Imam Ahmad : 361
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَثَلُ الَّذِي يَعُودُ فِي صَدَقَتِهِ كَمَثَلِ الَّذِي يَعُودُ فِي قَيْئِهِ
U hi byerile [Waki’] U hi byerile [Hisyam Bin Sa’d] ku suka eka [Zaid Bin Aslam] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka [Umar], u te; Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Xifaniso xa munhu loyi a hoxaka tinyiko ta yena xi fana na munhu loyi a mita ku hlanta ka yena’.
Imam Ahmad : 362
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ لَا يُفِيضُونَ مِنْ جَمْعٍ حَتَّى يَقُولُوا أَشْرِقْ ثَبِيرُ كَيْمَا نُغِيرُ فَلَمَّا جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَالَفَهُمْ فَكَانَ يَدْفَعُ مِنْ جَمْعٍ مِقْدَارَ صَلَاةِ الْمُسْفِرِينَ بِصَلَاةِ الْغَدَاةِ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ
Leswi a hi byeleke [Waki’] ku suka eka [Sufyan] ku suka eka [Abu Ishaq] ku suka eka [‘Amru Bin Maimun] ku suka eka [Umar], u te; 'Eka nkarhi lowu hundzeke, vanhu va Jahiliyah a va nga ali ku suka eJam'un -Muzdalifah- hi ndlela yaleyo va te; 'Ehenhla- Tsabiir u humelerile, kutani hi hatle hi famba'. Loko Murhumiwa wa Allah (ku rhula na mikateko ya Allaah a swi ve na yena) a fika, a nga pfumelelananga na vona kutani a siyela vanhu va musfir nkarhi wa xikhongelo - vanhu lava khongelaka loko xibakabaka xa le vuxeni se xi voninga - hi nkarhi wa xikhongelo xa nimixo dyambu ri nga si huma’.
Imam Ahmad : 363
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا رَبَاحُ بْنُ أَبِي مَعْرُوفٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ قَالَ لِي عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ
U hi byerile [Waki’] U hi byerile [Rabah Bin Abu Ma’ruf] ku suka eka [Ibn Abimulaikah] u twe [Ibn Abbas] a ku; [Umar] u te eka mina; Ndzi twe Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam a ku: ‘Hakunene, mufi u ta xanisiwa hikuva ndyangu wa yena wu rila hikwalaho ka yena’.
Imam Ahmad : 364
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ حَسَنِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى خُفَّيْهِ فِي السَّفَرِ
Loko a hi byerile [Waki’] ku suka eka [Hasan Bin Salih] ku suka eka [‘Ashim Bin ‘Ubaidillah] ku suka eka [Salim] ku suka eka [Ibn Umar] u te; [Umar] u te; 'Ndzi vone Murhumiwa wa Allah (ku rhula na mikateko ya Allaah a swi ve na yena) a ri karhi a sula khuf ya yena timbirhi loko a ri eku fambeni -'.
Imam Ahmad : 365
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَتَعَوَّذُ مِنْ الْبُخْلِ وَالْجُبْنِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ وَأَرْذَلِ الْعُمُرِ وَفِتْنَةِ الصَّدْرِ قَالَ وَكِيعٌ فِتْنَةُ الصَّدْرِ أَنْ يَمُوتَ الرَّجُلُ وَذَكَرَ وَكِيعٌ الْفِتْنَةَ لَمْ يَتُبْ مِنْهَا
[Waki'] u hi byerile ku suka eka [Israel] ku suka eka [Abu Ishaq] ku suka eka ['Amr Bin Maimun] ku suka eka ['Umar], leswaku Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u lave vutumbelo eka vusopfa, vugwala, eka ku xanisiwa ka sirha, ku suka eka malembe ya le hansi na miringo ya mbilu. Waki' ku vula; ‘Nringo wa mbilu i munhu loyi a faka,’ naswona Waki’ u boxe leswaku nhlamuselo ya Al-fitnah i emahlweni ka ku hundzuka.
Imam Ahmad : 366
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ الْوَلِيدِ الشَّنِّيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ قَالَ جَلَسَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَجْلِسًا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْلِسُهُ تَمُرُّ عَلَيْهِ الْجَنَائِزُ قَالَ فَمَرُّوا بِجِنَازَةٍ فَأَثْنَوْا خَيْرًا فَقَالَ وَجَبَتْ ثُمَّ مَرُّوا بِجِنَازَةٍ فَأَثْنَوْا خَيْرًا فَقَالَ وَجَبَتْ ثُمَّ مَرُّوا بِجِنَازَةٍ فَقَالُوا خَيْرًا فَقَالَ وَجَبَتْ ثُمَّ مَرُّوا بِجِنَازَةٍ فَقَالُوا هَذَا كَانَ أَكْذَبَ النَّاسِ فَقَالَ إِنَّ أَكْذَبَ النَّاسِ أَكْذَبُهُمْ عَلَى اللَّهِ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ مَنْ كَذَبَ عَلَى رُوحِهِ فِي جَسَدِهِ قَالَ قَالُوا أَرَأَيْتَ إِذَا شَهِدَ أَرْبَعَةٌ قَالَ وَجَبَتْ قَالُوا أَوْ ثَلَاثَةٌ قَالَ وَثَلَاثَةٌ وَجَبَتْ قَالُوا وَاثْنَيْنِ قَالَ وَجَبَتْ وَلَأَنْ أَكُونَ قُلْتُ وَاحِدًا أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ حُمْرِ النَّعَمِ قَالَ فَقِيلَ لِعُمَرَ هَذَا شَيْءٌ تَقُولُهُ بِرَأْيِكَ أَمْ شَيْءٌ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا بَلْ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
hi byerile [Waki’] U hi byerile [Umar Bin Walid Asy Syanni] ku suka eka [Abdullah Bin Buraidah] u te; Nkarhi wun’wana loko Umar a tshamile endhawini leyi Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam a tshameke a tshama eka yona loko a hundza hi nkhuvo wa xilahlo, Abdullah u te; Kutani loko ntlawa wa xilahlo wu hundza va n’wi dzunise hi musa, [Umar] u te; ‘Wajib’ kutani ntsumbu wa vumbirhi wa ntsumbu wu hundza kutani va n’wi dzunisa hi musa, kutani Umar a ku; 'Obligatory' kutani miri wa vunharhu wu hundza hi kona va ku; ‘Munhu loyi i munhu wo hemba swinene,’ ku vula Umar; 'Fanele'. Kutani Umar u te; 'Hakunene, vanhu lava hembelaka ngopfu hi lava va hembelaka ngopfu eka Allah, kutani endzhaku ka vona i lava va hembelaka moya emirini wa vona'. Abdullah u te; va vutisa; 'Xana a wu ta ehleketa yini loko a ku ri na vanhu va mune lava nyikelaka vumbhoni?' A hlamula; 'Fanele'. Va vutisa nakambe; 'Kumbe i vanharhu va vona?' A hlamula; 'Vanhu vanharhu na vona va boha'. Va vutisa nakambe; 'Na loko vanhu vambirhi?' A hlamula; ‘Swi boha, naswona loko ndzi nga vula munhu un’we, swi ta va swi ndzi tsakela ku tlula kamela yo tshwuka’. U ri; kutani a vutisa Umar; 'Xana leswi u swi vulaka swi huma eka mavonelo ya wena kumbe swin'wana leswi u swi tweke eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam?' A hlamula; 'E-e, kambe ndzi swi twile hi ku kongoma eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam'.
Imam Ahmad : 367
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ قَالَ بَلَغَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ سَعْدًا لَمَّا بَنَى الْقَصْرَ قَالَ انْقَطَعَ الصُّوَيْتُ فَبَعَثَ إِلَيْهِ مُحَمَّدَ بْنَ مَسْلَمَةَ فَلَمَّا قَدِمَ أَخْرَجَ زَنْدَهُ وَأَوْرَى نَارَهُ وَابْتَاعَ حَطَبًا بِدِرْهَمٍ وَقِيلَ لِسَعْدٍ إِنَّ رَجُلًا فَعَلَ كَذَا وَكَذَا فَقَالَ ذَاكَ مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ فَخَرَجَ إِلَيْهِ فَحَلَفَ بِاللَّهِ مَا قَالَهُ فَقَالَ نُؤَدِّي عَنْكَ الَّذِي تَقُولُهُ وَنَفْعَلُ مَا أُمِرْنَا بِهِ فَأَحْرَقَ الْبَابَ ثُمَّ أَقْبَلَ يَعْرِضُ عَلَيْهِ أَنْ يُزَوِّدَهُ فَأَبَى فَخَرَجَ فَقَدِمَ عَلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَهَجَّرَ إِلَيْهِ فَسَارَ ذَهَابَهُ وَرُجُوعَهُ تِسْعَ عَشْرَةَ فَقَالَ لَوْلَا حُسْنُ الظَّنِّ بِكَ لَرَأَيْنَا أَنَّكَ لَمْ تُؤَدِّ عَنَّا قَالَ بَلَى أَرْسَلَ يَقْرَأُ السَّلَامَ وَيَعْتَذِرُ وَيَحْلِفُ بِاللَّهِ مَا قَالَهُ قَالَ فَهَلْ زَوَّدَكَ شَيْئًا قَالَ لَا قَالَ فَمَا مَنَعَكَ أَنْ تُزَوِّدَنِي أَنْتَ قَالَ إِنِّي كَرِهْتُ أَنْ آمُرَ لَكَ فَيَكُونَ لَكَ الْبَارِدُ وَيَكُونَ لِي الْحَارُّ وَحَوْلِي أَهْلُ الْمَدِينَةِ قَدْ قَتَلَهُمْ الْجُوعُ وَقَدْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يَشْبَعُ الرَّجُلُ دُونَ جَارِهِ آخِرُ مُسْنَدِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَدِيثُ السَّقِيفَةِ
hi byerile [Abdurrahman] U hi byerile [Sufyan] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka ['Abayah Bin Rifa'ah] u te; mahungu a ma fikile eka [Umar] leswaku loko Sa’d a ri karhi a aka xigodlho, u te; 'Rito -vuhlanganisi- ri tsemiwile'. Kutani Muhammad Bin Maslamah u n’wi rhumele, loko a fika u humese mavoko ya yena a lumeka ndzilo kutani a xava tihunyi hi ti dirhams, kutani a ku eka Sa’d; ‘Hakunene un’wana u endle swo tano ni swo tano,’ kutani a hlamula; 'Hi yena Muhammad Bin Maslamah'. Kutani a huma a ta n’wi hlanganisa kutani a hlambanya eka Allah leswaku a nga swi vulanga, kutani a ku; 'Hi ta hetisisa -ku suka eka wena- leswi u swi vulaka, naswona hi hetisisa leswi hi lerisiweke ku swi endla,' kutani a hisa rivanti, kutani a langutana na yena kutani Sa'd a tinyiketela ku nyika swakudya kambe a ala. Kutani Muhammad Bin Maslamah u tlhelele eka Umar, kutani a famba a tlhelela eka yena masiku ya khume-nhungu, kutani Umar a ku; ‘Loko a ku nga ri hi miehleketo ya yena leyinene eka wena, a hi ta va hi ehlekete leswaku a wu hetisisanga ku navela ka hina,’ ku hlamula yena; 'Ina, u rhumele ku xeweta no kombela ku rivaleriwa no hlambanya hi Allah leswaku a nga vulanga tano.' Kutani Umar u vutisile; 'Xana u ku phamele leswi lavekaka?' U hlamurile; 'E-e.' Umar u te; 'I yini lexi ku siveleke ku ndzi phamela?' U hlamurile; 'A ndzi swi tsakeli ku mi lerisa, mi titimela loko ndzi ri karhi ndzi hisa, naswona ku rhendzela mina ku na vanhu va le Medina lava nga fa hi ndlala, hambi leswi ndzi tweke Murhumiwa wa Allah (ku rhula na mikateko ya Allaah a swi ve ehenhla ka yena) a ku: 'A nga fanelanga ku xurha munhu loko muakelani wa yena a ri na ndlala.' Hadith yo hetelela eka Musnad ya Umar Bin Al Khaththab i hadith mayelana na Saqifah
Imam Ahmad : 368
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى الطَّبَّاعُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ رَجَعَ إِلَى رَحْلِهِ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَكُنْتُ أُقْرِئُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ فَوَجَدَنِي وَأَنَا أَنْتَظِرُهُ وَذَلِكَ بِمِنًى فِي آخِرِ حَجَّةٍ حَجَّهَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ إِنَّ رَجُلًا أَتَى عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ إِنَّ فُلَانًا يَقُولُ لَوْ قَدْ مَاتَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَايَعْتُ فُلَانًا فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنِّي قَائِمٌ الْعَشِيَّةَ فِي النَّاسِ فَمُحَذِّرُهُمْ هَؤُلَاءِ الرَّهْطَ الَّذِينَ يُرِيدُونَ أَنْ يَغْصِبُوهُمْ أَمْرَهُمْ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَا تَفْعَلْ فَإِنَّ الْمَوْسِمَ يَجْمَعُ رَعَاعَ النَّاسِ وَغَوْغَاءَهُمْ وَإِنَّهُمْ الَّذِينَ يَغْلِبُونَ عَلَى مَجْلِسِكَ إِذَا قُمْتَ فِي النَّاسِ فَأَخْشَى أَنْ تَقُولَ مَقَالَةً يَطِيرُ بِهَا أُولَئِكَ فَلَا يَعُوهَا وَلَا يَضَعُوهَا عَلَى مَوَاضِعِهَا وَلَكِنْ حَتَّى تَقْدَمَ الْمَدِينَةَ فَإِنَّهَا دَارُ الْهِجْرَةِ وَالسُّنَّةِ وَتَخْلُصَ بِعُلَمَاءِ النَّاسِ وَأَشْرَافِهِمْ فَتَقُولَ مَا قُلْتَ مُتَمَكِّنًا فَيَعُونَ مَقَالَتَكَ وَيَضَعُونَهَا مَوَاضِعَهَا فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لَئِنْ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ سَالِمًا صَالِحًا لَأُكَلِّمَنَّ بِهَا النَّاسَ فِي أَوَّلِ مَقَامٍ أَقُومُهُ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فِي عَقِبِ ذِي الْحِجَّةِ وَكَانَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ عَجَّلْتُ الرَّوَاحَ صَكَّةَ الْأَعْمَى فَقُلْتُ لِمَالِكٍ وَمَا صَكَّةُ الْأَعْمَى قَالَ إِنَّهُ لَا يُبَالِي أَيَّ سَاعَةٍ خَرَجَ لَا يَعْرِفُ الْحَرَّ وَالْبَرْدَ وَنَحْوَ هَذَا فَوَجَدْتُ سَعِيدَ بْنَ زَيْدٍ عِنْدَ رُكْنِ الْمِنْبَرِ الْأَيْمَنِ قَدْ سَبَقَنِي فَجَلَسْتُ حِذَاءَهُ تَحُكُّ رُكْبَتِي رُكْبَتَهُ فَلَمْ أَنْشَبْ أَنْ طَلَعَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَلَمَّا رَأَيْتُهُ قُلْتُ لَيَقُولَنَّ الْعَشِيَّةَ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ مَقَالَةً مَا قَالَهَا عَلَيْهِ أَحَدٌ قَبْلَهُ قَالَ فَأَنْكَرَ سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ ذَلِكَ فَقَالَ مَا عَسَيْتَ أَنْ يَقُولَ مَا لَمْ يَقُلْ أَحَدٌ فَجَلَسَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِ فَلَمَّا سَكَتَ الْمُؤَذِّنُ قَامَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ أَيُّهَا النَّاسُ فَإِنِّي قَائِلٌ مَقَالَةً قَدْ قُدِّرَ لِي أَنْ أَقُولَهَا لَا أَدْرِي لَعَلَّهَا بَيْنَ يَدَيْ أَجَلِي فَمَنْ وَعَاهَا وَعَقَلَهَا فَلْيُحَدِّثْ بِهَا حَيْثُ انْتَهَتْ بِهِ رَاحِلَتُهُ وَمَنْ لَمْ يَعِهَا فَلَا أُحِلُّ لَهُ أَنْ يَكْذِبَ عَلَيَّ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى بَعَثَ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحَقِّ وَأَنْزَلَ عَلَيْهِ الْكِتَابَ وَكَانَ مِمَّا أَنْزَلَ عَلَيْهِ آيَةُ الرَّجْمِ فَقَرَأْنَاهَا وَوَعَيْنَاهَا وَرَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَجَمْنَا بَعْدَهُ فَأَخْشَى إِنْ طَالَ بِالنَّاسِ زَمَانٌ أَنْ يَقُولَ قَائِلٌ لَا نَجِدُ آيَةَ الرَّجْمِ فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَيَضِلُّوا بِتَرْكِ فَرِيضَةٍ قَدْ أَنْزَلَهَا اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فَالرَّجْمُ فِي كِتَابِ اللَّهِ حَقٌّ عَلَى مَنْ زَنَى إِذَا أُحْصِنَ مِنْ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ إِذَا قَامَتْ الْبَيِّنَةُ أَوْ الْحَبَلُ أَوْ الِاعْتِرَافُ أَلَا وَإِنَّا قَدْ كُنَّا نَقْرَأُ لَا تَرْغَبُوا عَنْ آبَائِكُمْ فَإِنَّ كُفْرًا بِكُمْ أَنْ تَرْغَبُوا عَنْ آبَائِكُمْ أَلَا وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُطْرُونِي كَمَا أُطْرِيَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّمَا أَنَا عَبْدُ اللَّهِ فَقُولُوا عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ وَقَدْ بَلَغَنِي أَنَّ قَائِلًا مِنْكُمْ يَقُولُ لَوْ قَدْ مَاتَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَايَعْتُ فُلَانًا فَلَا يَغْتَرَّنَّ امْرُؤٌ أَنْ يَقُولَ إِنَّ بَيْعَةَ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كَانَتْ فَلْتَةً أَلَا وَإِنَّهَا كَانَتْ كَذَلِكَ أَلَا وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَقَى شَرَّهَا وَلَيْسَ فِيكُمْ الْيَوْمَ مَنْ تُقْطَعُ إِلَيْهِ الْأَعْنَاقُ مِثْلُ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَلَا وَإِنَّهُ كَانَ مِنْ خَبَرِنَا حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ عَلِيًّا وَالزُّبَيْرَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُمَا تَخَلَّفُوا فِي بَيْتِ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَخَلَّفَتْ عَنَّا الْأَنْصَارُ بِأَجْمَعِهَا فِي سَقِيفَةِ بَنِي سَاعِدَةَ وَاجْتَمَعَ الْمُهَاجِرُونَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا بَكْرٍ انْطَلِقْ بِنَا إِلَى إِخْوَانِنَا مِنْ الْأَنْصَارِ فَانْطَلَقْنَا نَؤُمُّهُمْ حَتَّى لَقِيَنَا رَجُلَانِ صَالِحَانِ فَذَكَرَا لَنَا الَّذِي صَنَعَ الْقَوْمُ فَقَالَا أَيْنَ تُرِيدُونَ يَا مَعْشَرَ الْمُهَاجِرِينَ فَقُلْتُ نُرِيدُ إِخْوَانَنَا هَؤُلَاءِ مِنْ الْأَنْصَارِ فَقَالَا لَا عَلَيْكُمْ أَنْ لَا تَقْرَبُوهُمْ وَاقْضُوا أَمْرَكُمْ يَا مَعْشَرَ الْمُهَاجِرِينَ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لَنَأْتِيَنَّهُمْ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى جِئْنَاهُمْ فِي سَقِيفَةِ بَنِي سَاعِدَةَ فَإِذَا هُمْ مُجْتَمِعُونَ وَإِذَا بَيْنَ ظَهْرَانَيْهِمْ رَجُلٌ مُزَمَّلٌ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالُوا سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ فَقُلْتُ مَا لَهُ قَالُوا وَجِعٌ فَلَمَّا جَلَسْنَا قَامَ خَطِيبُهُمْ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ وَقَالَ أَمَّا بَعْدُ فَنَحْنُ أَنْصَارُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَكَتِيبَةُ الْإِسْلَامِ وَأَنْتُمْ يَا مَعْشَرَ الْمُهَاجِرِينَ رَهْطٌ مِنَّا وَقَدْ دَفَّتْ دَافَّةٌ مِنْكُمْ يُرِيدُونَ أَنْ يَخْزِلُونَا مِنْ أَصْلِنَا وَيَحْضُنُونَا مِنْ الْأَمْرِ فَلَمَّا سَكَتَ أَرَدْتُ أَنْ أَتَكَلَّمَ وَكُنْتُ قَدْ زَوَّرْتُ مَقَالَةً أَعْجَبَتْنِي أَرَدْتُ أَنْ أَقُولَهَا بَيْنَ يَدَيْ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَقَدْ كُنْتُ أُدَارِي مِنْهُ بَعْضَ الْحَدِّ وَهُوَ كَانَ أَحْلَمَ مِنِّي وَأَوْقَرَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى رِسْلِكَ فَكَرِهْتُ أَنْ أُغْضِبَهُ وَكَانَ أَعْلَمَ مِنِّي وَأَوْقَرَ وَاللَّهِ مَا تَرَكَ مِنْ كَلِمَةٍ أَعْجَبَتْنِي فِي تَزْوِيرِي إِلَّا قَالَهَا فِي بَدِيهَتِهِ وَأَفْضَلَ حَتَّى سَكَتَ فَقَالَ أَمَّا بَعْدُ فَمَا ذَكَرْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَأَنْتُمْ أَهْلُهُ وَلَمْ تَعْرِفْ الْعَرَبُ هَذَا الْأَمْرَ إِلَّا لِهَذَا الْحَيِّ مِنْ قُرَيْشٍ هُمْ أَوْسَطُ الْعَرَبِ نَسَبًا وَدَارًا وَقَدْ رَضِيتُ لَكُمْ أَحَدَ هَذَيْنِ الرَّجُلَيْنِ أَيَّهُمَا شِئْتُمْ وَأَخَذَ بِيَدِي وَبِيَدِ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ الْجَرَّاحِ فَلَمْ أَكْرَهْ مِمَّا قَالَ غَيْرَهَا وَكَانَ وَاللَّهِ أَنْ أُقَدَّمَ فَتُضْرَبَ عُنُقِي لَا يُقَرِّبُنِي ذَلِكَ إِلَى إِثْمٍ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أَتَأَمَّرَ عَلَى قَوْمٍ فِيهِمْ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِلَّا أَنْ تَغَيَّرَ نَفْسِي عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ قَائِلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ أَنَا جُذَيْلُهَا الْمُحَكَّكُ وَعُذَيْقُهَا الْمُرَجَّبُ مِنَّا أَمِيرٌ وَمِنْكُمْ أَمِيرٌ يَا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ فَقُلْتُ لِمَالِكٍ مَا مَعْنَى أَنَا جُذَيْلُهَا الْمُحَكَّكُ وَعُذَيْقُهَا الْمُرَجَّبُ قَالَ كَأَنَّهُ يَقُولُ أَنَا دَاهِيَتُهَا قَالَ وَكَثُرَ اللَّغَطُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ حَتَّى خَشِيتُ الِاخْتِلَافَ فَقُلْتُ ابْسُطْ يَدَكَ يَا أَبَا بَكْرٍ فَبَسَطَ يَدَهُ فَبَايَعْتُهُ وَبَايَعَهُ الْمُهَاجِرُونَ ثُمَّ بَايَعَهُ الْأَنْصَارُ وَنَزَوْنَا عَلَى سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ فَقَالَ قَائِلٌ مِنْهُمْ قَتَلْتُمْ سَعْدًا فَقُلْتُ قَتَلَ اللَّهُ سَعْدًا وَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَمَا وَاللَّهِ مَا وَجَدْنَا فِيمَا حَضَرْنَا أَمْرًا هُوَ أَقْوَى مِنْ مُبَايَعَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَشِينَا إِنْ فَارَقْنَا الْقَوْمَ وَلَمْ تَكُنْ بَيْعَةٌ أَنْ يُحْدِثُوا بَعْدَنَا بَيْعَةً فَإِمَّا أَنْ نُتَابِعَهُمْ عَلَى مَا لَا نَرْضَى وَإِمَّا أَنْ نُخَالِفَهُمْ فَيَكُونَ فِيهِ فَسَادٌ فَمَنْ بَايَعَ أَمِيرًا عَنْ غَيْرِ مَشُورَةِ الْمُسْلِمِينَ فَلَا بَيْعَةَ لَهُ وَلَا بَيْعَةَ لِلَّذِي بَايَعَهُ تَغِرَّةً أَنْ يُقْتَلَا قَالَ مَالِكٌ وَأَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ أَنَّ الرَّجُلَيْنِ اللَّذَيْنِ لَقِيَاهُمَا عُوَيْمِرُ بْنُ سَاعِدَةَ وَمَعْنُ بْنُ عَدِيٍّ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ أَنَّ الَّذِي قَالَ أَنَا جُذَيْلُهَا الْمُحَكَّكُ وَعُذَيْقُهَا الْمُرَجَّبُ الْحُبَابُ بْنُ الْمُنْذِرِ
hi byerile [Ishaq Bin Isa Ath Thabba’] U hi byerile [Malik Bin Anas] U ndzi byerile [Ibnu Shihab] ku suka eka [‘Ubaidillah Bin Abdullah Bin ‘Utbah Bin Mas’ud] leswaku [Ibnu Abbas] u n’wi tivise, leswaku [Abdurrahman Bin Auf] u tlhelele emovheni wa yena. Ibn Abbas u te; 'A ndzi ta endzela Abdurrahman Bin Auf, naswona u hlangane na mina loko ndzi n'wi rindzele.' Mhangu leyi yi humelerile eMina hi nguva yo hetelela ya Hajj leyi endliweke hi Umar Bin Al Khaththab. Abdurrahman u te; ‘Hakunene, wanuna un’wana u tile eka Umar Bin Al Khaththab kutani a ku; 'Loko Umar a lovile, a ndzi ta va ndzi tshembisile ku tshembeka eka so and so'. Umar u hlamurile; 'Ndza ha hanya exikarhi ka vanhu, hikokwalaho ndzi tsundzuxa lava lavaka ku tekela vurhangeri bya vanhu'. Abdurrahman Bin Auf u te; Ndzi te; ‘Oho Ndhuna ya Vatshembeki, u nga endli sweswo! Hi nguva leyi ya Hajj, vanhu va xiyimo xa le hansi na lava nga riki na vutivi va hlengeletanile, naswona hakunene hi vona va lawulaka minhlangano ya wena. Loko wo yima exikarhi ka vanhu, ndza chava leswaku u ta vula swo karhi leswi va nga ta va va nga ri na mhaka na swona, lerova va nga swi koti ku swi twisisa kumbe ku swi veka endhawini ya swona. Kambe tlherisela endzhaku leswi u lavaka ku swi vula kukondza u fika eMedina. Hakunene, Medina i ndhawu ya Hijrah na Sunnah, naswona u nga lulamisa mhaka leyi na swidyondzi swa vona na vanhu lava xiximekaka, leswaku u ta kota ku vula leswi u lavaka ku swi vula hi ku rhula, kutani va ta twisisa marito ya wena va ma veka endhawini ya vona leyi faneleke.' Kutani Umar u te: ‘Loko ndzi fika eMedina ndzi hlayisekile naswona ndzi hanye kahle, hakunene ndzi ta hundzisela leswi eka vanhu va ndhawu leyi ndzi sunguleke ku veka nenge eka yona.’ Kutani loko hi fika eMedina n’hweti ya Dhul Hijah yi nga si fika naswona ku ri Ravuntlhanu, mina - Abdurrahman - ndzi hatle ndzi ya eSakkatul A’ma’, - ndzi vutisile Malik; 'Xana Shakkatul A'ma yi vula yini?' U hlamurile; 'Swi vula leswaku a nga na mhaka na leswaku u famba hi nkarhi muni, a nga na mhaka na leswaku ku hisa kumbe ku titimela na swin'wana swo fana na swona'. - Kutani ndzi kume leswaku Sa'id Bin Zaid a ndzi rhangele etlhelo ra xinene ra pulpiti, kutani ndzi tshama emahlweni ka yena ndzi ri karhi ndzi veka matsolo ya mina ematsolweni ya yena, ku nga ri khale endzhaku ka loko Umar a humelerile, loko ndzi n'wi vona ndzi te; 'Madyambu lawa hakunene ya ta nyikeriwa epulpiti leyi xitatimende lexi ku nga riki na munhu loyi a nga tshama a xi vula'. Abdurrahman Bin Auf u te; 'Sa'id Bin Zaid u kanetile -xitatimende xa mina-, kutani a ku; 'Yini? U langutele leswaku a vula xitatimende lexi ku nga riki na munhu loyi a nga tshama a xi vula?' Kutani Umar u tshamile epulpiti, naswona endzhaku ka loko Mu’adzin a miyerile -a hetile ku nyika xirhambo xa xikhongelo-, yena [-Umar-] u yimile a dzunisa Allah hi ku dzunisa loku N’wi fanelaka, kutani a ku; 'Amma ba'du, Wena munhu wa nyama, hakunene ndzi ta vula rito leri ndzi kunguhatiweke ku ri vula, a ndzi tivi, swi nga va hikuva rifu ra mina ri le mahlweni ka mina, loyi a twisisaka no twisisa rito rero, u fanele ku ri byela kun'wana na kun'wana laha movha wa yena wu fikaka kona. Loyi a nga swi twisisiki, kutani a ndzi n’wi pfumeleli ku ndzi hembela, entiyisweni Allah Tabaraka Wata’ala u rhumele Muhammad hi ntiyiso, naswona u n’wi paluxele Buku, exikarhi ka tindzimana leti a ti paluxiwile eka yena a ku ri ni ndzimana leyi vulavulaka hi nawu wa ku khandziya hi maribye, kutani hi yi hlaya hi yi twisisa, kutani Murhumiwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam u tirhise nawu wa ku khandziya hi maribye naswona hi tlhele hi wu tirhisa endzhaku ka loko yena file. Ndzi chava leswaku endzhaku ka nkarhi wo leha vanhu va ta ku; 'Hakunene, a hi kumanga tindzimana mayelana na nawu wa ku khandziya hi maribye'. Kutani vutihlamuleri lebyi Allah a byi paluxeke byi ta tshikiwa. Entiyisweni, nawu wo khandziya hi maribye i mfanelo ebukwini ya Allah eka mani na mani loyi a endlaka vuoswi loko a ri Muhshon - a tshame a tekiwa - hambi a ri wa xinuna kumbe wa xisati, loko ku ri na vumbhoni, ku tika kumbe ku tiphofula. Hi kombela mi tiva leswaku hi hlayile: ‘Mi nga vengi vatata wa n’wina, hikuva leswi swi nga mi endla mi nga pfumeli’, a swi tiviwe leswaku Murhumiwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam u tshame a ku: ‘Mi nga ndzi gandzeli hilaha Isa Bin Maryam a a gandzeriwa hakona, entiyisweni ndzi nandza ntsena, kutani vula; 'Nandza wa yena na murhumiwa'. Hakunene, swi fikile eka mina leswaku exikarhi ka n'wina ku na un'wana loyi a nge; 'Loko Umar a fa, kutani ndzi ta tshembisa ku tshembeka eka so and so'. Ku nga tshuki ku kanganyisiwa munhu hi ku vula; 'Hakunene, xihlambanyo xa Abu Bakr xa ku tshembeka xi humelerile hi xitshuketa'. Tiva leswaku leswi hi swona leswi humeleleke hakunene. Tivani leswaku Allah u hlayise vubihi bya ku sungula, naswona namuntlha a nga kona exikarhi ka n’wina loyi a mi rhangeleke, loyi vunene bya yena byi nga phikizaniki na munhu wo fana na Abu Bakr. Tiva leswaku exikarhi ka mahungu lawa ya fikeke eka hina loko Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam a fa a ku ri leswaku Ali, Zubair na vanhu lava a va ri na vona, va vile na mpfilumpfilu endlwini ya Fatimah Bint Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, xikan'we na vanhu hinkwavo va The Ansar a va ri na mpfilumpfilu na hina eTsaqifah Bani Sa'idah, kutani va Muhajirin va hlengeletanile na vona Mina na Abu Bakr hi te eka yena; 'Oho Abu Bakr, famba na hina eka vamakwerhu, ku nga va Ansar.' Kutani hi fambile ku kondza hi hlangana na vavanuna vambirhi va Salih, naswona havambirhi va hi byele hi leswi vanhu - va Ansar - a va swi endla. Vanhu lavambirhi va vutisile; 'Mi ya kwihi, n'wina vanhu va Muhajirin?' Ndzi hlamurile; 'Hi lava ku ya eka vamakwerhu, ku nga va ka Ansar.' Havumbirhi bya vona va te: ‘U nga va tshineli, u tiendlela xiboho xa timhaka ta wena, Wena Muhajirun.’ Ndzi te: ‘Hi Allah, hakunene hi ta ya eka vona.’ Kutani hi fambile ku kondza hi hlangana na vona eThaqifah Bani Sa'idah va hlengeletanile, exikarhi ka vona a ku ri na wanuna loyi a funengetiweke, ndzi vutisile: 'I mani wanuna loyi?' Vona - va Ansar - va hlamurile va ku: 'Sa'd Ibn Ubadah.' Ndzi vutisile: ‘Ha yini yena?’ Va hlamule va ku: ‘Wa vabya.’ Endzhaku ka loko hi tshamile ehansi, muchumayeri wa vona - Ansar - u yimile a dzunisa Allah hi ku dzunisa loku faneleke Allah, kutani a ku: ‘Amma ba’du, hi Ansarullah - vapfuni va vukhongeri bya Allah - na vuthu ra Islam, kasi wena, O Muhajirun, u ntlawa ku suka eka hina, hakunene ntlawa wa wena - u famba hi ku nonoka - u tile loyi a nga ta hi tsema etimitsungeni ta hina, naswona u ta hi hlongola eka hina ndhawu.' Loko xivulavuri xi miyerile, a ndzi lava ku vulavula naswona a ndzi lunghiselele xitatimende xo hlamarisa, a ndzi lava ku xi vula emahlweni ka Abu Bakr, ni ku papalata ku n’wi hlundzukisa, naswona a a ri munhu wo olova ni wo rhula ku tlula mina, kutani Abu Bakr a ku: ‘Ndlela hi rivilo!’. A ni venga ku n’wi hlundzukela, hikuva a a ri munhu wo olova no rhula ku tlula mina.Hi Allah, loko a nga siyanga xivulwa xin’we lexi a xi ndzi hlamarisa hi marito lawa ndzi ma lunghiseleleke handle ka loko a swi vule hi ku tisungulela ku antswa, kutani eku heteleleni a miyerile. Kutani a ku 'amma ba'du, leswi u swi vuleke hi vunene, mi vatshila eka swona. Kambe Maarabu a ma nga swi tivi leswi handle ka vanhu va le Quraysh. I Maarabu lawa yanga exikarhi swinene eka rixaka na vutshamo. Hakunene, ndzi tsakisile un’wana wa vanhu lava vambirhi hikwalaho ka wena, hi wihi eka vona loyi u n’wi lavaka,’ Abu Bakr u khome voko ra mina ni voko ra Abu Ubaidah Ibn Al Jarrah, lerova ndzi nga n’wi sindzisi ku vula swin’wana. Hi Allah, a ndzi fanele ndzi ye emahlweni ndzi tsemiwa nhamu ya mina, sweswo a swi ta va swi ndzi tsakele ngopfu, hikuva sweswo a swi nga ta ndzi tshineta ekusuhi na xidyoho, ku tlula ku va murhangeri wa vanhu loko Abu Bakr a ri exikarhi ka vona, handle ka loko sweswo swi ndzi cincile hi nkarhi wa rifu ra mina. Kutani un'wana wa Vaansar a ku; 'anaa judzailuha al muhakkak - Mina ndzi tihunyi ta kamela ya mangy leswaku yita kota ku famba hiku hatlisa - ' wa 'udzaikuha al murojjab - date palm leyi seketeriwaka hi nsinya kumbe nsinya hikuva yi chaviwa leswaku yita wa hikuva yi lehe swinene naswona mihandzu ya yona yi tele -, kusuka eka hina kuna murhangeri naswona kusuka eka nwina kuna murhangeri, O vanhu va Quraysh'. - Mina - Ishaq Bin Musa Eka Thbba' - ndzi ku eka Malik; 'Xana nhlamuselo ya 'anaa judzailuha al muhakkak wa 'udzaikuha al murojjab i yini?' Malik u hlamurile; 'Swi fana na loko a vula leswaku hi mina khombo'. - Umar u te; 'Mimpfumawulo ya marito lama nga twisisekiki yi ya yi tala no tlakuka, lerova ndzi chava leswaku ku ta va na njhekanjhekisano, kutani ndzi ku; 'Pfula mavoko ya wena, O Abu Bakr!' Kutani a pfula mavoko ya yena kutani ndzi tshembisa vutshembeki eka yena, Muhajirin a tshembisa vutshembeki eka yena ivi va Ansar na vona va tshembisa vutshembeki eka yena. Kutani hi tlula hi ya eka Sa’d Bin Ubadah, naswona un’wana wa vona - va ka Ansar - u te ‘U dlaye Sa’d’, ndzi hlamurile; ‘I Allah loyi a dlayeke Sa’d’, Umar u vurile; 'Hi Allah, a hi kumanga nchumu wo tiya ku tlula xitshembiso xa Abu Bakr eka nhlengeletano ya hina, a hi chava leswaku loko vanhu volavo a va hambanile na hina, kasi xitshembiso xa vutshembeki a xi nga si va kona, kutani va ta endla xitshembiso xa vutshembeki endzhaku ka hina.' Hi ndlela leyi, swa koteka leswaku hi va landzela eka nchumu lowu hi nga wu amukeriki kumbe ku kanetana na vona, leswaku ku ta va ni ku lovisiwa. Kutani loyi a tshembisaka ku tshembeka eka murhangeri handle ko burisana na Mamoslem, entiyisweni vutshembeki bya yena a byi tirhi, naswona a ku na mfanelo yo tshembisa ku tshembeka eka munhu loyi a tshembiseke vutshembeki, ku chaviwa leswaku havumbirhi bya swona - munhu loyi a tshembiseke vutshembeki na loyi a tshembiseke vutshembeki - va ta dlayiwa’. Malik u te; naswona u hi tivise hi Ibn Shihab ku suka eUrwah Bin Az Zubair; leswaku vavanuna vambirhi lava a hlanganeke na vona a ku ri Uwaimir Bin Sa’idah na Ma’n Bin Adi. Ibn Shihab u te; 'Sa'id Bin Al Musayyib u ndzi tivise leswaku munhu loyi a vuleke; 'anaa judzailuha al muhakkak wa 'udzaikuha al murojjab' i Al Hubab Bin Al Mundzir'.
Imam Ahmad : 369
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى أَخْبَرَنِي مَالِكٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ دُورِ الْأَنْصَارِ بَنِي النَّجَّارِ ثُمَّ بَنِي عَبْدِ الْأَشْهَلِ ثُمَّ بَلْحَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ ثُمَّ بَنِي سَاعِدَةَ وَقَالَ فِي كُلِّ دُورِ الْأَنْصَارِ خَيْرٌ
hi byerile [Ishaq Bin Isa] u ndzi byerile [Malik] ku suka eka [Yahya Bin Sa’id] leswaku u twe [Anas Bin Malik] a ku; Rasulullah u te: ‘Tivani, ndzi mi byela leswaku tindlu letinene ta Ansar i Bani Najjar, kutani Bani Abdul Asyhal, kutani Balharits Bin Khazraj kutani Bani Sa’idah’, kutani a ku; 'Yindlu yin'wana na yin'wana ya Ansar yi kahle'.
Imam Ahmad : 370
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُتَبَايِعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا أَوْ يَكُونُ الْبَيْعُ خِيَارًا
U hi byerile [Ishaq Bin Isa] U hi byerile [Malik] ku suka eka [Nafi’] ku suka eka [Ibn Umar] u te; Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam u te; 'Muxavisi na muxavi un'wana na un'wana una mfanelo yo hlawula, ntsena loko vanga hambananga, kutani ku xava naku xavisa i xihlawuhlawu'.
Imam Ahmad : 371
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى أَنْبَأَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ بَيْعِ حَبَلِ الْحَبَلَةِ
Swi hlamuseriwile eka hina [Ishaq Bin Isa] u hlamuserile eka hina [Malik] ku suka eka [Nafi’] ku suka eka [Ibn Umar] u te; leswaku Murhumiwa wa Allah shallallahu 'alaihi wasallam u yirise ku xavisiwa na ku xava Habalul Habalah - ku xavisiwa na ku xava swihlangi swa kamela leswi ku ehleketiwaka leswaku i swa xisati-'.
Imam Ahmad : 372
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى أَنْبَأَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنَّا نَتَبَايَعُ الطَّعَامَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَبْعَثُ عَلَيْنَا مَنْ يَأْمُرُنَا بِنَقْلِهِ مِنْ الْمَكَانِ الَّذِي ابْتَعْنَاهُ فِيهِ إِلَى مَكَانٍ سِوَاهُ قَبْلَ أَنْ نَبِيعَهُ
U hi byerile [Ishaq Bin Isa] u hi byerile [Malik] ku suka eka [Nafi’] ku suka eka [Ibn Umar] u te; 'Hi endlile mabindzu yo xava na ku xavisa swakudya hi nkarhi wa Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam, kutani a rhumela vanhu eka hina leswaku hi rhurhela nhundzu leyi hi yi xaveke kusuka eka ndzhawu ya yena kuya eka ndzhawu yin'wana hinga se yi xavisa nakambe'.
Imam Ahmad : 373
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ ابْتَاعَ طَعَامًا فَلَا يَبِعْهُ حَتَّى يَسْتَوْفِيَهُ
U hi byerile [Ishaq Bin Isa] u hi byerile [Malik] ku suka eka [Nafi’] ku suka eka [Ibn Umar] u te; Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam u te; 'Loyi a xavaka swakudya, a nga swi xavisi ku kondza a swi kuma hi ku helela'.
Imam Ahmad : 374
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى أَنْبَأَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَعْتَقَ شِرْكًا لَهُ فِي عَبْدٍ فَكَانَ لَهُ مَا يَبْلُغُ ثَمَنَ الْعَبْدِ فَإِنَّهُ يُقَوَّمُ قِيمَةَ عَدْلٍ فَيُعْطَى شُرَكَاؤُهُ حَقَّهُمْ وَعَتَقَ عَلَيْهِ الْعَبْدَ وَإِلَّا فَقَدْ أَعْتَقَ مَا أَعْتَقَ
Ku byeriwe eka hina [Ishaq Bin Isa] u vikile eka hina [Malik] ku suka eka [Nafi’] ku suka eka [Ibn Umar] leswaku Murhumiwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Loyi a ntshunxaka hlonga leri nga na n’wini wa yena hi vun’we, kutani u na vutihlamuleri hi ku ya hi leswaku hlonga ri na nkoka wo tanihi kwihi, kutani a byi avanyisa hi ku ringana, kutani a nyika vatirhisani van’wana timfanelo ta vona, endzhaku ka sweswo yena u ntshunxa hlonga ra yena, handle ka sweswo se u ntshunxe mahlonga lawa a ma ntshunxeke'.
Imam Ahmad : 375
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ سَعِيدٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ رَجُلٌ لَاعَنَ امْرَأَتَهُ فَقَالَ فَرَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَهُمَا وَذَكَرَ الْحَدِيثَ
Loko a hi byerile [Sufyan] ku suka eka [Ayyub] ku suka eka [Sa’id] u te; Ndzi byele [Ibn Umar], leswaku ku na nuna loyi a a rhandza nsati wa yena, kutani u te; ‘Murhumiwa wa Allah u hambanise lavambirhi -nuna na nsati-,’ kutani a boxa hadith.
Imam Ahmad : 376
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَوْفٌ حَدَّثَنَا يَزِيدُ يَعْنِي الْفَارِسِيَّ قَالَ أَبِي أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنْ يَزِيدَ قَالَ قَالَ لَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قُلْتُ لِعُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ مَا حَمَلَكُمْ عَلَى أَنْ عَمَدْتُمْ إِلَى الْأَنْفَالِ وَهِيَ مِنْ الْمَثَانِي وَإِلَى بَرَاءَةٌ وَهِيَ مِنْ الْمِئِينَ فَقَرَنْتُمْ بَيْنَهُمَا وَلَمْ تَكْتُبُوا قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ بَيْنَهُمَا سَطْرًا بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ وَوَضَعْتُمُوهَا فِي السَّبْعِ الطِّوَالِ مَا حَمَلَكُمْ عَلَى ذَلِكَ قَالَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ مِمَّا يَأْتِي عَلَيْهِ الزَّمَانُ يُنْزَلُ عَلَيْهِ مِنْ السُّوَرِ ذَوَاتِ الْعَدَدِ وَكَانَ إِذَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ الشَّيْءُ يَدْعُو بَعْضَ مَنْ يَكْتُبُ عِنْدَهُ يَقُولُ ضَعُوا هَذَا فِي السُّورَةِ الَّتِي يُذْكَرُ فِيهَا كَذَا وَكَذَا وَيُنْزَلُ عَلَيْهِ الْآيَاتُ فَيَقُولُ ضَعُوا هَذِهِ الْآيَاتِ فِي السُّورَةِ الَّتِي يُذْكَرُ فِيهَا كَذَا وَكَذَا وَيُنْزَلُ عَلَيْهِ الْآيَةُ فَيَقُولُ ضَعُوا هَذِهِ الْآيَةَ فِي السُّورَةِ الَّتِي يُذْكَرُ فِيهَا كَذَا وَكَذَا وَكَانَتْ الْأَنْفَالُ مِنْ أَوَائِلِ مَا أُنْزِلَ بِالْمَدِينَةِ وَبَرَاءَةٌ مِنْ آخِرِ الْقُرْآنِ فَكَانَتْ قِصَّتُهَا شَبِيهًا بِقِصَّتِهَا فَقُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُبَيِّنْ لَنَا أَنَّهَا مِنْهَا وَظَنَنْتُ أَنَّهَا مِنْهَا فَمِنْ ثَمَّ قَرَنْتُ بَيْنَهُمَا وَلَمْ أَكْتُبْ بَيْنَهُمَا سَطْرًا بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ وَوَضَعْتُهَا فِ السَّبْعِ الطِّوَالِ
hi byerile [Yahya Bin Sa'id] U hi byerile ['Auf] U hi byerile [Yazid i.e. Al Farisi]. Tatana Ahmad Bin Hanbal u vule leswaku; naswona U hi byerile [Muhammad Bin Ja’far] U hi byerile [’Auf] ku suka eka [Yazid] u te [Ibn Abbas] u hi byerile; Ndzi vutise Uthman Bin Affan; 'I yini lexi endleke leswaku u veka Surah Al Anfal hi vomu hambi leswi yi katsiweke eka Al Matsani - Surah leyi nga na tindzimana leti nga ehansi ka dzana - na Surah Bara'ah - Eka Taubah - hambi leswi yi katsiweke eka Mi`in - Surah leyi nga na tindzimana to fika eka dzana - kutani u hlanganise timbirhi leti u nga ti tsalanga' - Ibnu Ja'far u te - 'Naswona a wu tsalanga exikarhi ka letimbirhi.' hi ndzingano wa 'bismillaahir rahmaanir rahim' ivi u wu veka eka papila leri katsaka ti surah ta nkombo to leha, i yini lexi endleke leswaku u endla leswi? Sweswo?' [Uthman] u te; 'Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam, loko nkarhi wu fika eka yena naswona papila ri rhelela eka yena leri a ri ri na nhlayo leyikulu ya tindzimana, naswona loko nhlavutelo yi paluxiwile eka yena u vitane vanhu vo hlayanyana lava va tsaleke etlhelo ka yena, kutani a ku: ‘Vekelani leswi eka papila leri boxiweke eka rona hi ndlela leyi na hi ndlela leyi,’ naswona loko tindzimana to hlayanyana ti rhelela eka yena, u te: ‘Ndlela ndzimana leyi na leyi ndzimana eka papila leri boxiweke eka rona hi ndlela leyi na hi ndlela leyi,’ naswona loko ndzimana yi rhelela eka yena, u te: ‘Vekela ndzimana leyi eka papila leri boxiweke eka rona hi ndlela leyi na ku fana na leyi,’ naswona papila ra Al Anfal a ri ri exikarhi ka maletere yo sungula lama paluxiweke eMedina, kasi Bara’ah -At Taubah- a ri ri exikarhi ka maletere yo hetelela lama paluxiweke eMedina, naswona leswi nga endzeni ka rona a swi fana ni leswi nga eka Al Papila ra Anfal. ku suka eka yona kutani ndzi hlanganise leswimbirhi naswona a ndzi tsalanga xihambanisi exikarhi ka leswimbirhi na' Bismillaahir rahmaanir rahim' - Ibn Ja'far u vurile; - 'naswona ndzi yi vekile eka ntlawa wa maletere yo leha ya nkombo'.
Imam Ahmad : 377
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ أَخْبَرَنِي أَبِي أَنَّ حُمْرَانَ أَخْبَرَهُ قَالَ تَوَضَّأَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْبَلَاطِ ثُمَّ قَالَ لَأُحَدِّثَنَّكُمْ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا آيَةٌ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَا حَدَّثْتُكُمُوهُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ ثُمَّ دَخَلَ فَصَلَّى غُفِرَ لَهُ مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الصَّلَاةِ الْأُخْرَى حَتَّى يُصَلِّيَهَا
Yahya bin Sa'id u hi hlamuserile ku suka eka Hisham bin 'Urwah leswaku Humran u n'wi hlamuserile, a ku: 'Uthman u endle ku hlamba ehansi ivi a ku: "Ndzi ta mi byela hadith leyi ndzi yi tweke eka Murhumiwa wa Allah (ku rhula ni mikateko ya Allaah a swi ve ehenhla ka yena). Loko a ku nga ri hi ndzimana leyi nga ebukwini ya Allaah, a ndzi nga ta va ndzi mi byerile hi swona. Ndzi twe Murhumiwa wa." Allah (ku rhula na mikateko ya Allaah a swi ve ehenhla ka yena) u ri: ‘Mani na mani loyi a endlaka ku hlamba a tlhela a swi saseka, kutani a nghena emosque a endla xikhongelo, swidyoho swa yena exikarhi ka ku hlamba ka yena na swikhongelo swin’wana leswi a swi endleke swi ta rivaleriwa.’
Imam Ahmad : 378
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ مَالِكٍ حَدَّثَنِي نَافِعٌ عَنْ نُبَيْهِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبَانَ بْنِ عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُحْرِمُ لَا يَنْكِحُ وَلَا يُنْكِحُ وَلَا يَخْطُبُ
Swi byeriwe hina [Yahya Bin Sa’id] ku suka eka [Malik] Swi byeriwe mina [Nafi’] ku suka eka [Nubaih Bin Wahab] ku suka eka [Aban Bin Uthman] ku suka eka [tata wa yena], ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, u te: ‘Vanhu lava endlaka ihram a va fanelanga ku teka, a va fanelanga ku teka naswona a va fanelanga ku chumayela’.
Imam Ahmad : 379
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ حَرْمَلَةَ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدًا يَعْنِي ابْنَ الْمُسَيَّبِ قَالَ خَرَجَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَاجًّا حَتَّى إِذَا كَانَ بِبَعْضِ الطَّرِيقِ قِيلَ لِعَلِيٍّ رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا إِنَّهُ قَدْ نَهَى عَنْ التَّمَتُّعِ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَقَالَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لِأَصْحَابِهِ إِذَا ارْتَحَلَ فَارْتَحِلُوا فَأَهَلَّ عَلِيٌّ وَأَصْحَابُهُ بِعُمْرَةٍ فَلَمْ يُكَلِّمْهُ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فِي ذَلِكَ فَقَالَ لَهُ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَلَمْ أُخْبَرْ أَنَّكَ نَهَيْتَ عَنْ التَّمَتُّعِ بِالْعُمْرَةِ قَالَ فَقَالَ بَلَى قَالَ فَلَمْ تَسْمَعْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَمَتَّعَ قَالَ بَلَى
Loko a hi byerile [Yahya] ku suka eka [Ibn Harmalah] u te; Ndzi twe [Sa’id i.e. Ibnul Musayyib] a ku; '[Uthman Bin Affan] u humile a ya endla Hajj naswona loko a fika exikarhi ka riendzo, Ali u byeriwe leswaku yena -Uthman- u yirise tamattu' eka Umrah ku fikela eka Hajj, kutani [Ali] u byele vanghana va yena; 'Loko a famba then famba, n'wina vafana'. Kutani Ali na vanghana va yena va sungule xikongomelo xa Umrah, naswona Uthman a nga xi hundzisela eka yena, kutani Ali a ku eka yena; 'A ndzi byeriwanga leswaku u yirise Tamattu' eka Umrah' -Ku vula Bin Al Musayyib- kutani Uthman a hlamula; 'Ina'. Ali u te; 'Xana a wu swi twanga leswaku Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam u endle tamattu'?' Uthman u hlamurile; 'Ina'.
Imam Ahmad : 380
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ ثَلَاثًا ثَلَاثًا
Ku hlamuseriwe hina [Waki’] ku suka eka [Israel] ku suka eka [‘Amir Bin Syaqiq] ku suka eka [Abu Wa`il] ku suka eka [Uthman Bin Affan], leswaku Murhumiwa wa Allah shallallahu ‘alaihi wasallam u endle ku hlamba kanharhu.