّا أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُهَا وَلَمْ أَكُنْ لِأُفْشِيَ سِرَّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَوْ تَرَكَهَا لَنَكَحْتُهَا
Na peko ti so lo tene na e [Abdurrazzaq] lo tene; a fa na e [Ma’mar] so alondo na [Az Zuhri] so alondo na [Salim] so alondo na [Ibn Omar] so alondo na [Omar] lo tene; Hafshoh Bint Omar ayeke lani womua na lo zia lo na peko ti lo na lege ti Hunais wala Hudzaifah Bin Hudzafah - Abdurrazzaq ayeke na kite - na lo yeke mbeni oko ti akamarade ti Prophète so abâ aye so asi na yâ ti bira ti Badr na lo kui na Médine, Omar atene; tongaso mbi tingbi na Othman Bin Affan na mbi mû Hafshah na lo, mbi tene; ‘Tongana mo ye na pekoni mbi yeke sala mariage na mo na Hafshah,’ Uthman akiri tënë; ‘Mbi yeke pensé na ndo ti tënë so kozo’. Ambeni bï ahon na pekoni Uthman atingbi na mbi na lo tene; ‘Mbi yeke na nzara ti sara mariage na alango so pëpe’. Omar atene; na pekoni mbi tingbi na Abu Bakr na mbi tene na lo; ‘Tongana mo ye mbi yeke sara mariage na Hafshah Bint Omar’. Me lo kiri tënë na mbi pëpe, tongaso na yâ ti bê ti mbi mbeni ye ayeke dä so ahon ti so mbi yeke na ni na ngoi so mbi yeke na tere ti Othman, na lango mingi ahon juska na nda ni Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam aga na mbi na lo hunda Hafshah ti sara mariage na lo, na pekoni mbi sara mariage na Hafshah na lo, mbi bâ mbi na Abu Bakr atene; ‘Peut-être na yâ ti bê ti mo mbeni bibe ayeke dä teti mbi na ngoi so mo mû na mbi Hafshah na mbi kiri tënë na mo pëpe?’ Umar atene, mbi kiri tënë; ‘En’ [Abu Bakr] atene; ‘Biani, mbeni ye ti kanga lege na mbi ti kiri na mo na mbeni kiringo tënë ayeke dä pëpe tongana mo mû na mbi Hafshah, me mbi mä Rasulullah asara tënë ni, na mbi yeke kangbi pëpe secret ti Rasulullah, tongana lo zia lo mbi yeke sara mariage na lo biani’.
Imam Ahmad : 71
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ مُسْلِمٍ أَبَا سَلَمَةَ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ مُرَّةَ الطَّيِّبِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ سَيِّئُ الْمَلَكَةِ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَيْسَ أَخْبَرْتَنَا أَنَّ هَذِهِ الْأُمَّةَ أَكْثَرُ الْأُمَمِ مَمْلُوكِينَ وَأَيْتَامًا قَالَ بَلَى فَأَكْرِمُوهُمْ كَرَامَةَ أَوْلَادِكُمْ وَأَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ قَالُوا فَمَا يَنْفَعُنَا فِي الدُّنْيَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَرَسٌ صَالِحٌ تَرْتَبِطُهُ تُقَاتِلُ عَلَيْهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَمْلُوكٌ يَكْفِيكَ فَإِذَا صَلَّى فَهُوَ أَخُوكَ
Na peko ti so lo tene na e [Ishaq Bin Sulaiman] lo tene; Mo mä [Al Mughirah Bin Muslim Abu Salamah] na mbage ti [Farqad As Subakhi] na mbage ti [Murrah Ath Thayyib] na mbage ti [Abu Bakar Ash Shiddiq], lo tene; Rasulullah atene: ‘Zo so sarango ye ti lo ayeke sioni ayeke lï na Yayu pëpe’, tongaso mbeni koli ahunda; ‘O Watokua ti Allah, mo fa pepe so ummah so ayeke ummah so ayeke na angbâa na amolenge so babâ na mama ti ala akui mingi?’ Tongaso, Watokua ti Nzapa akiri tënë: ‘En, na pekoni ne ala tongana ti so mo ne amolenge ti mo, mû kobe na ala na lege ti kobe so mo te’. Akamarade ni ahunda; ‘O Watokua ti Allah, nyen alingbi ti sala nzoni na e na yâ ti dunia so?’ Lo kiri tënë: ‘Mbeni nzoni véhicule so mo moor ti tiri bira na lege ti Allah na mbeni ngbâa so alingbi na mo, na tongana lo sambela na pekoni lo yeke ita ti mo’.
Imam Ahmad : 72
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ السَّبَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنِي زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَرْسَلَ إِلَيْهِ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَإِذَا عُمَرُ عِنْدَهُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدْ اسْتَحَرَّ بِأَهْلِ الْيَمَامَةِ مِنْ قُرَّاءِ الْقُرْآنِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ وَأَنَا أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ فِي الْمَوَاطِنِ فَيَذْهَبَ قُرْآنٌ كَثِيرٌ لَا يُوعَى وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ فَقُلْتُ لِعُمَرَ وَكَيْفَ أَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ بِذَلِكَ صَدْرِي وَرَأَيْتُ فِيهِ الَّذِي رَأَى عُمَرُ قَالَ زَيْدٌ وَعُمَرُ عِنْدَهُ جَالِسٌ لَا يَتَكَلَّمُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّكَ شَابٌّ عَاقِلٌ لَا نَتَّهِمُكَ وَقَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْيَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاجْمَعْهُ قَالَ زَيْدٌ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفُونِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنْ الْجِبَالِ مَا كَانَ بِأَثْقَلَ عَلَيَّ مِمَّا أَمَرَنِي بِهِ مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ فَقُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلُونَ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Na peko ti so lo tene na e [Outhman Bin Omar] lo tene; ti fa na e [Yunus] so alondo na [Az Zuhri] lo tene; ti fa na mbi [Ibn As Sabbaq] lo tene; ti fa na mbi [Zaid Bin Thabit], so [Abu Bakr] atokua lo na ndo ti bira ti azo ti Yamamah na ngoi so Omar ayeke na tere ti lo, na pekoni Abu Bakr atene; ‘Biani Omar atingbi na mbi na lo tene; ‘Biani, azo mingi so awara kuâ na yâ ti bira ti Yamamah atï, ala yeke ti Qori’ ti aMusulman, na mbi sara mbeto so a yeke fâ ande Qori’ mingi na ambeni ndo ti bira tongaso si gbâ ti Coran ayeke girisa ndali ti so a hinga ala pëpe, na ti tâ tënë ni mbi yeke na bango ndo so a lingbi mo mû na mbi mandako ti Qur’. tongaso mbi tene na Omar; ‘Tongana nyen la mo lingbi ti sara mbeni ye so Prophète asara lâ oko ape? ’ Tongaso, Omar akiri tënë; ‘Na lege ti Allah, a yeke nzoni’. Na pekoni, Omar angbâ ti ga na mbi ti hunda kiringo tënë na tënë so, tongaso si Allah azi yanga ti mbi na mbi yeda na pensé ti Omar. Lo tene; na ngoi so Zaid na Omar aduti na tere ti lo na ala tene mbeni tënë pëpe, na pekoni Abu Bakr atene; ‘Biani, mo yeke mbeni maseka-koli so ayeke na ndara, e yeke na kite pëpe na ndo ti akode ti mo ndali ti so mo sû a-avévélation ndali ti Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam, tongaso sara mbeni buku ti Coran’ Zaid atene; ‘Na lege ti Allah, tongana ala hunda na mbi ti gue na mbeni oko ti ahoto ni, a yeke duti ande ngangu pepe tongana ti so Lo mu yanga na mbi ti bungbi Coran, na pekoni mbi tene; ‘Tongana nyen la mo lingbi ti sara mbeni ye so Prophète asara lâ oko pëpe?’
Imam Ahmad : 73
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَجَاءٍ عَنْ عُمَيْرٍ مَوْلَى الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ خَاصَمَ الْعَبَّاسُ عَلِيًّا فِي أَشْيَاءَ تَرَكَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ شَيْءٌ تَرَكَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يُحَرِّكْهُ فَلَا أُحَرِّكُهُ فَلَمَّا اسْتُخْلِفَ عُمَرُ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ فَقَالَ شَيْءٌ لَمْ يُحَرِّكْهُ أَبُو بَكْرٍ فَلَسْتُ أُحَرِّكُهُ قَالَ فَلَمَّا اسْتُخْلِفَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ قَالَ فَأَسْكَتَ عُثْمَانُ وَنَكَسَ رَأْسَهُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَخَشِيتُ أَنْ يَأْخُذَهُ فَضَرَبْتُ بِيَدِي بَيْنَ كَتِفَيْ الْعَبَّاسِ فَقُلْتُ يَا أَبَتِ أَقْسَمْتُ عَلَيْكَ إِلَّا سَلَّمْتَهُ لِعَلِيٍّ قَالَ فَسَلَّمَهُ لَهُ
A tene na e [Yahya Bin Hammad] A tene na e [Abu ‘Awanah] ti [Al A’masy] ti [Isma’il Bin Raja’] ti [Umair so ayeke ândö ngbâa ti Al Abbas] ti [Ibn Abbas] so lo tene; Na ngoi so Rasulullah akui na a soro Abu Bakr ti ga calife, Abbas ahunda tënë na Ali na ndo ti ye so Rasulullah azia na peko ti lo, na pekoni [Abu Bakr] atene; ‘Mbeni ye so a zia na yâ ti Watokua ti Nzapa sallallaahu ‘alaihi wasallam na lo sara ni pëpe, mbi yeke sara ni pëpe’. Na ngoi so a soro Omar ti ga calife, ala use kue asala tënë ti ala na Omar, na pekoni Omar atene; ‘Ye so Abu Bakr asara pëpe, mbi yeke sara ni pëpe’. Na ngoi so a soro Othman ti ga calife, ala use kue asala tënë ti Othman, Othman aduti kpô na lo kuku li ti lo na sese, Ibn Abbas atene; ‘Mbi gi bê ti mbi so lo yeke mû ni, tongaso mbi pika maboko ti mbi na popo ti go ti Abbas na mbi tene; ‘O babâ ti mbi, mbi deba yanga ti mbi na mo, a lingbi mo mû ni na Ali’. Ibn Abbas atene; ‘Tongaso lo mû ni na Ali’.
Imam Ahmad : 74
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي شَيْخٌ مِنْ قُرَيْشٍ مِنْ بَنِي تَيْمٍ قَالَ حَدَّثَنِي فُلَانٌ وَفُلَانٌ وَقَالَ فَعَدَّ سِتَّةً أَوْ سَبْعَةً كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ فِيهِمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ بَيْنَا نَحْنُ جُلُوسٌ عِنْدَ عُمَرَ إِذْ دَخَلَ عَلِيٌّ وَالْعَبَّاسُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَدْ ارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمَا فَقَالَ عُمَرُ مَهْ يَا عَبَّاسُ قَدْ عَلِمْتُ مَا تَقُولُ تَقُولُ ابْنُ أَخِي وَلِي شَطْرُ الْمَالِ وَقَدْ عَلِمْتُ مَا تَقُولُ يَا عَلِيُّ تَقُولُ ابْنَتُهُ تَحْتِي وَلَهَا شَطْرُ الْمَالِ وَهَذَا مَا كَانَ فِي يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدْ رَأَيْنَا كَيْفَ كَانَ يَصْنَعُ فِيهِ فَوَلِيَهُ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ بَعْدِهِ فَعَمِلَ فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ وَلِيتُهُ مِنْ بَعْدِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَحْلِفُ بِاللَّهِ لَأَجْهَدَنَّ أَنْ أَعْمَلَ فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ وَعَمَلِ أَبِي بَكْرٍ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَحَلَفَ بِأَنَّهُ لَصَادِقٌ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّبِيَّ لَا يُورَثُ وَإِنَّمَا مِيرَاثُهُ فِي فُقَرَاءِ الْمُسْلِمِينَ وَالْمَسَاكِينِ و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَحَلَفَ بِاللَّهِ إِنَّهُ صَادِقٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ النَّبِيَّ لَا يَمُوتُ حَتَّى يَؤُمَّهُ بَعْضُ أُمَّتِهِ وَهَذَا مَا كَانَ فِي يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدْ رَأَيْنَا كَيْفَ كَانَ يَصْنَعُ فِيهِ فَإِنْ شِئْتُمَا أَعْطَيْتُكُمَا لِتَعْمَلَا فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَمَلِ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى أَدْفَعَهُ إِلَيْكُمَا قَالَ فَخَلَوَا ثُمَّ جَاءَا فَقَالَ الْعَبَّاسُ ادْفَعْهُ إِلَى عَلِيٍّ فَإِنِّي قَدْ طِبْتُ نَفْسًا بِهِ لَهُ
Na peko ti so lo tene na e [Yahya Bin Hammad] lo tene; A tene na e [Abu Awanah] ti [Ashim Bin Kulaib] so lo tene; Na peko ti so lo tene na mbi [mbeni cheikh ti Quraïsh so alondo na Bani Taim] lo tene; Ti tene na mbi so na so na so na so na lo tene; tongaso lo sala tënë ti azo omene wala mbasambala so kue alondo na Quraïsh so na popo ni a yeke wara [Abdullah Bin Az Zubair], lo tene; tongana e duti na tele ti Omar, gi hio tongaso Ali na Abbas alï na kota go, tongaso [Omar] atene; ‘Duti kpô, O Abbas! Mbi hinga ye so mo yeke tene awe, mo tene molenge ti ita ti mbi na mbi wara ndambo ti aye ni. Na mbi nga mbi hinga awe ye so mo yeke tene ande, O Ali, mo yeke tene so molenge ti lo ti wali ayeke na gbe ti batango ti mbi, tongaso lo yeke kangbi ndambo ti mosoro ni, na ye so asi lani na ngoi ti Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, tongaso e bâ tongana nyen la lo mû desizion na yâ ti tënë so, na pekoni Abu Bakr angbâ ti sara tënë na peko ti ye so Rasulullah na I di . gauche, tongaso mbi deba yanga ti mbi na iri ti Allah ti mû desizion na ndo ti tënë so na lege ni tongana ti so Rasulullah na Abu Bakr’ asara. Na pekoni, lo tene; ‘Na Abu Bakr atene na mbi na lo deba yanga ti lo so lo mä na bê ti lo kue Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘Biani, Prophète ni awara ye ti héritier pëpe, gi ye ti héritier ti lo la a kangbi ni na popo ti azo so ayeke na bezoin ni nga na azo so ayeke na bezoin ni na popo ti aMusulman.’ na [Abu Bakr] a tene na mbi na a deba yanga ti lo na iri ti Allah so lo yeke be-ta-zo, so Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘Biani, mbeni prophète ayeke kui pëpe juska ambeni zo ti lo asara si lo ga imam’. Na -trésor- so ayeke ândö na maboko ti Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, na a bâ tongana nyen la lo sara ni na yâ ti tënë so, tongana mo ye mbi yeke mû ni na ala use si ala sara ye alingbi na ye so Rasulullah na Abu Bakr asara, tongaso mbi yeke mû ni na ala use kue’. Abdollah atene; tongaso ala use kue ague, na pekoni ala use kue akiri, Abbas atene; ‘Mû ni na Ali ngbanga ti so biani âme ni aga na siriri ti mû ni na Ali’.
Imam Ahmad : 75
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا جَاءَتْ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا تَطْلُبُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَا إِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي لَا أُورَثُ
Na peko ti so lo tene na e [Abdul Wahab Bin ‘Atho`] lo tene; a fa na e [Muhammad Bin ‘Amru] so alondo na [Abu Salamah] so alondo na [Abu Hurairah] so Fatima aga na mbage ti Abu Bakr na Omar, ti hunda mbeni mbage ti ye ti héritier ti ala na tïtî Watokua ti Nzapa, na pekoni [Abu Bakr] na [Omar] atene; ‘Biani, a mä Watokua ti Nzapa so atene: ‘Biani, mbi yeke na héritier pëpe’.
Imam Ahmad : 76
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا عِيسَى يَعْنِي ابْنَ الْمُسَيَّبِ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ قَالَ إِنِّي لَجَالِسٌ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَلِيفَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَهْرٍ فَذَكَرَ قِصَّةً فَنُودِيَ فِي النَّاسِ أَنَّ الصَّلَاةَ جَامِعَةٌ وَهِيَ أَوَّلُ صَلَاةٍ فِي الْمُسْلِمِينَ نُودِيَ بِهَا إِنَّ الصَّلَاةَ جَامِعَةٌ فَاجْتَمَعَ النَّاسُ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ شَيْئًا صُنِعَ لَهُ كَانَ يَخْطُبُ عَلَيْهِ وَهِيَ أَوَّلُ خُطْبَةٍ خَطَبَهَا فِي الْإِسْلَامِ قَالَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ وَلَوَدِدْتُ أَنَّ هَذَا كَفَانِيهِ غَيْرِي وَلَئِنْ أَخَذْتُمُونِي بِسُنَّةِ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا أُطِيقُهَا إِنْ كَانَ لَمَعْصُومًا مِنْ الشَّيْطَانِ وَإِنْ كَانَ لَيَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ مِنْ السَّمَاءِ
Na peko ti so lo tene na e [Hasyim Bin Al Qasim] lo tene; A tene na e [Isa so ti tene Ibn Al Musayyab] so alondo na [Qais Bin Abu Hazim] lo tene; na ngoi so mbi duti na tere ti [Abu Bakar] Ash Siddiq, calife ti Rasulullah nze oko na peko ti kuâ ti Prophète ni, Abu Bakr afa na mbi mbeni mbaï; a fa tënë ni gi hio tongaso na azo; ‘Biani sambela ayeke na yâ ti congrégation’. Na a yeke kozo sambela so aMusulman asala na tenengo ni; ‘Biani sambela ayeke na yâ ti congrégation’. Tongaso azo ni abungbi, na pekoni Abu Bakr amonté na ndo ti estrade, ndo so a leke ni ti tene lo fa tënë na ndo ni, na so ayeke kozo fango tënë so lo wara na yâ ti Islam’. Qais atene; na pekoni Abu Bakr agonda na gloire na Allah na lo tene; ‘O azo, mbi yeke na ngia mingi tongana mbeni zo nde pepe mbi mu place ti mbi na ya ti tene so, na tongana i fâ ngbanga na li ti mbi na sunnah ti Prophète ti i sallallaahu ‘alaihi wasallam, ka mbi yeke yeda na ni pepe, ngbanga ti so a bata lo na tïtî Satan na a-avélation alondo na yayu adescend na lo’.
Imam Ahmad : 77
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ لَيْثٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أَقُولَ إِذَا أَصْبَحْتُ وَإِذَا أَمْسَيْتُ وَإِذَا أَخَذْتُ مَضْجَعِي مِنْ اللَّيْلِ اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ أَنْتَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍ وَمَلِيكُهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ وَحْدَكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُكَ وَرَسُولُكَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ نَفْسِي وَشَرِّ الشَّيْطَانِ وَشِرْكِهِ وَأَنْ أَقْتَرِفَ عَلَى نَفْسِي سُوءًا أَوْ أَجُرَّهُ إِلَى مُسْلِمٍ آخِرُ مُسْنَدِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ
Ti tene na e [Hasyim Bin Al Qasim] Ti tene na e [Shaiban] ti [Laits] ti [Mujahid] lo tene, [Abu Bakr] Ash Shiddiq atene; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam amû yanga na mbi ti diko mbeti na ndapre oko oko, na lakui nga kozoni si mbi lango na bï: ‘ALLAHUMMA FAATHIRAS SAMAAWAATI WAL ARDLI ‘AALIMAL GHAIBI WASY SYAHAADAH ANTA RABBA KULLI SYAIKU’IN WA ASAHAADULA ILHAAAYALA WAHDAKA LAA SYARIIKALAKA WA ANNA MUHAMMADAN 'ABDUKA WA RASUULUKA A'UUDZUBIKA MIN SYARRI NAFSII WA SYARRISY SYAITHAANI WA SYIRKIHI WA AN AQTARIFA 'ALA NAFSII SUU'AN AW ILaSLAMS the cre sese, so ahinga ye kue so a ba pepe na ye so a ba, Mo yeke Rabb ti aye kue na wa ti ala, mbi sala tene ti témoin so mbeni nzapa ayeke pepe -so ayeke na droit ti voro lo- gi Mo oko Mo yeke na amba ti mo pepe, na mbi sala tene ti témoin so Mohammed ayeke wakua ti Mo na tokua ti Mo, Mo gi evil ti lo na mbage ti mbi na so na ti . ti sala sioni na âme ti mbi wala ti mû ni na ambeni Musulman nde’.
Imam Ahmad : 78
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ حَارِثَةَ قَالَ جَاءَ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالُوا إِنَّا قَدْ أَصَبْنَا أَمْوَالًا وَخَيْلًا وَرَقِيقًا نُحِبُّ أَنْ يَكُونَ لَنَا فِيهَا زَكَاةٌ وَطَهُورٌ قَالَ مَا فَعَلَهُ صَاحِبَايَ قَبْلِي فَأَفْعَلَهُ وَاسْتَشَارَ أَصْحَابَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِيهِمْ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ عَلِيٌّ هُوَ حَسَنٌ إِنْ لَمْ يَكُنْ جِزْيَةً رَاتِبَةً يُؤْخَذُونَ بِهَا مِنْ بَعْدِكَ
Na peko ti so lo tene na e [Abdurrahman Bin Mahdi] so alondo na [Sufyan] so alondo na [Abu Ishaq] so alondo na [Haritsah] lo tene; mbeni bungbi ti azo ti Syrie aga na Omar, na pekoni ala tene; ‘Biani, e yeke na mosoro, ambarata na angbâa, na e ye ti futa zakat na ti sukula tele ti e’. [Omar] akiri tënë; ‘Tongana ti so akamarade ti mbi use asara kozo na mbi, mbi yeke sara nga tongana ti so ala use kue asara’. Na pekoni, lo hunda tënë na amba ti Prophète Mohammed na popo ti ala a yeke wara Ali, na pekoni Ali atene; ‘A yeke nzoni tongana a yeke pëpe mbeni nginza ti impôt so a mû ni lakue na ala na peko ti mo’.
Imam Ahmad : 79
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ أَنَّ الصُّبَيَّ بْنَ مَعْبَدٍ كَانَ نَصْرَانِيًّا تَغْلِبِيًّا أَعْرَابِيًّا فَأَسْلَمَ فَسَأَلَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ فَقِيلَ لَهُ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَأَرَادَ أَنْ يُجَاهِدَ فَقِيلَ لَهُ حَجَجْتَ فَقَالَ لَا فَقِيلَ حُجَّ وَاعْتَمِرْ ثُمَّ جَاهِدْ فَانْطَلَقَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْحَوَابِطِ أَهَلَّ بِهِمَا جَمِيعًا فَرَآهُ زَيْدُ بْنُ صُوحَانَ وَسَلْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ فَقَالَا لَهُوَ أَضَلُّ مِنْ جَمَلِهِ أَوْ مَا هُوَ بِأَهْدَى مِنْ نَاقَتِهِ فَانْطَلَقَ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخْبَرَهُ بِقَوْلِهِمَا فَقَالَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْحَكَمُ فَقُلْتُ لِأَبِي وَائِلٍ حَدَّثَكَ الصُّبَيُّ فَقَالَ نَعَمْ
A tene na e [Mohammed Bin Ja’far] so lo tene; A tene na e [Syu’bah] so alondo na [Al Hakam] so alondo na [Abu Wa`il] so [Shubay Bin Ma’bad] ayeke lani mbeni Chrétien ti mara ti Arabe Taghlib, na pekoni lo ga Islam, na pekoni lo hunda; ‘Nyen la ayeke kota ye mingi ti sara?’ Tongaso a tene na lo; ‘Jihad na lege ti Allah’ na pekoni lo ye ti sala jihad me a hunda lo; ‘Mo sara Hajj awe?’ Lo kiri tënë; ‘A de ti si pëpe’ a tene na lo; ‘Sara Hajj na Umrah na pekoni sara jihad’. Tongaso, lo tambela juska lo si na mbeni ndo so ahule, na pekoni lo leke ti sara Hajj na Umrah, na tongana lo bâ Zaid Bin Shuhan na Salman Bin Rabi’ah, ala use kue atene; ‘Lo girisa lege mingi ahon chameau ti lo,’ wala; ‘Lo yeke fa lege na lo pëpe ahon chameau ti lo’. Tongaso, lo ga na mbage ti Omar na lo tene na lo tënë so Zaid na Salman atene, tongaso [Omar] atene; ‘E sara ye alingbi na Sunnah ti Prophète ti e. Al Hakam atene; tongaso mbi hunda Abu Wa`il; ‘Shubay atene na mo?’ Lo kiri tënë; 'En'.
Imam Ahmad : 80
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ مَيْمُونٍ قَالَ صَلَّى بِنَا عُمَرُ بِجَمْعٍ الصُّبْحَ ثُمَّ وَقَفَ وَقَالَ إِنَّ الْمُشْرِكِينَ كَانُوا لَا يُفِيضُونَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَالَفَهُمْ ثُمَّ أَفَاضَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ
Ti fa na e [‘Affan] Ti fa na e [Syu’bah] ti [Abu Ishaq] lo tene; Mbi mä [‘Amru Bin Maimun] atene; [Omar] asambela sambela ti ndapre na e na Muzdalifah na pekoni lo londo na lo tene; ‘Biani, a-polythèste azia Muzdalifah pëpe juska lâ asigigi na biani, Watokua ti Nzapa sallallaahu ‘alaihi wasallam asala mbeni kangbi na popo ti ala, tongaso si lo zia Muzdalifah kozoni si lâ asigigi’.