Imam Ahmad : 341
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَرْجِسَ قَالَ رَأَيْتُ الْأُصَيْلِعَ يَعْنِي عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُقَبِّلُ الْحَجَرَ وَيَقُولُ أَمَا إِنِّي أَعْلَمُ أَنَّكَ حَجَرٌ وَلَكِنْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُكَ
Yenna-aɣ-d [Muḥemmed Bin Jaɛfar] Yenna-aɣ-d [Syuɛba] seg [Ashim Al Ahwal] seg [Abdellah Bin Sirjis] yenna-d; Ẓriɣ Al Ushaili’ anamek-is [Umar Bin Al Khaththab] yessuḍen Hajar -Aswad- deg wakud aydeg ay d-yenna; ''S tidet, ẓriɣ d adɣaɣ kan ay telliḍ, maca walaɣ Amazan n Öebbi, s.al.al.allahu, yessuḍem-ik''.
Imam Ahmad : 342
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَمْرَةَ الضُّبَعِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ جُوَيْرِيَةَ بْنِ قُدَامَةَ قَالَ حَجَجْتُ فَأَتَيْتُ الْمَدِينَةَ الْعَامَ الَّذِي أُصِيبَ فِيهِ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَطَبَ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُ كَأَنَّ دِيكًا أَحْمَرَ نَقَرَنِي نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ شُعْبَةُ الشَّاكُّ فَكَانَ مِنْ أَمْرِهِ أَنَّهُ طُعِنَ فَأُذِنَ لِلنَّاسِ عَلَيْهِ فَكَانَ أَوَّلَ مَنْ دَخَلَ عَلَيْهِ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ أَهْلُ الْمَدِينَةِ ثُمَّ أَهْلُ الشَّامِ ثُمَّ أُذِنَ لِأَهْلِ الْعِرَاقِ فَدَخَلْتُ فِيمَنْ دَخَلَ قَالَ فَكَانَ كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهِ قَوْمٌ أَثْنَوْا عَلَيْهِ وَبَكَوْا قَالَ فَلَمَّا دَخَلْنَا عَلَيْهِ قَالَ وَقَدْ عَصَبَ بَطْنَهُ بِعِمَامَةٍ سَوْدَاءَ وَالدَّمُ يَسِيلُ قَالَ فَقُلْنَا أَوْصِنَا قَالَ وَمَا سَأَلَهُ الْوَصِيَّةَ أَحَدٌ غَيْرُنَا فَقَالَ عَلَيْكُمْ بِكِتَابِ اللَّهِ فَإِنَّكُمْ لَنْ تَضِلُّوا مَا اتَّبَعْتُمُوهُ فَقُلْنَا أَوْصِنَا فَقَالَ أُوصِيكُمْ بِالْمُهَاجِرِينَ فَإِنَّ النَّاسَ سَيَكْثُرُونَ وَيَقِلُّونَ وَأُوصِيكُمْ بِالْأَنْصَارِ فَإِنَّهُمْ شَعْبُ الْإِسْلَامِ الَّذِي لَجِئَ إِلَيْهِ وَأُوصِيكُمْ بِالْأَعْرَابِ فَإِنَّهُمْ أَصْلُكُمْ وَمَادَّتُكُمْ وَأُوصِيكُمْ بِأَهْلِ ذِمَّتِكُمْ فَإِنَّهُمْ عَهْدُ نَبِيِّكُمْ وَرِزْقُ عِيَالِكُمْ قُومُوا عَنِّي قَالَ فَمَا زَادَنَا عَلَى هَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ شُعْبَةُ ثُمَّ سَأَلْتُهُ بَعْدَ ذَلِكَ فَقَالَ فِي الْأَعْرَابِ وَأُوصِيكُمْ بِالْأَعْرَابِ فَإِنَّهُمْ إِخْوَانُكُمْ وَعَدُوُّ عَدُوِّكُمْ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ سَمِعْتُ أَبَا جَمْرَةَ الضُّبَعِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ جُوَيْرِيَةَ بْنِ قُدَامَةَ قَالَ حَجَجْتُ فَأَتَيْتُ الْمَدِينَةَ الْعَامَ الَّذِي أُصِيبَ فِيهِ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَطَبَ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُ كَأَنَّ دِيكًا أَحْمَرَ نَقَرَنِي نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ شُعْبَةُ الشَّاكُّ قَالَ فَمَا لَبِثَ إِلَّا جُمُعَةً حَتَّى طُعِنَ فَذَكَرَ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ وَأُوصِيكُمْ بِأَهْلِ ذِمَّتِكُمْ فَإِنَّهُمْ ذِمَّةُ نَبِيِّكُمْ قَالَ شُعْبَةُ ثُمَّ سَأَلْتُهُ بَعْدَ ذَلِكَ فَقَالَ فِي الْأَعْرَابِ وَأُوصِيكُمْ بِالْأَعْرَابِ فَإِنَّهُمْ إِخْوَانُكُمْ وَعَدُوُّ عَدُوِّكُمْ
Yenna-yaɣ-d [Muḥemmed Bin Jaɛfar] Yenna-aɣ-d [Syuɛbah] yenna-d; Sliɣ [Abu Hamzah Adl Dlubaɛi] yettmeslay-d yiwet n teqsiḍt seg [Juwairiyah Bin Qudamah] yenna-d; ‘Xedmeɣ lḥejj, sakkin, deg useggas aydeg [Umar] teḍra-d tmeɣra, usiɣ-d ɣer Lmedina’, ay d-tenna Juwairiyah; Ɛumar iberreḥ, yenna; 'Deg tidet, ttnadiɣ amzun d aɛekkaz azeggaɣ ay iyi-yesqedcen s yiwen neɣ sin n yiqecwal' - Syu'bah iban-d d akken yella ccek - yerna iban-d d akken tamsalt-nni d akken yettwaḍḍef s tmeẓẓuɣt, sakkin yeǧǧa medden ad t-id-mlilen, yerna imdanen ay t-id-yemlalen d amezwaru d imdukal n Nnbi sallallaahu 'alainiihi d wegdud n Media, d, agdud n Lɛiraq akken ad t-id-yemlil, yerna mlaleɣ-t d ugdud i t-id-yemlalen,’ ikemmel tamacahut-is; ‘Yal yiwen i d-yusan ad t-iẓer, snemren-t, ttrun’. Yenna-d; Mi t-nemlal, yella yesɛa aɛebbuḍ aberkan i d-yezzin i uɛebbuḍ-is maca idammen mazal-iten ttfeggiḍen.’ tenna-d juwairiyah; syin nenna-d; ‘Efk-aɣ-d lebɣi!’. yerna ulac win i as-yessuturen lewṣayat anagar nekni, syin yenna-d ; ‘Ṭṭef deg wedlis n Öebbi - Leqwṛan -, acku ur tețțeffɣeḍ ara, skud tḍefren-t’. Syin nenna-d; ‘Efk-aɣ-d lebɣi!’. Yenna-d; 'Ad wen-weṣṣiɣ Imuhajiren, acku imdanen ad nnernin yerna ad qqimen drus, ad wen-weṣṣiɣ Ansar, imi d nitni ay d agdud ineslem ay ɣer ara d-yuɣal Lislam, yerna ad wen-weṣṣiɣ Aɛṛaben, imi d nitni ay d laṣel yerna d aḥric seg-wen, sakkin ad wen-weṣṣiɣ d Ahluphesource-nwen ay sɛan Ahluphe n Progreen-nwen ed Dzimmah-nwen. rric n twacult, kkret-d seg-i !' Tenna-d Juweyriyah; ‘Ur ɣ-d-yerni ara kra nniḍen anagar awalen n lebɣi’. Yenna-d Muḥemmed Ben Jaɛfar; Yenna-d Cuɛba; ‘’Syin steqsaɣ-t deffir waya, ihi yenna-d ɣef waɛraben ; ‘Nekk daɣen fkiɣ-ak-d Aɛraben, imi d atmaten-ik yerna cceṛ-nsen d cceṛ-ik ula d nutni’. Yenna-aɣ-d [Hajjaj] Yenna-aɣ-d [Syuɛba] Sliɣ [Abu Hamzah Adl Dlubaɛi] yettmeslay-d seg [Juwairiyah Bin Qudamah] yenna-d; ‘’Xedmeɣ lḥejj, syin deg useggas-nni deg i d-yeḍra Ɛumar lbaṭel usiɣ-d ɣer Lmedina’’, ikemmel yenna-d; Umar iberreḥ yenna-d; ‘S tidet, rriɣ-d targit-iw belli yiwen n uɛekkaz azeggaɣ yettqerrib-iyi-d s yiwen neɣ sin n yiɣersiwen’ -Syu’bah iban-d d akken yella ccek-, yerna armi d ass n ljemɛa i t-id-sfeḍḍen. Syin, yebder-d ḥadit am wakken ay d-yenna sdat-a, siwa ma yella [Umar] yenna-d; 'Ad ak-d-fkeɣ ahlu dzimmah-ik, s tidet sɛan ḍmana seg Nnbi-k'. Yenna-d Cuɛba; syin steqsaɣ-t deffir waya, dɣa yerra-d ɣef waɛraben ; ‘U nekk ttcehhideɣ fell-awen, aɛraben, d atmaten-nwen, d iɛdawen-nsen d iɛdawen-nwen’.
Imam Ahmad : 343
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ وَعَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ شَهِدَ عِنْدِي رِجَالٌ مَرْضِيُّونَ فِيهِمْ عُمَرُ وَأَرْضَاهُمْ عِنْدِي عُمَرُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ صَلَاةٍ بَعْدَ صَلَاةِ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ
Yenna-aɣ-d [Muḥemmed Bin Jaɛfar] Yenna-aɣ-d [Saɛid] d [Ɛabdul Wahab] seg [Saɛid] seg [Qatadah] seg [Abul Aliyah] seg [Ibn Abbas], belli yenna-d; 'Cehhdeɣ ɣer tama-inu ɣef yergazen yettwabarek, gar-asen [Umar], yerna ttwaliɣ win ay d-yettwabarek ugar seg-sen d Umar, -cehhden- d akken Amazan n Öebbi (s.a.w) yeḥṛem taẓallit deffir tẓallit n Fajr arma d asmi ay d-yeffeɣ yiṭij, yerna deffir tẓallit n Asr arma d asmi ay d-yeɣli yiṭij'.
Imam Ahmad : 344
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ سُوَيْدِ بْنِ غَفَلَةَ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَطَبَ النَّاسَ بِالْجَابِيَةِ فَقَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ لُبْسِ الْحَرِيرِ إِلَّا مَوْضِعَ أُصْبُعَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةٍ أَوْ أَرْبَعَةٍ وَأَشَارَ بِكَفِّهِ
Yenna-aɣ-d [Muḥemmed Bin Jaɛfar] Yenna-aɣ-d [Saɛid] seg [Qatadah] seg [Ash Syaɛbi] seg [Suwaid Bin Ghafalah] belli [Umar] yessawel i medden deg Jabiya sakkin yenna-d; 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam iḥerrem lqecc n leḥrir siwa kan s lqis n sin n yiḍarren neɣ n kraḍ n yiḍarren neɣ n ṛebɛa n yiḍarren, yerna yesskanay-it ɣer tfekka n ufus-is.'
Imam Ahmad : 345
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمَيِّتُ يُعَذَّبُ فِي قَبْرِهِ بِمَا نِيحَ عَلَيْهِ
Yenna-yaɣ-d [Muḥemmed Bin Jaɛfar] Yenna-aɣ-d [Saɛid] seg [Qatadah] seg [Saɛid Bin Al Musayyib] seg [Ibn Umar] seg [Umar] belli Nnbi s.al.allahu Ṛebbi yenna-d; ‘Amdan yemmuten ad yettwaɛaqeb deg uẓekka-s ɣef ljal n niyahah-is -aɛeṭṭel--is ɣer-s’.
Imam Ahmad : 346
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ ذَاتَ يَوْمٍ عِنْدَ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لَا يُرَى قَالَ يَزِيدُ لَا نَرَى عَلَيْهِ أَثَرَ السَّفَرِ وَلَا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِسْلَامِ مَا الْإِسْلَامُ فَقَالَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنْ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ الْإِيمَانُ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْقَدَرِ كُلِّهِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ يَزِيدُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ بِهَا مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَاتِهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبِنَاءِ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ قَالَ فَلَبِثَ مَلِيًّا قَالَ يَزِيدُ ثَلَاثًا فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عُمَرُ أَتَدْرِي مَنْ السَّائِلُ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ وَلَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَقَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَلَبِثْتُ ثَلَاثًا فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عُمَرُ
Yenna-aɣ-d [Muḥemmed Bin Jaɛfar] Yenna-yaɣ-d [Kahmas] seg [Ibn Buraidah]. Yerna yenna-yaɣ-d [Yazid Bin Harun] Yenna-aɣ-d [Kahmas] seg [Ibn Buraidah] seg [Yahya Bin Yaɛmar] win ay d-yeslan [Ibnu Umar] yenna-d; Mi iyi-d-yenna [Umar Bin Khaththab], yenna-d; ‘Yiwen wass mi nella ɣer tama n Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam, deg yiwet n tikkelt, iban-d zdat-neɣ yiwen n wergaz, lqecc-nnes d amellal aṭas yerna iɣef-nnes d aberkan aṭas’ - ay d-yenna [Yazid]; - ‘Ur nwala ara lbeḍna n usikel yerna ula d yiwen deg-neɣ ur t-yessin. Syin yeqqim zdat n Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam yerna yerra iḍarren-is ɣer yiḍarren-is, yerna yerra iḍarren-is ɣef yiḍarren-is, syin yenna-d ; ‘A Muḥemmed, ini-yi-d d acu i d Lislam!’. Yerra-yas-d : « Lislam d akken ad tcehhed belli ulac Rebbi - yuklalen aɛbad - anagar Öebbi yerna Muḥemmed d amazan n Öebbi, sakkin tẓallit, txelṣeḍ zzakat, tẓummeḍ deg wayyur n Remḍlan yerna tẓummeḍ ma yella tzemreḍ ». Netta -argaz- yenna; 'Tesɛiḍ lḥeqq'. Netta -Umar- yenna; ‘Ihi nesteqsa-t, yesteqsa-t maca syen yessefhem-it’. Yenna-d Ɛumar; syin yenna-d; — Ini-yi-d d acu i d Liman ? Irra-yas: “Liman d akken ad tamneḍ s Öebbi, s Lmalayek iS, s Tezmamt iS, s Umazan iS, s wass aneggaru, s lxir akked yir lxir”. Yenna-d; ‘Tesɛiḍ lḥeqq’, i d-yenna; — Ihi ini-yi-d d acu i d Ihsan ? Yenna-d Yazid; Irra yas: “tepparem Öebbi amzun tettwalim T, ma ur tezmirem ara a T twalim, ihi, s tidep, Neppa Iwala kwen”. Yenna-d; — Syin ini-yi-d ɣef tmeɣra n tmeɣra n tmeɣra! Yerra-as-d : ‘Amdan yettwasteqsan ur yessin ara ugar n win i t-yesteqsan’, yenna-d; ‘Ihi ini-yi-d ɣef lbeṛhanat!’. Yerra-yas-d: ‘Mi ara d-terr tmeṭṭut n tmeṭṭut bab-is, mi ara twaliḍ imdanen s yiḍarren lqayen - ulac lqecc neɣ lqecc - yerna ulac lqec d yimeksawen n tɣaḍin ttnaɣen gar-asen akken ad bnun lebni - ttfehhimen s ccbaḥa tameqrant -’. Yenna-d Ɛumar; ‘Syin yeffeɣ-d wergaz-nni’. Yenna-d Ɛumar; ‘Mačči aṭas aya’. Yenna-d Yazid; 'Kraḍ wussan' mbeɛd, yesteqsa-yi-d Rasulullah ssallam : « A Umar, teẓriḍ anwa i d win i d-yessutren ? Yerra-yas-d Ɛumar; Nniɣ-as; 'Öebbi akked Umazan iS, ssnen akteô'. Yenna-yas: ‘D Jibril, yusa-d ɣur-k akken ad k-isselmed ɣef ddin-ik n Ddin’.
Imam Ahmad : 347
حَدَّثَنَا بَهْزٌ قَالَ وَحَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ قَالَ قُلْتُ لِجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ إِنَّ ابْنَ الزُّبَيْرِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَنْهَى عَنْ الْمُتْعَةِ وَإِنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ يَأْمُرُ بِهَا قَالَ فَقَالَ لِي عَلَى يَدِي جَرَى الْحَدِيثُ تَمَتَّعْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ عَفَّانُ وَمَعَ أَبِي بَكْرٍ فَلَمَّا وَلِيَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ الْقُرْآنَ هُوَ الْقُرْآنُ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ الرَّسُولُ وَإِنَّهُمَا كَانَتَا مُتْعَتَانِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِحْدَاهُمَا مُتْعَةُ الْحَجِّ وَالْأُخْرَى مُتْعَةُ النِّسَاءِ
Mi aɣ-d-yenna [Bahz] yenna-d; u Mi aɣ-d-yenna [‘Affan] nnan-d sin; Icudd ɣur-neɣ [Hammam] Icudd ɣur-neɣ [Qatadah] seg [Abu Nadlrah] yenna-d; Nniɣ-as [Jabir Bin Ɛebdellah]; belli Ibn Az Zubair yeḥṛem zzwaǧ n muth’ah deg wakud ideg Ibn Ɛebbas yumer-it, yenna-d -Abu Nadlrah-; syin yenna-yi-d Jabir Bin Abdullah ɣef leḥsab n tmuɣli n tmesliwt-iw; 'Nesɛa yiwet n tikkelt zzwaǧ n Mut'ah akked Nnbi s.al.allah'. 'Affan yenna-d; ‘U s Abu Bakr’. Syin, asmi ay d-yettwasbedd [Umar] d Axlifa, iberreḥ zdat n medden, yenna-d; 'S tidett, Leqran d Leqran, yerna s tidett, Rasulullah d Rasul, yerna s tidett, sin n Mut'ah-nni ḍran-d deg tallit n Rasulullah, yiwen d Mut'ah n Hajj -haji Tamattu'- wis sin d Mut'ah -Mu'men'.
Imam Ahmad : 348
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ أَنْبَأَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ هُبَيْرَةَ عَنْ أَبِي تَمِيمٍ أَنَّهُ سَمِعَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْ أَنَّكُمْ تَوَكَّلْتُمْ عَلَى اللَّهِ حَقَّ تَوَكُّلِهِ لَرَزَقَكُمْ كَمَا يَرْزُقُ الطَّيْرَ تَغْدُو خِمَاصًا وَتَرُوحُ بِطَانًا
Yenna-aɣ-d [Hajjaj] yenna-aɣ-d [Ibn Laḥiɛah] seg [Ɛebdallah Bin Hubayrah] seg [Abu Tamim] belli yesla i [Umar Bin Al Khaththab] yenna-d; Sliɣ i Nnbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yenna-d: ‘Ma tḍemneḍ ɣef Öebbi akken tzemrem, s tidet ad ak-d-yettunefk rric, akken i d-yettunefk rric i wegḍiḍ, yettfeggiḍ di ṣṣbeḥ d ilem, yettuɣal-d yeččur’.
Imam Ahmad : 349
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا لَيْثٌ حَدَّثَنِي بُكَيْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ ابْنِ السَّاعِدِيِّ الْمَالِكِيِّ أَنَّهُ قَالَ اسْتَعْمَلَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الصَّدَقَةِ فَلَمَّا فَرَغْتُ مِنْهَا وَأَدَّيْتُهَا إِلَيْهِ أَمَرَ لِي بِعِمَالَةٍ فَقُلْتُ لَهُ إِنَّمَا عَمِلْتُ لِلَّهِ وَأَجْرِي عَلَى اللَّهِ قَالَ خُذْ مَا أُعْطِيتَ فَإِنِّي قَدْ عَمِلْتُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَمَّلَنِي فَقُلْتُ مِثْلَ قَوْلِكَ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أُعْطِيتَ شَيْئًا مِنْ غَيْرِ أَنْ تَسْأَلَ فَكُلْ وَتَصَدَّقْ
Yenna-aɣ-d [Hajjaj] Yenna-aɣ-d [Laits] Yenna-yi-d [Buqair Bin Abdellah] seg [Busr Bin Saɛid] seg [Ibn As Saɛidi] Al Maliki belli yenna-d; [Umar Bin Al Khaththab] yefka-yi-d d amseḍru n zzakat, mi kfiɣ ad tt-xedmeɣ fkiɣ-as zzakat, sakkin, Umar yumeṛ-iyi ad d-awiɣ lmizan, dɣa nniɣ-as; 'Nekk xeddmeɣ kan i Öebbi, arraz-iw kan s$uô Öebbi'. Yerra-yas-d Ɛumar; 'Ddem ayen i k-d-yettunefken, acku sɛeddaɣ-t deg tallit n Rresulullah, yefka-yi-d -ad snejmaɛeɣ zakat- syin nniɣ-d akken i d-tenniḍ, syin yenna-yi-d Rresulullah: 'Ma fkan-ak-d kra mebla ma tessutreḍ-t, ihi čč-it yerna efk-it'.
Imam Ahmad : 350
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا لَيْثٌ حَدَّثَنِي بُكَيْرٌ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ هَشَشْتُ يَوْمًا فَقَبَّلْتُ وَأَنَا صَائِمٌ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ صَنَعْتُ الْيَوْمَ أَمْرًا عَظِيمًا قَبَّلْتُ وَأَنَا صَائِمٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ لَوْ تَمَضْمَضْتَ بِمَاءٍ وَأَنْتَ صَائِمٌ فَقُلْتُ لَا بَأْسَ بِذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفِيمَ
Yenna-aɣ-d [Hajjaj] Yenna-aɣ-d [Laits] Yenna-yi-d [Bukair] seg [Abdul Malik Bin Saɛid Al Ansari] seg [Jabir Bin Abdullah] seg [Umar Bin Al Khaththab] belli yenna-d; ‘Yiwen wass lebɣi-w - lḥeṛma-w - tettfeggiḍ, syin ssuḍeɣ - tameṭṭut-iw - ɣas akken lliɣ ttẓummuɣ, ihi usiɣ-d ɣer Umazan n Rebbi sallallahu ‘alaihi wasallam, nniɣ-as; ‘Ass-a xedmeɣ -tuccḍa- tameqrant, ssuḍeɣ -tamɣart-iw- ɣas akken ttẓummuɣ’. Yerra-as-d Rasulullah s waman : « D acu ara t-id-tiniḍ ma tessiriḍ imi-k s waman ɣas akken tettẓummeḍ ? Rriɣ-as; 'D ayen yelhan -ur yettqerrib ara ɣer tẓallit-'. Syin, yenna-d Rresulullah (s.al.al.) : « Ihi anda yella wugur ?
Imam Ahmad : 351
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ أَنْبَأَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هُبَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا تَمِيمٍ الْجَيْشَانِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَوَكَّلُونَ عَلَى اللَّهِ حَقَّ تَوَكُّلِهِ لَرَزَقَكُمْ كَمَا يَرْزُقُ الطَّيْرَ أَلَا تَرَوْنَ أَنَّهَا تَغْدُو خِمَاصًا وَتَرُوحُ بِطَانًا
Yenna-aɣ-d [Yahya Bin Ishaq] yenna-aɣ-d [Ibn Lahi’ah] Yenna-aɣ-d [Abdullah Bin Hubayrah] yenna-d; Sliɣ [Abu Tamim Al Jaisyani] yenna-d; Sliɣ [Umar Bin Al Khaththab] yenna-d; Sliɣ i Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yenna-d: ‘Ma tḍemneḍ ɣef Öebbi akken tzemrem, s tidet ad ak-d-fken rric, akken i d-yettunefk rric i wegḍiḍ, ur twaliḍ ara belli yettfeggiḍ deg ṣṣbeḥ d ilem, yettuɣal-d yeččur’.
Imam Ahmad : 352
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنِ ابْنِ يَعْمَرَ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّا نُسَافِرُ فِي الْآفَاقِ فَنَلْقَى قَوْمًا يَقُولُونَ لَا قَدَرَ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا لَقِيتُمُوهُمْ فَأَخْبِرُوهُمْ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ مِنْهُمْ بَرِيءٌ وَأَنَّهُمْ مِنْهُ بُرَآءُ ثَلَاثًا ثُمَّ أَنْشَأَ يُحَدِّثُ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ رَجُلٌ فَذَكَرَ مِنْ هَيْئَتِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ادْنُهْ فَدَنَا فَقَالَ ادْنُهْ فَدَنَا فَقَالَ ادْنُهْ فَدَنَا حَتَّى كَادَ رُكْبَتَاهُ تَمَسَّانِ رُكْبَتَيْهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي مَا الْإِيمَانُ أَوْ عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَتُؤْمِنُ بِالْقَدَرِ قَالَ سُفْيَانُ أُرَاهُ قَالَ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ فَمَا الْإِسْلَامُ قَالَ إِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَحَجُّ الْبَيْتِ وَصِيَامُ شَهْرِ رَمَضَانَ وَغُسْلٌ مِنْ الْجَنَابَةِ كُلُّ ذَلِكَ قَالَ صَدَقْتَ صَدَقْتَ قَالَ الْقَوْمُ مَا رَأَيْنَا رَجُلًا أَشَدَّ تَوْقِيرًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ هَذَا كَأَنَّهُ يُعَلِّمُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ أَوْ تَعْبُدَهُ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَا تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ كُلُّ ذَلِكَ نَقُولُ مَا رَأَيْنَا رَجُلًا أَشَدَّ تَوْقِيرًا لِرَسُولِ اللَّهِ مِنْ هَذَا فَيَقُولُ صَدَقْتَ صَدَقْتَ قَالَ أَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ بِهَا مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَقَالَ صَدَقْتَ قَالَ ذَلِكَ مِرَارًا مَا رَأَيْنَا رَجُلًا أَشَدَّ تَوْقِيرًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ هَذَا ثُمَّ وَلَّى قَالَ سُفْيَانُ فَبَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْتَمِسُوهُ فَلَمْ يَجِدُوهُ قَالَ هَذَا جِبْرِيلُ جَاءَكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ مَا أَتَانِي فِي صُورَةٍ إِلَّا عَرَفْتُهُ غَيْرَ هَذِهِ الصُّورَةِ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنِ ابْنِ يَعْمَرَ قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ أَوْ سَأَلَهُ رَجُلٌ إِنَّا نَسِيرُ فِي هَذِهِ الْأَرْضِ فَنَلْقَى قَوْمًا يَقُولُونَ لَا قَدَرَ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ مِنْهُمْ بَرِيءٌ وَهُمْ مِنْهُ بُرَآءُ قَالَهَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَنْشَأَ يُحَدِّثُنَا قَالَ بَيْنَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَدْنُو فَقَالَ ادْنُهْ فَدَنَا رَتْوَةً ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَدْنُو فَقَالَ ادْنُهْ فَدَنَا رَتْوَةً ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَدْنُو فَقَالَ ادْنُهْ فَدَنَا رَتْوَةً حَتَّى كَادَتْ أَنْ تَمَسَّ رُكْبَتَاهُ رُكْبَةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِيمَانُ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
Yenna-yaɣ-d [Abu Nuɛim] Yenna-yaɣ-d [Sufyan] seg [Alqamah Bin Martsad] seg [Suliman Bin Buraidah] seg [Ibn Yaɛmar] yenna-d; Nniɣ-as i [Ibn Ɛumar]; ‘Nessaweḍ akk lqaɛa, syin nemlal d wegdud i d-yennan ulac lqima’. Yenna-d Ibn Ɛumar; ‘Mi ara ten-temlileḍ, ini-asen belli Abdellah Bin Umar yettɛeggiḍ-iten, nutni ttɛeggiḍen-t’, kraḍ n tikkal. Syin yenna-d yiwen n lḥadit; Mi nella qrib n Rresulullah, s kra n tɣawsa, yusa-d yiwen wergaz - Ibn Umar yebder-d ṣṣifat-is - Rresulullah yenna-d syin : Qerreb-d! sinna iqerreb-d urgaz-nni, sinna Umazan n Öebbi yuɣal inna: “Qerreb-ed!” Ihi argaz-nni iqerreb-d, armi qrib ad msefhamen yiḍarren-is. Syin yenna-d; 'A Amazan n Öebbi, ini-yi-d d acu i d Liman?' Neɣ : « Ini-yi-d ɣef Liman ? Irra yas: "tumnem s Öebbi, s Lmalayek iS, s Tizrawin iS, s Umazan iS, ass aneggaru, tumnem s lqedd". Yenna-d Sufyan; Xas akken yenna-d: ‘Ayen yelhan d yir’. Argaz-nni yesteqsa-t; ‘D acu i d Lislam?’. Yerra-as-d : ‘Axeddim n tẓallit, axelleṣ n zakat, axeddim n lḥejj, aẓummu deg wayyur n Remḍlan d uɛummu seg Junub’, akk tiwwura-ines ttwaqeblent fell-asent; ‘Tesɛiḍ lḥeqq, tesɛiḍ lḥeqq’. Nnan-d imeddukal-nni; 'Ur nwala ara argaz i yessemɣaren Rasulullah ssallam ugar n wergaz-agi, iban-d d akken yessen Rasulullah ssallam'. Syin yenna-d; 'A Amazan n Öebbi, ini-yi-d $ef Ihsan!' Irra-yas: "Aâbadem Öebbi, ne$ a t-âabdem amzun tettwalim T, ma ur tezmirem ara a T twalim, ihi, s tidep, Neppa Iwala kwen". Nekni akk neqqar-it; ur nwala ara argaz i yessemɣaren Rasulullah sallallahu alaihi wasallam ugar n wergaz-agi, syin yenna-d; ‘Tesɛiḍ lḥeqq, tesɛiḍ lḥeqq’. Yenna-d; ‘Ini-yi-d ɣef Tmeɣra n Uɛaqeb!’. Yerra-yas-d : ‘Ulac win yettwasteqsan yessnen ugar n win i d-yesteqsan’. Yenna-d; syin yenna-d urgaz-nni; 'Tesɛiḍ lḥeqq'. Yeqqar dima akka, yerna ur nwala ara argaz ay yessemɣaren Rasulullah sallallahu alaihi wasallam ugar n wergaz-a, sakkin, argaz-nni yeffeɣ. -Sufyan yenna-d; - 'Syin yewweḍ-iyi-d lexbar belli Umazan n Öebbi sallallah Ṛebbi yenna-d: 'Nadit fell-as!' Maca ur t-ufin ara, yenna-yas : ‘Argaz-agi d Jibril, yusa-d ɣur-k akken ad k-isselmed ɣef ddin-ik, ur iyi-d-yemlal ara s kra am wa ma yella ur t-ssineɣ ara s lxilaf n tikkelt-agi’. Yenna-yaɣ-d [Abu Ahmad] Yenna-yaɣ-d [Sufyan] seg [Alqamah Bin Martsad] seg [Suliman Bin Buraidah] seg [Ibn Yaɛmar] yenna-d; Steqsaɣ [Ibnu Ɛumar] neɣ netta -Ibnu Ɛumar- issutren-t-id yiwen urgaz; ‘’D tidet, nella netteddu yiwet n tikkelt di lqaɛa-agi, nemlal d wegdud i d-yennan ulac lqima’’, syin Ibn Umar yerra-yas-d; ‘Ma temlal-iten, ini-asen Ibn Umar yeqceɛ-iten, ula d nutni rẓan-ten Ibn Umar’, yenna-t-id kraḍ n tikkal, sakkin yenna-aɣ-d yerna yenna-d; Mi nella qrib n Nnbi sallallahu alaihi wasallam, deg yiwet n tikkelt yusa-d yiwen wergaz yenna-yas : « A Amazan n Rebbi, zemreɣ ad qqreɣ ? Yerra-yas: ‘Qerreb-d!’. Syin yewwi-d asurif qrib, syin yenna-d; « A Amazan n Öebbi, zemreɣ ad qerrbeɣ?' Yerra-yas: ‘Qerreb-d!’. Syin yeqreb-d yiwen n uswir, yuɣal yenna-d; « A Amazan n Öebbi, zemreɣ ad qerrbeɣ?' Yerra-yas: ‘Qerreb-d!’. Syin yeqreb-d yiwen n uswir akken qrib ad ssiwḍen yiḍarren-is ɣer yiḍarren n Nnbi sallallahu alaihi wasallam, syin yenna-d; 'A Amazan n Öebbi, d acu i d liman?' Syin, Ibn Umar yebder-d ḥadith-agi n tfelwit s unamek.
Imam Ahmad : 353
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى الْأَشْيَبُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ أَبِي الْوَلِيدِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُرَاقَةَ الْعَدَوِيِّ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَظَلَّ رَأْسَ غَازٍ أَظَلَّهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمَنْ جَهَّزَ غَازِيًا حَتَّى يَسْتَقِلَّ بِجَهَازِهِ كَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِهِ وَمَنْ بَنَى مَسْجِدًا يُذْكَرُ فِيهِ اسْمُ اللَّهِ بَنَى اللَّهُ لَهُ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ
Yenna-aɣ-d [Hasan Bin Musa Al Asy-yab] Yenna-aɣ-d [Ibnu Lahi’ah] Yenna-aɣ-d [Al Walid Bin Abul Walid] seg [Uthman Bin Abdullah Bin Suraqah Al ‘Adawi] seg [Umar Bin Al Khaththab] yenna-d; Inna Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam: "Win iêebsen aqerru n wemjahed, ad t-iêebbes Öebbi ass n tnekra, win i d-iheggin lḥerǧ n umjahed akken ad t-id-yefk lḥeqq, ihi, ɣur-s, amzun d lmizan n umjahed". Win ibnan lmezgida, i deg i d ibder yisem n Öebbi, ad as Ibnu Öebbi axxam deg igenni.
Imam Ahmad : 354
حَدَّثَنَا عَتَّابٌ يَعْنِي ابْنَ زِيَادٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ أَنْبَأَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ وَعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَقَدْ بَلَغَ بِهِ أَبِي إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ فَاتَهُ شَيْءٌ مِنْ وِرْدِهِ أَوْ قَالَ مِنْ جُزْئِهِ مِنْ اللَّيْلِ فَقَرَأَهُ مَا بَيْنَ صَلَاةِ الْفَجْرِ إِلَى الظُّهْرِ فَكَأَنَّمَا قَرَأَهُ مِنْ لَيْلَتِهِ
Yenna-yaɣ-d [Attab i.e. Ibn Ziyad] Yenna-aɣ-d [Abdullah i.e. Ibnul Mubarak] yenna-yaɣ-d [Yunus] seg [Az Zuhri] seg [As Sa`ib Bin Yazid] d [Ubaidullah Bin Abdullah Bin Utmar] seg [Abdurallah Bin Utmar] seg [Abdurallah Bin Utmar] Khaththab], -Inna Ɛebdallah; Baba yessawḍ-itt i Nnbi sallallaahu alaihi wasallam - belli yenna-d : « Win ara d-yeǧǧen kra seg wirid-is, neɣ yenna-d : « Seg kra seg-s deg yiḍ, sakkin ad t-yeɣreḍ gar tẓallit n ṣṣbeḥ d tẓallit n tmeddit, ad yili amzun yeɣra-t deg yiḍ ».
Imam Ahmad : 355
حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي مَيْسَرَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لَمَّا نَزَلَ تَحْرِيمُ الْخَمْرِ قَالَ اللَّهُمَّ بَيِّنْ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانًا شَافِيًا فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ الَّتِي فِي سُورَةِ الْبَقَرَةِ { يَسْأَلُونَكَ عَنْ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ } قَالَ فَدُعِيَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُرِئَتْ عَلَيْهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ بَيِّنْ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانًا شَافِيًا فَنَزَلَتْ الْآيَةُ الَّتِي فِي سُورَةِ النِّسَاءِ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَى } فَكَانَ مُنَادِي رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَقَامَ الصَّلَاةَ نَادَى أَنْ لَا يَقْرَبَنَّ الصَّلَاةَ سَكْرَانُ فَدُعِيَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُرِئَتْ عَلَيْهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ بَيِّنْ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانًا شَافِيًا فَنَزَلَتْ الْآيَةُ الَّتِي فِي الْمَائِدَةِ فَدُعِيَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُرِئَتْ عَلَيْهِ فَلَمَّا بَلَغَ { فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ } قَالَ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ انْتَهَيْنَا انْتَهَيْنَا
Yenna-aɣ-d [Xlaf Bin Al Walid] Yenna-aɣ-d [Isṛayil] seg [Abu Ishaq] seg [Abu Maisarah] seg [Umar Bin Al Khaththab] yenna-d; mi d-yeɣli ugdal n khamer, yenna-d Umar; ‘A Öebbi sfehmeḍ-aɣ-d tamsalt n khamr s tfehmit iqenɛen’, syin, teɣli-d ayat-agi, yellan di Surat Al Baqarah; ' -Sseqsayen-k ɣef ccrab d lqumar. Ini: "di sin n yidsen, illan dnub ameqwôan-", -QS Al Baqarah ayat 219-. Abu Meisarah yenna-d; Ihi ssawlen-as i Umar ɣran-as-t-id yenna-d; ‘A Allah, sfehmeḍ-aɣ-d tamsalt n khamr s usfehmeḍ iqenɛen,’ syenna ayat yellan deg tebrat An Nisa -A wid yumnen, ur ttẓallamet ara ma teswam-, -QS An Nisa’ ayat 43- win i d-yessawlen i Umazan n Öebbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, asmi tella tẓallit; ‘Akken ur d-ttasen ara wid yeswan ɣer tẓallit’. Ihi ssawlen-as i Ɛumar, ɣran-as-d, syin yenna-d; ‘A Öebbi, sfehme$-aɣ-d deg temsalt-agi s tfehmit iqenɛen’. Ihi tewweḍ-d ayat yellan deg Surat Al Ma’idah, syin ssawlen-as i Umar, ɣran-as-t, syin mi d-yewweḍ ɣer ayat-nni - Syin ḥbes - seg uxeddim-nni - - QS Al Ma’idah ayat 91 - Yenna-d Abu Maisarah ; syin yenna-d Ɛumar; 'Neḥbes, neḥbes'.
Imam Ahmad : 356
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ صُبَيِّ بْنِ مَعْبَدٍ أَنَّهُ كَانَ نَصْرَانِيًّا تَغْلِبِيًّا فَأَسْلَمَ فَسَأَلَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ فَقِيلَ لَهُ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَأَرَادَ أَنْ يُجَاهِدَ فَقِيلَ لَهُ أَحَجَجْتَ قَالَ لَا فَقِيلَ لَهُ حُجَّ وَاعْتَمِرْ ثُمَّ جَاهِدْ فَأَهَلَّ بِهِمَا جَمِيعًا فَوَافَقَ زَيْدَ بْنَ صُوحَانَ وَسَلْمَانَ بْنَ رَبِيعَةَ فَقَالَا هُوَ أَضَلُّ مِنْ نَاقَتِهِ أَوْ مَا هُوَ بِأَهْدَى مِنْ جَمَلِهِ فَانْطَلَقَ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخْبَرَهُ بِقَوْلِهِمَا فَقَالَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ لِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Yenna-aɣ-d [Affan] Yenna-aɣ-d [Syu’bah] seg [Al Hakam] seg [Abu Wa`il] seg [Shubay Bin Ma’bad] belli zik yella d amasiḥi seg Taghlib, sakkin yuɣal ɣer Lislam, sakkin yesteqsa; ‘Anwa lxedma i yesɛan azal ugar?’ Ihi yerra-d; 'Jihad deg ubrid n Allah'. Syin qrib ad yeffeɣ ɣer lǧihad, nnan-as ; — Tesɛiḍ kra n lḥejj? Yerra-yas-d; ‘Mazal,’ syenna nnan-as; ‘Xeddem lḥejj d umrah d amezwaru syin xeddem ljihad’. Syin yella yesɛa nneyya ad yexdem lḥejj d l’umra deg yiwet n tikkelt, syin yemlal d Zaid Bin Shuhan d Salman Bin Rabi’ah, ihi nnan-d sin-nni ; ‘Netta iɛeṭṭel ugar n lmal-is,’ neɣ; ‘Ur yettwaḥrez ara ugar n lmal-is’. Ihi iṛuḥ ɣer Ɛumar, yenna-as ayen ay d-nnan deg sin, dɣa yenna-d [Ɛumar]; 'Tewwiḍ-d lḥeqq ɣef wayen yerzan sunna n Nnbi sallallahu 'alaihi wasallam -neɣ- tewwiḍ-d lḥeqq yerzan sunna n Nnbi sallallahu 'alaihi wasallam'.
Imam Ahmad : 357
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ هِشَامٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لِلْحَجَرِ إِنَّمَا أَنْتَ حَجَرٌ وَلَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُكَ مَا قَبَّلْتُكَ ثُمَّ قَبَّلَهُ
Yenna-yaɣ-d [Yahya Bin Saɛid] seg [Hicam] yenna-d; ixebber-iyi-d [baba] belli [Umar] yenna-as i Hajar -aswad-; ‘Kečč d aẓru kan, lemmer ur ẓriɣ ara Amazan n Öebbi (s.a.w) yessuḍen-ik, tili ur k-ssuḍeɣ ara’. Syin -Umar- yessuden-itt'.
Imam Ahmad : 358
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَتَى الْحَجَرَ فَقَالَ إِنِّي لَأَعْلَمُ أَنَّكَ حَجَرٌ لَا تَضُرُّ وَلَا تَنْفَعُ وَلَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُكَ مَا قَبَّلْتُكَ قَالَ ثُمَّ قَبَّلَهُ
Nnan-aɣ-d [Waki’] seg [Hsyam] seg [baba-s] belli [Umar] iqerreb ɣer Hajar -Aswad- sakkin yenna-d; « S tidet, ẓriɣ, kečč d aẓru kan ur nezmir ad d-tawi lxir neɣ lfayda, lemmer ur walaɣ ara Amazan n Öebbi (s.a.w.) i k-yessuḍen, tili ur k-ssuḍeɣ ara. Yenna-d; 'Syin Umar yessuden-itt -Hajar Aswad-'.
Imam Ahmad : 359
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ سُوَيْدِ بْنِ غَفَلَةَ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَبَّلَهُ وَالْتَزَمَهُ ثُمَّ قَالَ رَأَيْتُ أَبَا الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَ حَفِيًّا يَعْنِي الْحَجَرَ
Yenna-aɣ-d [Waki’] Yenna-aɣ-d [Sufyan] seg [Ibrahim Bin Abdel Aɛla] seg [Suwaid Bin Ghafalah] belli [Umar] yessudem-it yerna yeṭṭef-it -Hajar Aswad-, sakkin yenna-d; 'I saw Abul Qasim sallallaahu 'alaihi wasallam -yessuden-ik s lḥir'. Namely Hajar -Aswad-'.
Imam Ahmad : 360
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا جَاءَ اللَّيْلُ مِنْ هَهُنَا وَذَهَبَ النَّهَارُ مِنْ هَهُنَا فَقَدْ أَفْطَرَ الصَّائِمُ
Yenna-aɣ-d [Waki’] Yenna-aɣ-d [Hsyam Bin ‘Urwah] seg [baba-s] seg [Ashim Bin Umar] seg [baba-s], yenna-d; Yenna-d Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam: ‘Mi ara d-yas yiḍ seg dagi, ad yeffeɣ wass seg dagi, dɣa ad d-yaweḍ wakud n tfaska n wid yettẓummun’.