Imam Ahmad (الامام احمد) - 26363 Hadith

Hadith

Imam Ahmad : 361

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَثَلُ الَّذِي يَعُودُ فِي صَدَقَتِهِ كَمَثَلِ الَّذِي يَعُودُ فِي قَيْئِهِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ވާކީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙިޞްޔާމް ބިން ސަޢުދު] [ޒައިދު ބިން އަސްލަމް] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] [ޢުމަރުގެ އަތުން] ކިޔައިދީފައި، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.

Hadith Corroboration (43)

Hadith

Imam Ahmad : 362

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ لَا يُفِيضُونَ مِنْ جَمْعٍ حَتَّى يَقُولُوا أَشْرِقْ ثَبِيرُ كَيْمَا نُغِيرُ فَلَمَّا جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَالَفَهُمْ فَكَانَ يَدْفَعُ مِنْ جَمْعٍ مِقْدَارَ صَلَاةِ الْمُسْفِرِينَ بِصَلَاةِ الْغَدَاةِ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ

[ސުފްޔާން] ގެ އަރިހުން [އަބޫ އިސްޙާޤު] ގެ އަރިހުން [ޢަމްރޫ ބިން މައިމޫން] ގެ ކިބައިން [ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ވާކީ’] ކިޔައިދެއްވުމުން، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. 'ކުރިން ޖާހިލިއްޔާ މީހުން ޖަމްޢޫން -މުޒްދަލިފާ- ދޫކޮށް ދިއުމަށް ދެކޮޅު ނުހަދާތީ އެމީހުން ބުނީ؛ 'މަތީގައި- ސަބީރު ފެނިގެން ދިޔައީމަ އަހަރެމެން ވަގުތުން ފުރައިގެން ދިޔައީ'. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވަޑައިގަތުމުން އެމީހުންނާ ޚިލާފުވެ، އިރުއައުމުގެ ކުރިން ފަތިސް ނަމާދު ވަގުތު މުސްފިރުންނަށް - އިރުމަތީ އުޑުމަތިން ނަމާދުކުރާ މީހުންނަށް - ދޫކޮށްލިއެވެ'.

Hadith

Imam Ahmad : 363

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا رَبَاحُ بْنُ أَبِي مَعْرُوفٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ قَالَ لِي عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ވާކީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ރަބާޙް ބިން އަބޫ މަޢުރޫފް] [އިބްނު އަބީމުލަކާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވަނީ [އިބްނު ޢައްބާސް] ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިފައެވެ؛ [ޢުމަރު] އަހަންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވުނީ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ.

Hadith Corroboration (56)

Hadith

Imam Ahmad : 364

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ حَسَنِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى خُفَّيْهِ فِي السَّفَرِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ވާކީ’] [ޙަސަން ބިން ޞާލިޙް] ގެ އަރިހުން [ޢަޝީމް ބިން ޢުބައިދިއްލާ] ގެ އަރިހުން [ސަލީމް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވައި ވިދާޅުވިއެވެ. [ޢުމަރު] ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދަތުރުފުޅުގައި އޭނާގެ ދެ ޚުފް ފޮހެލައްވަމުން ގެންދެވިތަނެވެ -'.

Hadith

Imam Ahmad : 365

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَتَعَوَّذُ مِنْ الْبُخْلِ وَالْجُبْنِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ وَأَرْذَلِ الْعُمُرِ وَفِتْنَةِ الصَّدْرِ قَالَ وَكِيعٌ فِتْنَةُ الصَّدْرِ أَنْ يَمُوتَ الرَّجُلُ وَذَكَرَ وَكِيعٌ الْفِتْنَةَ لَمْ يَتُبْ مِنْهَا

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ވާކީޢް] އަށް [އިސްރާއީލުން] [އަބޫ އިސްޙާޤު] އިން [ޢަމްރޫ ބިން މައިމޫން] އިން [ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތުގައި، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނުލަފާ، ބިރުވެރިކަމުން، ޤުބުރުގެ އަޒާބުން، ނަފްރަތު ކުރެވޭ އުމުރަކުން އަދި ހިތުގެ ބަދުބަސް ބުނުމުން ހިމާޔަތް ހޯއްދެވިއެވެ'. ވާކީ' ބުންޏެވެ؛ 'ހިތުގެ ފިތުނައަކީ މަރުވާ މީހެއް'، އަދި ވާކީ' ގައި އަލް ފިތުނަތުގެ މާނަ، އެއީ ތައުބާވުމުގެ ކުރިން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.

Hadith Corroboration (65)

Hadith

Imam Ahmad : 366

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ الْوَلِيدِ الشَّنِّيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ قَالَ جَلَسَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَجْلِسًا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْلِسُهُ تَمُرُّ عَلَيْهِ الْجَنَائِزُ قَالَ فَمَرُّوا بِجِنَازَةٍ فَأَثْنَوْا خَيْرًا فَقَالَ وَجَبَتْ ثُمَّ مَرُّوا بِجِنَازَةٍ فَأَثْنَوْا خَيْرًا فَقَالَ وَجَبَتْ ثُمَّ مَرُّوا بِجِنَازَةٍ فَقَالُوا خَيْرًا فَقَالَ وَجَبَتْ ثُمَّ مَرُّوا بِجِنَازَةٍ فَقَالُوا هَذَا كَانَ أَكْذَبَ النَّاسِ فَقَالَ إِنَّ أَكْذَبَ النَّاسِ أَكْذَبُهُمْ عَلَى اللَّهِ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ مَنْ كَذَبَ عَلَى رُوحِهِ فِي جَسَدِهِ قَالَ قَالُوا أَرَأَيْتَ إِذَا شَهِدَ أَرْبَعَةٌ قَالَ وَجَبَتْ قَالُوا أَوْ ثَلَاثَةٌ قَالَ وَثَلَاثَةٌ وَجَبَتْ قَالُوا وَاثْنَيْنِ قَالَ وَجَبَتْ وَلَأَنْ أَكُونَ قُلْتُ وَاحِدًا أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ حُمْرِ النَّعَمِ قَالَ فَقِيلَ لِعُمَرَ هَذَا شَيْءٌ تَقُولُهُ بِرَأْيِكَ أَمْ شَيْءٌ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا بَلْ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [ވާކީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢުމަރު ބިން ވަލީދު އާސީ ޞައްނީ] [ޢަބްދުالله ބިން ބުރައިދާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. އެއްފަހަރަކު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖަނާޒާގެ ޖަލްސާއިން ފާއިތުވެވަޑައިގަތުމުން އެއްދުވަހަކު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ހިފެހެއްޓި ތަނުގައި އިށީނދެގެން އިންއިރު، ޢަބްދުالله ވިދާޅުވިއެވެ؛ އެހެންކަމުން ޖަނާޒާގެ ޖަލްސާތައް ފާއިތުވެގެން ދިޔައިރު އެމީހުން އޭނާއަށް އޯގާތެރިކަމާއެކު ތައުރީފުކުރިއެވެ. 'ވަޖީބު' ދެން މަރުގެ ދެވަނަ ހަށިގަނޑު ފާއިތުވެގެން ގޮސް އެމީހުން އޭނާއަށް ތައުރީފުކުރީ އޯގާތެރިކަމާއެކު، ދެން އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ވާޖިބު' ދެން ތިންވަނަ ހަށިގަނޑު ފާއިތުވެގެން ގޮސް އެމީހުން ބުނީ؛ 'މި މީހާއަކީ އެންމެ ދޮގު އިންސާނާ،' އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'މަޖުބޫރު'. ދެން އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން އެންމެ ދޮގުހަދާ މީހުންނަކީ الله އަށް އެންމެ ގިނައިން ދޮގު ހަދާ މީހުން، ދެން އެމީހުންގެ ފަހަތުން ދެން ތިބީ އެމީހުންގެ ހަށިގަނޑުގައިވާ ނަފްސަށް ދޮގު ހަދާ މީހުން'. އަބްދުالله ވިދާޅުވި އެވެ؛ އެމީހުން އަހާލައެވެ؛ 'ހަތަރު މީހަކު ހެކިބަސް ދީފިނަމަ ކިހިނެއް ހީކުރާނީ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'މަޖުބޫރު'. އެމީހުން އަނެއްކާވެސް އަހާލިއެވެ؛ 'ނުވަތަ ތިން މީހުން ތިބޭތަ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'ތިން މީހަކު ވެސް ލާޒިމް'. އެމީހުން އަނެއްކާވެސް އަހާލިއެވެ؛ 'އަދި ދެމީހުން ނަމަ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'އެއީ ވާޖިބު ކަމެއް، އަދި އަހަރެން އެއް މީހަކު ބުނާނަމަ، އެއީ ރަތް ޖަމަލަށް ވުރެ އަހަރެންގެ ރުހުމުގައި މާ ބޮޑު ކަމެއް'. އޭނާ ބުނަނީ؛ ދެން އުމަރު ގާތު އަހާލިއެވެ؛ 'ތިބާ ބުނާ އެއްޗަކީ ތިބާގެ ރައުޔުން ނުވަތަ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުން އަޑުއަހާފައިވާ އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'ނޫން، އެކަމަކު އަޅުގަނޑަށް ސީދާ ރަސޫލުﷲ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އަޑުއެހިއެވެ.

Hadith

Imam Ahmad : 367

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ قَالَ بَلَغَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ سَعْدًا لَمَّا بَنَى الْقَصْرَ قَالَ انْقَطَعَ الصُّوَيْتُ فَبَعَثَ إِلَيْهِ مُحَمَّدَ بْنَ مَسْلَمَةَ فَلَمَّا قَدِمَ أَخْرَجَ زَنْدَهُ وَأَوْرَى نَارَهُ وَابْتَاعَ حَطَبًا بِدِرْهَمٍ وَقِيلَ لِسَعْدٍ إِنَّ رَجُلًا فَعَلَ كَذَا وَكَذَا فَقَالَ ذَاكَ مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ فَخَرَجَ إِلَيْهِ فَحَلَفَ بِاللَّهِ مَا قَالَهُ فَقَالَ نُؤَدِّي عَنْكَ الَّذِي تَقُولُهُ وَنَفْعَلُ مَا أُمِرْنَا بِهِ فَأَحْرَقَ الْبَابَ ثُمَّ أَقْبَلَ يَعْرِضُ عَلَيْهِ أَنْ يُزَوِّدَهُ فَأَبَى فَخَرَجَ فَقَدِمَ عَلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَهَجَّرَ إِلَيْهِ فَسَارَ ذَهَابَهُ وَرُجُوعَهُ تِسْعَ عَشْرَةَ فَقَالَ لَوْلَا حُسْنُ الظَّنِّ بِكَ لَرَأَيْنَا أَنَّكَ لَمْ تُؤَدِّ عَنَّا قَالَ بَلَى أَرْسَلَ يَقْرَأُ السَّلَامَ وَيَعْتَذِرُ وَيَحْلِفُ بِاللَّهِ مَا قَالَهُ قَالَ فَهَلْ زَوَّدَكَ شَيْئًا قَالَ لَا قَالَ فَمَا مَنَعَكَ أَنْ تُزَوِّدَنِي أَنْتَ قَالَ إِنِّي كَرِهْتُ أَنْ آمُرَ لَكَ فَيَكُونَ لَكَ الْبَارِدُ وَيَكُونَ لِي الْحَارُّ وَحَوْلِي أَهْلُ الْمَدِينَةِ قَدْ قَتَلَهُمْ الْجُوعُ وَقَدْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يَشْبَعُ الرَّجُلُ دُونَ جَارِهِ آخِرُ مُسْنَدِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَدِيثُ السَّقِيفَةِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] ކިޔައިދީފައިވަނީ [އޭނާގެ ބައްޕަގެ ފަރާތުން] [ޢަބާޔާ ބިން ރިފާޢާ] އިން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ޚަބަރު [ޢުމަރު] އަށް ލިބިފައި އޮތީ، ސަޢުދު ގަނޑުވަރު ބިނާކުރައްވަމުން ގެންދެވިއިރު، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަޑު -މުވާސަލާތު- ކަނޑާލެވިއްޖެ'. އެހެންކަމުން މުޙައްމަދު ބިން މަސްލަމާ އޭނާ ފޮނުއްވި، އޭނާ އައުމުން އޭނާގެ އަތްތިލަ ނަގައި އަލިފާން ރޯކޮށްލުމަށްފަހު ދިރުހަމްތަކުން ލަކުޑި ގަނެ، ދެން ސަޢްދަށް ބުންޏެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން މީހަކު އެފަދަ ކަމެއް ކޮށްފިއެވެ.' ދެން ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. 'އެއީ މުޙައްމަދު ބިން މަސްލަމާ' އެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނާ ބައްދަލުކުރައްވަން ނުކުމެވަޑައިގެން އެވާހަކަ ނުބުނާކަމަށް الله އަށް ހުވާކުރައްވައި، ދެން ވިދާޅުވީ؛ 'އަހަރެމެން ކުރިއަށް ގެންދާނަން -ތިޔަބޭފުޅުންގެ އަތުން- ތިޔަ ބުނާ އެއްޗެއް، އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަމުރުކޮށްފައިވާ ކަންތައްތައް ކުރިއަށް ގެންދާނަން،' އެހެންކަމުން އޭނާ ދޮރު އަންދާލީ، ދެން އޭނާއާ ކުރިމަތިލީ ދެން ސަޢުދު ރިޒުޤު ދިނުމަށް ހުށަހެޅި ނަމަވެސް އޭނާ ދެކޮޅު ހެދިއެވެ. ދެން މުޙައްމަދު ބިން މަސްލަމާ އެނބުރި އުމަރުގެ އަރިހަށް ވަޑައިގެން، އެކަލޭގެފާނު އެނބުރި އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް ނުވަދިހަ ދުވަސް ވަންދެން ހިނގައިގަތީ، ދެން އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ތިޔަބޭފުޅުންނާ މެދު އަޅުގަނޑުމެންގެ ރަނގަޅު ޚިޔާލު ނުލިބުނު ނަމަ އަޅުގަނޑުމެން ނިންމާނީ ކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑުމެންގެ އެދުންތައް ފުއްދައި ނުދެއްވި ކަމަށް،' އޭނާ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'އާދެ، ސަލާމް ފޮނުއްވައި މައާފަށް އެދި، އެކަން ނުބުނެ ކަމަށް الله އަށް ހުވާކުރެއްވި'. ދެން އުމަރު ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ؛ 'އޭނާ ކަލޭ އިކުއިޕް ކޮށްދިނީތަ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'ނޫން' އުމަރު ބުންޏެވެ؛ 'އަހަރެންނަށް ތަމްރީނު ދިނުމަށް ހުރަސް އަޅަނީ ކޮން ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'އަހަރެން ކަލޭމެންނަށް ކިޔައިދޭކަށް ކަމުނުދާ، އަހަރެން ހޫނުވަމުން ދަނިކޮށް ކަލޭ ފިނިވެގެން ދާއިރު، އަހަރެންގެ ވަށައިގެން ބަނޑުހައިހޫނުކަމުގެ މަރުވެފައިވާ މަދީނާގެ މީހުން ތިބެއެވެ. ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބްގެ މުސްނަދުން އެންމެ ފަހުގެ ޙަދީޘަކީ ސަޤީފާއާ ބެހޭ ޙަދީޘެވެ

Hadith

Imam Ahmad : 368

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى الطَّبَّاعُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ رَجَعَ إِلَى رَحْلِهِ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَكُنْتُ أُقْرِئُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ فَوَجَدَنِي وَأَنَا أَنْتَظِرُهُ وَذَلِكَ بِمِنًى فِي آخِرِ حَجَّةٍ حَجَّهَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ إِنَّ رَجُلًا أَتَى عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ إِنَّ فُلَانًا يَقُولُ لَوْ قَدْ مَاتَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَايَعْتُ فُلَانًا فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنِّي قَائِمٌ الْعَشِيَّةَ فِي النَّاسِ فَمُحَذِّرُهُمْ هَؤُلَاءِ الرَّهْطَ الَّذِينَ يُرِيدُونَ أَنْ يَغْصِبُوهُمْ أَمْرَهُمْ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَا تَفْعَلْ فَإِنَّ الْمَوْسِمَ يَجْمَعُ رَعَاعَ النَّاسِ وَغَوْغَاءَهُمْ وَإِنَّهُمْ الَّذِينَ يَغْلِبُونَ عَلَى مَجْلِسِكَ إِذَا قُمْتَ فِي النَّاسِ فَأَخْشَى أَنْ تَقُولَ مَقَالَةً يَطِيرُ بِهَا أُولَئِكَ فَلَا يَعُوهَا وَلَا يَضَعُوهَا عَلَى مَوَاضِعِهَا وَلَكِنْ حَتَّى تَقْدَمَ الْمَدِينَةَ فَإِنَّهَا دَارُ الْهِجْرَةِ وَالسُّنَّةِ وَتَخْلُصَ بِعُلَمَاءِ النَّاسِ وَأَشْرَافِهِمْ فَتَقُولَ مَا قُلْتَ مُتَمَكِّنًا فَيَعُونَ مَقَالَتَكَ وَيَضَعُونَهَا مَوَاضِعَهَا فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لَئِنْ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ سَالِمًا صَالِحًا لَأُكَلِّمَنَّ بِهَا النَّاسَ فِي أَوَّلِ مَقَامٍ أَقُومُهُ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فِي عَقِبِ ذِي الْحِجَّةِ وَكَانَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ عَجَّلْتُ الرَّوَاحَ صَكَّةَ الْأَعْمَى فَقُلْتُ لِمَالِكٍ وَمَا صَكَّةُ الْأَعْمَى قَالَ إِنَّهُ لَا يُبَالِي أَيَّ سَاعَةٍ خَرَجَ لَا يَعْرِفُ الْحَرَّ وَالْبَرْدَ وَنَحْوَ هَذَا فَوَجَدْتُ سَعِيدَ بْنَ زَيْدٍ عِنْدَ رُكْنِ الْمِنْبَرِ الْأَيْمَنِ قَدْ سَبَقَنِي فَجَلَسْتُ حِذَاءَهُ تَحُكُّ رُكْبَتِي رُكْبَتَهُ فَلَمْ أَنْشَبْ أَنْ طَلَعَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَلَمَّا رَأَيْتُهُ قُلْتُ لَيَقُولَنَّ الْعَشِيَّةَ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ مَقَالَةً مَا قَالَهَا عَلَيْهِ أَحَدٌ قَبْلَهُ قَالَ فَأَنْكَرَ سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ ذَلِكَ فَقَالَ مَا عَسَيْتَ أَنْ يَقُولَ مَا لَمْ يَقُلْ أَحَدٌ فَجَلَسَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِ فَلَمَّا سَكَتَ الْمُؤَذِّنُ قَامَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ أَيُّهَا النَّاسُ فَإِنِّي قَائِلٌ مَقَالَةً قَدْ قُدِّرَ لِي أَنْ أَقُولَهَا لَا أَدْرِي لَعَلَّهَا بَيْنَ يَدَيْ أَجَلِي فَمَنْ وَعَاهَا وَعَقَلَهَا فَلْيُحَدِّثْ بِهَا حَيْثُ انْتَهَتْ بِهِ رَاحِلَتُهُ وَمَنْ لَمْ يَعِهَا فَلَا أُحِلُّ لَهُ أَنْ يَكْذِبَ عَلَيَّ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى بَعَثَ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحَقِّ وَأَنْزَلَ عَلَيْهِ الْكِتَابَ وَكَانَ مِمَّا أَنْزَلَ عَلَيْهِ آيَةُ الرَّجْمِ فَقَرَأْنَاهَا وَوَعَيْنَاهَا وَرَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَجَمْنَا بَعْدَهُ فَأَخْشَى إِنْ طَالَ بِالنَّاسِ زَمَانٌ أَنْ يَقُولَ قَائِلٌ لَا نَجِدُ آيَةَ الرَّجْمِ فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَيَضِلُّوا بِتَرْكِ فَرِيضَةٍ قَدْ أَنْزَلَهَا اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فَالرَّجْمُ فِي كِتَابِ اللَّهِ حَقٌّ عَلَى مَنْ زَنَى إِذَا أُحْصِنَ مِنْ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ إِذَا قَامَتْ الْبَيِّنَةُ أَوْ الْحَبَلُ أَوْ الِاعْتِرَافُ أَلَا وَإِنَّا قَدْ كُنَّا نَقْرَأُ لَا تَرْغَبُوا عَنْ آبَائِكُمْ فَإِنَّ كُفْرًا بِكُمْ أَنْ تَرْغَبُوا عَنْ آبَائِكُمْ أَلَا وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُطْرُونِي كَمَا أُطْرِيَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّمَا أَنَا عَبْدُ اللَّهِ فَقُولُوا عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ وَقَدْ بَلَغَنِي أَنَّ قَائِلًا مِنْكُمْ يَقُولُ لَوْ قَدْ مَاتَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَايَعْتُ فُلَانًا فَلَا يَغْتَرَّنَّ امْرُؤٌ أَنْ يَقُولَ إِنَّ بَيْعَةَ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كَانَتْ فَلْتَةً أَلَا وَإِنَّهَا كَانَتْ كَذَلِكَ أَلَا وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَقَى شَرَّهَا وَلَيْسَ فِيكُمْ الْيَوْمَ مَنْ تُقْطَعُ إِلَيْهِ الْأَعْنَاقُ مِثْلُ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَلَا وَإِنَّهُ كَانَ مِنْ خَبَرِنَا حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ عَلِيًّا وَالزُّبَيْرَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُمَا تَخَلَّفُوا فِي بَيْتِ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَخَلَّفَتْ عَنَّا الْأَنْصَارُ بِأَجْمَعِهَا فِي سَقِيفَةِ بَنِي سَاعِدَةَ وَاجْتَمَعَ الْمُهَاجِرُونَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا بَكْرٍ انْطَلِقْ بِنَا إِلَى إِخْوَانِنَا مِنْ الْأَنْصَارِ فَانْطَلَقْنَا نَؤُمُّهُمْ حَتَّى لَقِيَنَا رَجُلَانِ صَالِحَانِ فَذَكَرَا لَنَا الَّذِي صَنَعَ الْقَوْمُ فَقَالَا أَيْنَ تُرِيدُونَ يَا مَعْشَرَ الْمُهَاجِرِينَ فَقُلْتُ نُرِيدُ إِخْوَانَنَا هَؤُلَاءِ مِنْ الْأَنْصَارِ فَقَالَا لَا عَلَيْكُمْ أَنْ لَا تَقْرَبُوهُمْ وَاقْضُوا أَمْرَكُمْ يَا مَعْشَرَ الْمُهَاجِرِينَ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لَنَأْتِيَنَّهُمْ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى جِئْنَاهُمْ فِي سَقِيفَةِ بَنِي سَاعِدَةَ فَإِذَا هُمْ مُجْتَمِعُونَ وَإِذَا بَيْنَ ظَهْرَانَيْهِمْ رَجُلٌ مُزَمَّلٌ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالُوا سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ فَقُلْتُ مَا لَهُ قَالُوا وَجِعٌ فَلَمَّا جَلَسْنَا قَامَ خَطِيبُهُمْ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ وَقَالَ أَمَّا بَعْدُ فَنَحْنُ أَنْصَارُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَكَتِيبَةُ الْإِسْلَامِ وَأَنْتُمْ يَا مَعْشَرَ الْمُهَاجِرِينَ رَهْطٌ مِنَّا وَقَدْ دَفَّتْ دَافَّةٌ مِنْكُمْ يُرِيدُونَ أَنْ يَخْزِلُونَا مِنْ أَصْلِنَا وَيَحْضُنُونَا مِنْ الْأَمْرِ فَلَمَّا سَكَتَ أَرَدْتُ أَنْ أَتَكَلَّمَ وَكُنْتُ قَدْ زَوَّرْتُ مَقَالَةً أَعْجَبَتْنِي أَرَدْتُ أَنْ أَقُولَهَا بَيْنَ يَدَيْ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَقَدْ كُنْتُ أُدَارِي مِنْهُ بَعْضَ الْحَدِّ وَهُوَ كَانَ أَحْلَمَ مِنِّي وَأَوْقَرَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى رِسْلِكَ فَكَرِهْتُ أَنْ أُغْضِبَهُ وَكَانَ أَعْلَمَ مِنِّي وَأَوْقَرَ وَاللَّهِ مَا تَرَكَ مِنْ كَلِمَةٍ أَعْجَبَتْنِي فِي تَزْوِيرِي إِلَّا قَالَهَا فِي بَدِيهَتِهِ وَأَفْضَلَ حَتَّى سَكَتَ فَقَالَ أَمَّا بَعْدُ فَمَا ذَكَرْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَأَنْتُمْ أَهْلُهُ وَلَمْ تَعْرِفْ الْعَرَبُ هَذَا الْأَمْرَ إِلَّا لِهَذَا الْحَيِّ مِنْ قُرَيْشٍ هُمْ أَوْسَطُ الْعَرَبِ نَسَبًا وَدَارًا وَقَدْ رَضِيتُ لَكُمْ أَحَدَ هَذَيْنِ الرَّجُلَيْنِ أَيَّهُمَا شِئْتُمْ وَأَخَذَ بِيَدِي وَبِيَدِ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ الْجَرَّاحِ فَلَمْ أَكْرَهْ مِمَّا قَالَ غَيْرَهَا وَكَانَ وَاللَّهِ أَنْ أُقَدَّمَ فَتُضْرَبَ عُنُقِي لَا يُقَرِّبُنِي ذَلِكَ إِلَى إِثْمٍ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أَتَأَمَّرَ عَلَى قَوْمٍ فِيهِمْ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِلَّا أَنْ تَغَيَّرَ نَفْسِي عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ قَائِلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ أَنَا جُذَيْلُهَا الْمُحَكَّكُ وَعُذَيْقُهَا الْمُرَجَّبُ مِنَّا أَمِيرٌ وَمِنْكُمْ أَمِيرٌ يَا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ فَقُلْتُ لِمَالِكٍ مَا مَعْنَى أَنَا جُذَيْلُهَا الْمُحَكَّكُ وَعُذَيْقُهَا الْمُرَجَّبُ قَالَ كَأَنَّهُ يَقُولُ أَنَا دَاهِيَتُهَا قَالَ وَكَثُرَ اللَّغَطُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ حَتَّى خَشِيتُ الِاخْتِلَافَ فَقُلْتُ ابْسُطْ يَدَكَ يَا أَبَا بَكْرٍ فَبَسَطَ يَدَهُ فَبَايَعْتُهُ وَبَايَعَهُ الْمُهَاجِرُونَ ثُمَّ بَايَعَهُ الْأَنْصَارُ وَنَزَوْنَا عَلَى سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ فَقَالَ قَائِلٌ مِنْهُمْ قَتَلْتُمْ سَعْدًا فَقُلْتُ قَتَلَ اللَّهُ سَعْدًا وَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَمَا وَاللَّهِ مَا وَجَدْنَا فِيمَا حَضَرْنَا أَمْرًا هُوَ أَقْوَى مِنْ مُبَايَعَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَشِينَا إِنْ فَارَقْنَا الْقَوْمَ وَلَمْ تَكُنْ بَيْعَةٌ أَنْ يُحْدِثُوا بَعْدَنَا بَيْعَةً فَإِمَّا أَنْ نُتَابِعَهُمْ عَلَى مَا لَا نَرْضَى وَإِمَّا أَنْ نُخَالِفَهُمْ فَيَكُونَ فِيهِ فَسَادٌ فَمَنْ بَايَعَ أَمِيرًا عَنْ غَيْرِ مَشُورَةِ الْمُسْلِمِينَ فَلَا بَيْعَةَ لَهُ وَلَا بَيْعَةَ لِلَّذِي بَايَعَهُ تَغِرَّةً أَنْ يُقْتَلَا قَالَ مَالِكٌ وَأَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ أَنَّ الرَّجُلَيْنِ اللَّذَيْنِ لَقِيَاهُمَا عُوَيْمِرُ بْنُ سَاعِدَةَ وَمَعْنُ بْنُ عَدِيٍّ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ أَنَّ الَّذِي قَالَ أَنَا جُذَيْلُهَا الْمُحَكَّكُ وَعُذَيْقُهَا الْمُرَجَّبُ الْحُبَابُ بْنُ الْمُنْذِرِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އިޝާޤް ބިން އީސާ އާތު ތައްބާ]] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [މާލިކް ބިން އަނަސް] އަޅުގަނޑަށް [އިބްނޫ ޝިހާބު] [ޢުބައިދިއްލާ ބިން ޢަބްދުﷲ ބިން ޢުޘްބާ ބިން މަސްޢޫދު] ގެ ފަރާތުން [އިބްނޫ އައްބާސް] އޭނާއަށް އަންގަވާފައިވާ ވާހަކަ، [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އައުފް] އެނބުރި އޭނާގެ އުޅަނދަށް ވަޑައިގެންނެވި ކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. އިބްނު އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަހަރެން އަބްދުއްރަހްމާން ބިން އައުފްއަށް ޒިޔާރަތް ކުރަން އުޅުނު އިރު، އޭނާ އަހަންނާ ބައްދަލުވީ އަހަރެން އޭނާގެ އިންތިޒާރުގައި ހުއްޓާ.' މިހާދިސާ މީނާގައި ހިނގާފައިވަނީ އުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު އެންމެ ފަހުން ހިންގި ހައްޖު ސީޒަންގައެވެ. އަބްދުއްރަހްމާން ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބުގެ އަރިހަށް މީހަކު އައިސް ބުންޏެވެ؛ 'އުމަރު އަވަހާރަވިނަމަ އަހަރެން ފަލަކަށް ބައިއަތު ހިފުނީސް'. އުމަރު ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'އަޅުގަނޑު އަދިވެސް އުޅެނީ ރައްޔިތުންގެ ތެރޭގައި، އެހެންވީމަ ރައްޔިތުންގެ ލީޑަޝިޕް އަތުލަން ބޭނުންވާ މީހުންނަށް އަޅުގަނޑު އިންޒާރު ދެނީ'. އަބްދުއްރަހްމާން ބިން އައުފް ވިދާޅުވީ؛ އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އޭ އަމީރުލް މުކްމިނީން ތިހެން ނުހަދާށެވެ! އެހެނީ މި ހައްޖުގެ މޫސުމުގައި ދަށު ދަރަޖައިގެ މީހުންނާއި ޖާހިލުން އެމީހުންގެ ތެރެއަށް ޖަމާވެފައި، އަދި ހަގީގަތުގައި އެމީހުންނަކީ ތިބާގެ މަޖްލިސްގައި ވެރިކަންކުރާ މީހުން، މީސްތަކުންގެ ތެރޭގައި ތިބެއްޖެނަމަ، އަޅުގަނޑު ބިރުގަނޭ، އެމީހުން ފަރުވާކުޑަވާނެ އެއްޗެއް ބުނާނެތީ، އެމީހުންނަށް އެކަން ވިސްނޭގޮތް ނުވެ، އޭގެ ބަދަލުގައި ނުބެހެއްޓޭނެ ކަމަށް ހިޖުރައާއި ސުންނަތުގެ ތަނުގައި، އަދި ތިބާއަށް -މި މައްސަލަ- އިލްމުވެރިންނާއި އެމީހުންގެ އިޙްތިރާމް ލިބިގެންވާ މީހުންނާއެކު ހައްލުކުރެވޭނެ، ތިބާއަށް ދައްކަންޖެހޭ އެއްޗެއް މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު ކިޔައިދެވޭނެ ގޮތަށް، ދެން އެމީހުންނަށް ތިބާ ބުނާ އެއްޗެއް ވިސްނި، އޭގެ ބަދަލުގައި ބެހެއްޓޭނެ'. ދެން އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑު ސަލާމަތުން މަދީނާއަށް އާދެވިއްޖެނަމަ، އަޅުގަނޑު ފުރަތަމަ ފައި ޖެހުނު ތަނުގައި ތިބި މީހުންނަށް މިކަން ފޯރުކޮށްދޭނަން'. ފަހެ، ޛުލްޙިޖާ މަހުގެ ކުރިން މަދީނާއަށް އާދެވުމުން އަދި ހުކުރު ދުވަހާ ދިމާވުމުން، އަހަރެން -ޢަބްދުއްރަޙްމާން- ވަގުތުން ޝައްކަތުލް ޢަޢުމާއަށް ދިޔައީމެވެ، -އަހަރެން މާލިކު ގާތު އެދުނީމެވެ؛ 'ޝައްކަތުލް އަޢުމާގެ މާނައަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'އޭގެ މާނައަކީ އޭނާ ދާ ގަޑިއަށް ފަރުވާލެއް ނުބަހައްޓާ، ހޫނު ނުވަތަ ފިނި ނަމަވެސް އަދި އެފަދަ ކަންކަމާ މެދު ފަރުވާލެއް ނުބަހައްޓާ'. - ދެން އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ އަޅުގަނޑުގެ ކުރިން ވަޑައިގެންނެވި ސަޢީދު ބިން ޒައިދު ޕަލްޕިޓްގެ ވާތްފަރާތުގައި، ދެން އަޅުގަނޑު އޭނާގެ ކުރިމަތީގައި އިށީނީ އޭނާގެ ކަކުލުގައި ކަކުލު ހުޅުގައި ފިތާލަމުން، އުމަރު ފާޅުވިތާ މާގިނަ ދުވަހެއް ނުވެ، އޭނާ ފެނުމުން އަޅުގަނޑު ބުނީމެވެ؛ 'މިއަދު މެންދުރު ފަހު ހަމަ ޔަގީނުންވެސް މި ޕަލްޕިޓްގައި މީގެ ކުރިން އެއްވެސް މީހަކު ބުނި ބަހެއް ބުނާނެ'. އަބްދުއްރަހްމާން ބިން އައުފް ވިދާޅުވީ؛ 'ސަޢީދު ބިން ޒައިދު އަހަރެންގެ ބަސްތަކަށް އިންކާރު ކުރުމުން، ދެން އޭނާ ބުންޏެވެ؛ 'ކޯއްޗެއް؟ ދުވަހަކުވެސް މީހަކު ނުބުނާ އެއްޗެއް ބުނާނެ ކަމަށް އުންމީދު ކުރޭތަ؟' ދެން ޢުމަރު ޕަލްޕިޓްގައި އިށީނދެވަޑައިގަތުމަށްފަހު، މުޢާޒިން ހިމޭންވެވަޑައިގަތުމަށްފަހު -ނަމާދަށް ގޮވާލެއްވުމަށްފަހު-، އޭނާ [-ޢުމަރު-] ތެދުވެވަޑައިގެން އެކަލާނގެއަށް ޙައްޤު ޙަމްދާއެކު الله އަށް ޙަމްދުކުރެއްވިއެވެ. ޢައްމާ ބަޢުދޫ، އޭ އިންސާނާ، ހަމަކަށަވަރުން އަޅުގަނޑު ދަންނަވާނީ އަޅުގަނޑަށް ކިޔުމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ ބަހެއް، އަޅުގަނޑަކަށް ނޭނގެ، އެއީ އަޅުގަނޑުގެ މަރު އަޅުގަނޑުގެ ކުރިމަތީގައި އޮތުމުން ކަމަށް ވެދާނެ، އެ ބަސް ވިސްނޭ އަދި ވިސްނޭ މީހަކަށް އޭނާގެ އުޅަނދު ފޯރާ ކޮންމެ ތަނަކަށް އެކަން ކިޔައިދޭންވާނެ. އެކަން ނުވިސްނޭ މީހަކަށް ދެން އަހަރެން އޭނާއަށް ދޮގުހެދުމުގެ ފުރުސަތެއް ނުދެމެވެ، ހަގީގަތުގައި الله ތަބަރަކަ ވަތަޢާލާ މުޙައްމަދު ފޮނުއްވާފައިވަނީ ޙަޤީޤަތާއި އެކު، އަދި އެކަލޭގެފާނަށް ފޮތް ބާވައިލެއްވި، އެކަލޭގެފާނަށް ބާވައިލެއްވި އާޔަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިލަޖަހާ ޝަރީޢަތާ ބެހޭ އާޔަތެއް ހިމެނިވަޑައިގަންނަވައެވެ މަރުވެއްޖެއެވެ. އަހަރެން ބިރުގަނޭ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ފަހުން މީހުން ބުނާނެތީ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން، ގަލުން ޖަހައިގަތުމުގެ ޝަރީޢަތާ ބެހޭ އެއްވެސް އާޔަތެއް އަހަރެމެންނަކަށް ނުފެނުނެވެ'. އޭރުން ﷲ ބާވައިލެއްވި ފަރުޟެއް ދޫކޮށްލާނެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ގަލުން ޖަހާ ޝަރީޢަތަކީ މުޙްޝަން - ދުވަހަކުވެސް ލިބިއްޖެނަމަ ޒިނޭ ކުރާ ކޮންމެ މީހަކަށް اللهގެ ފޮތުގައިވާ ޙައްޤެކެވެ ކައިވެނިކޮށްގެން އުޅޭ - ފިރިހެން އަދި އަންހެން ވެސް، ހެކި ހުރިނަމަ، ބަލިވެ އިނުން ނުވަތަ އިއުތިރާފުވުން. އަޅުގަނޑުމެން ކިޔައިފައިވާކަން އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ: 'ތިޔަބައިމީހުންގެ ބައްޕައިންނަށް ނަފްރަތު ނުކުރައްވާށެވެ، ސަބަބަކީ މިއީ ތިޔަބައިމީހުން ކާފިރުންނަށް ވެދާނެތީ'، އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ، الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އެއްފަހަރަކު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. 'އޭނާގެ ޚާދިމާއި ރަސޫލާ'. ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ބުނާ މީހަކު ވާކަން އަހަރެންގެ ހިތަށް އައިސްފައިވެއެވެ. 'އުމަރު މަރުވެއްޖެ ނަމަ ދެން އަހަރެން ބައިއަތު ހިފާނަން އެމީހެއްގެ ކިބައިން'. އެއްވެސް މީހަކަށް އޮޅުވާނުލާށެވެ. 'ހަމަކަށަވަރުން އަބޫބަކުރުގެ ބައިޢަތު ހިނގީ ކުއްލިއަކަށް'. ހަމަ ގައިމުވެސް މިއީ ކަން ހިނގިގޮތްކަން ދަންނާށެވެ. އިސްތިޢުމާރުގެ ނުބައިކަން الله ތަޢާލާ ބަލަހައްޓަވާފައިވާކަން ދަންނާށެވެ، އަދި މިއަދު ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އަބޫބަކުރު ފަދަ އެއްވެސް މީހަކަށް ވާދަނުކުރެވޭނެ އެއްވެސް މީހަކު ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރޭގައި ނެތެވެ. ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އަވަހާރަވުމުން އަޅުގަނޑުމެންނާ ހަމައަށް އައި ޚަބަރުތަކުގެ ތެރޭގައި ޢަލީއާއި ޒުބައިރާއި އެމީހުންނާއެކު ތިބި މީހުންނާއި، ފާޠިމަތު ބިންތު ރަސޫލުالله ޝައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ ގެކޮޅުގައި މައްސަލައެއް ޖެހުނު ކަމާއި، ހަމައެހެންމެ ދަ އަންޞާރުގެ ހުރިހާ ރައްޔިތުން އަޅުގަނޑުމެންނާ ޞަޤީފާ ބަނީ ސަޢީދާގައި، ދެން މުހާޖިރިން އެއްވެ އުޅުނު ޚަބަރުކަން އެނގިވަޑައިގަންނަވާށެވެ އަބޫބަކުރުއާއި އަހަރެން އޭނާއަށް ބުނީމެވެ؛ 'އޭ އަބޫބަކުރު، އަހަރެމެންނާއެކު އަހަރެމެންގެ އަޚުން ކަމަށްވާ އަންސާރުގެ ކައިރިއަށް ދާށެވެ.' ދެން އަޅުގަނޑުމެން ދިޔައީ ދެ ޞާލިޙް މީހުންނާ ބައްދަލުވާންދެން، އަދި ދެމީހުންވެސް ރައްޔިތުން - އަންސާރުން - ކުރާ ކަންތައް ކިޔައިދިނެވެ. އެ ދެ މީހުން ސުވާލު ކުރިއެވެ؛ 'އޭ މުހާޖިރިން މީހުން ކޮންތާކަށް ދަނީ؟' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ؛ 'އަހަރެމެން ބޭނުންވަނީ އަހަރެމެންގެ އަޚުން ކަމަށްވާ އަންސާރުގެ ގާތަށް ދާން.' ދެމީހުންވެސް ބުނީ؛ 'އެމީހުންނާ ގާތް ނުވެ، ތިބާގެ ކަންތައްތައް ނިންމާށެވެ، އޭ މުހާޖިރިން.' އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'الله ގެ ޙަޟްރަތުގައި، ހަމަކަށަވަރުން އަހަރެމެން އެމީހުންގެ ގާތަށް އަންނާނަމެވެ'. ދެން އަޅުގަނޑުމެން ދިޔައީ ޓްސާކިފާ ބަނީ ސަޢީދާގައި އެމީހުންނާ ބައްދަލުވާންދެން އަދި އެމީހުން އެއްވެފައި ތިބި އިރު، އެމީހުންގެ މެދުގައި ބްލެންކެޓް އަޅައިގެން ހުރި މީހަކު ހުރި ކަމަށް އަޅުގަނޑު އަހާލީމެވެ؛ 'މިއީ ކާކު؟' އެމީހުން -އަންސާރުން- ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'ސަޢުދު ބިން އުބާދާ' އެވެ. އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ؛ 'އޭނާގެ ކޮން ގޯހެއް ހެއްޔެވެ؟' އެމީހުން ޖަވާބު ދިނެވެ. 'ބަލި'. އަހަރެމެން އިށީނުމަށްފަހު، އެމީހުންގެ ދަރުސްވެރިޔާ - އަންސާރު - ތެދުވެ الله އަށް ހައްގުވާ ޙަމްދާއެކު الله އަށް ޙަމްދުކޮށް، ބުންޏެވެ؛ 'އައްމާ ބަޢުދޫ، އަޅުގަނޑުމެންނަކީ އަންސާރުالله - الله ގެ ދީނުގެ އެހީތެރިން - އަދި އިސްލާމީ ލަޝްކަރު ކަމުގައި ވާއިރު، ތިބާ، އޭ މުހާޖިރީން، އަހަރެމެންގެ ޖަމާޢަތެއް ކަމުގައި ވާއިރު، ހަގީގަތުގައި ތިބާގެ ޖަމާޢަތެއް އައިސްފި - މަޑުމަޑުން ހިނގާފައި - އަހަރެމެންގެ މަރުކަޒުން ކަނޑާލާނެ، އަދި އަހަރެމެންގެ ސަރަޙައްދުން ދުރުކުރާނެ'. ވާހަކަ ދެއްކި މީހާ ހިމޭންވެފައި އޮއްވާ އަހަރެން ވާހަކަ ދައްކަން ބޭނުންވެ ހައިރާން ކުރުވަނިވި އެއްޗެއް ތައްޔާރުކޮށްފައި އޮތުމުން، އަހަރެން ބޭނުންވީ އަބޫބަކުރުގެ ކުރިމަތީގައި މި ބަސްތައް ބުނަން، އަދި އޭނާދެކެ ރުޅި އައުމުން ދުރުހެލިވާން، އަދި އޭނާއަކީ އަހަންނަށް ވުރެ މަޑުމައިތިރި އަދި މަޑުމައިތިރި މީހެއް، ދެން އަބޫބަކުރު ވިދާޅުވީ؛ 'މަޑުމަޑުން!' އަހަރެން އޭނާދެކެ ރުޅި އަންނަން ނަފްރަތު ކުރަން، އެއީ އަހަންނަށް ވުރެ މަޑުމައިތިރި އަދި މަޑުމައިތިރި މީހަކަށް ވާތީއެވެ. ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ، އަޅުގަނޑު ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ތަޤްރީރުގައި އަޅުގަނޑު ހައިރާންވާ އެންމެ ޖުމްލައެއްވެސް ދޫކޮށްނުލައިފިނަމަ، އެކަލޭގެފާނު އަމިއްލައަށް ރަނގަޅު ވާހަކައެއް ނުދައްކަވާނަމަ، ދެން އެންމެ ފަހުން އޭނާ ހިމޭންވާނެއެވެ. ދެން ވިދާޅުވީ ޢައްމާ ބަޢުދޫ، ހެޔޮކަމާ ބެހޭގޮތުން ތިޔަ ވިދާޅުވާ އެއްޗެއް، ތިޔައީ މާހިރުންނެވެ. ނަމަވެސް ޤުރައިހުގެ އާބާދީ ފިޔަވައި މިކަން ޢަރަބިންނަށް ނޭނގުނެވެ. އެއީ އެންމެ މެދުފަންތީގެ ނަސްލާއި ދިރިއުޅޭ ޢަރަބި ޤައުމެވެ. "ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަ ދެމީހުންގެ ތެރެއިން ކޮންމެ މީހަކަށްޓަކައި އަހަރެން މިދެމީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކު ބަރަކާތް ލެއްވީމެވެ،" އަބޫބަކުރު އަހަރެންގެ އަތާއި އަބޫ އުބައިދާ ބިން އަލް ޖަރާހުގެ އަތުގައި ހިފާލީ، އެ ނޫން އެހެން އެއްޗެއް ބުނަން މަޖުބޫރު ނުކުރެވޭނެ ގޮތަކަށެވެ. الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އަހަރެން ކުރިއަށް އައިސް ދެން އަހަރެންގެ ކަރު ކަނޑާލަންވީ، އެއީ އަހަރެން އިސްކަންދެނީ، އެއީ އަހަރެން ފާފައާ ގާތް ނުކުރެވޭނެ ކަމަކަށް ވާތީ، އަހަރެން މަރުވުމުން އަހަރެން ބަދަލުވެގެން ނޫނީ، އެމީހުންގެ ތެރޭގައި އަބޫބަކުރު ހުންނެވިއިރު، މީސްތަކުންގެ ލީޑަރަކަށް ވުމަށެވެ. ދެން އަންސާރުންގެ ތެރެއިން އެކަކު ބުންޏެވެ؛ 'anaa judzailuha al muhakkak -އަހަންނަކީ މެންގީ ޖަމަލުގެ ލަކުޑި ކަމުން އޭނާއަށް އަވަހަށް ހިނގާލެވޭނެ- 'wa 'udzaikuha al murojjab -ގަސް ނުވަތަ ލަކުޑިން ތާއީދުކުރާ ޚަޒާނާ ގަހެއް ކަމުގައި ވާތީ އެއީ ވަރަށް އުސް އަދި މޭވާ ބަރު ކަމުން ވެއްޓިދާނެ ކަމުގެ ބިރު އޮތް ގަހެއް-، އަހަރެމެންގެ ކިބައިން ލީޑަރެއް އޮވެއެވެ އަދި ތިބާގެ ކިބައިން ލީޑަރެއް ހުރެއެވެ، ​​އޭ ޤުރައިޝްގެ ރައްޔިތުން'. -އަހަރެން -އިޝާޤު ބިން މޫސާ އެތު ތުއްބާޢު- މާލިކަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަނާ ޖުދުޒައިލޫހާ އަލް މުހައްކަކް ވަ 'އުދުޒައިކުހާ އަލް މުރޮއްޖަބް' ގެ މާނައަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟' މަލިކު ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'އެއީ އަހަރެން މުސީބާތް ކަމަށް ބުނިހެންނެވެ'.- އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'ވިސްނޭގޮތް ނުވާ އަޑުތަކުގެ އަޑުތައް ގިނަވެ، މަތިވުމުން، އަހަރެން ބިރުގަތީ، މައްސަލައެއް އުފެދިދާނެތީ، ދެން އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އޭ އަބޫބަކުރުގެ އަތްތިލަ ހުޅުވާލާށެވެ!' ދެން އޭނާގެ އަތް ހުޅުވާލުމުން އަހަރެން އޭނާއަށް ބައިއަތު ހިފުނީ، މުހާޖިރިން އޭނާއަށް ބައިއަތު ހިފުމުން ދެން އަންސާރުން ވެސް އޭނާއަށް ބައިއަތު ހިފީމެވެ. ދެން އަހަރެމެން ފުންމާލީ ސަޢުދު ބިން އުބާދާގެ އަރިހަށް، އަދި އޭގެ ތެރެއިން އެކަކު - އަންސާރު - ބުނީ 'ތިޔަބައިމީހުން ސަޢުދު މަރާލީ'، އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ؛ 'ސަޢުދު މަރާލީ الله އެވެ'، އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'اللهގެ ޙަޟްރަތުގައި، އަޅުގަނޑުމެންގެ ބައްދަލުވުމުގައި އަބޫބަކުރުގެ ވަޢުދަށްވުރެ ވަރުގަދަ އެއްޗެއް ނުފެނުނު، އަޅުގަނޑުމެން ބިރުގަތީ، އެމީހުން އަޅުގަނޑުމެންނާ ވަކިވެއްޖެނަމަ، ބައިޢަތު ވަޢުދު އަދި ނެތްނަމަ، ދެން އެމީހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށްފަހު ބައިޢަތު ވަޢުދެއް ކުރާނެތީއެވެ. މިގޮތަށް އަޅުގަނޑުމެން ރުހުން ނުދޭ ކަމެއްގައި ނުވަތަ އެބޭފުޅުންނާ ޚިލާފުވާ ކަމެއްގައި އެބޭފުޅުންނަށް ތަބާވުމަކީ، ފަނާކުރެއްވުން އޮތުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން މުސްލިމުންގެ މަޝްވަރާއެއް ނެތި ލީޑަރަކަށް ބައިއަތު ހިފާ މީހަކު، ހަގީގަތުގައި އޭނާގެ ބައިޢަތު ބާޠިލުވެ، ބައިޢަތު ހިންގި މީހާއަށް ބައިޢަތު ހިފުމުގެ ހައްޤެއް ނެތް މީހާ، މިދެކަންތައްވެސް - ބައިޢަތު ހިންގި މީހާއާއި ބައިޢަތު ހިންގި މީހާ - މަރާލެވޭނެ ކަމުގެ ބިރު އެބައޮތެވެ'. މަލިކު ވިދާޅުވި އެވެ؛ އަދި އުރުވާ ބިން އަޒް ޒުބައިރުގެ އަރިހުން އިބްނު ޝިހާބުގެ ވާހަކަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވެއެވެ؛ އެއީ އޭނާއާ ބައްދަލުވި ދެ މީހުންނަކީ އުވައިމިރު ބިން ސަޢީދާ އާއި މަޢުން ބިން އަދީ ކަމަށް ވެއެވެ. އިބްނު ޝިހާބު ވިދާޅުވިއެވެ؛ ސަޢީދު ބިން އަލް މުޞައްޔިބު އަޅުގަނޑަށް އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި އެ ބުނި މީހާ؛ 'އަނާ ޖުދުޒައިލޫހާ އަލް މުހައްކަކް ވާ 'އުދުޒައިކުހާ އަލް މުރޮއްޖަބް' އަކީ އަލް ހުބާބު ބިން އަލް މުންޒީރު' އެވެ.

Hadith Corroboration (44)

Hadith

Imam Ahmad : 369

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى أَخْبَرَنِي مَالِكٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ دُورِ الْأَنْصَارِ بَنِي النَّجَّارِ ثُمَّ بَنِي عَبْدِ الْأَشْهَلِ ثُمَّ بَلْحَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ ثُمَّ بَنِي سَاعِدَةَ وَقَالَ فِي كُلِّ دُورِ الْأَنْصَارِ خَيْرٌ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އިޝާޤް ބިން އީސާ] އަޅުގަނޑަށް [މާލިކަށް] [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވަނީ [އަނަސް ބިން މާލިކް] ބުނި އަޑު އިވިފައިވާ ވާހަކަ؛ ރަސޫލުالله ވިދާޅުވިއެވެ: 'ދަންނަވާ، އަޅުގަނޑު ދަންނަވަން އަންސާރުންގެ ގެތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ރަނގަޅު ގެތަކަކީ ބަނީ ނައްޖާރު، ދެން ބަނީ އަބްދުލް އަސީހާލް، ދެން ބަލްހާރިތު ބިން ޚަޒްރާޖް ދެން ބަނީ ސަޢީދާ'، އަދި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. 'އަންސާރުގެ ކޮންމެ ގެއެއް ވެސް ރަނގަޅު'.

Hadith Corroboration (21)

Hadith

Imam Ahmad : 370

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُتَبَايِعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا أَوْ يَكُونُ الْبَيْعُ خِيَارًا

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އިޝާޤް ބިން އީސާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާލިކު] [ނާފިޢު] ގެ ކިބައިން [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލުالله صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ؛ 'ވިއްކާ މީހާއާއި ގަންނަ މީހާއަށް ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް އިޚްތިޔާރު ކުރުމުގެ ހައްގު ލިބިގެންވަނީ، ވަކިނުވާހާ ހިނދަކު، ނުވަތަ ގަނެ ވިއްކުމަކީ އޮޕްޝަނެއް'.

Hadith Corroboration (58)

Hadith

Imam Ahmad : 371

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى أَنْبَأَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ بَيْعِ حَبَلِ الْحَبَلَةِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އިޝާޤް ބިން އީސާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާލިކު] [ނާފިޢު] ގެ ކިބައިން [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އެއީ ނަބިއްޔާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަބަލުލް ހަބާލާ - އަންހެން ކަމަށް ބެލެވޭ ޖަމަލު ދަރިފުޅު ގަނެ ވިއްކުން - ގަނެ ވިއްކުން މަނާކުރައްވާފައިވާ ކަމެވެ.

Hadith Corroboration (20)

Hadith

Imam Ahmad : 372

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى أَنْبَأَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنَّا نَتَبَايَعُ الطَّعَامَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَبْعَثُ عَلَيْنَا مَنْ يَأْمُرُنَا بِنَقْلِهِ مِنْ الْمَكَانِ الَّذِي ابْتَعْنَاهُ فِيهِ إِلَى مَكَانٍ سِوَاهُ قَبْلَ أَنْ نَبِيعَهُ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އިޝާޤް ބިން އީސާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާލިކު] [ނާފިޢު] ގެ ކިބައިން [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑުމެން ކާބޯތަކެތި ގަތުމާއި ވިއްކުމުގެ މުއާމަލާތްތައް ހިންގީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައި، ދެން އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑުމެންނާ ގާތަށް މީހުން ފޮނުއްވީ، އަޅުގަނޑުމެން އަލުން ވިއްކުމުގެ ކުރިން އެކަލޭގެފާނުގެ ތަނުން ގަތް މުދާ އެހެން ތަނަކަށް ބަދަލުކުރުމަށެވެ'.

Hadith Corroboration (39)

Hadith

Imam Ahmad : 373

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ ابْتَاعَ طَعَامًا فَلَا يَبِعْهُ حَتَّى يَسْتَوْفِيَهُ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އިޝާޤް ބިން އީސާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާލިކު] [ނާފިޢު] ގެ ކިބައިން [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލުالله صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ؛ 'ކާނާ ގަންނަ މީހަކު ފުރިހަމައަށް ލިބެންދެން ކާބޯތަކެތި ނުވިއްކާށެވެ'.

Hadith Corroboration (39)

Hadith

Imam Ahmad : 374

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى أَنْبَأَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَعْتَقَ شِرْكًا لَهُ فِي عَبْدٍ فَكَانَ لَهُ مَا يَبْلُغُ ثَمَنَ الْعَبْدِ فَإِنَّهُ يُقَوَّمُ قِيمَةَ عَدْلٍ فَيُعْطَى شُرَكَاؤُهُ حَقَّهُمْ وَعَتَقَ عَلَيْهِ الْعَبْدَ وَإِلَّا فَقَدْ أَعْتَقَ مَا أَعْتَقَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތުގައި [އިޝާޤު ބިން ޢީސާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާލިކަށް] [ނާފީޢު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ އޭނާގެ އަޅާ މިނިވަންކޮށްދެއެވެ، އެހެން ނޫންނަމަ އޭނާ ވަނީ އޭނާ މިނިވަންކުރި އަޅުން މިހާރުވެސް މިނިވަންކޮށްފައެވެ'.

Hadith Corroboration (43)

Hadith

Imam Ahmad : 375

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ سَعِيدٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ رَجُلٌ لَاعَنَ امْرَأَتَهُ فَقَالَ فَرَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَهُمَا وَذَكَرَ الْحَدِيثَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] [އައްޔޫބު] ގެ އަރިހުން [ސަޢީދު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވައިގެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަހަރެން [އިބްނު ޢުމަރު] އަށް ބުނީމެވެ، އަނބިމީހާދެކެ ލޯބިވާ ފިރިއަކު ހުރިކަމަށެވެ. 'الله ގެ ރަސޫލާ އެދެމީހުން -ފިރިމީހާއާއި އަނބިމީހާ- ވަކިކުރެއްވި،' ދެން އެ ޙަދީޘް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

Hadith

Imam Ahmad : 376

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَوْفٌ حَدَّثَنَا يَزِيدُ يَعْنِي الْفَارِسِيَّ قَالَ أَبِي أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنْ يَزِيدَ قَالَ قَالَ لَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قُلْتُ لِعُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ مَا حَمَلَكُمْ عَلَى أَنْ عَمَدْتُمْ إِلَى الْأَنْفَالِ وَهِيَ مِنْ الْمَثَانِي وَإِلَى بَرَاءَةٌ وَهِيَ مِنْ الْمِئِينَ فَقَرَنْتُمْ بَيْنَهُمَا وَلَمْ تَكْتُبُوا قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ بَيْنَهُمَا سَطْرًا بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ وَوَضَعْتُمُوهَا فِي السَّبْعِ الطِّوَالِ مَا حَمَلَكُمْ عَلَى ذَلِكَ قَالَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ مِمَّا يَأْتِي عَلَيْهِ الزَّمَانُ يُنْزَلُ عَلَيْهِ مِنْ السُّوَرِ ذَوَاتِ الْعَدَدِ وَكَانَ إِذَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ الشَّيْءُ يَدْعُو بَعْضَ مَنْ يَكْتُبُ عِنْدَهُ يَقُولُ ضَعُوا هَذَا فِي السُّورَةِ الَّتِي يُذْكَرُ فِيهَا كَذَا وَكَذَا وَيُنْزَلُ عَلَيْهِ الْآيَاتُ فَيَقُولُ ضَعُوا هَذِهِ الْآيَاتِ فِي السُّورَةِ الَّتِي يُذْكَرُ فِيهَا كَذَا وَكَذَا وَيُنْزَلُ عَلَيْهِ الْآيَةُ فَيَقُولُ ضَعُوا هَذِهِ الْآيَةَ فِي السُّورَةِ الَّتِي يُذْكَرُ فِيهَا كَذَا وَكَذَا وَكَانَتْ الْأَنْفَالُ مِنْ أَوَائِلِ مَا أُنْزِلَ بِالْمَدِينَةِ وَبَرَاءَةٌ مِنْ آخِرِ الْقُرْآنِ فَكَانَتْ قِصَّتُهَا شَبِيهًا بِقِصَّتِهَا فَقُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُبَيِّنْ لَنَا أَنَّهَا مِنْهَا وَظَنَنْتُ أَنَّهَا مِنْهَا فَمِنْ ثَمَّ قَرَنْتُ بَيْنَهُمَا وَلَمْ أَكْتُبْ بَيْنَهُمَا سَطْرًا بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ وَوَضَعْتُهَا فِ السَّبْعِ الطِّوَالِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢައުފް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔާޒީދު މާނައީ އަލް ފަރީސީ] ކިޔައިދީފިއެވެ. ބައްޕަ އަޙްމަދު ބިން ޙަންބަލް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢައުފް] [ޔަޒީދު] ގެ ކިބައިން ވިދާޅުވެފައިވަނީ [އިބްނު ޢައްބާސް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެން އުޘްމާން ބިން އައްފާނާއި ސުވާލުކުރީމެވެ؛ 'އަލް މަތުސާނީ - ސަތޭކަ އާޔަތަށް ވުރެ މަދު ސޫރަތެއް - އަދި ބަރައާ ސޫރަތް - ތައުބާގައި - މީ`އިން - ސަތޭކަ އާޔަތާއި ހަމައަށް ހިމެނޭ ސޫރަތެއްގައި ހިމެނިފައި އޮތް ނަމަވެސް - ދެން ތިޔަ ދެމީހުން އެއްކޮށްލައިގެން ނުލިޔެވި ނަމަވެސް ގަސްތުގައި އަންފާލް ސޫރަތް ޖެއްސުމަށް މެދުވެރިވީ ކޮން ސަބަބަކާ ހުރެ އެވެ.' 'ބިސްމިއްލާހިރު ރަޙްމާނީރު ރަހީމް' ގެ ހައްދާއި އެކު އަދި ދިގު ހަތް ސޫރަތެއް ހިމެނޭ ސިޓީއެއްގައި ޖަހާފައި، މިކަން ކުރަން މެދުވެރިވީ ކޮން ސަބަބަކާ ހުރެ ހެއްޔެވެ؟ އެ؟' [ޢުޘްމާން] ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ، އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް ޒަމާނެއް އައިސް، ގިނަ އަދަދެއްގެ އާޔަތްތައް ހިމެނޭ ސިޓީއެއް ފައިބައިވަޑައިގެން، ވަޙީއެއް ބާވައިލެއްވުމުން، އެކަލޭގެފާނުގެ ކައިރީގައި ލިޔުއްވި އެތައް ބަޔަކަށް ގޮވާލެއްވިއެވެ މިގޮތަށް އަދި މިގޮތަށް އޭގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސިޓީގައިވާ އާޔަތެއް،' އަދި އާޔަތެއް އޭނާގެ އަރިހަށް ފައިބައިގެން އައިސް ވިދާޅުވީ: 'މި އާޔަތް މިގޮތަށް އަދި މިގޮތަށް އޭގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އަކުރުގައި ބަހައްޓާށެވެ.' އަދި މަދީނާގައި ބާވާލެއްވި ފުރަތަމަ އަކުރުތަކުގެ ތެރޭގައި އަލް އަންފާލް އަކުރު ހިމެނޭއިރު، ބަރާޢަތް -ތައުބާ- މަދީނާގައި ބާވައިލެއްވި އެންމެ ފަހު އަކުރުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭއިރު، އޭގެ ކޮންޓެންޓް އަލްގައިވާ ކޮންޓެންޓާ އެއްގޮތެވެ އަންފާލް ސިޓީ. އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުން އެހެންވެ އަޅުގަނޑު އެދެކަންތައް އެއްކޮށްލައިގެން ދެމީހުންގެ މެދުގައި އޮތް ހުރަސް 'ބިސްމިލްލާހިރު ރަޙްމާނީރު ރަހީމް' އިން ނުލިޔުނީ - އިބްނު ޖަޢުފަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ - 'އަދި އަހަރެން ދިގު ހަތް އަކުރުގެ ގްރޫޕަކަށް ޖައްސާލީ'.

Hadith

Imam Ahmad : 377

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ أَخْبَرَنِي أَبِي أَنَّ حُمْرَانَ أَخْبَرَهُ قَالَ تَوَضَّأَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْبَلَاطِ ثُمَّ قَالَ لَأُحَدِّثَنَّكُمْ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا آيَةٌ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَا حَدَّثْتُكُمُوهُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ ثُمَّ دَخَلَ فَصَلَّى غُفِرَ لَهُ مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الصَّلَاةِ الْأُخْرَى حَتَّى يُصَلِّيَهَا

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙިޞްޔާމް ބިން އުރުވާ] ގެ އަރިހުން [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑަށް [އަހަރެންގެ ބައްޕައަށް] [ހުމްރާން] އޭނާއަށް ކިޔައިދިން ވާހަކަ ކިޔައިދީފައި، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޢުޘްމާން] ތަޅުގައި ވުޟޫ ކުރެއްވި ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައިވާ ޙަދީޘެއް ކިޔައިދޭނަމެވެ އޭނާގެ ވުދުލުއާއި އޭނާ ކުރި އެހެން ދުޢާތަކާއި ދެމެދު މާފުކުރެވޭނެއެވެ. އެކަން ކުރިއަށް ގެންދާށެވެ'.

Hadith Corroboration (84)

Hadith

Imam Ahmad : 378

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ مَالِكٍ حَدَّثَنِي نَافِعٌ عَنْ نُبَيْهِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبَانَ بْنِ عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُحْرِمُ لَا يَنْكِحُ وَلَا يُنْكِحُ وَلَا يَخْطُبُ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދަށް] [މާލިކުގެ] ކިބައިން ކިޔައިދީފައިވާ ވާހަކަ އަޅުގަނޑަށް [ނާފީއަށް] [ނުބައިޙް ބިން ވަހާބު] [އަބާން ބިން ޢުޘްމާން] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުގެ] ކިބައިން، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.

Hadith Corroboration (23)

Hadith

Imam Ahmad : 379

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ حَرْمَلَةَ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدًا يَعْنِي ابْنَ الْمُسَيَّبِ قَالَ خَرَجَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَاجًّا حَتَّى إِذَا كَانَ بِبَعْضِ الطَّرِيقِ قِيلَ لِعَلِيٍّ رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا إِنَّهُ قَدْ نَهَى عَنْ التَّمَتُّعِ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَقَالَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لِأَصْحَابِهِ إِذَا ارْتَحَلَ فَارْتَحِلُوا فَأَهَلَّ عَلِيٌّ وَأَصْحَابُهُ بِعُمْرَةٍ فَلَمْ يُكَلِّمْهُ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فِي ذَلِكَ فَقَالَ لَهُ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَلَمْ أُخْبَرْ أَنَّكَ نَهَيْتَ عَنْ التَّمَتُّعِ بِالْعُمْرَةِ قَالَ فَقَالَ بَلَى قَالَ فَلَمْ تَسْمَعْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَمَتَّعَ قَالَ بَلَى

[އިބްނު ޙަރްމަލާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ] ކިޔައިދެއްވުމުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވުނީ [ސަޢީދު މާނައީ އިބްނުލް މުޞައްޔިބު] ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ؛ '[ޢުޘްމާން ބިން އައްފާން] ޙައްޖުވުމަށް ނުކުމެވަޑައިގެން ދަތުރުގެ މެދުތެރެއިން ވަޑައިގަތުމުން، ޢަލީއަށް ކިޔައިދިނީ އޭނާ -ޢުޘްމާން- ޙައްޖު ދުވަހާއި ހަމައަށް ޢުމްރާގައި ތަމައްޓޫ ޙަރާމް ކުރައްވާފައިވާ ކަމުގައެވެ. 'އޭނާ ހިނގާނަމަ ދެން ހިނގާބަލަ، ތިޔަ ކުދިން'. ދެން ޢަލީ އާއި އޭނާގެ އެކުވެރިން ޢުމްރާގެ ނިޔަތް ފެށުނީމަ، ޢުޘްމާން އޭނާއަށް އެކަން ފޯރުކޮށްނުދިނުމުން، ޢަލީ އޭނާއަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑަށް ޢުމްރާގައި ތަމައްޓޫ ޙަރާމް ކުރެއްވި ވާހަކައެއް ނުބުނެވޭ' -ބިން އަލް މުޞައްޔިބު ވިދާޅުވި- ދެން ޢުޘްމާން ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'އާނ'. އަލީ ވަހީދު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ތަމައްތު ކުރެއްވި ވާހަކަ އަޑު އިވިފައެއް ނުވޭތޯ؟' ޢުޘްމާން ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'އާނ'.

Hadith

Imam Ahmad : 380

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ ثَلَاثًا ثَلَاثًا

[އިސްރާއީލުން] [ޢަމީރު ބިން ޞަޤީޤް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ވަޢީލް] ގެ އަރިހުން [ޢުޘްމާން ބިން އައްފާން] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ވާކީޢް] އަށް، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ތިން ފަހަރު ވުޟޫ ކުރެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.

Hadith Corroboration (120)